EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow. Zakażony zębodół. twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. owrzodzenie powierzchni. się bad. 4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek. histpat przed operacją drogą oligobiopsji. suchy zębodół – przyczyny.         naciek otoczenia. objawy. o obnażonych ścianach kostnych. rzadziej w głębokim. w przyusznicy niedowład n. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół. Bad. rzadko wykon. n. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . bez skrzepu. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. twarzowego ok. Klinicznego. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw.

urazy żuchwy lub dna jamy ustnej . bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl. ksylokaina. ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi. węzłów chłonnych np.ostre.Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1. ciała obce wbite w mięśnie języka 5. beztlenowce 3. podżuchwowych 4. Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . głębokie. stany zapalne ósemek 2. obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. stany zapalne migdałków. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol. Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: .o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst. naczyń i przestrzeni anatomicznych. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem. rozlane.szyi .twarzy .angina Ludwiga . maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4.dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie. paciorkowce. Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny. jodoform z anestezyną. zakażenia przywierzchołkowe zęba 6. ślinianek. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa. bo: .Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze .

Przebieg choroby: . zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) . które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: .trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu . zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji.przyspieszona czynność serca. przygardłowej 5. które zmniejszają dopływ powietrza). ze na graficznym obrazowaniu neutrofili. zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica). niekiedy zaburzenia świadomości .postępujące zaburzenie ruchomości języka . do tkanek głębokich szyi otaczających t. bezsenność. podjęzykowej 2.wew.obrzęk gardła. blady pokryty potem.początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami . powodując powstanie tzw.7. nagłośni. zaostrzone rysy twarzy. krtani . powikłanie po ekstrakcji.ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego.wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1.stan ogólny chorych jest ciężki .rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej. szybko postępujący!!! .więcej jest ich młodych postaci.skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta. podbródkowej 3. brak łaknienia.sz. znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność.wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn. co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 .szczękościsk . silne samoistne i promieniujące bole głowy .często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: .duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka. współistniejące choroby układowe i metaboliczne. w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia .chory jest osłabiony. U pacjentów zdrowych. podżuchwowej 4. tkliwa.

zresekowanie martwych tkanek. aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni.pomyślne.leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3.diatermia krótkofalowa.Neutrofile do 70%. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia. jeśli takowa istnieje 7. gruźlica. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6. a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica. a szczególnie gammaglobulin) . antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia). leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę. aby moc włączyć leczenie celowane. M=8mm/godz do 60 rz) . nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. limfocyty 20-25%. PENICYLINA + METRONIDAZOL). a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. bazofile do 1%. leki p/bólowe. uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje. niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz. eozynofile do 4%. zbicie gorączki 5. W przypadku szerzenia . w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji. monocyty do 8% . jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty.zmiany w proteinogramie (spadek białka. w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków.np.wysokie OB. jonoforeza. która obejmuje: 1. w tym możliwości drenażu . mechanoterapia. żywienie pozajelitowe.

następuje martwica guza i jego rozpad. 2% wszystkich neo  gł. do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). jako kalafiorowaty.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W.u.ż. 5. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan. neo  zalec. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust.. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne. błonę śluzową przedsionka j. a następnie kośc żuchwy. u mężczyzn pomiędzy 50-70 r. które przechodzi później w owrzodzenie. ma przebieg wolny. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. perły rogowe  rozpoznanie: Bad. Gilliesa. wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. które może wyst.. rtg. co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. która ulega stopniowemu niszczeniu. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir. skórę. jest lecz.  w przypadkach rozległych zmian stos. Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . krioterapia) decyduje stan zaawansow. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym. Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!).

Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. dzięki charakteryst. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio). inne neo złość. ślinowych (gł. w obrębie wargi jak gruczolakoraki. cienką torebką. okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych. obecnością śliny lub śluzu. w dużych grucz. i podjęzyk.  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. przezroczysty o bad. czerniaki i mięsaki wyst. w czerwieni wargowej. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia. Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt.śluz j.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad.u. z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin. podżuchw. rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. rzadko w obrębie wargi 6. czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw. jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości. płyn ciągnący. uwypuklenie o średnicy 0. ślin. miękką spoistością. marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  . podjęzykowa). również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. kliniczne – ustal.

niebolesnego. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja.u. do najczęściej wyst. 7. starając się nie uszkodzic jej ścian. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi. cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. wyst. Należy różnicowac z zębopochodną torbielą. chełboczące. często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli. z nowotworami i z polipem zatoki. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość. wycina się przednią jej ścianę przy dnie j. wraz z przylegającą śluzówką. wyłuszczenie /extirpatio.u.śluz dna j.klinicznie są to różnej wielkości (0. ale wystąpić może w każdym wieku. – rozstrzyga nakłucie. pod postacią owalnego lub kulistego tworu. RTG zatok. Dno torbieli przech w bł. i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. o śluzowiak /mucocoele/ . łatwy do rozpoznania. najcz. podjęzyk.u. które w przyp. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j. rzadziej ślinowego. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. Dotyczy głównie dzieci. na dolnej ścianie zatoki szczękowej. torbiel ślin. Neuralgia nerwu trójdzielnego .u. chełboczącego. jednostronnie.wykon się w przyp.51. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ . leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej. Rozpoznanie ustala się na podst. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. W analizie chem. co utrudnia jej wyłuszczenie. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. leżącego pod językiem. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j. Jest to miękki.5 cm). Rozwija się zwykle bezobjawowo. zdj. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych. zrostów torebki torbieli z otoczeniem. z gruczołu śluzowego.

mieszany czuciowo – ruchowy. mycia twarzy itp. unerwia gałkę oczną. szczęki. u osób w średnim lub starszym wieku. . zęby górne. śluzówkę górnej części jamy nosa. choć same są termoreceptorami. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. zmiana temp. jaskrawe światło.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. unerwia skórę dolnej części twarzy.śluz. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. unerwia skórę wargi górnej. powieki dolnej. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. FIZJOLOGIA BÓLU 1. dolne zęby.) bez okresu zwiastującego. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe. policzka. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną. skórę nosa. bł.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową. spojówkę. języka i dna j. tylnej części skroni. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. gruczoł łzowy. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. V podzielic można na:  nerwoból objawowy. powieki górnej.podoczodołowy o III gałąź – n. 2. się w czasie ruchów mimicznych. folnego dziąsła. czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np. dolną wargę. podniebienia i nosogardzieli.u. Jedną z końcowych gałęzi jest n. DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk. nosa.największy nerw czaszkowy. częściej poj. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny. śluz.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły. podmuch wiatru. o I gałąź – n. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. nerw trójdzielny (nervus trigeminus). pojawiającego się po urazie. bł. żucia.

przecięcie nerwu) b. sarkoidoza) 2. Mononeuropatie (cukrzyca. Polineuropatie (cukrzyca. Nerw: a. towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw. rozciągnięcie. Nerwiak (amputacja. niecałkowite przecięcie d. 3. krążek międzykręgowy) b. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym . napromienianie) e. Waga się ona od 120m/s do 0. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. Ucisk (guz.5m/s 5. II. Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego. blizna.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero. Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien. Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu. Infekcja (neuralgia półpaścowi) . 4. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych. BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek. Pojawia się napromienianie trzewno. Zmiażdżenie. Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego. Ucisk c. Ból trzewny. e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. Zwój rdzeniowy a. Lokalizacja I. czego wynikiem jest hiperalgezja.i eksteroreceptorów. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia. Wyrwanie korzeni c.d) receptory (c. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych).receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości).

Pień mózgu. wzgórze. Guz c. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. Stłuczenie b. parzący. Przyczyna jest najczęściej znana. hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia). Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. półkule mózgu: a. Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. Określany jest jako przeszywający. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. • Hipoesezja – niedoczulica. Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). rwący. produkującego wolne rodniki. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX. • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju. kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. Rdzeń kręgowy a. palący. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A. stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. Guz b. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. znaczną intensywnością i krótkim. wzrost ilości kanałów wapnia typu N). . Uraz c. Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. kłujący lub rozdzierający.3. Niecałkowite przecięcie 4.

Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie. Skargi szczegółowe: a. Cechą charakterystyczną jest m. Mięśnie szkieletowych d. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy. owianie chłodnym powietrzem.in. Schorzeń psychicznych c. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Charakter bólu (napadowy. golenie. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. najtrudniejszych do zniesienia bólów. tępy. pora dnia. Czynniki wyzwalające ból c. strefy spustowe.V. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. Schorzeń tkanki łącznej d. szyi c. Przebytych urazów g. Stosowanych leków 1. jaskrawe światło. zmiana pozycji ciała 2. należy do najbardziej gwałtownych. parzący. zmiana temperatury. podmuch wiatru. zapalenie ucha. jamy ustnej. Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk. ruchy mimiczne. Zaburzeń neurologicznych e. mycie twarzy. dotyk. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. Przebieg objawów: ból napadowy. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. żucie. Głowy. zatok f. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n. okresy. Czynniki sprzyjające np. OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1. Wywiad dotyczący bólu a. okresy remisji. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową. Objawów ogólnoustrojowych b. ruchy żuchwy. stały. kłujący. . której dotyczy neuralgia. nosa. Chorób układowych b. narastający. gardła. różnica temperatur. Lokalizacja bólu b. Strona b. wysokie dźwięki. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a.• Hiperpatia – opóźniona. etc) c. jedzenie. uszu. zaostrzeń d. Czas trwania d. Dotychczasowe leczenie 3.

jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy. ale nie w każdym przypadku. że neuralgia ustępuje. co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna. Wiadomo natomiast. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r.tętnicę dolną przednią móżdżku. zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi. który chorobę nazwał „tortura faciei”. Obecnie przeważa pogląd.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny. idiopatyczny (neuralgia essentials). Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta. Konflikt naczyniowo-nerwowy. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu. Okazało się. W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią. należy stwierdzić. . . Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. tworząc pętle. Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia.V stwierdził. że w ok. pierwotny. . wtórny (neuralgia symptomatica). że konflikt występował również w przypadkach. co sprzyja występowaniu konfliktu.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą. Mechanizm idiopatyczny. Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. Opisano ucisk nerwu przez: . Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy. Badania autopsyjne wykazały jednak. Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n.nerwoból samoistny. Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r. W czasie przecinania pozazwojowego n. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. Przewodzony . że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych.nerwoból objawowy.tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna). . Przyjęto. żyłę skalistą (dość często). Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia.tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej). że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą.V można podzielić na: . w których nie obserwowano za życia neuralgii.

wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez. zęby zatrzymane. choroby zębów (zapalenie miazgi. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. guzy piramidy w okolicy zwoju. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki. Częstą przyczyną jest półpasiec. zębiniaki. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. mieszkańców.3 przypadków na 100 tys. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. pozostawione ciała obce. Reakcja alergiczna. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. występuje w kilkunastu procentach przypadków. Epidemiologia Występuje z częstością 4. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. zapalenie kości zębodołu. zapalne. Przyczyny ogólne. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. stawopochodne. zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. ostry brzeg zębodołu. tętniaki. Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. torbiele. Przyczyny miejscowe. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. krwiaki i pourazowe deformacje kostne.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu. Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. Neuralgia objawowa. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. zapalenie kości szczęk. ropień czy malformacja naczyniowa. . zmiany zapalne w przebiegu włókien. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy. hypercementozy korzeni zębów.

Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat. 3% pacjentów (2-5%). Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. osób w średnim i starszym wieku. Czucie jest zachowane. Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. Z reguły jest to ból jednostronny. parzący. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. ostrym. łzawienia. skłaniać nawet do myśli samobójczych. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia. czasem promieniują na dalsze obszary. może wystąpić przeczulica.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. depresji. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . zespół Costena i inne. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze. Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. krótko trwa. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. pocenia. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej. Wg wykładu do kilku sekund. Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. wydzielania śliny. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. a niekiedy w obu równocześnie.

Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. Następnie wykonuje się badanie obrazowe. czyli otworów w kościach twarzy. Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. W większości przypadków leki typu karbamazepina. Od początków współczesnej neurochirurgii. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol. Stosuje się także witaminy z grupy B. do których wchodzą trzy gałęzie n. Amizepin. punktów spustowych. fenytoina. warunkowane znajomością etiologii schorzenia. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady. Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. tj. Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. Chory został uwolniony od bólu. podoczodołowego lub bródkowego. Neurotop). sprawiając. w celu wykluczenia neuralgii objawowej. Blokady znoszą doraźnie ból. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii. najlepiej rezonans magnetyczny. w okolice otworu nadoczodołowego. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego. Leczenie zachowawcze. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. takie jak fenytoina czy klonazepam. od końca XIX wieku. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. często przychodzi zbyt późno. w zależności od wskazań.tzw. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii. Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. że inne procedury wykonywane są wyjątkowo.

Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych. Odchylając półkulę móżdżku. Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje.0 x 3.5 cm. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. wata teflonowa czy Goretex. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych . jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n. Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu. termokoagulację. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat). W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik.5-1ml z 2% lignokainą.V wykonywane wewnątrzustnie. Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). Leczenie chirurgiczne. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0. śluzówki. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku.remisję. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu. dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki. a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD). ale i tkanek sąsiednich skóry. która oddaje istotę i cel zabiegu. Często podeszły wiek chorych. Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych. wg Krysta. ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu.

Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. Do otworu wchodzi się na głębokość ok. Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny). 6 cm. w przypadku glicerolu. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach. Inne metody leczenia neuralgii. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe. Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela). że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi. Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy. . Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego. w ok. Igłę. W ok. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi . W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. 90-95%. Uważa się. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata. na czas wykonywania uszkodzenia. Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych.2 ml sterylnego glicerolu. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. na ogół dożylnym. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu. W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Rzadko.wywołany wysunięciem się materiału izolującego. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów.

Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna). z pozostawieniem części ruchowej. Dandy w 1926r. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego. 8. zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. złamaniach. W 1937r. Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. nasilającym się pod wpływem ciepła. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. Może pojawić się po stłuczeniach. przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego. KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia. Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki. a nawet zmiany troficzne w kości.V. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo. a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. Wskazania do ekstrakcji zębów . głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu .. Pierwsze doniesienia są obiecujące. zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe. Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. Niektórzy uważali. a nawet po zabiegach chirurgicznych. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne. parzącym. głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty. Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie.

zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st. choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych . torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz.

u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. gałki ocznej o zap. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch. wzrokowego i tk. nerwobólu objawowego. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. n. ortodont. w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. i protet. nieprzydatne czynnościowo. ukł. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz. kłębuszkowe nerek o ch. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz. skóry o niekt. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz. chir.o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka . protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. o zęby zdrowe ze wsk. reumatyczna o zapal. ortodont. ch OUN i nn.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk. zębów o ch. endod. alergiczne o ch. sercowego o zap. wsierdzia i m.

złe samopoczucie. Szkliwiak – patogeneza.o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9. przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: .suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder. podział.gorączka . parotitis epidemia. bóle głowy . Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3. bóle mięśni. objawy.uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: .dreszcze .podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy . 108) 1.Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2. rozpoznanie i leczenie 10. nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie. Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps.utrudnione rozwieranie szczęk .może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki .obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową . leczenie( patrz pyt.

suche.rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte. która przyczepia się do powierzchni korzenia. 12.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego. włókniak kostniejący). przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji. Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego. szkliwiak.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba. Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo.W zapaleniu opon mózgowo.Miejscowo. Izolacja chorego! 11. szpiczak mnogi). Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą.przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2. Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3.kortykosteroidy i NLPZ 4. guzy pierwotne kości (np. . Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka.Objawowe. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc. rak piersi czy płuc). Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki. Ziarniniak szczelinowaty. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza.W zapaleniu jąder. pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość. torbiele zębopochodne. kwasochłonny. w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki.Leczenie: 1. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu). a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej. Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości.

np. bakterii i ich toksyn. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli.wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a. Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. hemisekcji. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. Resztki te pod wpływem czynników drażniących. nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba. zapalne i naczynia włosowate są nieliczne. jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2. kom. kom. Jedna postać może przechodzić w drugą. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów. Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo. dojrzałej i starej). Przyczyna choroby jest nieznana. Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. resekcji. W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni. plazmatyczne i limfocyty. 5 razy częściej u mężczyzn. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów.ekstrakcji. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego. mniej naczyń ale o grubszych ścianach. perforacją dna komory lub choroba przyzębia. Chorobę ziarniniak kwasochłonny.

w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę. gardle i wątrobie. języku. bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. stany podgorączkowe. trombocytopenię. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki.układzie kostnym. Zmiany wczesne. pojawia się wygórowanie elastyczne. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. żuchwa. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek. węzłach chłonnych. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny. bez oznak stanu zapalnego. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. brak apetytu. przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji. rzadziej żebra.10). rzadziej w płucach. miednica i kręgosłup. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona. zwykle niebolesne przy dotyku. Mogą występować bóle głowy.

Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. Dziąsło ulega zmatowieniu. Chory skarży się na nadwrażliwość. Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. Postać dziąsłowa. Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa). imitujące torbiel. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. rozchwianie zębów. radiologiczne i histologiczne. Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. a jego początek jest mało charakterystyczny. kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. dziąsłowo-kostna. miejscu i stadium rozwoju. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. Z czasem ulega zniszczeniu. W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip. obrzmieniu. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. kostno-zatokowa. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. Postać kostna. Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy. wynikają stąd różne objawy kliniczne. Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. W postaci . a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. sugerując obecność polipa.

łatwo krwawią. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. które mogą tworzyć całe pasma. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. W ziarniniaku. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych. Ogniska świeżych zmian. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. W starszych. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów. ziarniny pobranej z ogniska kostnego.różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. Postać zatokowa.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych.. W . choć nadal w odcieniu jest blada. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny. Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. zatokowo-kostna. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy.. Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. Badanie hist-pat. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. długo przebiega bezobjawowo. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych. Ponadto występują komórki Langerhansa. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. Rozpoznanie ustala się na podst. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych. stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. rozpulchnione. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia. Przebieg choroby na ogół łagodny. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. przewlekły. Dziąsła są zaczerwienione.

Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach. gardle. stosuje się napromienianie. b. języku o zm w kościach wyst. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. rzadziej w płucach. wątrobie. bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst.rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg. u osób młodych. rzadziej żebra.przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie . w szczęce i żuchwie. w ukł. odpowiednie odżywianie i witaminy. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych . niebolesne przy dotyku. Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie. są kości płaskie: sklepienie czaszki. cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł.kostną tego schorzenia. miednica. nast. najcz. który wykryje postać dziąsłowo. 5xczęściej u M o zm. węzłach chł. Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. mscem wyst. dbać o ogólny stan chorego. szczególnie w postaci jednoogniskowej. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. W przypadkach opornych na leczenie hormonami.  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł.kostnym.

łącznej  jw.żylnych 5. O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . węzły zagardłowe). oceniając wielkość guza (T. niezależnie od dalszego przebiegu choroby. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk.metastasis). drogą nn. N”a”). wziernikowaniu i radiologicznym.Szerzenie patologicznych procesów: 1. . ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego.wzdłuż nn.łącznej = blaszki powięziowe. 3. Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym. Posługując się systemem TNM. stan okolicznych węzłów chłonnych (N.! Tylko duże nn! a) n. językowy c) n. podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4.guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4.węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”. gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np. T . wzdłuż luźnej tk. N . Brak objawów guza określa się jako T0. chłonnych do okolicznych ww. 14. gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka. wzdłuż nich szerzą się patologie. wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-).chłonnych  zropienie 2. Jest to bardzo ważny etap rozpoznania.tumor). Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+). zębodołowy dolny b) n.nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn.

u osób z niskim ciśnieniem. głód. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np. które rzadko prowadzi do zagrożenia życia.M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. przebywanie w wilgotnym. takie jak strach. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę. ruchome N3 .bez powiększenia węzłów chłonnych N1 . . rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji.powiększenie węzłów chłonnych nieruchome. a także celowego reagowania na bodźce. ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi. wysportowanych. Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy. niepokój. zła kondycja.N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 . T2N0 II stopień – T1N1. stres. przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego. wyczerpanie. 15.powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne. Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej. tzw. Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. siedzenie w wyprostowanej pozycji. gorącym . Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. co do miejsca i co do własnej osoby. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne. zatłoczonym miejscu. z dystonią wegetatywną. otrzymanie złej wiadomości. Omdlenie jest to nagła. T2. wysokich. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres.powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 .

uczucie osłabienia.należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę. Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się. oszołomienie. Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania. Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca. napadowo.omdlenia ortostatyczne . pojawienie się potu.zaburzenia rytmu .zaburzenia błędnikowe .omdlenia ischemiczne .zespół omdleniowo – kaszlowy . późne: rozszerzenie źrenic. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny. zimne ręce i stopy. z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni. niedociśnienie. mogą też pojawiać się drgawki. ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone.zmęczonych. uczucie ciepła. tachykardia. bradykardia. Przypominają napady padaczkowe. Pojawiają się często. Dotyczy tęgich mężczyz. odbijanie i czkawka. niedożywionyh. Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu. bladość lub szary kolor skóry.aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) . Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji. bywają wąskie lub szerokie. ciężki oddech.zwolnienie czynności serca . bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe. ziewanie. Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży. Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu. nudności. Patogeneza omdlenia: . tętno zwalnia do 40/min.padaczka . mimowolne oddanie moczu. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci. Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych. . Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie. zaburzenia widzenia. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut. z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc. Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca. palących. zawroty głowy. Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki. RR spada.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) . Źrenice zachowują się różnie.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”.rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej . u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania. pogłębienie oddechów. W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca. trwa kilka minut.rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni .

spada ciśnienie skurczowe. jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji. tętno wzrasta. w przypadku żylaków kończyn dolnych. Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich. praca mięśni i przepony) ) ortost. guzy .ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1. do którego dochodzi podczas stania. aldosteron.zwężenia zastawkowe ujść aorty . Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych. Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej.podanie atropiny dożylnie 0.kardiomiopatie. u chorych spędzających dużo czasu w łóżku. w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą. Przeszkody mechaniczne . Pojawiają się mroczki przed oczyma. Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina.. Jest to zaburzenie układu autonomicznego. hormon antydiuretyczny.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: .postać mózgowa.postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią .nadciśnienie płucne 3.Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie.5 – 1 mg .migotanie komór . Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy. spadek rozkurczowego jest niewielki.częstoskurcz napadowy 2. gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia . Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . angiotensyna. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała.postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: .gwałtowny spadek ciśnienia krwi .zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego .

charczący oddech. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. ma związek z połykaniem. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. defibrylacja. Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. drgawki. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię. . Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. Napadowy częstoskurcz 2. emocji. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. utrata przytomności.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. zaburzenia równowagi. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. głuchota jednostronna. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. oddanie stolca i moczu. sztywne źrenice. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie. Zwolnienie tętna do 40/s. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. szum w uszach. procesy zapalne. Omdlenia występują w czasie wysiłku. zawroty głowy. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. zaburzenia czucia. afazja. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa. Oprócz bladości powłok. parestezje. Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. pojawia się sine zabarwienie skóry.

powinien być hospitalizowany. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory.prostaglandyn. drżenie. bradykininy. poty. RR. napad astmy oskrzelowej. niepokój. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna.9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0. Napad. niedowłady. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2.5 mmol/l – drgawki. urojenie. objawy piramidowe i pozapiramidowe. Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0. z przygryzaniem języka. • lekki napad – uczucie głodu. ciśnienia.9 % NaCl i podawać w dawce 0. spadek częstości tętna.5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia . wykwity. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. zaburzenia w jej uruchamianiu. upośledzenie koncentracji. nietrzymaniem moczu. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. zaburzenia orientacji Inne zab. Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia.5 ml/l). Przyczyną jest uwalnianie histaminy. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące. ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. substancji histaminopochodnych. ślinotok. obrzęk krtani. bóle brzucha. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy. drętwienie warg. łzawienie. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. bez ustalonego rozpoznania. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. biegunki. niepewność. nadprodukcja insuliny.

włącznie z utratą przytomności i zgonem. małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% . Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy). Objawami ostrej n. która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli). Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca. poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne. Atropina – przyspiesza rytm zatokowy. Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n.k. złośliwe) . duże zmęczenie. W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie.w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0. • 16.n. 50% . Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach. zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. są ospałość. łagodne.n. osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy.n. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego. Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia. obkurcza naczynia obwodowe. złośliwe) Ślinianka podjęzykowa. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne. Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego.n. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń.2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% .

tendencja do złośliwienia zmian łagodnych . Rak lity.nienabłonkowy .oblak (ca adenoides cysticum. tumor mixtus) 2. Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5.sebaceu m) Złośliwe 1. Guz mieszany. guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6.• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) . Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4.nabłonkowe . Rak śluzowo-naskórkowy. złośliwy (tumor mixstus malignus). Nowotwory nienabłonkowe . cylindroma) 2.niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1. Rak gruczołowotorbielowaty.kwasochłonny (oncocytoma) .basocellulare.znaczny pleomorfizm .powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: . Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum.chłonny. tzw. Gruczolaki jednopostaciowe: .inne (ade. Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7. niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8. Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3.

Łagodne 1. Mięsak (lymphosarcoma.Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2.Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3. liposarcoma) 2. Tłuszczak(lipoma) 4. Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1. Chłoniak .

często( 33%). u mężczyzn.twarda. kości czaszki.gł. nadobojczykowych i śródpiersia. histologiczne.wyst.spoistość: twarda . rak gruczołowy. naciekają otoczenie .nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: .ż .gł. obj.częste przerzuty( LN. MR. bólowych .ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) .ż .50 r. żeber.tkanki gruczołowej .Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: .początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy .spoistość: elastyczno. podżuchwowych.brak obj.25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych.7 .rosną powoli (wiele lat) . płuca.nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia .tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: .porażenie n.nabłonka przewodów .rzadko porażenie n.nawroty po niedoszczętnym usunięciu .tkanki tłuszczowej .7 . kości) .przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne . podłożem i kośćmi . ok.ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) . . guzowata. • Nowotwory złośliwe: . torbielowata .u kobiet .rosną szybko( miesiące) . szyjnych. przed 40 r. scyntygraficzne.są otorbione .badanie kliniczne . USG.tkanki naczyniowej . bólowe . miednicy – oblak. radiologiczne. kręgosłupa.nieotorbione.ruchome .tkanki limfatycznej .przerzuty do płuc.często związany ze skórą. termometryczne) • Badanie radiologiczne: .badania specjalistyczne (cytologiczne.

sarkoidoza . . nieprawidłowa gęstość miąższu.przerzuty do płuc.zap. 2. podżuchwowych . skóry.ślinianek . promienicze) . wargi. dużych i małych gruczołów ślinowych . guz złośliwy .ocena zniszczenia kości w podłożu guza . guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki.przerzuty czerniaka. brak odgraniczenia guza.najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) .wielkości .kamica .sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu .obraz sialograficzny 1. mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. naciekający) .położenia . kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: .zap.nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność. jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz.obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: . • USG .torbiele .stan zapalny LN przydusznych.stopnia naciekania (tkanek miękkich.ocena: . której brzeg jest dobrze odgraniczony.dot.rak skóry naciekający gruczoł ślinowy .Gruczolak wielopostaciowy.. twardych) .wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych . raków jamy ustnej.struktury (lity.choroba Mikulicza .położenia guza .stosunku do otaczających narządów TK – ocena: .zespół Sjoegrena .charakteru wzrostu (rozprężający. torbielowaty) . Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) .w śl. swoiste (gruźlicze.

następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu.Bad. otaczających. USG..rośnie powoli.twarz.histopatol.wznowy mają wzrost wieloogniskowy .5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n.( w przyp.kolejne wznowy miejscowe. tworzą: tk. Zachowawcza parotidektomia). czasem ścieńczała . rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n. Ślinianek .6 % nowotw.kliniczne.ż . dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) .torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki. CT.kostna i śluzowa .utkanie guza. tworzenie przerzutów odległych . nie zmieniona. dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp.rozpoznanie: Bad. cytopunkcja.nasilenie cech zezłośliwienia. przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) . RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.włóknista.językowego poduszeczki Bichata pł.40 r. w przyusznicy) .50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! .(przy lokal. 20. rozprężająco. chrzęstna .głównie u mężczyzn. .7(tzw.ma postać kulistą.skóra nad guzem: przesuwalna. przez które guz wrasta do tk. poza nabłonkiem.cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2. Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.Gruczolak chłonny( guz Whartina).owrzodzenia). Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł. sialografia.

Tłuszczak.dotykowym . w śliniankach przyusznych( w 20%.posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach .gł.nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir.nieotorbiony .-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1. ślinianek . . 2. że kom. podniebienie. Naczyniak. Nerwiak. w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie . dno j.zawiera płynną treść.nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.nie ulega zezłośliwieniu . 3..torbielowaty.rzadko w śl.chełbotanie przy bad. Podżuchwowej .Rak gruczołowo.rzadko występuje . nowotw. tk. .otorbiony guz .u) .rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.nazwa pochodzi stąd.zbudowany z elementów gruczołowych. jamy ustnej( policzek.5% now. Ślinianek .rozwija się w małych gr.zbudowany z dużych kom. .nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3.najbardziej podstępnie rosnący now. limfatycznej.obustronnie) . często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego.Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): .otorbiony .

: oligobiopsja Z owrzodzeń.90%. szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi .lecz.rośnie powoli.Rak.rozwija się w śl. płaskonabłonkowy. żwacza lub m.wycinek próbny.USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza . rzadziej do okolicznych LN . twarda spoistość .sialografia: daje obraz amputacji przewodów ..mat.przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup.bóle promieniujące do skroni. u mężczyzn .histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r. chemią. chemioterapia.7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu .przerzuty mogą wystąpić nawet kilka.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych . ślinianek .gruczolakoraki. Rokowanie: wątpliwe. do bad . kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego . miednica) . ból w okolicy ślinianki czy porażenie n. r. . ze wzgl. rzadko . przewodów ślin.powoduje porażenie n.niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących .nierówna powierzchnia. Przyusznej .nieotorbiony . na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji. szczękościsk spowodowany naciekiem m.chłonnego.szybki. niskozróżnicowany . skrzydłowego przyśrodkowego . naciekając tk. –szybsza dynamika rozwoju od r.materiał do bad. his-pat pobiera się z oligobiopsji.7% now. płaskonabł. agresywny wzrost . silne bóle . dając przerzuty do: płuc.nacieka skórę i podłoże . 2. potem radioterapia. miękkie i kości.7.r. . Met skojarzone: najpierw chirurgia. Przy nieradykalności zabiegu. z ewentualną operacją doszczętną ukł. mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek).szerzy się drogą naczyń krwionośnych.początkowe objawy są nieuchwytne. napromienianiem. wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza.powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk.gł.wybitna złośliwość miejscowa .his-pat. gruczoł.

gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b.-20%. która może ulegać owrzodzeniem . podczas jedzenia • Piekące bóle okol. 2..o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b. • Typ 1.7.rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin. i doszczętnej operacji ukł. Niskozróżnicowany.11% now.o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego. gł. Lecz. r.wzrasta naciekając otoczenie .Frey: • Zaczerwienienie. pocenie się skóry twarzy po str. oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk. mikroskopowej. górnego odcinka przewodu pokarmowego . otaczających( kości. płaskonabł.mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze. operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud.Crile’a.agresywny • . naczynia). górnych dróg oddech.7 obserwuje się czasem tzw. paliatywne( napromienianie). .-25% przypadków. .2 typy : 1. ślinianek .w przyp. podwieszenie kąta ust na powięzi.TK. Zespół Łucji. 3.Wysokozróżnicowany. RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem . Wyleczenie 5-cio letnie w przyp. zaawansowane.po zabiegach uszkadzających n. Zszycie szpary powiekowej. nerwy. porażenia n.żle odgraniczony od otoczenia . raka gruczoł.Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta). operowanej.

wyleczenie 5-cio letnie. T1.guz nacieka podstawę czaszki. 3 poziomu. . Przerzuty z tych nowotworów. Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM.w operacjach doszczętnych. rzadki w obrębie ślinianek . niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny.rozpoznanie: bad.30%. twardy w bad. nacieka poza tk.guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze.n.wcześnie powoduje porażenie n. wyrostek skrzydłowy. śl podniebienia lub w dnie j. T3.Mięsak. grucz.szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.u mają postać czerwonego.guz >2<4 cm.7 T4b.2.guz >4cm.b. bez naciekania poza tk.zewn. t. bez cech naciekania poza tk. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre. palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni .do LN 1. Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł. W zaawansowanych przyp.. gruczołową T2. T4a. grucz.guz nacieka skórę.7 i przerzuty do LN .klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego. żuchwę. przewód sł.napromienianie.

Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww. kk. skroniowego: .przedni brzeg m. wewn.ropnie przebijają się zwykle w ok. Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: .żuchwy góry: dolna pow. i więz.tłuszczowa  procesy zap. żwacza . przylega do obu mm.łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow. skr. wewn. między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk.krawędź łuku jarzmowego. zewn.17.ok. a pow. . skroniowy pokryty od zewn. .klinowej poniżej grzebienia podskron. str.policzk. od kresy skr.ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn.zrośnięty pow.przyuszniczo-żwaczowej (ok. szerzą się na kość (łuskę k. M. skroniową z: .)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr. tłuszczowej łączy ok. skroniowy: .skr. zewn.rylcowaty + przyczepione tam mm. wewn.podskroniową .: blaszka boczna wyr.styka się z poduszeczką tł.w dolnej części pow. Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m.od zewn.  odpowiednio jw.łączna + tk. z pow.ok.pow.klin.skrzydłowatego boku: gał. do mm. powięzią skroniową Powięź skroniowa: .przyśr.skrzydeł większych k. dolnej  grzebienia podskr. mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk.przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej . .brzegu gał.oczodół . mm.w rzadkich przyp. skrzydłowych i m.skroniowej! Ropowice m. – okostna dołu skr.żuchwy) .dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: . i skrzydła większe k..policzkową W dolnym odcinku między m.

przyśr.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW.skrzydł. w ok. MOS od str. Policzka  m.: wyr.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m.kąta oka  ż. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa .nadoczodołowa i żż.Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: .) od zewn.łączna i tk. n. od przodu: tylny brzeg gał. gał.żwacz od tyłu: wyr. szczękowej 3.sutkowaty i m.żuchwy (od wewn. przyśr.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m.pol. splotu żż.żwacza (oddzielony poduszeczką tł.V3 2.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow.kąta żuchwy  m. tłuszczowa      ok.rylcowaty + mm.przyśr.: m.skroniowa dół skrzydłowo.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż.podniebienny ok.t.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł. od góry: przewód słuchowy zewn.kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż.policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk.podskorniowa ok.

przestrzenią przygardłową Przebieg n.uszna tylna. ż.VII po jego wyjściu z otw.ropne na ok.początek ż.t . naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.zewn.XI.zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: . (ż. skrzydłowy przyśr.n.gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn. (+ t.uszna tylna-łączy się z ż. Przestrzeń wypełniona luźną tk. t.n. 2.policzka  proc. szyjnej zewn.uszny tylny – I gał.szyjna zewn.VII (splot przuszniczy) .skrzydłowymi przyśr.X = powrózek naczyniowo-nn. zażuchwowa .: m.tej przestrzeni przylega poduszeczka tł.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.X.ż.XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał.t.IX..nie ma możliwości rozprzestrzeniania . Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: . + n.zażuchwową = ż.szyjna wewn.szyjna zewn – jej końcowe gał.słuch.łączną Graniczy z: 1. + cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm. dołem podskroniowym 2.żuchwy Od przyśr. n.szczękowa -ż.szyjna wewn.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew.V3 łączy ją przez o.tylna gał. t. I bocznym Od przodu: szew policzkowo.żwacza (pom.powierzchowna i t.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.szyjnej zewn.nim a okostną) Brak luźnej tk.) -n.uszna tylna + tylna gał. 3.Zawartość: ślinianka przyuszna.ż.policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ.sk.dołem zażuchwowym 4.

żuchwowo-gnykowy Od zewn.łącznej oddzielającej poszczególne mm.dwubrzuścowego.łączna + ww.podżuchwowe 3. ponad nim mm.bródkowej i przednich dolnych zz.pow.chłonne Chłonka z przedniego odc.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż. rylcowo-gnykowy.chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk.ustnej= p.bródkowo-językowe. DNO J.ww. pod nimi przednie brzuśce mm.twarzowa Blaszka pow. m. m. ok.dwubrzuścowego Dno: m.: blaszka powierzchowna pow.mm.gnykowa Szczyt: żuchwa Od str.dwubrzuścowych Od tyłu: mm.od siebie -wzdłuż naczyń i nn.twarzowa 4. bródkowo-gnykowe.ustnej.ww.chł.ż. a gał.j. końca języka.podskórna. m. żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch. żuchwowo-gnykowy.j.szyi  od trzonu i rogów większych k.: rylcowo-językowy.dwubrzuśccowych.ustnej: przestrzeń ogr. Podstawa trójkąta: k. rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m.szyi.gnykowo-językowy Zawartość: .żuchwy mogą powstawać ropnie.USTNEJ Podstawa: m. szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł. powięzi szyi Zawartość: luźna tk. tk. t. PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.Między dolnym odc. .szeroki szyi i skóra Zawartość: 1. Dno j. ślinianka podżuchwowa 2.ślinianka podżuchwowa .brzegami przednich brzuśców mm.

i podjęz. ślinianka podjęzykowa.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2. pokład luźnej tk.poprzeczny języka..powleka m. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM . od dołu dolny brzeg ż.żuchwowognykowego a m. te hamują szerzenie procesu ku bokom.szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) .podjęzykową (szczelina zawarta m. (8)  szyja poza tylnym brzegiem m.Blaszka przedtchawicza  od zewn. śluz.żuchw. w okolicę podżuchw.językowa.gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk.jarzmowym większym.tłuszczowej -m.Warstwa tk. twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł. ż. i k.bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. do linii żuchwowo-gnykowej .żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1.: trzon żuchwy przodu i dołu: m.łącznej oddzialjącej obydwa mm.---„--------poniżej---. MM. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm.gnykowa. j.językowy. przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m. mm. t. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua).tylnym brzegiem m.ustnej zewn.ok.łącznej (n. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) . przewód ślinianki podjęz.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz. t. i ż.

Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA .BAC .szyjna wewn.punkcja .t. 3.Ściana przyśr. szyjna wewn. X.pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo.t. r.: IX.t. .ż.ustnej wzdłuż przebiegu m.nn.skrzydłowym przyśr. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: .Jest to tzw.gardłowy + więzadła: r. szyjna zewn.-językowy.-gnykowe + r. wybiórcza). z dnem j. szyjna cz. 18.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1. a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr. skrzydłowy przyśr.szyjna wspólna 2.migdałków podniebiennych wzdłuż ż.dołem zażuchwowym szczeliną między m. pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr. 4.rylcowaty + mm.: rylcowo-gnykowy. r.brzeg ślinianki przyusznej) 2.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego.aspiracyjna .XII 5.--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p.przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap. XI. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m..: mm.podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw.żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1.

wzmacnające. . . tarczycy. . uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu . . BIOPSJA GRUBOIGŁOWA . . .Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły .Jest to zabieg bolesny. .W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG.łagodzące (paliatywne).Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki.Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu. . p/zapalne. Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych.Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej.objawowe.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa. polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka .Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego.radykalne (doszczętne). L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego.. tracheotomia ze wskazań życiowych. polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów. mammografii. . 19. L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe.oligobiopsja . gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania. podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach).Można wykona biopsje: węzła chłonnego. L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór. piersi.Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym. . TK.Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania . pobiera się jej cylindryczny wycinek.Wykonuje się ja również w przypadku.Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna. . o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich). scyntygrafii.Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza. lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe.2 mm. który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu. . .Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1.Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta. Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: .

chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: . zł. rozsiew ogólny występuje. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0. jak i w głąb. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia. ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw.0-2. melanoma malignum 3.z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego. usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie. c. zależy od histologicznego typu nowotworu. .najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl. (szczególnie przy nowotw. . Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność. • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna.Wybór metody leczenia n. • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu.odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod. radioterapeuta. . co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek).) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł. lecz ostatnio wykryto iż występują szybko. Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia.wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius).0-6.chirurgiczne (operacyjne).możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna.chemiczne. zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu. twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna. .0 cm) oraz warunków anatomicznych.0 cm.5-1.energią promienistą. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu. spinocellulare 1. najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz.0 cm. jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego. • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c. Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg. podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych. usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne. np. tj.hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony. L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e .

konieczność tracheotomii.chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np. ślinianek. usunięty jest też m. . szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). możliwość niedowładu n.) .zależy od umiejscowienia. –postępowanie jest niejednakowe. 0.VII. Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną. a po niej zabieg operacyjny. egzenteracji oczodołu itp. mięsaki wychodzace z tk.kriochirurgia i chir. od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy.5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie. wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia.długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek.zapewniają małą utratę krwi .zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji. guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) . USG.lecz. laserowa mają coraz szersze zastosowanie. Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny. które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny. m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową. miękkich i kości.zabieg wykonywany jedno.wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir. Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy. raki płaskonabł. .. i gruczołowe. a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi. dostęp operacyjny (rodzaje cięć).polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn. nowotw. jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc. lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie. O ile jest kliniczne uzasadnienie. .cytopunkcja węzłów.lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne.obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego. CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis). usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea).stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej).wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np. chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter.usunięcie w jednym bloku „en bloc”. m. Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np. ok.. ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego . Wady elektrochir.

nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi.promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością. np.Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej. elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów).nowotw.źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii. plazmocytoma(szpiczak). . rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . Rozróżnia się terapię: . w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym. 5) elektronoterapia. . blizny mniej) . rentgenowskie. 4) neutronoterapia. szpiku i tkanki limfatycznej. gastrostomia. Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe. . antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki). tracheotomia. guz Ewinga. poch.przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej. 2) prom. . siateczkowo-śródbłonkowego. . radioterapia) .wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. . .duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: . Promienioczułość zależy od: . elektrokoagulacja. nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł. . kriochirurgia. szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM).dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym.zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych. podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem.uszkadzające działanie na otaczające tkanki. tym mniej promienioczuła.powierzchowną.stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka.stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe. 3) prom.zmniejszenie masy guza przed napromienianiem. Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych).dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych. technicznie i biologicznie nieoperacyjne. nowotw.

. L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) . nudności i wymioty Leczenie powikłań: . dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: . zdrowych najczęściej w ostrej postaci.odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry. należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł. . hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych. poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem.objawy ogólne. głęboką (konwencjonalną). leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią. nowotw. megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry.zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne.obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) . superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne.napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz.miejscowe stosowanie leków osłaniających.leki ogólnie wzmacniające. gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg.leczenie radem trwa 6-7 dni. leczenie operacyjne. . . gdy na drodze wiązki jest tk.zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) .powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk. w raku policzka. chłoniaki) oraz w lecz.2/3 dawki radykalnej . późne następstwa. – owrzodzenia martwicze.bardzo trudna w leczeniu. .staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu.gorsze gojenie się napromienionych tkanek .6000-7000 radów w czasie 6 tyg. – prom.- średnią. ścieńczenie i odbarwienie skóry.metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki. uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie.ujemna strona. nowotw. .osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia. taktyka skojarzona jest stosowna .leczenie radykalne. . kostna). np. operacyjnego i mniejszy rozsiew kom.czasem potrzebne przetaczanie krwi. Leczenie paliatywne. krwiotwórcze. czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych).martwica popromienna kości (osteoradionecrosis). Jako zejście pozostaje zanik. .osłabienie.w czasie naprom.zastosowanie śródtkankowe. podczas zabiegu . zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”. witaminy.brachyterapia.w dużym zaawans.

uniemożl.. działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii. nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw.cytostatyki o działaniu nieswoistym.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności. 5-fluorouracyl. oraz zmniejszenie masy guza. . mitomycyna C.im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej..dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju.aktynomycyna D.uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach. vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw.o dział. 5fluorouracyl . . . Alkilujące)nitrogranulogen.w stanach dużego zaawansowania jako lecz.uniemożliwiają podział jąder komórek.po chir. adriamycyna. a więc hamują metabolizm.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania.chemioterapia jako lecz.vinblastyna. metotrexat. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów. Przeciwwskazania do chemioterapii: .współczesna chemioterapia nowotworów. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity.poprzedza lecz. paliatywne. hydroksymocznik.chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna). vinblastyna.gruźlica płuc. uszkadzają kw.natulan. endoxan. p/nowotworowym. dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna. tym większa wrażliwość na działanie tych leków. uzupełniające. adriamycyna. vinkrystyna.. leukeran. . 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki. podstawowe.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe.tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna. . . lub radioter.metotrexat.. pierwotnego lub mikroprzerzutów. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw. . .p/nowotw. w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami. . Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki. bleomycyna. ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi.

. osłabienie.owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego. . .uszkodzenia wątroby.skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: . nowotw.. 20. immunoterapia nieswoista. objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból.krwotoki.wyłysienie. .zaburzenia akcji serca. w lecz..trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna). gorączka. .leukopenia.leukopenia.u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe.badania nad zastosowaniem interferonu.obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta .zaburzenia miesiączkowania. .immunoterapia swoista. guza Ewinga kości szczękowych. . . . . niektórych chłoniaków złośliwych. .doświadczalnie. .niepłodność.kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego.zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego. .choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Immunoterapia nowotworów . hiperkalcemia. .wstrzyknięcie chorym napromienianych kom. mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego. nudności.BCG.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki .bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej.

szczęki. jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw.• Złamania w tym odcinku obejmują nos. tu opisujemy złamania. łzowe. zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. trajektorii). małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą.ryc 6. jarzmowe.) Według podziału WANYURY . oczodoły. podniebienne.wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział . ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: . szczękowe.15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I. kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe. podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe.

1 DON . na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową.oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. Złamanie jarzmowo – szczękowo . Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego.1. złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów. promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) .DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów . wyróżnia się DON jedno. a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3. dochodzi do złamania kości nosa. wyrostek czołowy szczeki. lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1. który jest prostopadły lub nie. Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II. wyrostki czołowe szczęk. przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów. powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa. komórki błędnika kości sitowej. powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej). czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego.

zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej .zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa . na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2.ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek . łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi. ptoza 6. o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa.odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi . epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych.skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia .2 PGMT . którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4. w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: . niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11. przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3.niedrożność nosa • Objawy DON 1. spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10.enoftalmia i podwójne widzenie . upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12.powstają rozległe ubytki kostne.pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki . poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7. zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne.udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności .niedrożność dróg łzowych .usunięcie przykrych zaburzeń czucia. endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8.PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski. zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia.obniżenie kąta przyśrodkowego powiek . jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: .plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I. często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie. zapadnięcie.anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego . • Najczęstsze powikłania DON: . upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9. dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną . pseudoptoza 5.usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej .

rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. ból. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3. Opadnięty. nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. trudności oddechowe. tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. Telecanthus 6. poszerzony.• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. poszerzona. Obrzęknięta jak balon twarz. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. przestrzeni miedzy oczodołowej. ale na ogół przytomni 8. przy mówieniu. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. Twarz spłaszczona. zwykle niedrożny nos 5. zderzaka przysiecznego twarzy. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki. jamy ustnej i ran twarzy . pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. Ciężki stan ogólny. Obfite krwawienie z nosa. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. Rozległe rany twarzy.

rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe. rtg. esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru). należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe. opanować krwawienie. należy zapewnić drożność dróg oddechowych. dowiązujemy je do zachowanych zębów. zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • . 11. Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10. Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT .9. a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego. TK.

które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych.1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. należy utrzymać jeszcze przez ok. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3. Enophthalmus .−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. bez tendencji do ustępowania. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się. tylko wygina. jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie. zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II. o niezbyt dużej sile.

tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo .2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy.5. Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II.zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . uderzenie pięścią). padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej. Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np. − zniesienie zaburzeń czucia. Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz. Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. − skorygowanie en oftalmii. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6.

prócz konsekwencji opisanych przy ZJO. nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. zapadnięta okolica podoczodołowa. wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. co pociąga za sobą.• 4.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. pokona . Często krwawienie z nosa 9. Wybroczyny podspojówkowe 8. ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6. Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny. Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia. spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II.

granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. . rozległe ubytki kostne obejmujące górną. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej .pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego. rozdrobnione złamanie dna oczodołu. przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6. zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa.39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego. Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu. przednią. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową. wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty. najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo. otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna. wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. boczne czaszki. pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej. nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej.

en oftalmia. Asymetria twarzy 2. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny. tj. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. najważniejszym po podwójnym widzeniu. pęknięcia naczyniówki. obniżenie gałki ocznej 2. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3. wylewu podsiatkówkowego. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. podwichnięcia soczewki. wylewu krwi do ciała szklistego. w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej. Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy .

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

wentyl).przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy.. a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań.objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej. w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. IV – bloczkowy. otwierającą się do sitowia. zawór. w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. głownie odwodzenia.są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. ból głęboki w oczodole. VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami . tzw. endophtalmus . rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna. nie reaguje na światło).w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem. stąd nazwa „złamanie wentylowe” . podwójne widzenie.do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota . krwiaka. tętniakiem. złamania typu en clapet (z fr. tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy . porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia). przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową. zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • .na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne . opadnięcie powieki ( ptosis).

otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy.rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. warstwowe kanału nerwu wzrokowego. rozerwanie osłonki oponowej nerwu. KT.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . . zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych .rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego. RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego . USG.w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej . a wychodzi tętnica oczna.złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne.. celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . angiografia tętnicy ocznej. neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy. ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne .

a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. • W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. a to zdarza się rzadko). na tylną ścianę szczęki. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu. a potem ku górze do szwu czołowo – . ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne. rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności. swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. inne kliniczne. ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy.

niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi. wypadek przy pracy. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo. a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. jednoodłamowe lub wieloodłamowe. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. podoczodołowej i powiek. zamknięte. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej. wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. wypadek komunikacyjny. Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej. tworząc ostra nierówność kostna.jarzmowego.

może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki. czasu wykonania zabiegu. musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. grzebienia jarzmowo – zębodołowego. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych. który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych. .4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi. metody i rozpoznania towarzyszących powikłań. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej. w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu. półosiowe czaszki. przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. najczęściej występuje w dolnej powiece. stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu.

Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce).najczęściej stosowany i najprostszy sposób .do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda. Strohmeyera.• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne. jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami. Obowiązuje kontrola dna oczodołu.palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu.zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie. W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów. Gilliesa.nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka . kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną . Langenbecka i inne . zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty.po sprawdzeniu. stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne. zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń. dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu . rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: . które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany. Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu. że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw.obecnie metoda historyczna .punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) . pociąganie próbne).kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego . Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów.

Jędraszki i inne . pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu. Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI .przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu.) . gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu.wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi. DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne ..podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo.szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami . na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku. a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu.in. niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie). w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają. że wystarczą dwa punkty . stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny. używając go jednocześnie do wyciągu. o tzw.anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia. jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem .w przypadku złamań z przemieszczeniem. zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m.dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1.

guz odłamuje się od .dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ .zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej. dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne. DO GRZEBIENIA JARZMOWO. • Mogą to być złamania z ubytkiem kości. mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw.ZĘBODOŁOWEGO . po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową . beleczką kostną. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność.unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową. tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4. flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. podłużne.2. DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3. otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe. co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej. w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych.

obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: . Okres unieruchomienia wynosi ok.obrzęk twarzy. tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami.uczucie drętwienia zębów górnych . złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej. omija otwór podoczodołowy.patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. wówczas występuje typ I złamania Le Forta.krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych . 4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego. W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym. przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej. . przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową. Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. głównie wargi górnej.zaburzenia zwarcia zębów . . biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym).wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej . policzków. następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki.wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego .• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy.

grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi. kości podniebienne. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. półosiowe czaszki. • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. powiek. kości nosa. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego. o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. w okolicy nasady nosa. część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. • . małżowiny nosowe dolne. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. kości łzowe.

Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym.• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. kość nosowa. Adams średni. Miejscowe. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. kości jarzmowe. tętna. kości podniebienne. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. kości łzowe i część kości klinowych. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. ale jeszcze bardziej nasilone. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy). dna oczodołów. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum.

również zawiązków zębowych. jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. . -zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających. bardzo oszczędnym.wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej.• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. . -postępowanie lecznicze jak wyżej. zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą.Leczenie polega na usunięciu. -Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. . -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych. -Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej. . występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki. -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów.występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci.Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej . -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz. wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego . najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania.jest wynikiem bezpośredniego urazu.

w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba. Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby. Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię. skazy krwotoczne osoczowe.zaburzenia układu hemostazy. atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia .anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych.nadciśnienie .miażdżyca . jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych. Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych .niedokrwistość ..krwawienie tzw.choroby wątroby . 21. LEKI. jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba.SPOSOBY. źródła krwawienia i czas wystąpienia.Zawiązki zębowe pozostawia się. przyczyny krwawień 21. PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej. tj. po czym ranę śluzówki zszywa. szczególnie u dzieci.cukrzyca . leki. -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA.pozostawiona w zębodole ziarnina . płytkowe i naczyniowe . należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz .u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych . jak np.uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami .

• Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi. kontrola wskaźnika INR (0. • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej.9-1. ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze. zakładając. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi. należy podwiązać naczynia. lub gdy nie jest to możliwe. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą.5). • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania.co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny. Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym. Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną. o ile sama tamponada jest nieskuteczna. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej. Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu. • uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe.doraźnie wykonanych badań krwi. jak kleszczyki Peana. w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l). Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. przykładając koniec tępego narzędzia. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak. * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje.

topografia. trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne.jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy. cukrzycy lub nadczynności tarczycy.25-1% roztworu do płukania . topografia.garbniki. Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: .10% roztwór związków wapniowych . Alumen w postaci 0. od przodu gałąź żuchwy. Gruczoły ślinowe – anatomia.* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia.Hemostin. Acidum tannicum . wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej. kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia. np. Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego.in. posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne. leży w dole zażuchwowym. które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: . wit. 22. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C. fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym. Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej .epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000. fizjologia 22. Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi. krioprecypitat. • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy. preparaty rutyny (Rutina. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia.anatomia.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego . Gruczoły ślinowe. w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem. C.domięśniowo etamsylat i witaminę K . nadciśnienie). hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl.ałuny. po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik.aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m. roztwór fibrynogenu.glikokortykosteroidy i estrogeny . Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np. cyklonamina. np.żelatynę i pektyny roślinne doustnie . np. z kory dębu).związki żelaza . Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną. od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec .

Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym). Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą. Jest gruczołem surowiczym. leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. przewód Stensona. od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. która jest gąłęzią tętnicy językowej. bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . nosowej części gardła. policzkowe. ale mogą być . podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. Nie posiada łącznotkankowej torebki. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych. zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. poprzeczną twarzy i uszną tylną. Końcowy orzewód ślinianki. Przewód wyprowadzający ślinianki. Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. oraz od tętnicy podjjęzykowej. Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej. skóry głowy. pomiędzy żuchwą. odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. Otacza ją łącznotkankowa torebka. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1. ucha zewnętrznego i środkowego. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka. żuchwowe i szyjne. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. Jej część przednia jest większa. tuż przy wędzidełku języka.mięśnia dwubrzuściowego. Węzły chłonne. przylegająca do przestrzeni przygardłowej.5cm poniżej łuku kości jarzmowej. przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej. może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej. w brodawce. które mają własne przewody wyprowadzające. Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną. przewód Warthona. zwany również „gęsią stopką”. W większości są gruczołami śluzowymi. jarzmowe. Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy.

Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. nieco rzadziej zębów bocznych. Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. Wnikając w przestrzenie międzyzębowe. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. spoistości elastycznej. łatwo krwawią przy drobnych urazach. niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. ozębna. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza. nieregularnego kształtu. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. surowiczo-śluzowymi. Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte . jaki wywierają na podłoże kostne. b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany. spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. okostna). Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. Są niebolesne. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza. mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach.gruczołami mieszanymi. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną. Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. 23. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła.). ale czasami z powodu ucisku. mogą ulegać owrzodzeniu. obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia.

a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego. a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. któremu towarzyszy rozdęcie kości. czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. znacznie rzadziej w szczęce. Sialozy . tzw. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego. z małych wrzecionowatych komórek. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. granice resorpcji są gładkie. zwykle w żuchwie. Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami. Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. 25. brak odczynów okostnowych. L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek. zawsze prowadzi do wznowy. guzami ciążowymi. w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian. tzw. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. unaczynionego podścieliska z małych. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale. gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. o ile są dużych rozmiarów. rozessane. Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. który występuje w kościach długich. a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. reparativum). a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem.gigantocellulare periphericum). Ubytki poresekcyjne w żuchwie. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek. Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany.

w otyłości i hiperlipidemii.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. w czasie ciąży i laktacji. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu. pelagra. szkorbut). zwłaszcza u cukrzyków. spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. 2. Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. stany podgorączkowe. zmniejszone wydzielanie łez.. zmniejszone wydzielanie potu. sialoza reumatyczna. z zaburzeniami metabolicznymi. gardła nosa. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. 3. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. bulimii. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. tzw. wysychanie. wzrost liczby limfocytów we krwi. nienowotworowe choroby ślinianek . przywspółczólny. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. w menopauzie i andropauzie. wyniszczenia u alkoholików. z zanikiem brodawrek ich ujścia.25. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby. Uzupełnienie niedoborów witamin. Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. pieczenie spojówek. W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów. która wykazuje obecność tzw. oraz leków psychotropowych. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. odżywienie. suchość w jamie ustnej i gradle. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. . w anoreksji. podwyższony OB. Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. osłabienie. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne.

łzowych oraz końca języka.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. W tym stanie chory ma otwarte usta. Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena. Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych. zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. jak stany gorączkowe. Leczenie kortykosteroidami. Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek.spotykane najczęściej. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym. Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. Zwichnięcie obustronne przednie. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . mowa bełkotliwa. 26.A i B1. wit. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). obniżenie odporności organizmu. chudnięcie. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców. osłabienie. suchość błony śluzowej jamy ustnej. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. policzki są lekko napięte i wygładzone.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową. ze szpary ustnej wycieka ślina. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). neurologiczne i fizykoterapia.B. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. Etiologia jest alergiczna. Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. wit A. Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek. połykanie jest utrudnione.

naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. z zaleceniem płynnej diety. które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. Badanie radiologiczne: . w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne. a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze. którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy. że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis).występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej. 2. dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne.w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek. Zwichnięcie boczne.* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. • w leczeniu zwichnięć tylnych. Zwichnięcie przyśrodkowe. Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. 4. 3. Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy.zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy . po czym.zdjęcie w projekcji Schüllera . układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy. bocznych i przyśrodkowych.zdjęcie pantomograficzne . Zwichnięcie tylne. Laseroterapia • • . Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu. czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. skazana jest rehabilitacja. otwarty.występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego. Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia. Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy).

a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna. sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. . . zarówno u dzieci. Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki. procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu.brakiem łaknienia. a nawet ropowic. Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie. 1. 2.27. przede wszystkim w żuchwie. 3. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi). . U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych. jamy czaszki. W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. 3. niemowląt. komórek sitowych. . rozlanego kości szczęk. Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: . . Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum. pogarszających stan ogólny. 2.twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni.wysoką temperaturą ciała. . różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka. obecność zawiązków zębowych. Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1. Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. większą ilość gąbczastej istoty kości. odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki. jak i u dorosłych.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych.rozległymi obrzękami. Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: .biegunka. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej. U noworodków. U dzieci znamiennymi objawami są również: .dreszczami. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę. Cechuje je szybki i ostry przebieg.snu.często objawami oponowymi. Objawy te współistnieją z: . U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk.

zaburzenia rozwoju kości.zaburzenia zgryzu.funkcji żucia. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania. 5) wtłoczenie korzenia zęba. 4) zawał mięśnia sercowego. 5) atak częstoskurczu napadowego. 4) ropne zapalenie zębodołu. 3) pusty zębodół. 2) obrażenia zębów. 3) złamanie kości. .zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych. . 6) krwawienie po usunięciu zęba. 5) powikłania bakteryjne. zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej. 2. zapalenia śródpiersia. Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str.101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw.braki zębowe. 4) zwichnięcie doprzednie żuchwy. . . 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego.Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie. takich jak: .128-138. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) . widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty. 7) przetoka zatokowo-ustna. ale gdy to nastąpi. . zapalenia opon mózgowych. U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego. . 2) zapaść. 3) atak dusznicy bolesnej.staw skroniowo-żuchwowy. Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny.Związane z usuwaniem zębów 2. ropnego zapalenia mózgu.zatrzymania zębów. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: .- ropnia lub ropowicy oczodołu. 2) szczękościsk. nowy Kryst str. 8) atak padaczki.czynności stawu skroniowo-żuchwowego. Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie.Powikłania po usunięciu zęba 1. 7) atak dychawicy oskrzelowej. Należą do nich: . Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich. .ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości). 28.zmiany w ich ułożeniu.

sztuczna wentylacja. ból itp. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. nitkowatym. jako szybkie kołotanie serca.Omdlenie – jest nagłą. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. zasłabnięcie. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. spłyceniem oddechów. Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. uczucie osłabienia. Z leków stosuje się: propranolol . Należą do nich próba Valsalvy. jak strach. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. ciśnienie tętnicze krwi spada. wadą mitralną. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. podać tlen. farmakoterapia). żuchwy. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. lewej ręki lub nadbrzusza. tlenoterapia. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. towarzyszy mu uczucie strachu. niepokój w okolicy serca. jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej. Często występuje u osób zdrowych. sól fizjologiczna. masaż zatoki szyjnej. dextran). Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. Zapaść zagraża życiu. Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. nadmiernie pobudliwych. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. ochłodzeniem skóry. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. Charakteryzuje się słabo napiętym. masaż pośredni serca. zwłaszcza młodych. zblednięciem powłok. salbutamol lub . mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. podać tlen. Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. Przedłużający się napad. deslanosid. Napad jest odczuwany przez chorego. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej. z nadczynnością tarczycy. Tętno jest słabo napięte. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego. przyspieszonym tętnem. Może go poprzedzać zblednięcie powłok. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. z niedokrwieniem mięśnia serca. zwolnione. poty. nudności. którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min. szczególnie kończyn.

bezotec w aerozolu. kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej. . Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. ust. U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. Obrażenia zębów – A. Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. miękkich. należy podać domięśniowo relanium lub luminal. a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia. Złamanie korony lub korzenia zęba. środki uspakajające (relanium). Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek. na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. podniebienna. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę. W górnych siekaczach. Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. a ranę zszyć. a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. Napad mija sam. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. a gdy przedłuża się. językowa). Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina.

Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). W przypadku wybicia zęba. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. . C.Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą. a brzegi wyrównać. szczególnie na wysokości trzonowców górnych. E. po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. B. D. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) . a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. który został nadwichnięty. Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy. Rokowanie jest dobre. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. należy wykonać reimplantację. Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. to należy go usunąć. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej. Złamanie kościA. B. a śluzówkę zszyć. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne. Przypadkowe zwichnięcie. co doprowadza do odłamania guza szczęki. Jeżeli istnieją odpowiednie warunki. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. W złamaniu. C. zależnie od jego rodzaju.

a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. D. jednostronnie lub częściej obustronnie. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. pod śluzówkę policzka. Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. Jeżeli doszło do nadłamania guza. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. ust. Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. zanik wyrostka zębodołowego. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. nisko położnych. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy. guz. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe. zwykle trapezowate. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. zapalenie kości.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. która w tych stanach ulega rozerwaniu. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę. Należy wówczas wykonać cięcie. w dno j. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. torbiel. kanał żuchwy.

Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. ziemniaczano-kaszkowej. Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują. duszność. skrzydłowe). ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani. gdy występują objawy niedrożności oddechowej. Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem. wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia. W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. Nie . chory dławi się. należy przestrzegać zasady. wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze. O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych. Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. używając laryngoskopu. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. Jeśli się to nie udaje. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. co przyspieszy jego wydalenie. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. czy został w całości usunięty. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. kleszczyków Magilla i ssaka. szczególnie u dzieci. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. świszczący oddech. Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. Aby nie dopuścić do tego powikłania. chory sinieje i traci przytomność. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. w panice chwyta się za szyję. m. Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. Jeżeli to nie nastąpi. Druga dłoń ułożona jest na pięści.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). ząb.

z której te włókna wychodzą). czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. zapalenie kości. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m. . rodzaju bakterii. bialek wiążących heparyne) 4. 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt.) Skrzep jest źródłem: 1. czynnika wzrostu fibroblastow) 2. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo). Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół. 21 29. zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. nabłonkowego. .równa kość zbita. przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji. Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. .stąd też wniosek praktyczny . transformującego.patrz pyt.leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego. . i narządach. przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2. Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk. Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok. Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt. w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis). 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany. ropowica. 3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu. wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny. 3.in.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. wrastaja nowe naczynia. u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji. pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny.). insulinopodobnego. ropień. Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny. posocznica). by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej. budując most.

dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole.w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista. 1. nadłamanych.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia.białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny . 6 tygodnia)można protezowac 6. odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok. zanik włóknisty. jedzenia bardzo gorących pokarmów. zachodzi najczęściej. Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. nierównych brzegów zębodołów. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid. zmiażdżonych tkanek. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej). Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. 5. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze. 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. 2. W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty.Fibroblasty penetruja caly skrzep. a osteoblasty tworza kosc gabczasta. . Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. infekcji. zespołu suchego zębodołu. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej. Powstaje mloda tkanka laczna. Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu.resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych. stanu pozostawienia rany. nieprawidłowego zaopatrzenia rany. zanik prosty (atrophia ex inactivitate). 4.

ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni. a następnie policzkowy bliższy od dalszego. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas. jak nadłamanie szkliwa.złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi. chociaż w uzębieniu . Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II . Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy. co pierwotnie. 30. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. stosując ruchy półobrotowi. kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa.Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. wstrząs zęba. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. co daje kształt litery T. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. W górnych siekaczach.

rzadziej policzka czy dna ju) .podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego. 31.spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki.wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu .u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym.bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu . • kalafiorowate. Znieczulenia – rodzaje. Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: . gdy brak możliwości odbudowy protetycznej.chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka. dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty. przelyk) . • niebolesne. wieloodłamowym. Kliniczne objawy nowotworów złośliwych. skośnym. preparaty 32.niegojace się owrzodzenie np.mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń. poniżej szyjki zęba. gardlo. Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej.dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej . guzowi Ewinga . na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem .w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne . które występują w zębach stałych. grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2.rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn . endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi. na dnie masy martwicze .

Nowotwory złośliwe cechuje : .badanie wziernikiem jam ciala .mogą wystepowowac wieloogniskowo . zasieg.węzły chłonne .nieregularny kształt .skłonność do owrzodzen i martwicy .wznowy . bolesność. ) . dolegliwości. zawod. cieplota.przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu. stosunek do pokrywającej skory) . wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a.wiek.dotykiem (spoistość. dziedziczność b.złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow . 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu. powierzchnia. spadek wagi. wywiad: . środowisko. przebieg. początek choroby.oglądanie( kolor.wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok. które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r . badanie przedmiotowe . palenie. kosci. kształt.

Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) .pośrednie – gdy badaniu poddano np. malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany).bezpośrednie. Tomografia komputerowa (TK).Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych.oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b. co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d. powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a. zgryzowe.najczęściej stosowane iv. Badania kontrastowe . celowane ii. Zdjecie przeglądowe.nigdy zbyt brutalnie . Astrografia) . Pneumografia.szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU. torbielowatych.bialko S-100 i antygen HMB . Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v. unikając ich zmiażdżenia . jezyka. Badanie cytologiczne .badanie jamy ustnej. Warstwowe (tomograficzne). K167). Limfografia. dna .jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0. a w czerniaku złośliwym. guzow slinianek (Sialografia. pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii. Badania immunohistochemiczne .do głębszych warstw anatomicznych.stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA.. gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn.badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej. plwocine . zew i wew-ustne. GARDLA.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) .5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . Arteriografia.wycienk przesyla się w 10% formalinie . CZERNIAKA .wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c.materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 . Orbitografia.ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro. policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne . MIESAKOW. Badanie radiologiczne i. Flebografia. sline. popłuczyny z zatki szczekowej.

toleruje zgięcie. Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu. rozkrusza się przy ucisku . naczyniakow krwionośnych f. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin. Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy . trzustki. kosci. technet 99. przydatna w diagnostyce guzow slinianek. poziom bialek. pluc. Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy .głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna. poziom wapnia. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne. tym wieksze szanse na wyleczenie. Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e.. fosforu. OB. guzow przerzutowych do LN. Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur).sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. pomoc. otolaryngologiczne. guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi. Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. tarczycy.vi. mozgu. 33. zastosowanie w neo slinianek. Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie . specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania. mocz. endokrynologiczne itp. elektroforeza. Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi. pęka przy zgięciu . nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h.klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1. fosfatazy alkalicznej.szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk. badanie punktaku szpiku.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej .wewnątrz i pozastawowe . Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. wątroby. okulistyczne. pulmonologiczne. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g.

od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk. kt .podstawnokłykciowe .zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta. monoblok. głowa do przodu-uderza w guzek stawowy.usunięcie przemieszczonego odłamu .boczne żuchwy prawe/lewe .następnie ćwiczenia czynne . ból okolicy stawu sż po stronie złamania .wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr .przeważnie wewnątrzstawowe .ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: .od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow.częściej uraz bezpośredni . a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi .jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: .w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz .pełne/niepełne/zielonej gałązki .to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: . gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: .obrzęk.w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy .uczucie napięcia w okolicy przedusznej .zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy .w obustronnych – zaburzenia są symetryczne.trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) .p-a żuchwy .szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3.pantom ogram . dołu stawowego. a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) .condylectomia .2. szyjka zgina się do dołu i łamie . Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki . czasem złamanie zew otworu słuchowego . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) . rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie .zachowawcze – najczęściej (funda.dodatkowo: tomografia konwencjonalna.ograniczona ruchomość żuchwy . szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu.najczęstszy .chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów. wiązania Ivy. zwichnięcie . więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy.

które przetrwało ponad 14 dni. torbieli w świetle zatoki) . rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła. ropniaku.nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . 98 chodzi o to samo.torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 . urazy: .Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa .34. Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego . więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego.zmiany OKW zębów . Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare.wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4. przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki.niski wyrostek zębodołowy .nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba .Krwawienie z nosa . chorobowe: . anatomiczne: . samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany. świeży. przewlekłe zapalenie zatok .Oglądanie .Zdjęcie RTG .zatokowe: Wczesny.zapalenie zatoki szczękowej.cienkie dno zatoki 2.złamanie guza szczęki . Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2. Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1. Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. „przewlekłe”.Wyciek treści ropnej przez zębodół. Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1.nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki .guz 3.torbiele zatoki . „ostry”. jatrogenne: .rozerwanie błony śluzowej . Często goi się w ciągu 2 tyg. Przetoki ustno – zatokowe (w pyt.złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1. dopiero co powstały otwór.

Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych. a. . korzenia. Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu.USG. Ustalenie losów zęba. bez zmian okw. Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka. dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do . Korzeń zęba w zębodole. ewentualnie dodatkowo . Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza. Leczenie W zależności m. Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu.endoskopię (wziernikowanie). Korzeń należy usunąć przez np. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: . Ząb usunięty w całości. usunięty ząb miał żywą miazgę. Połączenie szerokie. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu.ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie). Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny. . Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. 2. – krople do nosa obkurczające naczynia. bez dodatkowych zabiegów.dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole. Połączenie wąskie.prześwietlenie.RTG. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki). Następnie: .Próba powietrzna . szczelinowate. zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. – środki przeciwhistaminowe.. Nie należy wykonywać tej próby.Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. a także przez . -. zdrowa zatoka.wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych. doksycyklina. Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok. zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej. b. ekstrakcja zęba trzonowego. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni. spowodować odmę podskórną..in.Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół. zdrowa zatoka.

którą kończy plastyka przetoki.usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce.usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). b. Płaty dziąsłowe nad zębodołem. z równoczesnym zamknięciem przetoki. Inne przypadki: Należy odczekać min. Przy przewlekłych. Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki). zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni. nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie. usunięcie korzenia. . zamknięcie przetoki.. zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce.ocenić stan wyściółki zatoki.zamknięcia połączenia. zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki. która pozwala: . Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. Zabieg wykonuje się codziennie tak długo. W tym czasie. zdrowe uzębienie. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. . Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. 4. równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki. Tnąc śluzówkę i okostną. 0. która może spowodować zator powietrzny. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. a. Postępowanie uprościła endoskopia. Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. 2 tyg. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia. 3. Konieczna jest rewizja zatoki. szczególnie ropnych. aż popłuczyny z zatoki będą czyste. a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin. wyjęcie korzenia. dwuwęglanem sodu. . Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. Nie używa się roztworu wody utlenionej. 2. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu. Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1..5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. najlepiej szwami materacowymi. Dobry stan jamy ustnej. co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. zatoka zmieniona chorobowo.

na zasadzie organizacji skrzepu.po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę. 14 dni. zewn. Płat policzkowo-wargowy 4. przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok. dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół. Płat podniebienny arterializowany 5. z tkanek sąsiednich) 1.odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata. Metody jednowarstwowe. . Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I. protetyczna: 1. Płat mostowy III. szczelne zaszycie rany. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8. Najczęściej stosowana metoda.szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu. jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1.dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki .wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . dwuwarstwowa (powierzchnia wewn. 2. zsuwając zsuwając go w dół. Obturator I. . Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2. Płat językowy 6. . . (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki). Metoda Zangego 3.dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka.zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). . Na zasadzie organizacji skrzepu. Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. Polega na: . Metoda Zangego . . różnego pochodzenia. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). szczelne zaszycie rany. II. II. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV.okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). Ciało tłuszczowe Bichata 7. Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. 1.cięciu na szczycie wyrostka.Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz).

Wskazanie do jego zastosowania stanowią: .niepowodzenia po uprzednich zabiegach. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką. 4. Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . Polega na: . 7. Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry. Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy). 8. Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części. .wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy.skręceniu.na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego.w linii środkowej podniebienia.cięcie wypada na szczycie wyrostka. Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie. szczelnym zaszyciu. bo nie zawiera okostnej. Płat mostowy.w sklepieniu przedsionka. do okolicy siekaczy. . Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną). Wadą jest postępowanie dwuetapowe. Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka.na przednio-bocznej ścianie zatoki. Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka. Wady: . . gdyż: . Ranę skórną zszywa się.miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. Metoda ta nie jest korzystna. . 3.znacznie spłyca przedsionek. 6. . Płat jest wiotki. . obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego.Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego.uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła.powoduje ona spłycenie przedsionka. 5.brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek). co może później utrudniać protezowanie. . . pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi. Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: .

35. W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego. IV. co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: . Zabieg ten można wykonać: . latach) .chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli. .chrząstki homogennej. Obturator zakłada się również: . .siatki teritalowej. Metoda dwuwarstwowa 1.tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki.podeszły wiek. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: . Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate .jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany .co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku .ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.III. .liofilizowanej. lokalizacji.następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies. Metoda protetyczna 1.marsupializacja .2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli .heterogennej. polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości.to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej . Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. .w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. jeśli stosując lapisowanie jego brzegów.płytki metalowej lub . zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . policzkowy lub podniebienny.najczęściej cięcie Partscha.wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną. . Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne. rozmiarów. a zatykadło to ułatwia. Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I. wieku i stanu ogólnego chorego 1.

długie gojenie .po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem. ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego.metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy. dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora .prostota i mała rozległość zabiegu .wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej..pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym . Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II .możliwość nawrotu .zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .wyłuszczenie pozostałości mieszka .umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących .duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I.wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat .2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera.konieczna bardzo dobra higiena Wskazania . kość wygładza frezem .na 2 tyg .nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje . aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli . 2.wytworzenie płata śluzówkowo. wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości .schorzenia ogólne .utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli .okostnowego ponad przednią ścianą torbieli. usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli.ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie . Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów. Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne. odwarstwienie.pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej .płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).konieczny obturator . zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym.

niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót .gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha.złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne . Beauvisa.rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu .gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) .w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny. korzeniowa (zapalna) . do trzymania – obturator .wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli.2 etap – wyłuszczenie. po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów.połączenie z jamą nosową . poziome .gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej .ból samoistny. który ulega organizacji potem kostnieniu .. torbiel pierwotna.zezłośliwienie . cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel. ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania . usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną .płat wszywa się w miejsce na głucho .wyłuszczenie .1 etap – bez wytwarzania płata.jama kostna wypełnia się skrzepem.cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! . wzrost temp. HA .jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów. naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy.brak wznowy i metaplazji neo . wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy. dziąsłowa. przepłukać jamę .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli .uszkodzenie sąsiednich zębów. Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego.całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog . 1.krótsze gojenie Wskazania: . odwarstwia się i wyłuszcza. zawiązkowa. pęczka nerwowo-nacz .wyłuszczenie całej torebki – raspatorem .torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu .1-czasowość .zropienie krwiaka.

torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż. szczęki.metoda 2-czasowa Wskazania: .występują głównie na skórze.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci . Dostęp zew.lub wewnątrzustny 8. płuc. podniebienie) . rzadko na bł śluz( dziąsła. po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36. przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho.nacieka podścielisko ..obj – wyniosły/płaski guz .klasyfikacja TNM jak w rakach . Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) . po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi.większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe .torbiel szczęki wpuklająca się do nosa . z cięcia wzdłuż fałdu szyi. torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3. Czerniak twarzy i jamy ustnej . kości) – szybki wzrost . Torbiel krwotoczna .łatwo wrzodziejący i krwawiący . Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy. kości gnykowej.usunięcie/resekcja zęba przyczynowego .zropienie torbieli .złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych . Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4.zły stan ogólny 2. 5.ciemne zabarwienie . zęba przyczynowego nie usuwa się 3. odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu. niekiedy z jej resekcją. Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6. Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku.polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju. frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc.możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów .gładka/brodawkowata powierzchnia . mózgu.komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza .zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika .często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby. Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7.rozległa torbiel żuchwy .

zmienia barwę.jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia. sączy. powierzchnię.ziarniniak naczyniowy . interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) .mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum . zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej . śródnaskórkowe.brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu . intraepidermalis. skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne.Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) . Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica. mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci. przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę .leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty. ulega owrzodzeniu .kom wieloboczne. nacieka. krwawi. wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę .Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm .profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna.zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37. wstrząs septyczny.histiocytoma .rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry.. mieszane (naevus marginalis. łysieje.czerniak młodzieńczy . które szybko rośnie. podstawą skierowany w głąb tkanki .

trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2. hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna. przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej. duszność • Leukocytoza. Zapalenie śródpiersia – mediastinitis . drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1. nadpłytkowość. toksyczne ziarnistości w granulocytach. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica. potem celowana) • Otwarcie.rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych .

Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry .. silny ból głowy.W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka. drgawki . temperatura. wzrost zawartości białka. glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe. wymioty. leukocytoza. pleocytoza.nagły. obrzęk tarczy nerwu wzrokowego .zwiększone OB. zaburzenia świadomości.objawy oponowe. ból głowy. nudności. zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe .stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż. następcze usunięcie torebki ropnia . wzmacniające 4. wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny.

grzyby. przy spadku odporności. Ciężka posocznica . z szarym nalotem. tkankach .leczenie objawowe. PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień. temperatura – wtedy ponowny drenaż. parazyty). wymioty. spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu.empiryczna . posokowata Gorączka nieregularna. Posocznica .rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min.pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość.wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie. sinawy odcień skóry. niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi . nacięcie. ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej. zwiększonej patogenności. zwalniająca. wzrost OB. twarz apatyczna Nudności.natychmiastowa antybiotykoterapia.Usunięcie ogniska zakażenia. wzmacniające . czyrak wargi górnej. skąpą wydzieliną ropną. ich toksyn we krwi. wirusy.ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny .2 następne – po 24-48 godz Leczenie . nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze.. przerywana (hektyczny.sucha.wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza. swobodny odpływ treści ropnej .5.

wzrost tętna.w Dodatkowo: hipoperfuzja. Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9. gorączka. oliguria. zaburzenia świadomości 7. przyspieszenie oddechu. Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy . przeczulica. hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa. światłowstręt. spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8. Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł.• • • • Objawy j. leukocytoza Niepokój.

Przyczyny: Powikłania oczodołowe . bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11. Obrzęk powiek. rozszerzenie źrenic. uszkodzenie błony wewnętrznej. ograniczenie ruchów gałek ocznych. dreszcze. wycięcie żyły twarzowej. wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. brak reakcji na światło. unieruchomienie. wytrzeszcz.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. gorączka septyczna. porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej.• • • Ciężki stan ogólny. chorego należy badać ostrożnie. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. spojówek. tarcza zastoinowa (. nasady nosa. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10. zakrzepy przyścienne.

bolesność gałki. opon. ropień mózgu .ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej.punkcja aspiracyjna.cięcie – u podstawy powieki dolnej. nacięcie. obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie . + unieruchomienie gałki ocznej. objawy oponowe.• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a.do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik. wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek. nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka . nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej . opadnięcie powiek. gorączka septyczna. spojówki. drenaż . bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek. zmniejszenie ostrości wzroku. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego.

toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: . Zapalenie nerwów czaszkowych 13. porazenie serca. atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) .choroby serca .osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: .kumulacja leku . bez polaczenia z bialkami osocza .znieczulenie zewnatrzoponowe . mózg. Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca.podeszly wiek . rozlegle znieczulenie powierzchowne) . śledziona) 14. a układem biologicznym.choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) . fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym.celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). który wniknął do ustroju.podanie zbyt dużej dawki (np.kobiety w ciazy . spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym. potliwość.osoby skłonne do odczynow alergicznych .wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli. nerki.12.5% . Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej).wysoka temperatura ciala .choroby wyniszczajace .zaburzenia elektrolitow (RKZ) . Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja. DIC 38. tlenem. blokada kilku nerwow na raz. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: .przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: . wątroba.slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem. adrenalina.dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie . pokrzywka. bladość. Potocznie zwana zatruciem.choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) . Toksyczność .działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych.toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0.

drgawkami. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . układ oddechowy –zaburzenia oddechu. napad dychawicy oskrzelowej. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3. zawroty glowy . reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności. asystoliamala objętość. niepokojem. bradykardia. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj. które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. drzeniem rak. 2. utrata przytomności.1. strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe.

LECZENIE: oddech wspomagany. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe. a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca. fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego. przeciwwskazania. tlen. spadek cisnienia 39.na ogol te objawy mijaja szybko. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina.LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki. tlen. bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie . normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie. sztuczne oddychanie. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej. Resekcja wierzchołka – wskazania. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia. . opóźniają jego wchłanianie. noradrenalina) .najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym.podanie srodkow hipertensyjnych np.przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza.domięśniowo chloropromazyna.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia. efedryna Omdlenie. której nie można wypełnić materiałem endodontycznym.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi .zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym . metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego. a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania .masaz serca.

materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia. torbiel.niewyrównana. nadciśnienie. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie. duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa. nerek nadczynność tarczycy. choroby krwi. kresa skośna.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. przez korony. może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np. nerwy. naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: . opanować wysięku.

ale przedłuża czas zabiegu.płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie. bardzo rzadko wykonywana.wypełnienie np. poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu.Cięcie Reinmollera są historyczne. trudno zszyć. cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . zapewnia dobre odżywienie płata. pod kontrolą wzroku.najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę. w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu. . by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe. dobry dostęp i widoczność.• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata. dobrze unaczyniony płat.musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne . a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym . Tl. MTA. kompozytem np. sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH. pozwala śledzić przebieg korzeni. Glass – jonomerem(Ketac Silver). szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie . cementem fosforanowym.po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem . słaby wgląd w pole operacyjne. . przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0. Oszczędza przyzębie. Adaptic.gdy kanał jest niedrożny: .najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne. amalgamatem. nieestetyczne .

aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. resorbowalnymi – usuwane po tygodniu. wzdłuż brzegu dziąsła. poprzeczne materacowe. dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym..cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . na granicy ruchomej i nieruchomej bł. zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. neuralgia) • Uszkodzenie n. uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń. szwy pionowe. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka. blizna w sklepieniu przedsionka. śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem. dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli. przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego . by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. dobra estetyka . zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz . Parestezje. szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi. z 1 lub 2 cięciami pionowymi. w przedniej części szczęki. ostra łyżeczka. który zahacza o nierówność. solcoseryl na ranę.poziome – przydziąsłowe.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych. jedwabnymi. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata.

ss – rozrost – uszkodzenie narz. siateczkowo – śródbłonkowa. bł. Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica. z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów .niedokrwistość niedobarwliwa . Histiocytoza X . tk. skórze. Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta .pod postacią ostrej posocznicy .szybki przebieg.(tętnica bródkowa.nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1.. wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem.choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł.ukł. narz.rozplem ziarniniaków z kom.ogniska rozplemu histiocytów w ukł. sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) . W kościach – gł. dzieci do 2-3 r.u niemowląt. Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki . granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r.ż Chł>dziew . amalgamatu. zazwyczaj śmierć .ż .kostnym.podwyższony cholesterol we krwi . pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu.próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2.• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny. sklepienie czaszki . śluz Zm. torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału.wew. tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40.

kieszonki.5.leukocytoza. przyszyjkową . cholesterol. żebra.torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów .obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich .ostre granice. węzły. wątroba . w złamaniach patologicznych kości . trudne do uchwycenia.kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki . . limfadenopatia. brak obwódki osteosklerotycznej .obj.hepatosplenomegalia.brak odczynu okostnowego -1. st podgorączkowe . .hormony/ przeszczep przysadki 3. dobry stan ogólny . brak apetytu. wypad zębów. żuchwa. rozchwianie. niebolesne bez obj zapalenia . stwardniały brzeg bz na obwodzie .zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni.ust : obrzęk.na rtg .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate .pierwsze obj mogą występować w j.miejsc – elastyczne wygórowanie.zmiany wczesne – bezobjawowe.przebieg łagodny. rozpulchnienie dziąseł.szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie . obrzęk . gardło.ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową.skóra nie zmieniona.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych . rozchwianie zębów .większe – ból. zapal bł śluz j. Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum .okrągłe. niedokrwistość .obj ogólne : ból głowy. wykrywane przypadkowo na rtg. rozrostowe zapalenie . rzadziej: płuca.ż m>k 5:1 . owalne nieregulne przejaśnienia .w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia.lub wieloogniskowy .gł kości płaskie: czaszka.. przetaczanie krwi . ob. częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka .znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy . kręgosłup . rzadko przetoki skórne. miednica.ostry.najłagodniejszy 20-30r.u.ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową. rozpulchnienie dziąseł. brunatną – w okol zębów 4. podwyższ fosfataza zasadowa.zmiany gł w ukł kostnym.rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny .dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle. zaczerwienienie.leczenie – chemioterapia . krwawienie.naświetlanie ognisk kostnych . kości szczęk . wtórnie w głąb wyr zębodół. trombopenia. jasny. Przewlekły. język.6 .witaminy.

chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym. czemu towarzyszy obecność wysięku.mnogie – hormony kory nadnerczy. odp odżywianie. Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42.interferon 41.usunięcie ognisk zakażenia. napromienianie . osłabieniem. Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka. kom Langerhansa. młode histiocyty leukocyty gł kwasochł. Przy sprawnym układzie immunologicznym . wydłużone kom. W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia. limfocyty. bólem głowy i złym samopoczuciem.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny . ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami. kom olbrzymie . W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową. A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. cytostatyk. Schorzenia węzłów chłonnych 42. Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem). Węzeł jest powiększony i bolesny. kom plazmatyczne. przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom. witaminy .Ogniska stare – wł łącznotkank.zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła. SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1.

W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny. Możliwe jest również. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. .w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego. węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym. . elastyczno-twarde. stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia .objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała. mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy. W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła.oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. leukocytoza. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi. czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym. ekstrakcja zęba. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych. 2. które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki. co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku. często przed laty. przyspieszone OB.usunięcie przyczyny. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: . Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. Węzły są powiększone. które są bolesne przy badaniu dotykiem. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek. a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała.perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. Np.

cząsteczki metali Cr. choroby kociego pazura. leiszmanioza. blastomikoza.fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. różyczka. Co. Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np. mononukleoza zakaźna. kiły. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. choroba reumatyczna. oraz hormonalnych np. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np. cytomegalii. listeriozy) • Wirusowy (np. Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: . kolagenozach. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. nadczynność tarczycy. mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. np. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. toksoplazmoza. toruloza) • Pierwotniaków (np. krztuśca. amyloidoza. później nacięcie i drenaż. polietylen. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. histoplazmoza. salmonelozy. lipidozy) 3.. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np. Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień. adenowirusami. Ni. zakażenia wirusami Herpes. włośnica. odry. Fe. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. płonicy.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia. . W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). zaburzeniach metabolicznych. amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. . niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1.

leki przeciwgorączkowe.szyjne karkowe i potyliczne. zatoki szczękowe. powysiłkowe. zakażone rany błony śluzowej i skóry. ziarnica złośliwa.zauszne i karkowe. penicyliny.zwykle bakterie i wirusy. migdałki. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. czerniak. W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • . szczepionki przeciwko gruźlicy. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6. rak. u dzieci do 4rż. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np. a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym. ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. mięsak Kaposiego. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne.Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. odrze. poposiłkowe. klindamycyna.) • Przerost bliznowaty. tkanki przyzębia i kości szczęk. w mononukleozie zakaźnej. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. hydralazyna. tężcowi. np. nadczynność tarczycy. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). w AIDS. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała). zwapnienie. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych. z powodu silnego bólu i emocji. w przebiegu. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np. sulfonamidy.

Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami. podniebienia. Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej. węzłów wnęk.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych.tzw. Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. a niekiedy karkowych i przydusznych. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych. rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle. zatok obocznych nosa. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego). zespół pierwotny. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. 2. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. języka. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. nadkażenie wewnątrzpochodne. zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą. 3. gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych. Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. odosobniona lub narządowa Spotykana częściej. 1. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. 4. nadobojczykowych. szyjnych głębokich. błonie śluzowej policzka. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci. gruźlica ograniczona. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego.

Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. dotyczy pojedynczych węzłów. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. 6. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia. ma bardzo ciężki przebieg. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki. Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę. Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia.skórna. W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. jej początek jest nieuchwytny. limfocytozę lub limfocytopenię.. wtopienie węzłów. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej.Spotykana rzadko. serowacenie jest powolne i długotrwałe. postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. są . otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych. Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała. serowacenie. tzw. Wówczas zrastają się one z otoczeniem. a ich konsystencja jest twarda. w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. przebieg łagodny i powolny (lata). Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo. złego samopoczucia. tzw. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. pocenia nocnego. Następstwem są deformujące blizny. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki. później surowiczej oraz ropnej. Przetoki skórne tworzą się rzadko. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. a czasem eozynofilię. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. 5. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia. Zajęte węzły są miernie powiększone.

zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki. W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier. Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością. Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. szpecących blizn. Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi.drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) . chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: . Cechuje się on nieuchwytnym początkiem. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. 7. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. które szybko ulegają serowaceniu. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów. długotrwale sączące. Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki. najczęściej podżuchwowych.małe. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi. Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień). O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej.

Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego. powstaniem przetok i szpecących blizn. zwapnieniami. bez chemioterapii przeciwprątkowej. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) .skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów.w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana.radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) .. .wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze.brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np. .zimne ropnie nie powinny być nacinane. a nawet punktowane. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków.stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych. Porażenie nerwu VII . bądź zmiany podawania drogi podawania leku. . . aminoglikozydów i chinolonów. bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia. przetokami i szpecącymi bliznami. . ropniami opadowymi.zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych. postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: . które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych. Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby.gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej .aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) .w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych .radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami. pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku.

ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym. Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne. Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną.złamaniami podstawy czaszki . splot przyuszniczy (plexus parotideus). Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw.schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych . a więc z obu półkul mózgowych. Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. Spowodowane jest: . żuchwowe i gałąź szyjna. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki. nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . chociaż częściej u osób starszych. natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. policzkowe.guzami mózgu . Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe. aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia. Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego. W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej.w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych. jarzmowej i gałęzi żuchwy . nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy. który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe. Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej. usuwania nowotworów ślinianki przyusznej.przez nowotwór ślinianki przyusznej .zapalenia kości skalistej. W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy. Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu. resekcji szczęki. jarzmowe.zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . Może być spowodowane: . Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci. Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy.Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy. Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy. niezależnie od wieku.krwotokami podpajęczynówkowymi .uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego. kąta mostowo-móżdżkowego . Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała.

prostygminę. Pomocne są masaże. czuciowe i przywspółczulne. Przyczyny: . uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe. przykurczami. stąd nazwa „a frigore” . że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej. co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych. Np.„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i .alergiczne . gimnastyka.- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka. Objawy kliniczne : .wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym . Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu. Uszko0dzenie powyżej sprawia. Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h).tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu. w okolicy zwoju kolanka. drgawkami. gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej. witaminy z grupy B. W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy.zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy . Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie. Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni.idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni. Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia. okłady parafinowe.

a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 . poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła. wyszczerzenie zębów. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka. nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. zaciśnięcie powiek. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów. jak marszczenie czoła. niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe.- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII. łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. zagwizdanie. Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu. wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka .

leków przeciwzapalnych . które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów. Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego. przeciwuczuleniowe. potylicznego mniejszego.niedowład typu Bella – steroidy np. Stosowane dawniej duże dawki wit. Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne. hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe.w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego .gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz.w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” .niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych.przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego.jest leczeniem przyczynowym . później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę. ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę. Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) .Leczenie: . a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama . B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne. ropień) – usunięcie przyczyny. stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia). Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII. łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda . 45. W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda. Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni.

zapalnymi powikłaniami torbieli . a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy).powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych .zapaleniem okostnej . Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: .wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej .i zewnątrzustnych.silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha .zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej.anginą . W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju. jak: . podżuchwowej. Jeżeli kieszonka jest dość szeroka. w okolicy podjęzykowej. która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę.podwyższoną temperaturą ciała.ropniem okołomigdałkowym . Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie. Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg. . . skrzydłowo-żuchwowej. Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej.szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych. a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia.Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: .zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych . Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy. najlepiej pantomogramu. należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy. przygardłowej.szczękościskiem . ropowicy.zapalenie kości . zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło. Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła. w okolicy zęba mądrości. Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej. ropni wewnątrz. W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid.zapaleniem kości .objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie . a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych.

W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby. Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement).kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46. Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia.raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) . co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych. Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa. który wtórnie nacieka kość szczęki. Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. rzadko występuje postać brodawkowata. następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum.raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris). Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale).nawroty stanów zapalnych .brak miejsca w łuku . Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej. Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki. Wskazania do usunięcia zęba stanowią: . Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia. Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać.lub endofityczne. kwalifikuje się go do pozostawienia.Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną. Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek. Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła. Wyróżnia się: . Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki. Mogą to być guzy egzo. cylindroma).zgorzel miazgi lub ropne zapalenie . . odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem.nieprzydatność w zgryzie . to nacieka powierzchownie błonę śluzową. jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich.

a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia). nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu. Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. świadczą o naciekaniu . powstać może połączenie z zatoką szczękową. bóle występują poza gałką oczną. w okolicy skroni i karku. przeczulicę w tylnej części podniebienia. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. podżuchwowych i szyjnych. Objawy kliniczne. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. Z czasem powstaje owrzodzenie. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego. Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości. W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa. co utrudnia wczesne rozpoznanie. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. powodując nasilenie bólów głowy. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. złe przyleganie protezy. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza.Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. zazwyczaj późne. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej.

wytrzeszcze gałki ocznej .uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian.rozchwianie górnych zębów . Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami. Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych. który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę. zdjęcie pantomograficzne.rinoskopii przedniej i tylnej .a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa.a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne. Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny.jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: .zniszczenia ścian kostnych . Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi. KT. Rozpoznanie opiera się na badaniu: .endoskopii zatoki szczękowej .klinicznym . a także USG. dużą wartość ma KT. sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego.zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej . szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki. laryngologiczne i okulistyczne. musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej.Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym. które stanowią: . NMR. zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia.łzawienie . przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa). Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka.badaniu rtg . .górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu. . podżuchwowych i szyjnych. Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej.

Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego.dno zatoki T2 (1) . Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe).nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) . a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania.ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) . najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury.dolna ściana nosowo-zatokowa (3) . IV – tylno-górny wewnętrzny. oczodół.boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) .IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. III – tylno-górny zewnętrzny. bez przekroczenia linii środkowej . guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie. komórki sitowe. Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) . Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu. odległe przerzuty. tym gorsze rokowanie. Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół. Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny. Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki. Szczękowej. Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki.nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu . II – przednio-dolny zewnętrzny. Topograficzny podział. Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego.I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki . Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. dół skrzydłowopodniebienny) .III – przekracza linię środkową.II – przejście poza ściany zatoki. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . wprowadził Ohngren.

może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym. Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach. Silne bóle. n. szczytu głowy. Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi. Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym. zaburzenie smaku. t. Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego. Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) . Wiadomo. ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. metaliczny posmak w ustach. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego. gałki ocznej. Zespoły: Costena. W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania . bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej. Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. Wydaje się zatem. czyli n. potylicy. skroni. że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. ucha. uszno-skroniowy. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka. Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny.nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) . a nawet skórę (2) . W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych. karku oraz ramienia. że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle.nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie. Sludera. bębenkowa). częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie. językowo-gardłowy.T3 (1) . Hoigne’a. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n. pieczenie i mrowienie języka.nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) .nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie. Łucji Frey. uszno-skroniowego z n.

Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. Częstym powodem patologii są wady zgryzu. Brak objawów zapaści naczyniowej. Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi.bólów. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie. Etiologia . Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. stanowiącego drogę smakową. czy klonazepam. Objawy Objawia się panicznym lękiem. fenytoine. neuralgia nerwu pośredniego. Ustępuje samoczynnie. dotykowymi). stosując karbamazepinę. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. trójdzielnego. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać. zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego. ból twarzy Hunta. Może trwać około 15 minut. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. silnymi wstrząsami ciała. tzn. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. halucynacjami. jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. Tworzą go włókna czuciowe. ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny.

towarzyszy mu łzawienie. – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n. Promieniuje w głąb twarzy. . Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne.leki p/wirusowe. Wg wykładu promieniują do ucha i karku. zawroty głowy i zaburzenia smaku.Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim. ciał obcych w . . małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. do szczęki. szum w uszach.wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. stałymi i napadowymi bólami. górne. kłującymi.karbamazepina. Objawy Charakteryzuje się silnymi. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej.obwodowa neurektomia powyższych nerwów . wysięk z nosa. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe. ślinienie. strzelającymi. Ból nie jest prowokowany. pęcherzyki surowicze w uszach. nieprawidłowości anatomicznych nosa. korzenia języka i gardła. co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym.VII. Bóle występują w uchu. w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. częściej u kobiet. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej. Leczenie Leczenie: . przeszywającymi głęboko w uchu. Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. Porażenie nerwu twarzowego. Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. wg wykładu w głębi twarzy. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego. wyrostka sutkowatego.

podniebienia. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. inni autorzy uważają. w okolicy podstawy nosa. do tylnej ściany gardła i barku. jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. Konsekwencją jest jednostronne. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym.podniebiennego. Ból promieniuje do ucha. czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu. szczękowy. sitowie. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej. obrzęk policzka. który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim. w głębi policzka. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo. Epidemiologia Rzadko występuje. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. zatoka szczękowa) i podniebienia. Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe). że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej. niedowład podniebienia. dociera do zwoju. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. nowotworów. migdałków. Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. guza szczęki. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne.nosie. Odczuwany jest w głębi twarzy. łzawienie. Rozpoznanie . czuciowe i ruchowe. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n.

Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej. Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. . że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych. Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa.Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia.urazu (najczęściej) lub . oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze. Do uszkodzenia n. Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból.włókna czuciowe. oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne). ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n. W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego. Objawy Do objawów w tym zespole należą: .zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu). Etiologia Powodem są procesy dot. ślinianki przyusznej. usunięcie ślinianki przyusznej). Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. . Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n.V – karbamazepina.wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz . . Uszkodzenie ich powoduje. Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia. uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: . fenytoina.wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki.zabiegu operacyjnego (np. Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę. W ostateczności silne. że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry. uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: . uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. naczynioruchowe dla skóry.przeczulica skóry tej okolicy. pieczenia.

cukrzycą) 2.sączkowanie } antybiotyków . OKW .ząb wielokorzeniowy usunąć.antybiotyki 2. Leczenie Leczenie polega na: .+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np.nawiercanie wiertłem przez bł.usunięcie zęba do czasu. szczękościsku 4. językowo-gardłowego lub . piekące. powstaje w ten sposób sztuczna przetoka . ustąpienie obrzęku.ząb przyczynowy. parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej.uszno-skroniowego.nacięcie ropnia } w 90% bez . palące. Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) . usunięcie zęba. gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3.znieczulenie nasiękowe .blokadach.napadowe.. Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan). śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny. który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy . .Uformowany ropień Dorośli: .usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów.odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4.czy mleczny czy stały 1.ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): .przecięciu n.jest to doraźny sposób w ostrym stanie . Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne . ostre ropne zapalenie tk. drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3. lub .przecięciu (neurotomii) n. 48. . Ropowica 1. zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować .struny bębenkowej.

a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku. Nowotwory 7. zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6.. OKW. zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym.popromienne uszkodzenie ślinianek c.ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk. 5. Zapalenia swoiste i nieswoiste 4. Zaburzenia czynnościowe (zwiększone. Wady rozwojowe b. lecz.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49.dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku . Przetoki ślinowe Inny podział : a. Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2. Choroby zapalne: .kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena . Wady rozwojowe 8. Choroby niezapalne: . usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1. Torbiele 3.pierwotne zapalenie ślinianek . resekcja korzenia. Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5. Zakażenie ogniskowe: .

bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa .wtórne zapalenie ślinianek d.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty . kamica ślinowa. przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk . radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz.badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym. Torbiele f. Nowotwory e.Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2. zawiązkiem zęba. w zaburzeniach gospodarki wapniowo. Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek. rozkurczowe.lub zewnątrzustne.gdy występują objawy niedrożności . pantomograficzne).fosforanowej.. przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5. najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%). Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4. badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu). pozostawionym korzeniem.bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków. ogniskiem zagęszczenia kości. następnie zapalenia. w chorobach enzymatycznych .środki ślinopędne. USG.flebolitem. kostniakiem.Silny ból o charakterze napadowym.przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy.rozpoznanie na podstawie: wywiadu.kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc. przeciwbólowe.kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3. Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek.gdy brak objawów niedrożności . sialografia .zachowawcze. kamieniem żylnym. Szczękościsk Leczenie: .

suchość w gardle i jamie ustnej . . wzrost limfocytów we krwi . KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY .zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu .usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg . Z powodu zaniku tkanki gruczołowej.Zespół Sjogrena. naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień. w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie. zmniejszone wydzielanie łez . podwyższone OB.usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu . Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego. Rozpoznanie: . zmniejsza się wydzielanie śliny. suche zapalenie spojóweki rogówek.ropiń ślinianki 3.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. nosa .sialoza reumatyczna.wysychanie.przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA .leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1.marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1.powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia . stany podgorączkowe.przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi. drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni.. pieczenie spojówek. gardła. Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem .nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki. przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce. wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi.bardzo rzadko . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej.przetoka ślinowa 4.obraz kliniczny .chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie.torbiel zastoinowa 2.

etiologia alergiczna . w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć.reumatologiczne 2. antyhistaminowe). oligosialia. środki przeciwgorączkowe . przy paleniu papierosów Asialia.okulistyczne -neurologiczne .zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego . choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy. B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych.pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3. jamiste ) .obustronne powiększenie gruczołów ślinowych . choroby gorączkowe.brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne .dyssialia. sialozy. wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości. to kserostomia prawdziwa Np.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy.zmniejszone wydzielanie śliny . osłabienie.może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia.sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate.z zespołem Mikulicza i Heerfordta . histerii Leczenie: przyczynowe .spadek albumin . polekowa suchość jamy ustnej ( atropina.objawy ogólne. IgH Różnicowanie: .być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: . arsen).. chudnięcie .wzrost immunoglobulin IgG. ołów. kamica ślinianek. IgM. choroby psychiczne.z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy.fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY. witaminy A i B1 . witaminy A i B complex .środki ślino pędne .witaminy A.w nerwicy wegetatywnej.w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Zespół Mikulicza .zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych . stany podgorączkowe.suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: .okulistyczne: sztuczne łzy .Zespół Heerfordta . łzowych i końca języka .

kilaki .KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.antybiotykoterapia .przy kile II i III rzędowej .chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni. uraz.głównie w śliniance podżuchwowej .osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak . promieniczak.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne . czasem usunięcie ślinianki.chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia.chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły.głównie ślinianki przyuszne .PROMINICA 2.stosowanie atropiny (tabl.0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1.zakażenie może szerzyć się na kość.GRUŹLICA 3. 0. wycięcie zaciągających blizn KIŁA . promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.najczęściej jako ognisko wtórne . operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI . po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .swoiste farmakologiczne . mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki . próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: .rzadko . a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych ..sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: . usunięcie gruźliczaka.wtórne naciekanie tkanek .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: .usunąć GRUŹLICA .guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi.swoiste farmakologiczne .

częste w śliniankach podjęzykowych . szybko powiększa się i może mieć postać mnogą. zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia. więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE. przewody.powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki.śliny. . nerw twarzowy. wyłuszczenie torebki torbieli 2. po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ.stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE. cienka torebka.wycięcie przedniej ściany. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej .uszkodzeniu może ulec miąższ.owalny. który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej. USG Leczenie: .charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości.pień lub gałązki .najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej.90% włośniczkowe. naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia.ŻABKA-RANULA .z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo .okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką.w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE .związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi .(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego). przeźroczysty). miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne. badanie radiologiczne.TORBIELE ZASTOINOWA . rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia. uczucie ciała obcego .operacyjne 1. wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja. nakłucie ( płyn ciągnący.całkowite wyłuszczenie torbieli.brak objawów. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący .przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: .

Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K. przebyte IZW. najlepiej pantomogram . Acenokumarol – skierow. osłona antybiotykowa 3. ran postrzałowych i jatrogennych. Czy występuje alergia na leki. sinice. do lekarza rodzinnego.Objawy: ból.przed planowanym zabiegiem w j. Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia . Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych. 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad. Założyć dren. Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy.2). zachowawcze .przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1. Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę. 6. zmierzyć.chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50. kłutych. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5. obrzęk. chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2. fizykoterapia ) . Rtg. po lekach.korzeni z miazgą zgorzelinową lecz. czy wziął leki. usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: .by był po śniadaniu.jeśli przyjmuje Sintron. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością. Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki. gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. penetrujących. zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy.choroby serca .chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu. krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę.zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. wady wrodzone.ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu . wynik INR w dniu zabiegu (norma 0. Nadciśnienie: czy leczone. Czy choruje na cukrzycę. powiększenie gruczołu. Leczenie: . tarczycy . Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4.ch.ciętych. poniżej 50tys.nadciśnienie .jaskra .8-1.

pokarmy -przyjmowane leki . niewydolność krążenia.dotyczy narządów i układów. funkcje sensomotoryczne . płuc. uzębienie . Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. ustnej. hormonalny. czynność wątroby i nerek. Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8.używki . zakrzepica. ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność. oddechowy. jod.ocena obwodowych tętnic i żył . Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych.obciążenia rodzinne .neurologiczne: stan świadomości. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia. znieczulenia czy współistniejących chorób.badanie j. rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność . gruźlica. ruchomość stawów s-ż. oskrzeli. zawał. wodobrzusze. rozedma) (bóle głowy. W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta.osłuchiwanie serca i płuc . U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania .warunki socjalne . choroba niedokrwienna serca. perystaltyka .zawód.. nerwowy.ocena sprężystości.ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j. wartość ciśnienia tętniczego . omdlenia. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal. warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca. astma.czy był już znieczulany 7. Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania. cukrzyca inne). obrzęki kostek. padaczka. ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne. OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania. porażenia) ( choroby tarczycy. drgawki. brzusznej :wzdęcie. wilgotności.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny . . nadciśnienie. (np. Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu.alergie – w szczególności na leki i inne np.

glikozydy naparstnicy . RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm. Ogólnym. Dodatkowo spirometria. niezębopochodne.koagulogram – choroby wątroby.morfologia krwi .choroby wątroby. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym. próby wysiłkowe. badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: . tkanek miękkich. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski . płuc. objawy. Nazwa pochodzi od grec. środki moczopędne. cukrzycą. choroby krążenia. rutynowo u M po 45r.ż. po radioterapii. leczenie. przyczyny. glikozydy naparstnicy . podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne.poziom płytek krwi.z. składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki.w. krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek. choroby nerek. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. krzepnięcia . zaburz.j. U osób obciążonych chorobami serca. o ECHO serca. po radioterapii. układu krążenia. Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51. steroidoterapia . Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron. Torbiele: kości. alkoholizm -próby wątrobowe .stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. cukrzyca. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. i K po 55. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc. nowotwory.grupa krwi – przewidywana utrata krwi .przewidywana utrata krwi. elektrokardiogram. otoczony torebką. zaburz.+ wiek. gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową. leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy. koronarografia itp. krążenia. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń. choroby wątroby. warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej.stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca. rutynowo u wszystkich powyżej 60r. zębopochodne. steroidoterapia. Ścianę torbieli tworzy mieszek. cukrzyca.

Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). cylindryczny lub migawkowy. Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg. Nabłonkowe a. narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej.mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare. masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry. a wielkość . od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie. Torbiele szczęk (kostne) A. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek. w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich.wykazujący skłonność do rogowacenia. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru. zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli).chirurgiczne usunięcie torbieli. Zawartość torbieli. Zapalne 1)korzeniowa . Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. Pindborga i Kramera I. bursztynowy lub brunatny.

0g/100ml). Kliniczne. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. zdj.kości. Nienabłonkowe a. Boczna szyi E. Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. przeglądowe. zaburzenia czucia przy ucisku na n. warstwowe. Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach. histochemiczne. otoczony sklerotyczną obwódką. brak oporu kostnego. Zastoinowe C. . guzami paranowotworowymi i zap.guz. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . objawy zapalne.w zaawansowanych przypadkach. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza. Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. rtg ( zdj. zastoinowa D. kontrast do jamy torbieli. Tętniakowata II. Krwotoczna b. owalnego lub okrągłego kształtu. Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. niekiedy bad. nakłucie. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp. Torbieli zębopochodnych. przemieszczenie sąsiednich zębów.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. W przyp. Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu. mikroskopowe. przysieczny.albo do światła torbieli). Stosowane bywa bad. Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A. Ślinowa. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej. Naskórkowe B. poniżej 4. Różnicować z: nowotworami złośliwymi.B. Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad. zewnątrzustne(pan tomograficzne.

korzeniowej) . ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj. DZIĄSŁOWA. PIERWOTNA. zapalenie kości. ROZWOJOWE T.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym.lub parakeratozy -na rtg. W przyp. TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A. Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom. wykrywana na rtg 3) T. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T.rozwija się w okresie. w I etapie. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba. Szkliwiak). możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień.a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach). lokalizacji. kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli. półzłośliwe (gł. rozmiarów.bez otoczki osteosklerotycznej. Leczenia zależy od: rodzaju torbieli.kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t. Wybór met.ZAWIĄZKOWA. wyłuszczenie mieszka w całości.jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych. złośliwe oraz schorzeniami układowymi. możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T.w szczęce. keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie.cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą.rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego. płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto. zap. przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia. Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj.cystis primordialis. Różnicowanie: guzy niezłośliwe. 8 i II przedtrzonowa . Zatoki szczękowej lub jej ropniak. Występuje rzadko. . gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa.

-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego. ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe.cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T.t. wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T. korzeniowych tj.wyrostka zębodołowego. przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz.cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym. a t. 3) T. wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb. torbiel środkowa szczęki. Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli.cystis parodontalis. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO.cystis globulo-maxillaris . kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA . Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej. torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej). boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm).środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego. t.brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T. t.korzeniową.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T. nie dając dolegliwości . eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba . -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową. korzeniowej ( rozdęcie kości.w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu. W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego. T. PRZYZĘBNA .

-błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych. w okolicy bocznych siekaczy i kłów. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione). Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli.z nabłonkiem w-warstwowym płaskim.cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą. rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route). Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy. Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach. -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu. -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego. cystis alae nasi. skrzydełka nosa. ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego.początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg. . -T.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym. -Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej.cystis naso-labialis. brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T.-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. NOSOWO-WARGOWA. cystis introitu nasi.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie . bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa. mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. przedsionka nosa. korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych.

chrzęstniak. Rozsunięcie korzeni zębów. ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany. ch.a w żuchwie-owalnego.opukiwania objaw drżenia ( fremissement).Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. mięsak Ewinga. śluzak. ugina się przy badaniu dotykowym. W różnicowaniu rtg. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel. zębiak.korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne. naczyniakiem. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t. przerzut . zębopochodny włókniak. włókniak kostniejący. ziarniniak kwasochłonny. Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych.postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. włókniako-nerwiak. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia. Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. przetoką tętniczo-żylną.wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t. włókniste torbielowate zwyrodnienie kości.korzeniowa i zawiązkowa. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. kostniak. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego. Reckinghausena.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe. -na rtg t. W T. Różnicowanie z ziarniniakiem prostym. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej. a zbieżne nachylenie koron charakt.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. Ognisko osteolityczne wg. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej. szpiczak. która może się okazać jamą torbieli. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości. guzem olbrzymiokomórkowym. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą.

ZALETY MET. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met. torbiel szczęki wpuklająca się do nosa. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). odwarstwia go od podłoża.raka do kości szczęki.exstirpatio.cystotomia. dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym. zropienie torbieli. której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem. usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli. cystectomia. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. konieczność stosowania obturatora. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek. a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . dwuczasowość operacji. możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. metaplazja nowotworowa.naskórkową żuchwy. PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem. białe krwinki i kryształki cholesterolu.DWUCZASOWEJ. WYŁUSZCZENIE TORBIELI. rozległa torbiel żuchwy. Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli. WADY.wgłobienie czy odbarczenie. rak pierwotny i t. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu. aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. Partscha. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka. Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate.prostota zabiegu i mała rozległość. U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest. met. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej.

wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. kość i torebkę torbieli. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. Hist-pat. wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne.. T. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate. szczególnie w szczęce. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca.zdjąć szew i przepłukać jamę. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów.naciek zapalny otaczających tkanek. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu. podskórnego lub zapalenia kości.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho. wyłuszczenie mieszka w całości. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach.należy przesłać do bad. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. Postępowanie. wzrost temp. śluzówkę. Zapobieganie. a torbiel do wyłuszczenia. wieku chorego. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator. brak wznowy i metaplazji nowotworowej. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu.szczęki zropiała . biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. hydroksyapatyt. Jama kostna wypełnia się skrzepem. Modyfikacja Drozdowskiego met. Beauvisa lub poziomego. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny.

kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz. szczególnie guzem Pindborga. wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T. guzami zębopochodnymi.może dawać objawy podobne do ropnego zapal. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami. częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią . powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym. Leczenie. ale wyraźnym ograniczeniu. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana. Zatoki szczękowej. martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia. zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego. KRWOTOCZNA. resorpcją guzów. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie. samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi. URAZOWA. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA.

śluzowej jamy ustnej. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi. -T. przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją. powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t. TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. włókniak). zagęszczenie śliny.zastoinowa może występować w bł. ZASTOINOWA. śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego. Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz. w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu).cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego.-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew. 2) T. miękką spoistością .ślinianki podjęzykowej. włosy. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy.naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t. cienką torebką.lub wewnątrzustnego. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ. guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np. Wyglądem z przeświecaniem zawartości. ślinowa. jak masy łojowe. zastosowaniem przeszczepu kostnego. w zależności od położenia torbieli.cystis e retentione -należy tutaj t. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny. surowiczo-śluzowa. naczyniak. urazowy. zęby wśród gęstej. obecnością śliny lub śluzu.

. 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw.ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem. chełboczący. które utrudniają jej wyłuszczenie. Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel.-rozpoznanie: bad. 1)wyłuszczenie torebki torbieli.wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem.z kontrastem w torbieli lub sialografią. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej.cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego. śluzowiaka zatoki. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. bad.skórzastą dna jamy ustnej. Kliniczne. najczęściej zatoce szczękowej.z kontrastem). -rozwija się bezobjawowo. ŚLUZOWIAK. Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t. rzadziej ślinowego -to miękki. usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca). Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. -różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA.w przypadku t. Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem. wargi. niebolesny.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany. Marsupializacja. z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej.ZASTOINOWA WARGI.skórzastej-obecność gęstego. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący. przezroczysty). rozstrzyga nakłucie. śluzowiak zatoki szczękowej T.mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. t. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T. Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej. rzadziej przyusznej.przeglądowe. ślinianki podjęzykowej. brak przyczyny zębowej). niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści.

od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając.przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych. Histologiczne. którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. tłuszczak. nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia.SKRZELOPOCHODNA. z cięcia wzdłuż szyi. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia . zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych. Warthina). T.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T. BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T.płaskonabłonkowego -bad. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka.uszkodzenie n XI. BOCZNA SZYI. zezłośliwienie w kierunku r. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi. przemieszczona tarczyca. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. po czym zakłada się ssanie czynne Redona.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. zapalenia. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku.cystis ductus thyreoglossi. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu. naczyń. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym. usg. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem. co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej. T. Powikłanie zabiegu. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. guzy kłębka szyjnego.w mieszku nabłonek wałeczkowaty.cystis colli lateralis.szyjnej wewnętrznej. należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole . nerwów. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny. ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż. guzy np. chełboczący guz w okolicy bocznej szyi.ŚRODKOWA SZYI. niebolesny. PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO.

szczególnie z przodu i z tyłu.ANATOMIA. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. przebiegającym równolegle do dołka stawowego.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym.DOŁU ŻUCHWOWEGO. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej. FIZJOLOGIA. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym. Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy.fossa mandibularis . Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła. Dolna . Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ.jest uwypukleniem kostnym. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę.jest wypukłym walcem kostnym. Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego. przylegającym do dołka stawowego.językowe). Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY. guzy przytarczyc i tarczycy. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY. PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej. znacznie grubszy w częściach brzeżnych.GUZKA STAWOWEGO. niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52.skórzastą i naskórkową. oddzielona od niego chrząstką stawową.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K.części PRZEDNIEJ. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. t.tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką. Osiągając tu grubość 3-4mm. Jest cienki w odcinku środkowym. wklęsłej. Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej. W odcinku tylnym. jest wypukła. wypukłej.

Ściana torebki jest grubsza z tyłu. Nie przypisuje się mu większego znaczenia. Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową.powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY. Obejmuje on guzek stawowy. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy. Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. SKRONIOWEJ. Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego. Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale). Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi. poza tym cienka. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. Wg. skroniowej do szyjki żuchwy.jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe . stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY.chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. skroniowej jest prawie kolisty. Jest ona tak luźna. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY. Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi. Przyczep torebki na k. od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy. UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej. auriculotemporalis) .chrząstkowo-skroniowy -dolny. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna.

Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz. podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy. Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki. UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia. podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie. Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar). co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t.głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI.ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE. odchodzących od t. ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych. w którą ruch się odbywa. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego. ŻWACZOWY (n. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3. obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek.N. massetericus) i N. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE. Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy .

skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego.dwubrzuścowego.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego. rylcowo-gnykowego. GNYKOWEJ. -UNOSZENIE ŻUCHWY. bródkowo-gnykowego. mostkowo-gnykowego. -COFANIE ŻUCHWY.NA PRAWO-m. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej. Dna jamy ustnej i tylnych włókien m. ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY. przedniego brzuśca m. Konieczne jest przy tym USTALENIE K. strony przeciwnej.jest możliwe dzięki działaniu mm.żwaczy. Drogę powrotną wykonują mm.skroniowego. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: .odbywa się głównie dzięki pracy mm. z tym że tylne włókna m. żuchwowo-gnykowy tej samej strony. -RUCHY BOCZNE.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II. łopatkowognykowego i m.skrzydłowy boczny LEWY. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III.

trismus 2) Przykurcz.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI . NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.fraktura proces sus condylaris V.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej.TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy. WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO.fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego.contusio 2) Wylew krwawy. OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.

Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły.trójdzielnego. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi. N.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53. które łączą obydwie zatoki jamiste. klinowej. odwodzący. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe. -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA. ciemieniowa. poniżej I gałąź n. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki .trójdzielnego. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej. Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA.n.okoruchowy.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k. które nadają jej charakter ciała jamistego.niżej II gałąź n. okoruchowy. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego. a także I i częściowo II gałąź n. bloczkowy. skroniowa i potyliczna. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła.bloczkowy. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki.pod nim n. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej.skroniowej. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. rozciągając się od szczytu piramidy k. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA.zatokę kolistą. odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki. tzw. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej.trójdzielnego. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n.

przeczulica . zawiązkowe. Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn. Jest groźnym dla życia powikłaniem. lecz. śmiertelność 15-30%. Leczenie miejscowe tj. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło. IV. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej. rozwojowe. -powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia. -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa).szyjnej wewnętrznej oplatający t. Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj.silne bóle głowy . Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t. III. PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. . Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej. czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: . 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie. zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. V .czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym. Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi.in. Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej. VI n. zapalne.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n. tarcza zastoinowa na dnie oka. 54. upośledzenie ostrości wzroku jedno.obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa.światłowstręt . p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego. którymi mogą być m. przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania.3) splot żylny t. korzeniowe oraz zębopochodne. szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki.

Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. globuliny i kryształki cholesterolu. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki. tworzących naciek zapalny. będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych. erytrocyty. sprzyjając wzrostowi torbieli. Atrofię uciskową. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego. IL-1) a także keratocyty. osteoblasty. a następnie ziarniniak torbielowaty. Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. leukocyty. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli. albuminy. W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. globuliny i nukleoproteiny. wytwarzając większą. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. W ich wnętrzu powstają jamki. Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. fibroblasty.W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. Przyrost objętościowy płynu.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka. krwinki białe i czerwone. albuminy. otorbioną jamę. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej. TGF . co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF . nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka.i plazmocytów. komórki naskórka i odpowiednie enzymy. płyn opalizuje. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka .IL-6. powodując ich zanik przez tzw. które z biegiem czasu otacza torebka.

nerwobóle. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta . czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. powiększenie ślinianek przyusznych. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. raczej względny niedobór insuliny. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. czas podania ostatniej dawki insuliny.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55. owrzodzenia. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja. spadek masy ciała. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek. poniżej 20 rż. powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. poliuria.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych. dawkowanie leków. poliuria. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. tłuszczy i węglowodanów.T. skłonność do kwasicy ketonowej.ŚRODKOWEJ SZYI. suchość w jamie ustnej. leczenie. szybkie narastanie objawów.powstają z ekto. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego. niewydolności nerek. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy.• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk. mogą występować:polidypsja.miekkich. neuropatii i retinopatii. T.BOCZNE SZYI. Etiopatogeneza T. osłabienie. wzmożone łaknienie. 2) Typ II insulinooporność. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. zatoki szyjnej. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego.

zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE. ZATOKA SZCZĘKOWA. bladość.5-2mg glukagonu. co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce. ROLA. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji). bóle głowy. głód. który łączy zatokę z jamą nosową. gdyż już w 5m-cu życia płodowego.hiatus maxillaris. przyśpieszone tętno. zaburzenia koncentracji. parestezje. kołatanie serca. monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. 24cm. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego.ANATOMIA. -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. SCHORZENIA ZAPALNE. Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych. osłabienia. można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. Pojemność każdej zatoki wynosi ok. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. U noworodka mają wielkość ziarna grochu. zaburzenia widzenia. sok owocowy). Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki. 2. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia. ZATOKA SZCZĘKOWA- . POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. Rozwór szczękowy. zimne poty. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka. wzmożona potliwość. słodka herbata. zębodół kła natomiast leży przed zatoką.8 mmol/l (50mg/dl). umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. drżenie ciała hiperwentylacja.

(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej. które ustępuje po kilku dniach od urazu. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej. Zablokowanie odwodzenia żuchwy.zapalenie migdałka podniebiennego .57. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej. tj. złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego . policzka i skrzydła nosa. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć.zderzaka” twarzy. 58. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie. Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego. uderzenie pięścią. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np. Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej.. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego. Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu.

Chrypka 4. Silny ból promieniujący do skroni 3.zakażenie zębopochodne 1. Szczękościsk ( rzadko ). skrzydłowo-żuchwowej..utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych .ropne zapalnie migdałków podniebiennych .wewnątrz. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej. Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: . Trudności w połykaniu i mówieniu. zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: . Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli. zaburzenia oddychania 2. Zaburzenia funkcji połykania.zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej. Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8.chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej. Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7. Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2. Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6. skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) . niekiedy oddychania 5. podjęzykowej. obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: .wg Krysta objaw różnicujący 3.asymetria cieśni gardła 4.zapalenie ślinianki podżuchwowej .

Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach. 2. Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę. skrzydłowopodniebiennej. Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo. Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka. Jest najłatwiejsza do wykonania. Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego. WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. z pętlami i z równia prowadząca. czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu. Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić.ku górze do przestrzeni skrzydłowo. opróżnienie ropnia i drenaż. Szyna Tigerstedta gładka. Jest wykonana podobnie jak szyna gładka.do jamy czaszki 59. Szyna Tigerstedta rozporowa.do śródpiersia . z tym. Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . rozporową. Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. który będzie objęty wiązaniem ligaturowym. aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego. podskroniowej . a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych. Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach. że liczba zębów powinna być taka. 1. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych. Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury.żuchwowej. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego . SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE.

Jest rzadko stosowana. Szyny druciane standardowe. 5. Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy. są używane przeważnie w pierwszej pomocy. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. ale muszą od niego odstawać na 1 mm. Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. Różni się od szyny Sapera tym. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. 7. Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych. 4. Różni się od gładkiej tylko tym. M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych. Standardowa szyna Tigerstedta. pod warunkiem. Szyna Tigerstedta z pętlami.5 mm. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej. 8. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. Standardowa szyna Hauptmeyera. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi. WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. 6. Szyna Hammonda. SA one doginane w kierunku dziąsła.3. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera. że: .kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. Jest modyfikacją szyny gładkiej.

szyna jest dobrze dopasowana do zębów. Iry (2-szczękowe). .nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową.jest to najprostszy sposób unieruchomienia.jest to odpowiednik szyny Tigerstedta. jeśli może zaburzyć oddychanie . Przy złamaniach z żuchwie .całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .dzieci w wieku 7-11 lat . ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane . a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych . ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego.zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów.zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy .jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe. dogięta na modelu gipsowym . a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej.jeszcze lepsze .szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego . unieruchomione). oczkowe (2 – szczękowe) .można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach .ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 .pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej .w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego. UZĘBIENIE MIESZANE .zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie.zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: .6 lat mają: .

Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby. usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu. znaczne przemieszczenie odłamów.bulimia. Zakażenie. Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań. wymiany na szynę Tigerstedta . . w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna.niedrożność nosa . choroby wyniszczające. które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich.ząb w szparze złamania . szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania. krwiaki. Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte. zanieczyszczenie ran ciałami obcymi. Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi. choroby przemiany materii itp).unieruchamianie dwuszczękowe – Iry.astma . Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym.pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych.choroba alkoholowa . anoreksja .zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem . pierwotnym.rozległości obrażeń .nieleczenia . wymioty .padaczka .choroby serca i stany lękowe . jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień. a także niektóre schorzenia ogólne. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem.nieprawidłowego leczenia .braki zębowe .są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np.złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy.uzębienie mleczne . Innymi czynnikami.unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe . służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia . oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: .reflux.ciąża .Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn .zęby rozchwiane .

Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s.Naciek zapalny ropień. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. . Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów. szeroka. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. Rtg – końce odłamów zaokrąglone.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. szczelina złamania staje się nierówna. a nawet połowy twarzy. Leczenie je ortopedyczne. ropowica przestrzeni okołożuchwowych. Występuje po złamaniach szczęk u dzieci. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. wygładzone i pokryte kością zbitą. rzadziej kości jarzmowych i szczęk. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. Niedorozwój zatok szczękowych. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania. wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). Staw rzekomy (pseudoarthrosis). Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. jeżeli wydzielina zalega. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. jest promienica. szczególnie żuchwy. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. wypełniona ziarnina i martwakami. i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci.s-ż. niekiedy z przeszczepem kości. Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu.

gdy . Choroba niedokrwienna serca. tylko w 70% rozpoznawane. Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych. Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg. wymioty.postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80. Postępowanie z chorym. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją). nie na leżance. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne. ciśnienie krwi b. wysokie a stan ogólny chorego zły. Postępowanie: 1. sercowego –pogotowie.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane . U pacjentów z chorobami ukł. Ocenia się. Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły.nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg. zaburzenia widzenia. należy wezwać pogotowie (bezpośr.duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m. Nadciśnienie t. Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: . Potylicy). piersiowej.60. Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone. co najmniej 5 min. świadomości (objawy uszkodz.spowodowane lękiem czy bólem .wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. OUN) -ból w klatce piersiowej . 183B. życia ) 4.bóle głowy (najcz. rozpoznane w trakcie zabiegu chir.89 mmHg. zagroż. Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków. nudności. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu). sercowego.nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle. nadciśnienie leczone ale niekontrolowane . Z współistniejącym bólem w kl. 81K. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: .nadciśnienie przemijające . Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. 72K. odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca. że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze.

Ból tępy. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji . jest to stan zagrażający zawałem m.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki . Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . . Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. dławica Prinzmetala (zwęż. t.szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe. spłycenie oddechu. Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują.podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę. niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości. .) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu.ból dławicowy. stabilna choroba wieńcowa. Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg. czkawka. duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) . wieńcowej. wymagają zmniejszenia dawek o połowę. piersiowej.w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem. nadbrzusza.bóle zuchwy. Pacjenci.jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową.brak możliwości kontroli ciśnienia . Ekwiwalent bólowy (objawy). Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: . zator.zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja.blady.przerwać zabieg . zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego. tachykardia. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki). który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny. który nie ustępuje pod wpływem nitratów.zapewnić komfort. Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego.zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język). karku. Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t. wieńcowej). Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty. zapalenie. charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg . wstrząs. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. . Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen. a m-ca nie można określić.podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl. pozycję leżącą . ramion. gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany. spocony. zębów. sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu. zmierzyć ciśnienie krwi.

szczególnie kończyn. sercowego. spłyceniem oddechów. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. lód. X. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. Często u osób z nadczynnością tarczycy. dextran). * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. cukrzyca. sercowego. szpital. szczególnie u dzieci. Tlenoterapia. sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). kobiety w trakcie miesiączki. DIC. ucisk na gałki oczne.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . Miąższowe przez wosk chirurgiczny. Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A. Z kości przez jej zmiażdżenie. w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. ochłodzeniem skóry. naczyniowe. zasłabnięcie. masaż zatoki szyjnej. dostęp do żyły. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. u których NIE ZSZYWA się zębodołu. żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie. choroby wątroby. Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. niedokrwieniem m.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m. Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. Odczuwany jako kołatanie serca. płytkowe. nadciśnienie. . zblednięciem powłok. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. podanie płynów (NaCl. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. To: próba Valsalvy. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. wadą mitralną. deslanosid. niedokrwistości. miażdżyca. stosowane są również kleje tkankowe. Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np.

cyclonamina 2 amp.2). w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po. hydrokortyzon 100mg.tromboplastyna tkankowa * czynnik IV . ac-globulina) * czynnik VI . hemofilia Bcz.Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia. osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi. ustnej w warunkach szpitalnych. K dożylnie 2.W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C. wit C 1000mg. rutinoscorbin. PTC) * czynnik X . aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy). można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. Epsiaminokapronowy 2 amp.fibrynogen * czynnik II . Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I .1. 1. konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu. uszkodzenia śluzówki. antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. przy krwawieniu podać wit./mm3). Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. IX.proakceleryna (czynnik chwiejny. AHG) * czynnik IX .8.czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI . 2. Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę. Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz.protrombina * czynnik III . odstawić leki i przejść na heparynę./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys. przy poziomie płytek poniżej 50tys.5-3 (norma 0. Preparaty te podaje się przed. zębodół zaopatruje się spongosanem. czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu.prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII . o ile sama tamponada nie jest skuteczna. mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2.akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII . Sintron. czynnik Rosenthala) * czynnik XII . Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem. von Willenbrandtta (cz. Dikumarol. Zalecane pojedyncze ekstrakcje. Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje.zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V .czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) . VIII. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j.zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B.globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A. w 5%glukozie 250ml lub NaCl. Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw. ambulatoryjnych ranę zszywa. Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę).

natomiast bardziej elastyczne. fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech. Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki. W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej.* czynnik XIII . FSF czynik LakiLoranda. ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się. co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym. wytworzenie skrzepu. Odwarstwia się płat śluzówkowy. 62. Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem. . Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej). 61. wlew dożylny dextran 40000 i 0. Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła . którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami.stabilizujący włóknik (fibrynaza. W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym. transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina .nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi. pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki.9% NaCl.5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR. Pogłębienie przedsionka wskazania: . pogrążonym.czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek.czynnik Fletchera * kininogen . Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek. Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii. Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie.wrodzony płytki przedsionek .

ropień. a tzw. . uschniętego drzewa. Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. TK i MR. szczególnie żuchwy jest promienica. szczelina złamania staje się nierówna. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. Po 8 tyg. Leczenie polega na zapewnieniu .opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje). Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) . . . a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów. Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych. 63. wypełniona ziarniną i martwakami.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający. szeroka.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. której brzeg jest dobrze odgraniczony.naciek zapalny. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią. w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG.

zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. . Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości . chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone. trzon i koniec. W języku rozróżniamy nasadę. jeżeli wydzielina zalega. Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną. Leczenie jest ortopedyczne. jak też żucia i połykania. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. . oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną. tzw. Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone. 64. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym.Język – budowa. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci. Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową.zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Przy porażeniu zarówno mowa. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów. rzadziej szczęki. . wygładzone i pokryte zbitą kością.staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu. niekiedy z przeszczepem kości.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy. Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. funkcje. postępowanie w przypadku ropnia. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. . bruzda graniczna (sulcus terminalis).zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów.prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą. . czyli grzbiet języka (dorsum lingua). .

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

ale jeszcze podatna na przesunięcia .68. TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI . a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę .z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty .w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych.po 3 tygodniach jest już dość spoista.w średnim wieku – ok.wieku chorego . a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę .z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek . czyli ziarnina .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów .osteoblasty wytwarzają fosfatazę. 8 tygodni Zależy od: . która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości.u starszych – ok. 6 tygodni .intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne.stanu ogólnego . ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew . TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ .miejsca złamania .rodzaju .odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69.) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: .stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3. kości i z okostnej .wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne . Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry. 4 tygodni .zanika obfite unaczynienie .od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1. dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2.kostnina powstaje ze wszystkich ww.krwiak ulega wchłonięciu.u dzieci – ok.

należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) . stosuje się więc leki przeciwkiłowe .owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok.owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami. wypełnieniami itp.5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) . a czasem powierzchowne kilaki.w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) . często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki .przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste.zaczerwieniona.leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi. mogą prowadzić do przemiany nowotworowej .1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) .leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . ostrymi brzegami protez.histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka .zmiana o wyglądzie brodawki . a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania .w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe.leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek. błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej. języku lub wardze . prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry.na części śluzowej mogą występować pęknięcia.) .schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych . które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne.mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami .leczenie jest przyczynowe. 0. jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego.nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) . rumienie. w razie potrzeby.występuje na wargach. błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków. które mogą ulegać owrzodzeniu . nierówności. policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) .

Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe.stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . prądy galwaniczne. głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia . jak: palenie papierosów.najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) . rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy).możliwość zezłośliwienia wynosi 0.klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . obrączki czy tarczki na języku .-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej .występują zwykle na podłożu neurogennym. czynniki jatrogenne. ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) .leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek.charakteryzuje sie niedokrwistością.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) . opalizujące zmiany III st – wyniosłe. niedokrwistość. twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną .może być ograniczona lub rozlana .wg. głownie A.4%). wyrostki zębodołowe.9%).z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin. B. często u kobiet w wieku przekwitania .są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków. żelaza. B2.najczęściej u mężczyzn (94. sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej. a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe. brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła . do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia. niedokwaśnością. nawyk przygryzania policzków. używki itp.miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. dno jamy ustnej.występuje na skutek niedoboru żelaza . .leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących. PP i B complex .zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin . . gdy dochodzi do owrzodzeń . wargi . rzadziej podniebienie. zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp.jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia. . bruksizm.

Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5. (promieniowce. trudność określenia wrót zakażenia. ustnej. szyi i jamy ustnej. możliwość krwionośne i limf. Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. dynamiki. lecz. wykluczyć nowotwór 2. rozprz. oddychania 4. PP. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń. ale wręcz odwrotnie. przyczynowe (usun. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt. Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie. procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. Sąsiedztwo OUN i Zagroż. nacięcie. Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. Zwykle występują w obrębie twarzy. częste beztlen. Złożona budowa Różnorodność postaci. preparaty żelaza 70. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej.ustnej. mieszanych.) j.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). oka.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B. co umożliwia rozcięcie. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3.

zatok obocznych 6. haluronidaza. 5 oraz 6) . o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4. Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz. chir. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek.. możliwość nakłucia ropnia 71. Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza.nosa. wolniejszy przepływ krwi. brak zastawek. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany.

żyła oczna górna i dolna. kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa . klinowo-podniebienny.o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły. tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa. kanał skrzydłowo-podniebienny. szczelina oczodołowa dolna. o Wzdłuż nerwu żuchwowego.

Jest to stan chorobowy. Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki. Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. 73. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. spowodowanego zwolnieniem akcji serca. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici). przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca. choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m. Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. przy nawet lekkim ucisku. Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej.

dolne kły i dolne siekacze. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania. że znajduje się bliżej kliszt rtg. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością.Zabieg odsłaniania korony zęba. dziedzicznośc. W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego.5 mm. zatoki szczękowej. a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe. Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. zaburzenie hormonalne. połączeniu jej za pomocą .polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. czyli od strony podniebienia lub języka.przy podstawie wyrostka kłykciowatego. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy . torbiele i guzy nowotworowe. Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia. zniekształcenia porozczepowe. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. niedobory witaminowe. przebyte urazy szczęk. pantomogram). zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda. Korzenie są często zakrzywione. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości. 2.Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały. co odpowiada mieszkowi zębowemu . Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg. Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. prawidłowo zbudowany. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości. Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej.

cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej. 74. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym. Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego. nerwoból objawowy. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. jest położony podniebiennie. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową. stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe. protetycznych i estetycznych.polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. ucisk na ząb sąsiedni. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej . zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis). najczęściej górny kieł. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba.wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. Jeżeli zatrzymany ząb. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. Wynika to z ułożenia zęba w kości. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. 3. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki. b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika.

chlamydie. legionella. Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia. przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. niektóre Gram ujemne (-). 75. malformacje tętnico-żylne. zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych. . a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. pneumoniae. zapalenia zatok. • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. zapalenia ucha. funkcji. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. jodowy) i możliwość infekcji. W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. bakterie atypowe: mykoplasma.

T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina. Dalacin C.aureus. w tym S. po. oleandromycyna???. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. zapalenia pluc typowe i atypowe. oksytetracyklina. tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych. zakazenia skory i tkanek miękkich. roksytromycyna. doksycyklina. L i n k o c a m i d y : 1.gram ujemne (-).po. karmienie piersia. .iv. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+). zakazenia stawow i kosci. zapalenie kości.iv. Bakterie g-. rowamycyna.colli. spiromycyna. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza.iv 2. posocznica. zapalenia zyl. modyfikowane. roitetracyklina. Pseudomonas Auerginosa. wtorne infekcje grzybicze. Klindamycyna. hipoplazja zębów. iv. Lincomycyna po. zapalenie wsierdzia. po. dawercyna po.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych. metacyklina. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-. po. Proteus.iv.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek. Neisseria. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok. w tym E. uszkodzenia wątroby i nerek.

Rp. ureidopenicyliny: Enterobakterie. Aksetyl. Azlocylina. Mefotoksyna. Proteus. Claforan. II. Piperazyna. Suprax. Cefiksym. Zinacef. Mefoxim. p. Cedax. po. i. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe. Keflex. p. iv.v +Rp.iv. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. iv.v. polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina.v. Ceftriakson. Rocephin. V-cylina). i.o. Rp. Carbenizylina. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. Cefobid. p. Sefril. i. Ceftazidim. Tiar. bakterie G+: nieskuteczne.Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe. Mandol. p. Duomox. Baypen. Cefoperazom.v +Rp.v. po.iv. Securopen. Cefaklor. Tykarcylina. Carfecillin. Amoksycyklina. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-. Hiconsil. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. działają silnie bakteriobójczo. Ampicylina. kloksacyklina. nafcylina. prokainowa. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+. Keflin. farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej. karbopenicyliny: Pseudomonas. Temocyklina. Rp. Cephalexin.acetylomuraminowego w ścianę komórki. Timentin. metycylina. Ceclor. Zinnat. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa. Monaspor. G-. III generacji I: Rp.o III: +Rp.o. Rp. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N.o II: +Rp. i. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Mecylinam) -cefalosporyny: I. i. Duracef. Amoksil. są antybiotykami drugiego wyboru . Kefzol. Mezocyklina. rozpad komórki bakteryjnej.

kości i stawów. G-(E.bardzo szerokie spektrum G+ i G-.i.v.v Nortloksacyna. tkanek miękkich.o.colli. kości. iv  K a r b a p e n e m y . Właściwy dobór antybiotyku . tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-. Otloksacyna. Enterobacter. tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych. Imipenem. Oddechowego. Proteus. Teikoplanina. i. Abaktal. nie dziala na Streptococcus). . Pseudomonas.v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża. zakażenia układu moczowego. p. Tarivid. Ciprinol. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej).o. sulbaktam. i. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy. ototoksyczność. Rp. p. p. Noliein. nefrotoksyczność. hepatotoksyczność. zapalenia ukl.aureus. Ciprobay. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-. Rp. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. moczowego.o Cyprofloksacyna. p. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1.ciężkie. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: . Kliebsiella. w tym układu oddechowego. Aztreonam.v Petloksacyna.i. Rp. dróg moczowych. Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2. kości i stawów.S p e k t r u m : bakterie G+(S. Tienam. tkanek miękkich. moczowego. skóry. tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna. karmienie piersią. oporne na inne antybiotyki.

zaburzenia hormonalne.wady rozwojowe. Objawy uogólnionego zakażenia 7. zęby z torbielą korzeniową.0g/1godz. Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1. a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6. Ropowice twarzy i szyi 3. torbiele.Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą. z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe. Ustalenie skutecznej dawki.zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej. czasu leczenia i drogi podawania 4.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem.z miazgą zgorzelinową. 76. przewlekłym zapaleniem ozębnej.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. Czyraki twarzy 8. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1. następnie 0. krzywica . Ostre i przewlekle zapalenia kości 4.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby.3. przed zabiegiem. Zapobiegania działaniom ubocznym 5.0g/2godz. po czym po upływie 6 godzin następne 1.5g antybiotyku -Erytromycyna 1. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2.Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem.Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3. Ropnie u osób wyniszczonych 5.po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim. przed ekstrakcją. urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku .

szczękościsk. zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze.Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej . ślinianki podżuchwowej lub przyusznej. szczękościsk.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego. angina. przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia.Zabieg odsłonięcia korony zęba. zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych.Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. ewakuacja ropnia.Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego. skrzydłowożuchwowej. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3. ulożone podniebiennie. najczęściej jednostronnie. ból promieniujący do ucha. ropień okolomigdalkowy. ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte.zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2. zapalenie kości.zapalenie kości.Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej. usunięcie zęba .

Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. zawiera dużo mucyny. węglan wapnia. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: . sole nieorganiczne. ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła. Najczęstsze schorzenie ślinianek. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. białka. kręty. związki organiczne. nawracającym odczynem zapalnym.77. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. ptialiny. wąskie światło. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi. • Ślina – zasadowe pH.

Patogeneza nie jest jasna. częściej.usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym). niezapalne.nawracające. K:M 9:1. przywspółczulny oraz leków psychotropowych. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu. wzmożona spoistość. RTG. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy. w hiperlipidemii. sialografia Leczenie chirurgiczne. Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). w otyłości. u cukrzyków czu alkoholików).silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa. czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych). pelagra. Głównie dotyczą ślinianki przyusznej. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. w czasie ciąży i laktakcji. obrzęk śliniaki i jej ujscia. Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia. w menopauzie i andropauzie. objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych. Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1. można wyczuć kamień) • Badania obrazowe.konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy). nienowotworowe choroby ślinianek. Objawy. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . wyniszczenia u alkoholików. bulimii. w anoreksji. Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. 3.niedoczynność układu lub neuropatia (np. 2. szkorbut).USG. w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri. a zwlaszcza: u cukrzyków.• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból.

z tendencją do strupienia.Powiększenie ślinianki. Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza.steroidy i leki immunosupresyjne. zapalenia opłucnej i płuc. zaburzenia żucia. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry.naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny. suchość błony śluzowej jamy ustnej. w toczniu rumieniowatym układowym (20%). łzowych oraz końca języka. Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. • Oddechowe: suchość w jamie nosa.75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). obrzęk ślinianek przyusznych. czynnik reumatoidalny. przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby. zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy. obniżenie odporności organizmu. zwiększona liczba leukocytów.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. bóle mięśni i stawów.zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki).40%. niewielkie podwyższenie temperatury. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów). Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość. złe samopoczucie.podwyzszone. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby. ból. jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek). • Brzuszne: przewlekłe. obrzęk ślinianek przyusznych. powoduje: trudności w połykaniu. zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu. Zespół Heerforda • . zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek. próchnicę zębów).

witamini A. a często śmierci. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. Dawka 60-70 Gy. masywnym zatorem tet. zaburzenie czynności w 50%. Wstrząs – uczuleniowy. Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. Rytmu serca). w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. bądź też wszystkimi na raz. . neurogenny. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek. rozstrzeniową. toxyczny. septyczny. w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu. ciezkim nadciśnieniem płucnym). środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne. endokrynny. 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki. Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. neurologiczne i fizykoterapia.zniszczenie w 80%. objawy ogólne (stany gorączkowe. wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca. płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78.Występuje rzadko. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. płucnej. zaburz. wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny. oparzeniem). Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. często nieodwracalne. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. w zwiazku z tamponada serca. toxyczny).B comp. wadami zastawek. anafilaktyczny. wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. zaburzenie składu chemicznego śliny. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia. kardiomiopatią przerostową. Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. osłabienie.. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. z związku z krwotokim. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe.

przerwanie kontaktu z antygenem. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. sinica obwodowa etc. mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. przyspieszenie akcji serca. a ponadto wzrost temp. tryptaza. ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym.5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np. skurcz oskrzeli (duszność). W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. czynnika etiopatogen. obrzek krtani. i tlenek azotu. serotonina. jest to zatem szybko rozwijajaca się. a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg).2-0. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. metabolity kwasu arachidonowego. pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. z tym. ale dowiedziono także udzial IgG.. Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. kininy. chlodna. bladość. leukotrieny. kalikreina). gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m. a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. sercowego. histamina. zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. wykwity pokrzywkowe. Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. obrzek blon sluzowych. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. ogólna.Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. dynamiki oraz fazy wstrzasu. . podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg . obrzek Quinckego. swiad. Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom.

p/wsk do stosowania takie same j. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2. nie przekraczając 40 mg. W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji. beztlen. zaburzenia rytmu serca. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny.c. bakt. jednakże może być spowodowany gram +. przerwanie kontaktu z alergenem 4. teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m.agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min). H1 w dawce 25 – 50 mg. (pwsk do podania jest padaczka.2-0. miedzy innymi w tk przyzębia okw. Plan dzialania: 1. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym. świeży zawal serca. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg.w. ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe. wirusami. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7. np. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9. grzybami. mogą dopowadzic do .. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. podanie tlenu 4-6 l/min 8. którego terapie prowadzi się na OIOM. HAES-200. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. która powstaje przy ciezkim zakaż. plyn wieloelektrolitowy. choroba wrzodowa). w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10. padaczka. pierwotniakami. 5% glukoze. podanie l.5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5.Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy. natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii.wezwanie karetki 2. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju.

Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep. a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu. przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej. IL-6. czynnika aktywującego płytki – PAF). dzieci. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane).pok i układzie moczowo-płciowym). który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. wzrostu przepuszczalności naczyń. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec). polegają na monitorowaniu czynności życiowych. Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu. wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej. jak też tlenku azotu.: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych. . Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu. Wstrząs często powodują m. Przem. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow. co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw. z cukrzyca. Krążenia Przysp.in. Mat. po operacjach na p. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu.wystąpienia wstrząsu septycznego. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. Przysp. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna. uszkodzenia śródbłonka. nowotworem. starzy. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek. czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego.

septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych. wezwać karetkę pogotowia ratunkowego. zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). Wiążą się one z limf. Objawy: Gorączka powyżej 38. nie interesuje się swoim losem i otoczeniem.9 stopni Erytrodermia – rozlane.• • złamania kości długich. łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. obojętny. pobudzają je do wytwarzania cytokin. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. T . rana. ale nieco później staje się otępiały. chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. Aureus i Strep. chłodna. ewentualnie unieść kończyny dolne. nie poruszać chorego bez potrzeby. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła. chory może być podniecony. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B. plamiste zap. często pokryta potem. ułożyć go płasko z nisko położoną głową. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. bezpośrednio po urazie. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. w początkowym okresie wstrząsu. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. tętno jest przyspieszone. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. zwykle słabo wyczuwalne. Skóry Spadek ciśn krwi .

Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką.5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie. bo daja wznowy.Objawy narządowe: biegunka. leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie. Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany. Do zamrażania używa się krioaplikatora. Jeśli usuwamy to całkowicie. Chirurgia laserowa: . Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. Temp. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. T. 79. Nowotwory łagodne – zasady. leukocyturia. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem. bóle mięśni. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1. zawroty głowy. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas. ani radioterapii. wymioty. Została stworzona molekuła V-beta. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii. wzrost stężenia bilirubiny. –150 –180 stopni Celsjusza. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni. Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. Zamrażanie powinno być powolne.

Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. WSKAZANIA: . neo. widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego. a tym samym niszczenie kom. daje to ubytek cienia ślinianki. Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2. a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego .torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej . Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej.Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich. SIALOGRAFIA. OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3.wczesne zmiany sialodochitis. 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat.w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >.. której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw..w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz . również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej. Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią . w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji .kamica ślinianek. gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym . 80. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast. Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana.aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym.). ale powiedzmy.. . która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek.w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym.

jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . Jądra krańcowe (nuclei terminationis).trigemini). Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri). . TK.trigemini) leży w grzbietowej części mostu. Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe. że lepszym badaniem jest USG. podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi. MR. w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis). brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem . W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej. utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia.w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ). Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n. Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego. na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n. Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli). Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego.ostre stany zapalne gruczołów ślinowych . przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową.sialozy. Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor). o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: .trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu.uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze .nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi. Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego. 81. Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. leżą w grzbietowej części mostu. do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego. w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis.

Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a. nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny. Zbiornik ten. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną.oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny. która tworzy dla niego jamkę. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. otoczony przez oponę twardą. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ). Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego. dążąc do nerwu żuchwowego. bocznie od trzonu kości klinowej. zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu. Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej. mniejsza.meningea parva).Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana. gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. . Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej. wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa. odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia.

Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej. Ta ostatnia.meningeus nervi mandibularis). Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów.meningeus medius). poprzecznej i prostej. Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. twarzowego i językowo – gardłowego. zaopatruje ona namiot móżdżku. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. w rzucie bocznym na guzek stawowy. Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r. okolicę zatok skalistej górnej. zaopatrująca przednią część opony twardej . jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową. Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki. Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi. . w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej.Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. razem z tętnicą oponową środkową. biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa.tentorii). wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r. Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową.mandibularis).maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego. Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia. 3.ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n. a z niej do otworu okrągłego. Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną. 2. to znaczy że nakłuto zatokę jamistą. instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój. Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r.

Nerw nadbloczkowy (n. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy. Nerw sitowy tylny (n. który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej. najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego.ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r. gdzie zaopatruje spojówkę. 3) nerw nosowo-rzęskowy.ciliares longi) do gałki ocznej 2. 2) nerw czołowy. za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego. Nerwy rzęskowe długie (nn. który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu. Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n. Gałąź boczna (ramus lateralis n.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej.frontalis). Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową. który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową. Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3. powieki i skórę. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1. a poniżej nerwu bloczkowego. Nerw czołowy (n.communicans cum n. przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. przedłużenie nerwu nadoczodołowego. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej.ethmoidalis posterior). dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy. Nerw nadoczodołowy (n. Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej. Nerw oczny Nerw oczny (n. 2.lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego.zigomatico). gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego. oddaje gałązki do jamy nosowej.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej. dołączają się też włókna współczulne. które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach.supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego. cieńsza z dwóch gałęzi. Nerw łzowy (n.Do włókien pozazwojowych. odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. .supratrochlearis).supraorbitalis). do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy. obwodowych. Nerw nosowo-rzęskowy (n.

Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni). stanowiąca korzeń czuciowy. Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski. o wymiarach 2x2 mm. Jedna z tych gałęzi.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi. biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym. 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare. radix symphatica. łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej. radix media) od splotu współczulnego. otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej. radix brevis). czworokątny. leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego.ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki.nasales anteriores mediales). . Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn. Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego. Główną jego gałęzią jest: 4.nasales anteriores laterales). w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa. 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria . przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa. W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr. zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi. Nerw sitowy przedni (n. ruchowy od nerwu okoruchowego. w woreczku łzowym. prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy. Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej.ciliares breves) w liczbie 3-6. biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis).infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej. Nerw podbloczkowy (n. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr. zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa. Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari).. Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy. gałąź nosowa zewnętrzna (r.nasalis externus).

które dzielimy na trzy grupy: tylną.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową. 1. który opuszcza przez otwór podoczodołowy. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi.Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi. w liczbie 2-3.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r. w tylnej części bruzdy podoczodołowej. 2. Nerw podoczodołowy (n. Pozostałe gałązki. na guzie szczęki. tworząc splot zębowy. wchodzą do kanalików kostnych.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół.żuchwowego).Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr.alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego.maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. a potem do kanału podoczodołowego. albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek. Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. 3. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. gałąź dziąsłowa górna. Gałązki te (rami nasales)zespalają . Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi.alveolares superiores). Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. dostając się na twarz.pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej. doprowadzając do niego włókna czuciowe. Jedna z tych gałązek. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny. środkową i przednią. a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n.alveolaris superior medius) często nie występuje. Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn. gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna.

Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%. długość jego wynosi około 5 mm. Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych. nerwy zębodołowe przednie w 25%. Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej. Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum. Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. środkowych i przednich tworzy w kości. Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior). gałąź jarzmowo-skroniowa (r. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie. Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr.zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym.labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n.się z nerwem nosowo.zygomaticofacialis). Jeżeli nie istnieje. w okolicy przyszcztowej. gałąź jarzmowo-twarzowa (r. Wytwarzają go korzenie: . Rozgałęzia się w przedniej części policzka. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną. Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr. tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości. Górna z nich. Gałązka dolna. Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych. albo cienkim kanalikiem kostnym. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości. zwróconą do dołu skroniowego. czy nie. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr. to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne.nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr.gingivales superiores).dentales superiores). Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego.zygomaticotemporalis). splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów. kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni.podniebiennym. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. który wówczas je unerwia. czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki. ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr.

septi nasi) przegrodę nosa.1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. nie ulegając przerwie. Włókna przywspółczulne. przywspółczulny.nasopalatinus Scarpae).Vidianus). są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi.petrosus major. zwanym bruzdą nerwu skalistego większego.nasales posteriores superiores mediales s.radix facialis.canalis pterygoidei s. Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr. Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego. Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. współczulny. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien. n. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n.petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową .nasales posteriores inferiores laterales).Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr.pterygopalatini. 2)Nerw skalisty większy (n. gdzie przebija chrząstkę podstawną.).petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a.nasales posteriores superiores). n. przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich. Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego. a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr. czuciowe. Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój. które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi. nn. n. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego.carotis int.nasopalatinus. Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. Korzeń przywspółczulny.sphenopalatini). Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie. Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1.Gałęzie nosowe tylne górne (rr. Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych. ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. 3)Nerw skalisty głęboki (n. odchodzą od nerwu twarzowego. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia.

przewodu nosowego dolnego i środkowego. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego. zespalając się z jego końcowymi gałązkami.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze. 4. Nerwy podniebienne (nn. a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne. Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior.pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej.palatini minores). Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej.intermedius) do nerwu skalistego większego (n. 3.Gałęzie oczodołowe (rr. Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n.lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis). Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n.Gałąź gardłowa (r. Mała gałązka. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego. które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej. Od zwoju. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym. . Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego. Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. 5. Zarówno nerwy nosowe. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego. zwana nerwem podniebiennym środkowym (n. Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn.orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową.palatinus medius). Nerw podniebienny większy (n. w którym droga nerwowa ulega synapsie. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne.zygomaticus). nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n.petrosus major).

zaczerwienienie i obrzęk policzka. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części. do ucha i do barku.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. potem przedostaje się na stronę przednią. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej. Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza. Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego.mandibularis). czuciowy. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej. promieniujące ku tyłowi głowy. znany pod nazwą zespołu Sludera. później między gałęzią . następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa. zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny. 2. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu. w końcu na boczną. 1. n.Nerw policzkowy (n.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym. wiedzie również część ruchową. czasami możr w ogóle nie istnieć. Przebiega bocznie od tych gałązek. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie. która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. w okolicy oczodołu i w szczęce. Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n. Tu rozpada się na gałązki końcowe. Nerw językowy (n.buccalis. ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego.buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego. Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu.

jednak biegną z nim również włókna ruchowe. smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne. Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe. która wiedzie włókna dośrodkowe. oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. z którymi łączy się zwój podżuchwowy. Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. oddaje do niej delikatne włókienka.żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym.communicans cum chorda tympani).linguales). W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową.communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego. Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej. Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n.mylohyoideus). gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. a rozgałęziające się w języku. Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r. XII nerw czaszkowy i n. Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na . 4. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych. Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. gałąź nerwu językowego. W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa. zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym. pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr.sublingualis. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej.tonsillares). które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale).isthmi faucium). W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego.hypoglossus. następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej.subligualis. przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy. Jest to nerw podjęzykowy (n. skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej. krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. Nerw zębodołowy dolny (n.

membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr. owija się koło niego. b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n. Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy. pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego. by rozpaść się na swe gałązki końcowe.meatus acustici externi).gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy. Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym. przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną.mentalis). f)gałęzie stawowe (rr. Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową.alveolares inferiores posteriores et medii).wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego.temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej. już jednolity. unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej. zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r. W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego . unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej. Po drodze oddają gałązki do ozębnej. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n.auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową. od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr. 4. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego. Na uwagę zasługuje to.Nerw uszno-skroniowy (n. Nerw zębodołowy dolny. Dalej. przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca. Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior). Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior).dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr. przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi. .articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego. że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej.parotidei). Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy.

pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego. Zwój uszny (ganglion oticum). Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n.masticatorius).Nerw żuciowy (n. 5.Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego.tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej.Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n. Często zawiera również włókna czuciowe.auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego.pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego. Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego. Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. kieruje się na zewnątrz. Tu .petrosus minor). gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. leżący poniżej otworu owalnego. Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe.odchodzi od pnia. d)nerw żwaczowy (n. e)nerw żuchwowo-gnykowy (n. Są to włókna czuciowe. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza.g)gałęzie uszne przednie (rr. tam odłącza sięod niego. towarzysząc nerwowi policzkowemu.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego.massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą. krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n. a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej. a także przywspółczulne. b)nerw skrzydłowy boczny (n. Korzeniami jego są: 1.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n.temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym.pterygoideus lateralis). 2. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej.

Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju. Tworzą one tzw. 3)korzeń współczulny (radix sympathica). Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n.petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających. utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n. Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione. a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej.communicans cum chorda tympani).communicans cum n. Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r. dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego. Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria).linguali).facialis). 3. Włókna zazwojowe wydzielnicze. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: . leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej. które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym.bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r.auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej.gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare). Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris.communicans cum ramo meningeo n. który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej. ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. Zwój uszny ma też inne połączenia. z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. 2)korzeń przywspółczulny.meningeae mediae). ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia. a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr. połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a. przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą.mandibularis).parotidei). będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego.Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a. Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r.musculi tensoris veli palatini). Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n.

tzw. zwłaszcza na rogówce. Porażenie gałęzi trzeciej. każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr. powoduje wypadnięcie czynności czuciowej. Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego. Mięśnie żwacze ulegają zanikowi. jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych.auriculotemporalis od żuchwowego). co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza. 3)nerw uszno-skroniowy (n. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. zaopatrująca okolicę końca nosa.zygomaticotemporalis od żuchwowego). poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim. unerwiający okolicę skroniową . guzach przysadki.glandulares). a nawet do owrzodzeń rogówki. zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe). wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu). Brak odruchu obronnego. wchodzi w pole gałęzi drugiej. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. Linie te. co może powodować utratę gałki ocznej. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. tylko po jednej stronie. tj. jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie. porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria). biegnące poziomo. między jądrem nerwu a korą mózgu. tzn. Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią). nerwem podjęzykowym (n. prowadzi do stanów zapalnych. najczęściej druga.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. lecz tylko jedna z nich. kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym.sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne.1)gałęzie gruczołowe (rr. . Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej. podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych. prócz zniesienia czucia na jej obszarze. najrzadziej pierwsza. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego.

wzrost liczby limfocytów.82. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej. dziąsła. agranulocytozą. w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. dreszcze. wargi) – pokryte szarym nalotem. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. antybiotyki. bóle w mięśniach kończyn i stawach. podniebienie. może być nabyta (sulfonamidy. język. Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. żywoczerwone i krwawiące.

obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia).aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. z niewielką siłą.budowy kości i okostnej 2.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów. Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2. dzieci do 2 r. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego.bardzo szybkiego gojenia złamań 5.dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie.ż. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole. Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. dzieci od 2 do 6 r. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby.aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi . adhezji leukocytów) 83. fagocytozy. Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3.obecności ośrodków wzrostowych 4. Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1. w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania.ż.

dzieci od 12 do 15 r. gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone. 2.ż. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. dzieci od 7 do 11 r. Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.ż. jego odrębny sposób bycia. Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą. 3. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4. jego osobowości. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku.Dzieci od 2 do 6 lat. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością. najlepiej w znieczuleniu gólnym. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia.że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym.W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów. wieku oraz rodzaju złamania. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1.3. zęby mleczne mają zresorbowane korzenie. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi. myślenia i przeżyć wewnętrznych. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. a zęby stałe jeszcze nie mają .

ich ukształtowanych. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. stanów przedrakowych (leukoplakia. a powikłania spotykane rzadko. 84. czynności i estetyki. eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają . przetoki i nadżerki) 3.Dzieci od 12 do 15 lat. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. 2. W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników. 4. z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. nie przedłużanie czasu leczenia zmian. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. leczenia zniekształceń twarzy. przewlekle owrzodzenia. 4. Zrost złamań następuje u dzieci szybko. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. Zarówno jedne. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. po 2 – 4 tygodniach. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach. natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową.

Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie.wyleczeniu. Przyczyną może być: . Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano . stresy. 86. mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. facialis) pod dnem komory czwartej. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n. niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. -objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. nerwowością. obgryzanie paznokci.przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy. Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego. stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85.facialis. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego. co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n. niepokojem. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki. nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np. picia alkoholu.: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem. wewnętrzny niepokój. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny. ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7.

stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym. zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi). małą gałązkę. Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym. część drugą (pars secunda). nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. część pierwszą (pars prima). W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n. aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. śliniankę podżuchwową i podjęzykową. tj. Dołącza się do niego nerw pośredni (n. Następną. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze. gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. nerwu pośredniego.nerwu twarzowego (genu n facialis). wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego. Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. Jego włókna czuciowe (smakowe). Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym. . a biegnące za kolanem tzw.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi). Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy. lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu. odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego. Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego. potem łączą się za sobą. communicans cum plexu tympanico). prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. a przez zwój do gruczołu łzowego. w grzbietowo-dolnej części mostu. Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy. Stąd pochodzi jego nazwa. Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego. Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego. okrążając go łukiem ku dołowi. intermedius). W miejscu. petrosus major). Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo.gardłowego. Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r.facialis).

w którym rozpada się na część górną. czyli pień jarzmowotwarzowy. prowadzącą włókna nerwu pośredniego. biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego .vagi). gałęzie skroniowe (rr. 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej. przedniego i dolnego brzegu ślinianki. auricularis posterior). i dolną. Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego. Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego. Część górna wysyła: 1. Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka. wydzielnicze. do brodawek grzybowatych. 2) włókna przywspółczulne. Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym.W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto. tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. Strunę bębenkową. temporales). W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. 2. odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani). rozpoczynające się zarówno w części górnej.skroniowym. gałęzie jarzmowe (rr. Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno.zygomatici). czyli pień szyjno-twarzowy. które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi. biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). odchodzące od zwoju kolanka. 3. wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani). jak i dolnej.bębenkową. buccales). gałęzie policzkowe (rr.

czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: . guz. gałęzie żuchwowe (rr. najniższa z nich.urazy (złamanie guza szczęki. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . złamanie szczęk). Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki.nerw. superiores n.ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa. Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę. Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb. postępowanie. a wyjątkowo kła. rzadziej przedtrzonowych. Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. 88. Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r. Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . torbiel) . że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia. prócz nerwu twarzowego. najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. Z obserwacji klinicznych wynika. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr.przyczyny. przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa. WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). mandibulares). gałąź szyi (r. pochodzącymi ze splotu szyjnego. zmiany okołowierzchołkowe zębów. Przy kontroli zębodołu stwierdza się. Jest częstym powikłaniem. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki. leczenie POŁĄCZENIE JK. Głównymi gałęziami części dolnej są: 1. unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi.chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. Mięsień szeroki szyi. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis).anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki .jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) . Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa. tranversi colli). marginalis mandibule) 2. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego.

jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona. może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu. dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu. W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok. ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca. Niekiedy tylko. Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba.metoda Zangego . ewentualnie dodatkowo USG.operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza .płat mostowy . Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka.płat skórno – mięśniowo – policzkowy . wkładanie setonu gazowego). czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej. prześwietlenie lub wziernikowanie. zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych.ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. Następnie wykonuje się badanie radiologiczne. zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . wyjecie korzenia. a otwór do zatoki małych rozmiarów. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej . Powstają bowiem następujące możliwości: . z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej. Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii. Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod. odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej .korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki. w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym.płat językowy .ząb usunięty w całości. a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić. a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce.płat podniebienny arterializowany . zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych.płat przesunięty z policzka .

Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. Metoda ta nie jest korzystna. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki.ciało tłuszczowe Bichata . po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się. Płat językowy . odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy. gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce.. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. Można też zakładać szwy materacowe. wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką.dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. skąd przesunięto płat. dzięki temu jest doskonale ukrwiony. Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy. powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka. ponieważ nie zawiera okostnej. do okolicy siekaczy. zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni. Płat ten jest wiotki. Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej).

Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. Przy przewlekłych. co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego. Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. szczególnie ropnych. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. niezależnie od metody. 0. Wskazanie stanowi podeszły wiek. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. pobrany z bocznej ściany języka. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. aż . W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. która może spowodować zator powietrzny.Płat językowy. wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni. a zatykało to ułatwia. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej. policzkowy lub podniebienny. dwuwęglanem sodu.

Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana . .igła Kaegara.dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo.od wewnątrz.nerwowego.. skroniowego.zachowuje n.2 cięcia łączy się cięciem .wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana.szyny nazębne. . .przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą.cięcie zewnątrzustne. uszk. etap II .przy użyciu piłki Giliego. . . Dal Ponta. poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego. 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki .bez nacinania powlok twarzy.od strony jamy ustnej.odwarstwia się przyczepy m. . 89.umieszczenie nerwu we wgłobieniu. zębodołowy dolny etap I . . . skrzydłowego przyśr. t. od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie.zespolenie odłamów szwem kostnym.zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy. .Coldwella .zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy. .dojście wewnątrzustne . zębodołowy dolny.odsłania się pole trzema hakami.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy.jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego. żwacza.dwuczasowa osteotomia. . . . szyjnej zewn.) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista. .popłuczyny z zatoki będą czyste.wytworzenie wgłobień w kości na n. wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. . zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca.

Górskiego . błocie itp.strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy. wytwarzającą okrągłe spory. okolica podżuchwowa. .jest neurotoksyną. Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina. występuje w glebie. Tężec Tetanus.„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego.z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia.przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą. kurzu. trzonu . zwane też przetrwalnikami. bródki z cięcia w przedsionku od 6-6. Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach).operacja języka. Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu. co prowadzi do stałego. nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych.zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna. . skaleczeniu. .dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . . . . . . 90. .aseptyka zabiegu. . powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych.wyciąg międzyszczękowy. .2 cm od skrawka ucha. w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np. g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego. . przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi.przebieg mięśni nie ulega zmianie.pole łatwo dostępne.przeniesienie przyczepów żwaczy. .dobra widoczność.usunięcie nadmiaru kości z ok. które zużywają tlen). . Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie. .cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem. .wyciąg międzyszczękowy.wyciąg sztywny lub elastyczny. która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego. zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej.choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani.szyny nazębne.dobre gojenie rany.niewielki uraz.prosta technika zabiegu.

ciepłota ciała podnosi się do 41 st. • Duszenie się. Postać zstępująca.może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW. • Skurcze robaczkowe mięśni. • Stałe konwulsje.• Tetanolizyna.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk. • Wyczerpanie chorego. Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2.przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia. . W ok. • Ból w okolicy rany. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy. Wzmagają się odruchy ścięgniste. pojawia się odruch Babińskiego. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała. • Niepokój psychiczny.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. • Fibrynolizyna. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe. • Ból głowy.

• Oparzenia i odmrożenia. 3. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami. podanie leków uspokajających. 5. podaję się do 12 godzin od zranienia. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2. Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna. Rozcięcie rany. Prawidłowa pielęgnacja pacjenta.po 30dniach. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów.5ml. nasennych.5ml-dawka przypominająca 2.• Zgon. Podanie anatoksyny/antytoksyny. • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec). Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: . • Zanieczyszczone kurzem ulicznym. Dobre odżywienie chorego.5ml. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0. 7. • Rozległe rany miażdżone i szarpane. ziemią.na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN. ZAPOBIEGANIE: 1. Zwalczanie ataków.po 6-12 miesiącach-0. LECZENIE: 1. chory w izolowanym pokoju. 6. Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza.0. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe.

wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze. ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu. jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową.obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy. wyciąg międzyszczękowy). towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk.nadmierne wysunięcie z.91. Rtg.następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia.unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa. Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie. dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie .

zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka. Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92. zropienie. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%. jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych. Wczesne (do 24h) 2. Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . Hemofilia B – cz. nie można szyć po zabiegach) 1. okres półtrwania cz.nowego guzka stawowego. Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i. podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku. zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie. Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2.wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. VIII. Hemofilia A –brak cz. IX T1/2 = 24h.5 .

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi. Odczyn okostnowy. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. i metronidazol 500 co 6h. U uczulonych na penicylinę-ampicylina. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. Pierwotnie przewlekłe.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej.bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. sintrom. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna. Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce. kreatyninę i białko C-reaktywnw. leukocytozę. cefalosporyny. Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia . kalcyparynę.penicyliny. Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie. Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy. terapia 4-6tyg. heparynę.2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa). Zazwyczaj. • • • . Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h.og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia.wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit. a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg. glikopeptydy.

cementów kostnych. Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej. wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. mogą ulec resorpcji. Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego. polimiksyny. dekortykacja.roztwory klindamycyny. Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości. Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. Dekortykacja. rekonstrukcje. 30 razy. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. gazowy zator tętniczy.Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie . Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. dekortykacja. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. neosporyny neomycyny. zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. resekcja martwych odcinków kośći. doustnie. powstają po 14 dniach od początku choroby. zaburzenia widzenia. przyspiesza angiogenezę. Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają.4-2. gąbek kolagenowych.usuwanie rozchwianych martwych zębów. . Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej. proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. Bardziej radykalna. Stosujemy. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. resekcja martwego odcinka kości. zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią. ropą i martwakami. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. choroba kesonowa. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2. Powikłania: odma. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki). nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne. Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. Chirurgia Ostre zapalenie. bóle zębów i zatok. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni.

następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego.patrz pytanie nr 20. kanału tet. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego. Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe . Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu.W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej. levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. na tylną ścianę szczęki. 2. wliczają się w to złamania 1. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. ustawia je poziomo i napina je. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. PGMT . pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej. biegnie ku dołowi.przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. przodowi i przyśrodkowo do pod. gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu.Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m. ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo . skroniowej w okolicy otworu zew. Klasyczne złamanie Le fort III. miękkiego . włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie .oczodołowe 97. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. 96. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego .

przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego. skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m. zwój s-p i nn. cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego. palatoglossus). czasem gałązki n.rozpoczyna się w środkowym odc. pochodzące od nX i IX. a także drogą n.. część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami. tensor veli platini). włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego . zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m. działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy.uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie. druga część na haczyku wyr. unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr.biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym. skalisty większy. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t. biegnie po obu str linii pośrodkowej. mięsień podniebienno-językowy(m. palatopharyngeus).rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej.VII . szczękowej.rylcowo-gardłowego. podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m.unerwienie: gałązki splotu gardłowego. podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym.VII przez n.

ropne zapantybiotyki . uzupełnienie braków zębowych . dreszcze. nerwowych.żwaczowy. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie.99.unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap. duży wysięk. lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż. stos. ż w pozycji Benneta. ultradźwięków i diatermii . p/bół miejscowe okłady wysuszające. choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis). chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta). zap ucha środkowego. nieco podwyższona temp. etio nie jasna. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8.jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp. trzeszczenie. Ostre surowicze zap ssż. zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres. bolesność dotykowa ssż. przeważnie u osób starszych. o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry. bóle w okolicy ssż.jest najczęściej następstwem powyższego. ropień przyusznic.Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe. zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. zap przyusznicy. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych.regulacja zgryzu mechanoterapia.punkcja. po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle. o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis).w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha. szczękościsk. zaczerwienienie skóry. naczynioruchowych.

prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1. w późniejszym okresie mechanoterapia 100. KT. wykonuje się także badanie Rtg. zależne od rozpoznania. miejsca.powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz.Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. sytuacji. ciśnienia. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka.Gońcowe zap. szerokość.Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych. ssż. reakcje na światło . oddechu.występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . swoiste. temp. miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż. orientacji co czasu. farmakologiczne. USG.szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność.

III. kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy. podniebienie  krwotok z języka. ewentualnie intubacja dotchawicza. skrzepy krwi. żeby. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem. fragmenty kości.VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki. nos. uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr. jamy brzusznej.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język. gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki.podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) . nie wolno trzymać ich luźno. tracheotomia 3. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką. protezy .Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek. bada się stan nn czaszkowych II. V . kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową. szew materacowy i wyciągi na lejcach.

odtłuszczenie.Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany. założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5.zaopatrzenie pierwotne odroczone. intubacja.Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15. przetoczenie krwi 7. tk. płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego.prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu. należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7. zapewnienie tlenu ( podanie. stała kontrola ciśnienia i tętna 8. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku . oznaczeni grupy krwi 4. przylepiec. zapobieganie zakażeniu 5. bandaż 6. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych. tracheotomia) 3. jałowa gaza .20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. opanowanie krwawienia 2.

PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis).jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis. głowa odchylona na bok. odontolyticus.transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi. israeli (najczęściej wywołuje promienice). kieszonkach dziąsłowych. zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8. Występują w płytce nazębnej. złamanie kości.gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej . naeslundi i viscosus. ubytkach próchnicowych. ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. aby krew i wydzielina z jamy nosowo. gardła i dna j. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych. Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja.

są przetoki. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną. Obwodowa. wzrost OB. w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno . tworzą się guzy ziarninowe.jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie. Naciekowa (naciek promieniczy. • Stany podgorączkowe. które niszczą kość.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1.występuje rzadko.infiltratio actinomycotica) 2. szyja. okolica podżuchwowa i kość żuchwy. Guzowata-guz promieniczy. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. 2. Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok.actinomycoma) 3.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa. promieniczak. Guzowata (guz promieniczy.kość gąbczasta). obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. Centralna. PROMIENICA KOŚCI. w 3 postaciach: 1. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania.

Zranienie naczynia krwionośnego. postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego. można łączyć np. najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych. Nakłucie nerwu. objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy. • Zranienie mięśni. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności. usuwanie martwaków. jedynie przy podaniu znieczulenia w m. witaminy.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach. wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły. usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności. usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku. amoksycylina.najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym. nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw. wysokokaloryczna dieta. • Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu). POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej. pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. 102.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina.

zawroty głowy. objawia się bólem. spadek ciśnienia tętniczego.raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. Postępowanie: 1.jak wyżej. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw. prowadzące do bezdechu. przechodzący w senność. usunąć wszystko z jamy ustnej.się samoistnie. szum w uszach. 2. jak w leczeniu neuralgii.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek. • Ból i obrzęk.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego. drgawki. szczękościskiem. Martwica błony śluzowej. Podać tlen . bradykardia.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę. objawy: niepokój. leczenie: środki przeciwbólowe. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek.przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie. fizjoterapia. • Porażenie nerwu twarzowego. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie. Przerwać podawanie leku. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej.

może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu). powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów. śpiączka. kły).3. 7. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie). • Małe braki w uzębieniu. • Zęby z niezakończonym rozwojem. Utrata przytomności. Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. 8. drgawki.diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia. 4. Farmakoterapia: drgawki. 5. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. TRANSPLANTACJA. • Zdrowe przyzębie. • 105. • Zaburzenia rytmu serca. IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg. zaburzenia rytmu serca. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego. Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze. Przeciwskazania: . Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6.udrożnienie dróg oddechowych.na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca. • Jednokorzeniowe. Przy utracie przytomności. nieuszkodzone zęby stałe (siekacze. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. REPLANTACJA. bezdech. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające.

• Schorzenia przyzębia i miazgi. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole. . następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. zakażenie. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. • Ksenogenny.implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji). Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu. nerwy i ścięgna. po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni.u tego samego osobnika • Homogenny. Rodzaje przeszczepów: • Autogenny. znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów. inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia. powięź. wodzie. leczenie kanałowe. • Duże braki uzębienia. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. żyły. chrząstka. gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. mleku. tkanka tłuszczowa. soli fizjologicznej. Implant jest materiałem sztucznym.między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. jelito cienkie. Powikłania późne: resorpcja korzenia. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo.z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku. płynie do soczewek kontaktowych. błona śluzowa. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. • Ropne zapalenie ozębnej. ew. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy. kość. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. • Złamanie zęba. Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie.

wytwarza się czop ropny. takie jak kark i plecy. -Z tkanki. które są powiększone. Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań. to mówimy o perifollicculitis. Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku. wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych. -Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. podżuchwowe. jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: . a zawartość ich ulega wchłonięciu.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. a czyrak jest żywobolesny. OBJAWY. niekiedy jako pierwszy objaw. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie.odczyn okoliczny.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. obrzęknięte (stąd miękkie. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . Implantacja. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym. szyjne i zagardłowe. a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. które goi się w ciągu kilku dni. a po wygojeniu tworzą się następne. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. . a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. są szczególnie podatne na powstanie czyraków. podbródkowe. przyusznicze. która uległa martwicy. Małe czyraki często nie wydzielają się. -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne. to nazywamy czyrakiem (furunculus). może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. Nazywa się to czyracznością. O ile dojdzie do zropienia. LECZENIE. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. POWKŁANIA.

• Czyraka nie wolno wyciskać. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. mózgu. wątroby. Powikłania ogólne ostrych. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe.purulenta abscedens. elastyczno – twarde węzły chłonne. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja). Występują także ogólne objawy procesu zapalnego. dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. a także odległe ropnie przerzutowe (np. choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki. mononukleoza. która nie wydzieli się na zewnątrz. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. zator tętniczy (embolus) 4. POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis). kości – abscessus metastaticus) 6. m.in. nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. przesuwalne względem otoczenia. Ropnie przerzutowe (płuc. Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia. septicopyemia) . D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej. bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej. gruźlica węzłów chłonnych). mięśnia sercowego. ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. zawartość czyraka. warga górna). adenophlegmone). Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. Zapalenie nerwów czaszkowych (np. Proces gojenia przebiega samoistnie. nerek. Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. przez żyłę kątową (vena angularis). a nawet życia chorego. ropowica oczodołu. Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. do płuc).

W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. Czyrak i czyrak mnogi. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110. szczególnie górnego i środkowego piętra. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. stosuje się okłady z rywanolu. Leczenie. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność. musi odbywać się w warunkach szpitalnych. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej.7. jak zapalenie żył twarzy. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. w których mogą powstać powikłania. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. Antybiotyki są wskazane. Czyraka. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. Gaza powinna być szeroka. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. lecz czasem . Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. a do jamy wprowadza seton gazowy. nie przyspiesza leczenia. Zakażenie pochodzi z zewnątrz. Gdy zmiana jest w stanie nacieku. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. ropnie przerzutowe. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo.

zakrzepica żył kończyn dolnych. liczby plytek krwi. antybiotyki. u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy. wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. oceny obecności przerzutów nowotworowych. zabarwienie powłok). Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. Badanie elektrokardiograficzne. . w tym przy usuwaniu zębów.duszność spoczynkowa i wysiłowa. morfologii krwi. środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). gruźlica płuc. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy). d) krzepnięcia i fibrynolizy. h) alergia na leki (przeciwbólowe. ropni przerzutowych do płuc. czasu krzepnięcia. przerzuty nowotworowe do płuc). czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności. glukozy w surowicy krwi. palenie papierosów.ż. układu hemostatycznego. przerost gruczołu krokowego). Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych. Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. nadciśnienie tętnicze. Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione. e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. alkohol. Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania. rozedma płuc. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego.powyżej 30 r. Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu. jej przesunięcia lub zwężenia.zachowuje ważnośc pół roku. narkotyki). Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. mocznika. Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). krwawienia. c) endokrynologiczny (cukrzyca. badania ogólnego moczu.również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych. u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania. b) oddechowy (astma oskrzelowa. kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy). bóle w klatce piersiowej. zaburzenia rytmu serca. poziomu elektrolitów.

wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). znerwicowanych. b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. laryngoskop. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych. usuwanie układu chłonnego szyi. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. zleca się konsultację właściwych specjalistów. rurki ustno. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. mnogie ekstrakcje). Pamiętać również należy. np. trzonu żuchwy i języka. w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. d) Dzieci zdrowe. płyny .i nosowo-gardłowe. otwarcia ropnia okołoczękowego. jamy ustnej i szyi (np. Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). zestaw do tracheotomii. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. źródło tlenu. wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. e) Stany zapalne okołoszczękowe. stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego. nacięcie ropowicy twarzy. Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego. niezawodny ssak. defibrylator. nowotwory dna jamy ustnej. aparat Ambu. z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu. szczękorozwieracz. zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych.

Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. tiopental. zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie. Polskie przepisy wymagają. 111. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych.infuzyjne i krwiozastępcze. Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się). Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. diprivan. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. . halotan. Może być jedno lub obustronne (częściej). Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. O2. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. hypnomidate.

otwarty. Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze. podżuchwowe. jedno lub obustronne (częściej). towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. Przez Kraszewskiego). Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. tylne. zażuchwowe. ze szpary ustnej wycieka ślina. zauszne. Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy. naciska obustronnie na żuchwę do dołu. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. mowa bełkotliwa. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym.warstwowe ssż. Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. a niekiedy zdj. RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. Zwichnięcie tylne – b. . Chory ma otwarte usta. wewnątrzustne. policzki są lekko napięte i wygładzone. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny).Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze. Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej. w kształcie kija hokejowego.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew. W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. przysrodkowe.rzadko. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. połykanie utrudnione. odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. boczne. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych.

Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. preparat Methocarbamol lub Mydocalm. zabiegów operacyjnych i innych chorób. dziobisty żuchwy. Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr.Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków. więzadłach. oparzenia. Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. Czasem stosuje się aparat blokowy. a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza. Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy. szpatułki. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) . histeria . łyżki drewnianej. zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy.. Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy.). Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych. . Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. później wskazana jest rehabilitacja. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. Przyś. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. skroniowego). może mieć charakter przemijający lub stały. III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. a następnie kostnym zrostem pow. II° to niemożność wprowadzenia 2 palców. skrzydł. Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. stawowych lub tkanek otaczających. b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach. blokadę nerwu żwaczowego. niektóre schorzenia OUN. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. zranień. mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń.

stawu). Ma na celu wytworzenie nowego stawu na . zapalenia). kłykciowego lub dziobiastego.w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. uszkodzenie el. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu. Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym. przez cięcie okalające kąt żuchwy. -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. Nabyte. W wywiadzie pytamy o – początek choroby. przyczynę (uraz. złamania wyr.Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow.oraz przebieg dotychczasowego leczenia. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią . stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych. Równie często u chłopców i dziewcząt. w zwarciu i rozwarciu szczęk). w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe. Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte. Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy. Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny). zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk. następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej.. W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr. sutkowatego.. stawowych. Leczenie – prawdziwego kostnego . -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte.zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego. nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia. przyusznicy.wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym. dolna warga cofnięta. wg Schullera oraz pantomogram. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe. kości żuchwy lub wyr. sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow. Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary). zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego.

Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. hepatotoksyczny. Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk. uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy. ototoksyczny. należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji. splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. 112. Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew. Prowadzi do słabej. W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by .różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. mielotoksyczny. . Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany.

którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . Przeponę jamy ustnej. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową. Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ).rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. 114. Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Bezpośrednie wiąże się m. Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy.in. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. stanowiące tzw. Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych.doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego. Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą. na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra. Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa. rozległości pola objętego promieniowaniem. Największy odsetek występuje po leczeniu . Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. dawki dobowej. proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae). Mięskach podjęzykowych. .zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej. Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. który naciąga się przy niesieniu języka ku górze.

ból .skojarzonym.częściowej nekrektomii.w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej .radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek. często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: .zmniejszenie liczby komórek .zapalenie .ustne.złamania patologiczne . brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : .przetoki dziąsłowe oraz skórno.Rozpoczyna się od: . 0. Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .przekrwienie .radioterapia w wywiadzie .zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych .szczękościsk . . zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie. .hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie .mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii .typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1. śródtkankowym leczeniu radem .obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej.zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian. Objawy: .obnażenie kości .12 % chlorheksydyną.zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek . 0.występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego.zakrzepicę wewnątrznaczyniową . 2% jodkiem sodu. występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy.9 % NaCl.zamknięcie przetoki skórno.ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno.płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2.hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2. . często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok .

tkanek przyzębia. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. zła higiena jamy ustnej. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. głębokimi ubytkami próchnicowymi. przedmiotowe oraz pomocnicze. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową. rozchwianych. rzadziej wirusowym czy grzybiczym.lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. złamanie podstawy czaszki. 115. utrudnionym wyrzynaniem. wytwórcze – surowicze. Swoiste / nieswoiste 2. ropne) 3. infekcje. ropne zapalenie opon m-r. włóknikowe. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe. zapalenie przyzębia. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. ze zmianami OKW. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy. Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz. Ostre / przewlekłe (zanikowe.

rtg (wewnątrzustne. naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie. BAC lub wycinek hist-pat. krwiak. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). przebieg wolny. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść. miękkie.• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. torbiel. mogą wystapic zaostrzenia. • Stany przewlekłe – początek często skryty. przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). dynamika niewielka. rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. nakłucie diagnostyczne. elastyczna. szybki burzliwy przebieg. badanie bakteriologiczne. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone. dreszcze. pantomogram). chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. twarda. esktrakcją. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. nieregularny) o Granice – ostre. gładkie. niebolesne. leczeniem zachowawczym. skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta. Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem. anginą. owalny. Kliniczne postacie zapaleń: 1. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego. nieprzesuwalne. wodobrzusze. gładkie. ogólne złe samopoczucie). zaczerwieniona. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . średnica (cm) o Kształt (kulisty. dolegliwościami ze strony ślinianek. • Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. twarde. odgraniczone. szybkie tętno i oddechy. tkliwa na dotyk.

może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. 8. chrząstki śródstawowej. wiązania Ivy) lub laseroterapii. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. . odczyn kwaśny tkanke otaczających. Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. z czasem powstaje błona ropotwórcza. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu. o dużej dynamice. elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. 7. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. 5. kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa. 4. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. panewki). Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej. Dochodzi do rozciągnięcia torebki. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. pochodzących z granulocytów. 6.2. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. 3. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. co jest zależne od siły mechanicznego urazu. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. otoczonych torebką stawową. Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru.

obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. niewchodzące w pole protetyczne. zausznego.Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy. żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte. w wypadkach komunikacyjnych. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. okołokątowego. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. najczęściej zapadnietych. augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie. Złamania te. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone. 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz.

złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. wygładzenie pilnikiem.• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej. wyrówanienie ostrych brzegów. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego. zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. szycie . szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. usunięcie przegród międzyzębodołowych. torbiele. szycie) lub obu na raz. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. usuniecie frezem lub pilnikiem. Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych.

infekcja HPV.• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate. szycie. zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X. kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka.nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. usunięcie przerosłych tkanek. po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. w początkowym etapie – podścielenie protezy. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. Y. co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej .

powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad.na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) . 118.cechy fizyczno-chem.bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny. z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze. stan kliniczny. przyusznych (8 -19%). wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%). przyusznej ma zasadowe pH. RTG. dużo mucyny. Kamica ślinianki – sialolitiaza . powiększenie gruczołu podczas żucia .• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych. kolka ślinowa). najrzadziej podjęzykowej (1%). USG Wywiad: kolka kamicza. Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart. ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) . zaginając się na tylnej krawędzi m. często szczękościsk. ból ślinianki napadowy (tzw.zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) . kręty.współwystępuje z: . żuchwowo-gnykowego . sialografia.ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa. śliny – w porównaniu do ślin. potem ku przodowi do ujścia. Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: .jej anatomia – długi. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych .

VII Powikłania: torbiel zastoinowa. marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe. która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą . długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz. choroba włóknista kości. kamieniem żylnym (flebolitem). wzmożona spoistość gruczołu. Kamica przewod. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram)..Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. objawów. Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj. ślin. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim. przewodowa. Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu. kamień może nie ujawnić się na zdjęciach. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. ustnej. podżuchw. podżuchw. dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. Częste płukanie j. Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . jeśli stan zapalny + wysięk ropny. kostniakiem. zawiązkiem zęba. bolesność uciskowa). 10dni. Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. Można też usunąć endoskopowi lub laserowo. usunięcie. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie. Kamica miąższowa ślin. : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. przyusznej : j. środki ślinopędne. ogniskiem zagęszczenia kości. zaburzenia w wydzielaniu śliny. ropień ślinianki.w. pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. językowego i nasiękowe . Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg.znieczulenie przewodowe n.

Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. żwirowata. Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne. Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. Przyczyna nieznana. Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości. Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. uwapnione. Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia. a zmiany kostne uwapnieniu. Czesciej wystepuje jednostronnie. Spoistość tych mas jest ziarnista. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. dając bezpostaciową kość. a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę. Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. trzonie. rzadziej w szczece i k. Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji. W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu.ż. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. Nie zawsze wykrywana. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica). Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: . Np. ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych. urazy. usuniecie zeba). zaburzenia neurohormonalne.osteoidalną. Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych. Chyba. gałęzi). deformujące kość żuchwy). zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę. bezboleśnie. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. nieswoiste zapalenie bakteryjne. Niebolesność. Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia. brak odczynu okostnowego. czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy.jarzmowej. zwłaszcza po urazie (np. Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. Nie jest to choroba rzadka. Możliwe też.

Opis kliniczny j. najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci). Leczenie: nie stos. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej. klinowej. ruchome. jarzmowej.w. olbrzymich. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza. Torbielowate. a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy. Rtg. Wezły sa miękkie.jak opis niżej z tym .ż. niebolesne. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. duzo kom. + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright. ze zmiany wielokomorowe. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych). duzo młodych naczyn. u wielu członków rodziny. (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu).>galki oczne ku gorze. + zaburzenia hormonalne. niedrożność nosa.u.przemieszczenia zębów. Upodabnia twarz chorego do lwa. Deformacja policzkow w okolicy kata. przemieszczenie galki ocznej. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat. zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż). Potem uwapnienia i kostnienie. szczeki. nieprawidłowy zgryz. symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. W j. ciemieniowej. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy. Chirurgii w aktywnym procesie. bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy. Najczęściej u starszych mężczyzn. Obraz histo: mloda tkanka laczna. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. obustronne zmiany. cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach .może być brak zawiązków. Zmiany występują symetrycznie. Zeby stale. W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne. Niebolesne. ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania.

a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. Początkowo przewaga elementów tk. Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). łącznej. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie. KT . klatka. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg. „skórę pomarańczy”. Później przewaga zwapnień i kostnienia. Wykrywany najczęściej miedzy 4. Ostra raczej u dzieci.ż. Rozpoznanie na podstawie kliniki. W kosciach pokrywy czaszki. wloknista z kom. Stwierdza się tk.15 r. rtg. mezenchymanej na drodze metaplazji. hist-pat. W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw. klinowej. MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) . sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok). We wczesnych zmianach (przewaga tk. zalezy od okresu choroby. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza. Zwykle w wieku młodzieńczym. Możliwe tez. przypominające swym wygladem torbiele kostne. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. .odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci. „puch śnieżny”. Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną . Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie. Schorzenie jest dziedzicze. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. Brak nawartstwien okostnowych. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. kark. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień.

ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. Rokowanie: Dobre. miesak chrząstki. kiedy zmiany ulegna uwapnieniu. postaci klinicznej. doszczętnie – tylko u dorosłych. występujące w żuchwie u dzieci. ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: . zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca. ale u dzieci hamuje wzrost szczeki. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby).Schullera-Christiana. włókniak niekostniejacy. w postaciach jednokostnych.Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. zaostrzające. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe. szkliwiak. choroba Pageta.antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. kostniak. śluzak. dynamiki. torbiel kostna. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus. torbielowata postac szpiczaka. ale zalezy od umiejscowienia . Wtedy farmakoterapia. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego. choroba Handa. bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. choroba Reckinghausena. czyli informacje kt sa w Kryście. Dlatego istnieje konieczność sanacji j. zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie.u.

Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających. 372B. można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte .nabyte najczęściej. stawu s-ż. reumatoidalne zapal. stanem zapalnym stawu lub jego okolicy. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy. czy np. chrzęstnej czy kostnej. przyusznicy. nowotwory. Może być spowodowane rozrostem tk. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych. raczej w żuchwie W rtg. wlokniakokostniakiem. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy.dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian. ropnym ucha środkowego. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. łącznej. krwiopochodne kości żuchwy . Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka. Spowodowane urazem.

Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. K=M. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. po str. Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. ptasi profil. Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. pantomogram(mała dawka prom. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia.). Wywiad: czy uraz. . zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe. i radiologiczne. do tk. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z . protetyczne i zachowawcze zębów. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. Rozpoznanie: bad klin. zęby górne wychylone. Zdjęcia warstwowe (TK). pomiar dł. schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str.w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. cofnięcie bródki. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. Miesięcznie o 2-3cm. miękkich. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie. Inne to urazy okołoporodowe. Ewentualnie w znieczul. najcz. trzonu i gałęzi. gdyż powodowały powikłania. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy. zachowawczo mechanoterapią. by nie doprowadzić do nawrotu. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy. U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. w projekcji Schillera. wady zgryzu -> próchnica kwitnąca. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. lecz.ż. Klinicznie ocena zwarcia. zapalenie. -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. chorej rozwijają się prawidłowo. 1 stawu. Zesztywnienie rozwija się powoli.ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. ortopedycznym i protetycznym. W jednostr. Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe. Telerentenogram ukaże stos. który następuje w 30% przypadków. kłykciowego. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. jak najszybciej. 2 pozostaje zdrowy. szkarlatyna. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora.lub wyrostka sutkowatego. zgryzu. przemieszczenie w stronę chorą. Włókniste może być lecz. Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k. usta niedomknięte. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia.

brak pojedyńczego zęba -Klasa 2. ale ma podobne do niego cechy kliniczne. gdyż zanikają same po porodzie. ziarniniak ropotwórczy. szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n. utrudniające odżywianie się chorej.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach .braki skrzydłowe . w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak. Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia. ziarniniak ciężarnych.Klasa 3. który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. formujące się młode naczynia krwionośne. łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. Guz ciążowy nie jest nowotworem. choroba Crocker-Hartzella. Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym. 122. komórki plazmatyczne. o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0.t. nadziąślak z naczyń włosowatych.uzębienie resztkowe . GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty. laseram lub krioterapią. twarzowego. Klinicznie: -żywo czerwone -kruche.w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka. limfocyty. lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW. Duże . 121. Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie. można usunąć elektrochirurgicznie.

alkoholizm. demencja starcza. narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia.. paranoja. nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia. zespoły nekrotyczne. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej .Klasa 4. dysmorfofobia) -nadmierne.bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe. zespoły uszkodzeń mózgowych. AIDS. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW.

niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0.5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym .5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0. Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego .-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej. Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych.

porowata luźna kość gąbczasta . 128. (inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126.DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. 129) 125. Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI.

Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.

Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki. lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej. kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej. co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne . brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki.na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego. szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja. zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów.nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze . kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas.Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie. Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność. 127.

Kość ludzka FDBA. z innych miejsc np.BioOss • Przeszczep alloplastyczny. Zębina iii. Kość liofilizowana i. Materiały wywodzące się z kości a. 2. Autoprzeszczepy 1. szkło biogenne. Bioszkło (Bio. CaCO3.hydroksyapatyt. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a. Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki. guza szczęki. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia . Z grzebienia kości biodrowej 3. Kość mrożona 2. substytuty kości 1. Organiczny i. Nieorganiczny i. proteina meneralna i proteina sygnałów.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny. Polimery 2. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. Z miejsc ekstrakcji v.z okolicy bródki. Bezzębny grzebień b. Szpik kostny ii. Szpik kostny b. Koral ii.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. Cement iv.Podział materiałów wg. ceramika TC iii. Przeszczep uszypułowany 2.preparaty np. Z grzebienia kości biodrowej ii. Wolny przeszczep a. gałęzi żuchwy. Kość „witalna” i. Fosforan wapnia HA.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny.glass) iv.DFDBA ii. Spoza jamy ustnej i.szkielet mineralny /proteina/. Koagulat kostny ii. jamy ustnej. Z guzowatości iv. fosforan wapnia Wszczepy kostne. Alloprzeszczepy 1. Kolagen b. Mieszanka kostna iii. Z jamy ustnej i. Plaster of Paris ii.

jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia. porowaty materiał kościozstępczy.glass. Nie resorbują się. nie ma osteoindukcyjnych. Ma właściwości osteokonduktywne. Colloss) Bio. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. Ma właściwości osteokondukcyjne. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. nie zawierający jednak organicznej komponenty. fenestracji.dna zatoki szczękowej. podwyższenia wyrostków zębodołowych. resorbowalny. Kość napromieniona (60. Preparaty: BioGran. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. ma porowatą strukturę. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. bioaktywne szkło organiczne. Bio. napraw obnażenia implantów. Cytokiny i BMP-7.organiczny. Są bioresorbowalne.Oss. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. W organizmie jest przetwarzany na HA. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. Czynniki wzrostu. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu .80 tys GY). ich dehiscencji. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). jest resorbowalny.Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem.

angielskiego (augumentation).kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu.BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129.adoptowane z j.Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach. które wymagają regeneracji.przed I etapem leczenia chirurgicznego.która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej.Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex). Aby ocenić. gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej. na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony. Augumentacja . czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca. na której wszczepia się implanty.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle. Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach. Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem.na implant zakłada się błonę kolagenową.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy. . Odbudowa tk.która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole. zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie. W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D.Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram. W sytuacji.

Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty.okostnowych okrywających ranę. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. 130. wczesne obnażenie implantu. . zła adaptacja płatów śluzowo. która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach. nie powoduje bólu. obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego. Groźne są infekcje głębokie. zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury.Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle. jedynie utrudnia formowanie brodawki. wydzielina ropna. Przyczyną zwykle są infekcje. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy. przetoki.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej.Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. które pojawiają się znacznie później.

Dolegliwości bólowe. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego. lub uszkodzenia struktur nerwowych np. +5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości. Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy. niewielkie odczucia bólowe. Inni . Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem. do 6 tyg implanty Schtraumana. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem).zawsze połączone z ruchomością implantu. 0.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm.2mm w latach następnych jest prawidłowa.5 mm w ciągu 1 roku. Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo. Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa. w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura. n zębodołowego bądź językowego. Przeczulica. jest oznaką niepowodzenia.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna. Stwierdził on. Obecne skrócenie np. że utrata kości 1.

ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny).to około 53% utrat implantów. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła. Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne. przerosty błony . Późne przyczyny. wydzielina ropna w kieszonce.bujające dziąsła.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować. Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0. obrzęk . brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych. bóle.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów.brak skeratyzowanego dziąsła . mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu.2N) • Analizy płynu z kieszonki. ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej.w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta. Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy. ziarnina • Obrzęk.przetoka. Powikłania późne.należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne. Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu. ból • Zmiana koloru. zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu. Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu. czy też chorobę układową.

nie towarzysz im zmiany zapalane. augumentacja tkanek miękkich). nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np. Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo. 131.i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: . prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka. ruchomość łączników.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna. bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne.powiększenie tkanki okołowszczepowej. Przyczyny to zaniedbania higieniczne. brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej). Zmiany przerostowe. nadmierna ruchomość uzupełnienia. Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno.

sklepienia czaszki . Bródkowego) .zaburzenia wrażliwości n.Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy. Sposób wykonania zabiegu.0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n. jedno.uwaga na uszkodznie n.bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości .cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości .w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .0-2.z grzbienia kości biodrowej .0mm Powikłania.z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą .zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady.większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe.zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego .głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG .nieprawidłowości w procesie gojenia .0mm. frezy i dłuta) . .w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne .w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej . Są to : obszar pozatrzonowy.Zasada.przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior .cięcia osteotomiczne conajmniej 5. . .po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej .z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania.zachowujmy odległość od n. które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu. kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania.Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6. .zębodołowego 1. Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy.z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych.

-jedno.tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew. Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu. pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej .perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) .blaszka zewn.rzadkie powikłania . .mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej. i wew. umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu . Wskazania. ropnie Zalety/Wady.zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n. przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn.clunei -krwiaki -obrzęki . .Powikłania. stanowi transplantat kości Powikłania. . Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne. .niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej.blaszka wew. z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady.większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania.rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki.pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości .powikłania opisane powyżej .lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu. .przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm . Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości.) lub warstwy kości kortykalnej .krwiaki.cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n.Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów. . .transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych.zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 .

duże defekty kostne >6mm .wysoka stabilność objętości Wymagania . . Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: .zachowanie żywotności . dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania.możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym .nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro..kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości . membranie kolagenowej .stan po wycięciu nowotworu .matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi .matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze .stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety .w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej .niezależność od jakości tkanki odbiorcy .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny.przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady . Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony. Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości. rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej .nieestetyczne blizny . wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm . Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją . a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania.dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości.odsłania się kość i pobiera przeszczep .grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm . .hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np.niewielkie ryzyko infekcji .łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu .

4cm) Powikłania po zabiegu .wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki.podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .po odpreparowaniu mięśni m.ograniczenia poruszania ręką .10.2cm) niż w części centralnej (0.nieestetyczne blizny .liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu . Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej.teres major.przejściowe bóle Zalety/Wady . oddzielone zostają naczynia a. Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1.zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki . Wskazania . Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji.-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej.ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry. i v.wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej .subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia .zaburzenia w procesie gojenia ran . Powikłania . tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze .latissimus dorsi i m.

Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i .można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . 210-218 132. Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy.niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty. i v.Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a. Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne. Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny. Circumflexa iliaca profunda .

-szeroki zakrs wskazań.rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym. magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. jajowatym. -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza . estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1.Wady lecznicze. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne. przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy. mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne. korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych. -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych. równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo.

to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie. łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4.ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: . -mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi . które w znaczący spośób . poleca się obustronne wydłużenie .-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych. zamków Ceka.część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe. w które są zaopatrzone implanty Sposób 3. -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw.ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych.

stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. bardziej ekonomicznie.Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę. ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów. bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD .

fabrycznie przygotowanych e.ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku.. które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych. przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki. zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów.z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego. łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe. co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej .

teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego. gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów. a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach.Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego .

269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach. Implantacja natychmiastowa – wady i zalety. Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka.] str. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie.korony teleskopowe. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia. ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy. 134. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi. Stosowane sa wowczas np. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe .10 razy bardziej ruchome niż implanty. Rowniez inna gietkosc. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow.brak kosci. Sztywnosc implantow powoduje.

Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń .oś wszepu podąża w pusty zębodół. śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu. nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji.możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) .obrzęki. wolniejszy(z tekstu) kriwaki.rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł. możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne .

nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba. lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) .Implantacje natychmiastowe: .implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej. utworzonym bez napięcia . gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną .wprowadzenie implantu . niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem. stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str. ale nie ma wygojonej tkanki kostnej . 1 .można też użyć implantów stożkowatych.implanty te.pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu. do środowiska wolnego od zaplenia .po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką.) str.po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej. wgajane w sposób zamknięty lub otwarty.171-173 Wykłady implanty cz. 22-25 Urban&Partner tom o implantach.okres odroczenia od 1-12 tyg.szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć. po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) .wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji . laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia. mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: . nieco większy niż ząb naturalny .wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu .oceniamy radiologicznie początek kostnienia .średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa .

molekuły przenoszące sygnał do komórek. PDGF .czynnikiwzrostowe. są obecne w każdej tkance. kość) mogą się regenerować. komórki macierzyste. np. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM . z których część należy do nadrodziny TGF-J3. Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe.powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej. • komórki zróżnicowane. STEROWANA REGENERACJA KOŚCI. fibrocyty. tzw. glikozamino-glikany.płytkopochodny czynnik wzrostu. nabłonkowa) i trwałych (np. WSKAZANIA. tkanki nerwowej. MATERIAŁY.135. podczas gdy inne komórki trwałe. krążą we krwi. np. tzw. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące). że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww. proteoglikany. 1. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek. sterowana regeneracja tkanek (GTR . pericyty. . przygotowane do zastąpienia komórek zużytych.białka morfogenetyczne kości. amelogen polipeptyd r[A-4]. apoptotycznych. 2. podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe. mięśnia sercowego. rzadziej do regeneracji. która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych.extracellular matrix). Wspomniana tetrada zakłada. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. preosteoblasty. w zależności od zdolności do podziałów. Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi. chondroblasty. np. BMPs . są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover). napływowe z krwi. związane z macierzą. tkanka łączna. • komórki zdeterminowane. np.guided bone regeneration). Komórki wypełniające łoże przeszczepu. nie są w stanie. Czynniki te.guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR . • komórki niezróżnicowane. polipeptydowe czynniki wzrostu. którymi są kolageny zrębu tkankowego. Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji . Cytokiny. rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem. np. mitogeny polipeptydowe. osteocyty. cytokiny. U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np. lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe. • komórki izolowane i procesowane. CZAS GOJENIA. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się.

powierzchnia od strony nabłonka jest gładka.nawet kilka lat. witaminy. kość. 4.Goretex. • inne: hormony.• integryny.*adhezyny. ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej.aminokwasy białek adhezyjnycri). Pojęcia te oznaczają. Helistat Integra Life Sciences). opona twarda. w postaci granulek. czynniki wiążące heparynę. carrier .pojęcia używane wymiennie). • • • • Nośnik (scaffold. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne. hydroksyapatyty syntetyczne. • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane). • 3. skóra właściwa. Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę. błona śluzowa. którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni. laminina (RGD .typ I: ścięgna (ACS. okostna. • kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki.kolagen w postaci żelu (Atrisorb). biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał . *nieresorbowalne. Pochodne/estry kwasu poliglikolowego. Bioszkło (bio-glas). fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA). Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne. • atelokolagen . np. resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2]. powierzchnia od strony tkanek łącznych jest . Politetrafluoroetylen (PTFA) . Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne. np. -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość.

Guidor). USA. fragmentów . Sunstar Japan. Calcitek..bloków kostnych. ~regeneracji tkanki kostnej. USA). dojrzewa kilka tygodni. która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu. Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały.początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata. • Nitroceluloza. możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii. ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację . • PerioGlas (USA). • Politetrafluoroetylen. • PLA. • Atelokolagen (Tissue Guide. Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych. Sweden. • Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. USA). • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego. stąd konieczność bariery.kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach. Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni. • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. acetat celulozy (Milipore INC. USA).komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio. • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej. Goretex (WL Gore USA). USA). które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne. WL.porowata. • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. tzw. złoty standard) . Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny. Koken Tokyo Japan). wymagające reoperacji w celu ich usunięcia. THM biomedical Inc. ~implantologii śródkostnej. której rolę odgrywają błony zaporowe.Gore USA. Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend. lub też z talerza kości . więzadło tworzy się również po kilku tygodniach.

Wykazuje pełne właściwości osteogenne. przeszczepu. Wykazuje właściwości osteogenne. przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu. Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy. Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza .właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier).pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej). Osteokondukcja . Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk . z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM . indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej. a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek. Brak reakcji odrzucenia przeszczepu. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs .bone morphogenetic proteins). Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy. pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych. Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . jednak staje się on osteokondukcyjny. Metody konserwacji obniżają antygenowość. W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. np.przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy. z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion . a przez to umożhwiają wgojenie. samemu posiadając te właściwości . z utkaniem kolagenowym. Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji. np. które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne. wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany. część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości.osteoindukcja.dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) . lub też heterotopowyeh. tracąc właściwości osteoindukcyj-ne. przeszczep zachowuje się jak autogenny.przeszczepiona kość ulega wgojeniu. Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku. indukcja tkanki kostnej . Przeszczep izogenny/izogeniczny .biorca i dawca należą do tego samego gatunku.biodrowej.wszczepiony w miejsce heterotopowe. w mięśnie.extracellular matrix). Wykazuje właściwości osteogenne. Charakteryzuje go obecność żywych komórek. oraz inne białka. talerz kości biodrowej.

• Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem. guza szczęki. 2. Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . z innych miejsc np. gałęzi żuchwy. co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . z talerza kości biodrowej . np. napraw obnażenia implantów. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany.Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej. charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki. w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka . może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. fenestracji. podwyższenia wyrostków zębodołowych. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach. jamy ustnej. Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną). zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej .80 tys GY). Kość napromieniona (60. Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów). ich dehiscencji. MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki. minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów.z okolicy bródki.bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej.

w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. nie zawierający jednak organicznej komponenty. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt.Ceramiczny fosforan wapnia. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral.glass. resorbowalny. . porowaty materiał kościozstępczy. bioaktywne szkło organiczne. W organizmie jest przetwarzany na HA. PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA. Ma właściwości osteokonduktywne. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. ma porowatą strukturę. Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). Są bioresorbowalne. Nie resorbują się. Cytokiny i BMP-7. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Bio. Collos Bio. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. Czynniki wzrostu. Ma właściwości osteokondukcyjne.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. nie ma osteoindukcyjnych.Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. Preparaty: BioGran. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2.organiczny.Oss. jest resorbowalny.

wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. stanów zapalnych kości.137. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. Suwmiarka . Wszczepy powinny być stosowane. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. na modelach i rtg. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. błony śluzowej jamy ustnej. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta. ciał obcych. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar. 2) Badanie stomatologiczne. torbieli. zębów zatrzymanych. u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. Należy zauważyć. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. analiza wskazań do zabiegu. uszkodzeń powypadkowych. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. Przed implantacją. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym. obecność nowotworu. Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom. Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. a także na modelu gipsowym. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK.

Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych. Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. W praktyce okazuje się często . W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego. drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali. zaopatrzona w metalowe kulki. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. przeciwnej szczęki. Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów.26. Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą. zatok szczękowych. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym. Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. otworów trzysiecznego i bródkowego. dostarczanych przez producentów implantów. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. np. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego. aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. że szerokość żuchwy jest mniejsza. wynosi 8 mm. Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. których średnica wynosi 5mm. Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. kanału żuchwowego). zachyłków zatoki szczękowej. . Łatwiejsze. wynosząca średnio 10%. Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. otworu bródkowego i ewentualnie zębów. sporadycznie na podstawie TK.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym.

Ze względu na to. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej. Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy. Z drugiej strony. . Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta. co ma określony związek z wiekiem. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu. która u pacjentów np. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim. . że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze. fonetycznym i protetycznym. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. Gdy typ kości odpowiada klasie D2. jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów. jego długość i średnica powinny być możliwie największe. szczególnie kość . Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości. należy oczekiwać dobrego unaczynienia. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. które nie przebiega wzdłuż jego osi. Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu.D4 – luźna kość gąbczasta. Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów.D1 – gruba kość zbita. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo. która często występuje w obszarze przednim atroficznej. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości. można zastosować łączniki kątowe. MISCHA: . Więcej danych dostarcza TK. bezzębnej żuchwy. spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. 4) Ocena jakości tkanki kostnej. aby sprostać wymogom estetycznym. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia. Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie. Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu.D2 – gruba kość zbita porowata. z osteoporozą jest obniżona. Ocena jakości tkanki kostnej wg.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta.

Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami. to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji. w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie. Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca.. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym. techniczne i anatomiczne. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. Pozwalają one stwierdzić. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. . 5) Analiza modeli gipsowych. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu. woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach. Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. diagnozy i możliwych metod leczenia. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne. Używanie . W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji. Oczy nie są naświetlane. określać grubość kości. myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań.typu D4. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw. Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki.

zależnie od rodzaju systemu.. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. praktyczne przygotowanie do implantacji. Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia.dobra higiena jamy ustnej. W ostatnich latach wzrosło znaczenie . 138. . Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych. RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu. Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie .wystarczający zasób kości. 9) Ustalenie terminu zabiegu. że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami. Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu. sztywne jego zakotwiczenie w kości. Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością. . . Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu. . 8) Plan leczenia i kosztów. Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną. zgoda pacjenta.zakończony wzrost szczęki.akceptacja ryzyka.dobry stan zdrowia . pozwalająca na optymalne. mapy kostnej ‘’: .i mikroretencje w rozmaitych wariantach. zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi..7) Rozmowa wyjaśniająca. ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: . KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany.wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. posiada makro.korzystny stan miejscowy.

04 mm . że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo. jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej. w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu. Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ). Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu. W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ). Grubość warstwy wynosi ok.implantów z czystego tytanu. W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności .03 – 0. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu. stosuje się : tytan. co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu. gładkich ‘’ . Zależnie od tego. napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych. 0. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści. Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów. Udowodniono doświadczalnie. że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi. im gorsza jest jakość kości. pomniejszające niektóre części implantu ( np. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw. Wzmaga to stabilność pierwotną w . W aktualnych badaniach wykazano.. nie wiadomo jednak. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. kondycjonowania powierzchni wszczepu. Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. które są tym ważniejsze. Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek.

Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe. . . POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI. Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości.Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej. a więc stabilizacja wtórna. Modyfikacje powierzchni implantu: . potasu polepsza właściwości osteointegracyjne. Także innymi sposobami. argonu.opracowane mechanicznie – niska chropowatość. mechanicznymi ( piaskowanie ).plazma tytanowa. a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość. . implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ). Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię. Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością. m.tylko wytrawianie kwasem. .okresie wgajania. Modyfikacje powierzchni: . Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi. Microvent.Dodatek fluoru. takie jak np. . Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością. Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię. a także tzw. jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych. im.metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: .piaskowanie i wytrawianie kwasem.metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik . Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem. O .piaskowanie tlenkiem tytanu. 139. ca. których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie. Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu. Produkuje się także implanty.

Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). w . mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego. W obszarze dna j. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok. Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk. że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania. na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. PTT. miękkich. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. miękkich. dotyczące tk. gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. Powikłania miejscowe. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata. należy zatem. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR.

W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu. przede wszystkim w obszarze kłów. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. tzn. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym. jak i wszczep. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. Hamuje to zdolność regeneracji kości. 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła. Poza tymi śródoperacyjnymi. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych. Może to doprowadzić do uszkodzenia. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych. Jeżeli odległość jest bardzo mała. mentalis. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. które po kilku dniach ustępują. Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. W rozmowie z pacjentami. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi. występujące bardzo rzadko. a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. Gdy wrażliwość się utrzymuje. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. Poważną komplikację stanowi. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. często wygiętego w kierunku dystalnym.porozumieniu z lekarzem internistą. co klinicznie objawia się . należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi. może pomóc zachować ząb.

palatinus. . zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji.m. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. in. że tego rodzaju powikłań można uniknąć. jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów. infraorbitalis w szczęce. Wymaga to wykręcenia wszczepu. mentalis. jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. co powodowało wtórną kompresję nerwów. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów.0 mm. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. lingualis . manifestujące się m.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych. ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. n. Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n.w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka. 4) Inne powikłania. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po . Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. a nieznaczne uszkodzenia n. zatoki szczękowej. klinicznie nie stanowią istotnego problemu. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny. . gdy w strefie tkanek miękkich. m. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych.in. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. Do rzadkich. także z wykonaniem tomografii . Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. upośledzeniem wrażliwości n. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia. zarówno między otworami bródkowymi. bolesnością podczas obciążania. Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo. incisvus lub nawet n. Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. w niektórych przypadkach. in. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką. które wprawdzie mogą nie wystąpić. lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego.

implantacji – powodują tworzenie się przetok. Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu. . W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym.do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. że została naruszona istota zbita. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości. to należy przerwać implantację. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. a w razie potrzeby zespolić go. należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu. zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości. ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często. . Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki. w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu. . Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia. . . wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. perforacje i częściowe złamanie szczęki. że wniknął on do zatoki szczękowej. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki.odsłonięcie części trzonu implantu.brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. który kostnieje. Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się. Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione. przed takim zabiegiem. Zdarzają się jednak. powstaje krwiak. Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę.krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko. to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj.połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. . Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. W najlepszym razie nad implantem. dlatego profilaktycznie. będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. a także złą jakością kości. Po pół roku można na nowo wykonać wszczep. Trzeba zdeponować nadłamany fragment. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną.

.

.

.

.

.

WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful