P. 1
EGZAMIN

EGZAMIN

|Views: 14,031|Likes:
Wydawca: krudak

More info:

Published by: krudak on Apr 17, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/20/2015

pdf

text

original

EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. objawy. owrzodzenie powierzchni. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . histpat przed operacją drogą oligobiopsji. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz. twarzowego ok. Zakażony zębodół. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow. o obnażonych ścianach kostnych. wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół. w przyusznicy niedowład n. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej. się bad. suchy zębodół – przyczyny. n. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. 4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek. Klinicznego. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. rzadko wykon. Bad. bez skrzepu. twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy.         naciek otoczenia. rzadziej w głębokim.

Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa. podżuchwowych 4.dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie. ksylokaina. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol.angina Ludwiga . naczyń i przestrzeni anatomicznych. rozlane. głębokie. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl. bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem.twarzy . maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4. Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . bo: . ciała obce wbite w mięśnie języka 5.ostre. paciorkowce. Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: . urazy żuchwy lub dna jamy ustnej .szyi .Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1. jodoform z anestezyną. beztlenowce 3. ślinianek.o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst.Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze . zakażenia przywierzchołkowe zęba 6. stany zapalne ósemek 2. stany zapalne migdałków. ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi. obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny. węzłów chłonnych np.

brak łaknienia.wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn.sz. silne samoistne i promieniujące bole głowy .często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: . które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: .duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka.przyspieszona czynność serca.wew.7.ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego. blady pokryty potem. zaostrzone rysy twarzy.więcej jest ich młodych postaci. Przebieg choroby: . zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica).obrzęk gardła. do tkanek głębokich szyi otaczających t. powodując powstanie tzw. które zmniejszają dopływ powietrza). zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) . zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji.chory jest osłabiony.stan ogólny chorych jest ciężki .szczękościsk . ze na graficznym obrazowaniu neutrofili. przygardłowej 5. podjęzykowej 2. co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 . w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia . szybko postępujący!!! . U pacjentów zdrowych.rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej.wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1. podżuchwowej 4. podbródkowej 3. niekiedy zaburzenia świadomości .początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami . krtani . bezsenność. nagłośni.postępujące zaburzenie ruchomości języka . tkliwa. współistniejące choroby układowe i metaboliczne.skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta. znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność.trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu . powikłanie po ekstrakcji.

limfocyty 20-25%.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica. która obejmuje: 1.Neutrofile do 70%. a szczególnie gammaglobulin) . zresekowanie martwych tkanek. mechanoterapia.diatermia krótkofalowa. W przypadku szerzenia . zbicie gorączki 5. jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty. uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. żywienie pozajelitowe. nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje.leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4. w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji. a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux. aby moc włączyć leczenie celowane.np. w tym możliwości drenażu .pomyślne. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia). aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni. istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków.zmiany w proteinogramie (spadek białka. M=8mm/godz do 60 rz) . jeśli takowa istnieje 7. monocyty do 8% . PENICYLINA + METRONIDAZOL). leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę. gruźlica. w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. eozynofile do 4%. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. bazofile do 1%. leki p/bólowe. a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi. niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz.wysokie OB. jonoforeza. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6.

co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!).. neo  zalec. Gilliesa. 2% wszystkich neo  gł. do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. u mężczyzn pomiędzy 50-70 r. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne. krioterapia) decyduje stan zaawansow. a następnie kośc żuchwy. jest lecz.ż. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust. perły rogowe  rozpoznanie: Bad.  w przypadkach rozległych zmian stos. następuje martwica guza i jego rozpad. które może wyst. która ulega stopniowemu niszczeniu. skórę.. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan. wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. błonę śluzową przedsionka j.u. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym. następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). rtg. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. które przechodzi później w owrzodzenie.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. 5. Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir. ma przebieg wolny. jako kalafiorowaty. Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych.

okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych. marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  .u.śluz j. jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości. w obrębie wargi jak gruczolakoraki. inne neo złość. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia. w dużych grucz. ślin. przezroczysty o bad. miękką spoistością. Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. obecnością śliny lub śluzu. czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad. z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne. podjęzykowa). ślinowych (gł. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio).  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt. cienką torebką. dzięki charakteryst. rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. uwypuklenie o średnicy 0. kliniczne – ustal. płyn ciągnący. rzadko w obrębie wargi 6. w czerwieni wargowej. czerniaki i mięsaki wyst. i podjęzyk. również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. podżuchw.

Dotyczy głównie dzieci. wycina się przednią jej ścianę przy dnie j. 7. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. RTG zatok. niebolesnego. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. chełboczące. pod postacią owalnego lub kulistego tworu. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych.51. na dolnej ścianie zatoki szczękowej. do najczęściej wyst.wykon się w przyp. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. wyłuszczenie /extirpatio.u. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. Neuralgia nerwu trójdzielnego . okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej. – rozstrzyga nakłucie. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli.u. torbiel ślin. które w przyp. i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. zrostów torebki torbieli z otoczeniem. co utrudnia jej wyłuszczenie. rzadziej ślinowego.5 cm). leżącego pod językiem. jednostronnie. łatwy do rozpoznania. Rozwija się zwykle bezobjawowo. zdj. ale wystąpić może w każdym wieku. chełboczącego. starając się nie uszkodzic jej ścian. wyst.u. najcz. z gruczołu śluzowego. podjęzyk. Jest to miękki. z nowotworami i z polipem zatoki. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j. o śluzowiak /mucocoele/ . niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. wraz z przylegającą śluzówką.śluz dna j. W analizie chem. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. Rozpoznanie ustala się na podst. Należy różnicowac z zębopochodną torbielą. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ .u. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość. często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst. Dno torbieli przech w bł. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi.klinicznie są to różnej wielkości (0.

największy nerw czaszkowy. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. choć same są termoreceptorami. zęby górne.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły. podniebienia i nosogardzieli. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. tylnej części skroni. powieki dolnej. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. unerwia skórę wargi górnej. śluz. dolną wargę. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera. Jedną z końcowych gałęzi jest n. bł.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową.) bez okresu zwiastującego. gruczoł łzowy. jaskrawe światło. szczęki. dolne zęby. żucia. podmuch wiatru. mieszany czuciowo – ruchowy. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. unerwia skórę dolnej części twarzy. się w czasie ruchów mimicznych. unerwia gałkę oczną. folnego dziąsła. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. pojawiającego się po urazie. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania. mycia twarzy itp. powieki górnej.podoczodołowy o III gałąź – n.u. o I gałąź – n. śluzówkę górnej części jamy nosa. częściej poj.śluz. zmiana temp. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. 2. nosa. V podzielic można na:  nerwoból objawowy. bł. języka i dna j. skórę nosa. spojówkę. . nerw trójdzielny (nervus trigeminus). czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n. u osób w średnim lub starszym wieku. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną. DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk. FIZJOLOGIA BÓLU 1. policzka.

który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. czego wynikiem jest hiperalgezja. Zmiażdżenie. krążek międzykręgowy) b. niecałkowite przecięcie d. 3. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory. Nerwiak (amputacja. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna. Lokalizacja I.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych).d) receptory (c. Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego. Polineuropatie (cukrzyca. rozciągnięcie. Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien. Ból trzewny. Zwój rdzeniowy a. Wyrwanie korzeni c.i eksteroreceptorów. Waga się ona od 120m/s do 0. Nerw: a. Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. Pojawia się napromienianie trzewno. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1. sarkoidoza) 2.receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości). e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. Ucisk (guz. Mononeuropatie (cukrzyca. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym . Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki. towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw. II. Ucisk c. Infekcja (neuralgia półpaścowi) . przecięcie nerwu) b. blizna. 4. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia.5m/s 5. napromienianie) e. BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek.

rwący. Rdzeń kręgowy a. • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju. Stłuczenie b. Uraz c. W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. kłujący lub rozdzierający. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. Pień mózgu. palący. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. produkującego wolne rodniki. wzgórze. Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). Przyczyna jest najczęściej znana. Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem. • Hipoesezja – niedoczulica. Niecałkowite przecięcie 4. Określany jest jako przeszywający. Guz b. kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia). półkule mózgu: a. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. znaczną intensywnością i krótkim. wzrost ilości kanałów wapnia typu N).3. . parzący. receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. Guz c. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A.

najtrudniejszych do zniesienia bólów. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy. Mięśnie szkieletowych d. gardła. dotyk. Strona b. zapalenie ucha. szyi c. golenie. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem.• Hiperpatia – opóźniona. jaskrawe światło. nosa. mycie twarzy. wysokie dźwięki. Stosowanych leków 1. Wywiad dotyczący bólu a. różnica temperatur. Dotychczasowe leczenie 3. ruchy żuchwy. Objawów ogólnoustrojowych b. uszu. Głowy. Czynniki wyzwalające ból c. . etc) c. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. stały. zmiana temperatury. Schorzeń psychicznych c. Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie. OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1.V. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n. zaostrzeń d. Czas trwania d. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. okresy remisji. Przebytych urazów g. parzący. Cechą charakterystyczną jest m. jedzenie. podmuch wiatru. zmiana pozycji ciała 2. kłujący. pora dnia. jamy ustnej.in. Przebieg objawów: ból napadowy. żucie. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. Chorób układowych b. tępy. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a. narastający. Lokalizacja bólu b. strefy spustowe. okresy. zatok f. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. Schorzeń tkanki łącznej d. należy do najbardziej gwałtownych. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. ruchy mimiczne. Charakter bólu (napadowy. owianie chłodnym powietrzem. Zaburzeń neurologicznych e. Czynniki sprzyjające np. której dotyczy neuralgia. Skargi szczegółowe: a. Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk.

nerwoból samoistny. Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy. Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia. który chorobę nazwał „tortura faciei”. że w ok. Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą. . Badania autopsyjne wykazały jednak. Mechanizm idiopatyczny.V stwierdził. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r. . należy stwierdzić. Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r. .tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna). wtórny (neuralgia symptomatica). Konflikt naczyniowo-nerwowy.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny. W czasie przecinania pozazwojowego n. W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu. Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia. żyłę skalistą (dość często).tętnicę dolną przednią móżdżku. że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych. idiopatyczny (neuralgia essentials). Przewodzony . . Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. co sprzyja występowaniu konfliktu. Przyjęto. pierwotny. co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. Opisano ucisk nerwu przez: .V można podzielić na: . ale nie w każdym przypadku.nerwoból objawowy. jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu.tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej). Okazało się. w których nie obserwowano za życia neuralgii. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy. że konflikt występował również w przypadkach.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii. Obecnie przeważa pogląd. Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą. Wiadomo natomiast. że neuralgia ustępuje. tworząc pętle. zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna.

Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. zmiany zapalne w przebiegu włókien. Przyczyny ogólne. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. . Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. pozostawione ciała obce. zęby zatrzymane. tętniaki. zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. guzy piramidy w okolicy zwoju. zapalenie kości szczęk. hypercementozy korzeni zębów. Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. Przyczyny miejscowe. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. występuje w kilkunastu procentach przypadków. Epidemiologia Występuje z częstością 4. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. ropień czy malformacja naczyniowa.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu.3 przypadków na 100 tys. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. zębiniaki. zapalne. wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez. krwiaki i pourazowe deformacje kostne. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). ostry brzeg zębodołu. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. Częstą przyczyną jest półpasiec. zapalenie kości zębodołu. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego. stawopochodne. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu. choroby zębów (zapalenie miazgi. Reakcja alergiczna. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. mieszkańców. Neuralgia objawowa. Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. torbiele.

ostrym. łzawienia. Z reguły jest to ból jednostronny. wydzielania śliny. a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. skłaniać nawet do myśli samobójczych. Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. może wystąpić przeczulica. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący. Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. zespół Costena i inne. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. Wg wykładu do kilku sekund. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze. krótko trwa. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . parzący. a niekiedy w obu równocześnie. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej. pocenia. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. czasem promieniują na dalsze obszary. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego. Czucie jest zachowane. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). osób w średnim i starszym wieku. Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. depresji. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. 3% pacjentów (2-5%). a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia.

często przychodzi zbyt późno. Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. w zależności od wskazań. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. fenytoina. takie jak fenytoina czy klonazepam. punktów spustowych. od końca XIX wieku. Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii. najlepiej rezonans magnetyczny. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. w celu wykluczenia neuralgii objawowej. czyli otworów w kościach twarzy. Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. sprawiając. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii. Neurotop). podoczodołowego lub bródkowego.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . Od początków współczesnej neurochirurgii.tzw. tj. trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. W większości przypadków leki typu karbamazepina. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. Stosuje się także witaminy z grupy B. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady. Leczenie zachowawcze. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. że inne procedury wykonywane są wyjątkowo. w okolice otworu nadoczodołowego. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi. Amizepin. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego. Chory został uwolniony od bólu. Blokady znoszą doraźnie ból. do których wchodzą trzy gałęzie n. Następnie wykonuje się badanie obrazowe. Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. warunkowane znajomością etiologii schorzenia.

wg Krysta. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku. śluzówki. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym.0 x 3. Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n. termokoagulację. wata teflonowa czy Goretex. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat).remisję. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu. uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). Leczenie chirurgiczne. która oddaje istotę i cel zabiegu. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0. kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych .V wykonywane wewnątrzustnie. Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje. W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD). Często podeszły wiek chorych. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne.5-1ml z 2% lignokainą. Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. ale i tkanek sąsiednich skóry. W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik. Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia. Odchylając półkulę móżdżku. a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu.5 cm. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu.

Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi . Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela).wywołany wysunięciem się materiału izolującego. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata. Rzadko. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane. Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. . na czas wykonywania uszkodzenia. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów. 6 cm. że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. na ogół dożylnym. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego. Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). w ok. 90-95%. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi. Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny). W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok. w przypadku glicerolu. Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. Do otworu wchodzi się na głębokość ok. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. Inne metody leczenia neuralgii. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. W ok. Uważa się. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe. Igłę. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych. Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy.2 ml sterylnego glicerolu. Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu.

głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego.. Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu. Pierwsze doniesienia są obiecujące. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty. a nawet po zabiegach chirurgicznych. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo. nasilającym się pod wpływem ciepła. że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu . złamaniach. Dandy w 1926r. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym. a nawet zmiany troficzne w kości. zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego. Wskazania do ekstrakcji zębów . 8. Może pojawić się po stłuczeniach. Niektórzy uważali. Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki.V. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne. Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. z pozostawieniem części ruchowej. głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia. Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. W 1937r. przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie. Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego. Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. parzącym. Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n. KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna).

o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych . torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz. choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st.

zębów o ch. kłębuszkowe nerek o ch. u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. wzrokowego i tk. alergiczne o ch. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz. i protet. skóry o niekt.o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk. reumatyczna o zapal. n. ortodont. w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. nerwobólu objawowego. ukł. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch. protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. wsierdzia i m. endod. sercowego o zap. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka . o zęby zdrowe ze wsk. nieprzydatne czynnościowo. ch OUN i nn. ortodont. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. gałki ocznej o zap. chir. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz.

leczenie( patrz pyt.utrudnione rozwieranie szczęk . przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: .suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder.dreszcze . podział. bóle głowy . rozpoznanie i leczenie 10. objawy.może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki . 108) 1. parotitis epidemia.uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: .o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9. bóle mięśni. nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie.obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową . Szkliwiak – patogeneza. Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps.gorączka .Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3. Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny.podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy .złe samopoczucie.

Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji.W zapaleniu opon mózgowo.Leczenie: 1.W zapaleniu jąder. która przyczepia się do powierzchni korzenia. ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba. Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki. Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo. Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą. przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np. torbiele zębopochodne.rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5. Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte. a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka.Objawowe. guzy pierwotne kości (np. Izolacja chorego! 11. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna.Miejscowo. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. szpiczak mnogi). Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości. kwasochłonny. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu). .kortykosteroidy i NLPZ 4. 12.suche. pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki. rak piersi czy płuc). Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. szkliwiak. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza. Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. włókniak kostniejący).przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2. Ziarniniak szczelinowaty.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki.

jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. Resztki te pod wpływem czynników drażniących. np. perforacją dna komory lub choroba przyzębia.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia. Chorobę ziarniniak kwasochłonny. 5 razy częściej u mężczyzn. Przyczyna choroby jest nieznana. Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym. plazmatyczne i limfocyty. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego. mniej naczyń ale o grubszych ścianach. dojrzałej i starej). Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. bakterii i ich toksyn. resekcji. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy. kom. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów.wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli. hemisekcji. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów. W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2. zapalne i naczynia włosowate są nieliczne.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu. Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3. kom. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud.ekstrakcji. Jedna postać może przechodzić w drugą.

rzadziej w płucach. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. bez oznak stanu zapalnego. pojawia się wygórowanie elastyczne. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. Mogą występować bóle głowy. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. stany podgorączkowe. Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. Zmiany wczesne. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. trombocytopenię. rzadziej żebra. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. miednica i kręgosłup. zwykle niebolesne przy dotyku. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. języku. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę. żuchwa.10). rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce. brak apetytu.układzie kostnym. Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji. gardle i wątrobie. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających. węzłach chłonnych.

kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. miejscu i stadium rozwoju. sugerując obecność polipa. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg. Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa). Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. obrzmieniu. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. wynikają stąd różne objawy kliniczne. Chory skarży się na nadwrażliwość. Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. Dziąsło ulega zmatowieniu.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. dziąsłowo-kostna. a jego początek jest mało charakterystyczny. Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. radiologiczne i histologiczne. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. Z czasem ulega zniszczeniu. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. rozchwianie zębów. a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. kostno-zatokowa. a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna. W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. W postaci . Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. imitujące torbiel. Postać dziąsłowa. dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. Postać kostna. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej.

W starszych.różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. długo przebiega bezobjawowo. łatwo krwawią.. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym. Dziąsła są zaczerwienione. Badanie hist-pat. Postać zatokowa. zatokowo-kostna. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych. Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. Rozpoznanie ustala się na podst. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. choć nadal w odcieniu jest blada. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia. rozpulchnione. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk.. Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia. przewlekły. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych. W ziarniniaku. ziarniny pobranej z ogniska kostnego. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny. Ponadto występują komórki Langerhansa. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo. W . w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór. Ogniska świeżych zmian. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. Przebieg choroby na ogół łagodny. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. które mogą tworzyć całe pasma.

b. są kości płaskie: sklepienie czaszki. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst. najcz. w ukł. w szczęce i żuchwie. dbać o ogólny stan chorego. u osób młodych.rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. W przypadkach opornych na leczenie hormonami. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie. rzadziej żebra. szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13. mscem wyst. wątrobie.kostną tego schorzenia. nast.kostnym. Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. rzadziej w płucach. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon. który wykryje postać dziąsłowo. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych .  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł. niebolesne przy dotyku.przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie . szczególnie w postaci jednoogniskowej.Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. gardle. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre. stosuje się napromienianie. cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. odpowiednie odżywianie i witaminy. miednica. języku o zm w kościach wyst. Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. 5xczęściej u M o zm. pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach. węzłach chł. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł.

wzdłuż nn. chłonnych do okolicznych ww. wzdłuż luźnej tk.metastasis).guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4. 3. T . N”a”). węzły zagardłowe). Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4. Jest to bardzo ważny etap rozpoznania. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk. wzdłuż nich szerzą się patologie. 14.nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. niezależnie od dalszego przebiegu choroby. drogą nn. ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego. wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-). czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym. . Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+).chłonnych  zropienie 2. Brak objawów guza określa się jako T0.łącznej  jw. stan okolicznych węzłów chłonnych (N. gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka.Szerzenie patologicznych procesów: 1.węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np. językowy c) n. jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”. oceniając wielkość guza (T.żylnych 5. wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn. wziernikowaniu i radiologicznym.tumor).łącznej = blaszki powięziowe. Posługując się systemem TNM. N .! Tylko duże nn! a) n. zębodołowy dolny b) n.

powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 . Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne. gorącym . stres. u osób z niskim ciśnieniem. a także celowego reagowania na bodźce. ruchome N3 . co do miejsca i co do własnej osoby. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej. Omdlenie jest to nagła. Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres. wysokich. przebywanie w wilgotnym. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np. Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego. takie jak strach. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. . Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. niepokój.N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 . 15. ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi. T2N0 II stopień – T1N1. wyczerpanie. zła kondycja.M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. głód. zatłoczonym miejscu. które rzadko prowadzi do zagrożenia życia. T2. siedzenie w wyprostowanej pozycji.powiększenie węzłów chłonnych nieruchome.powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne. wysportowanych. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę.bez powiększenia węzłów chłonnych N1 . tzw. otrzymanie złej wiadomości. z dystonią wegetatywną. Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy. rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji.

W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca. Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut. Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu. Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”. tętno zwalnia do 40/min. Przypominają napady padaczkowe. ciężki oddech. pojawienie się potu. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny. Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji. bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe. zawroty głowy. zimne ręce i stopy.omdlenia ischemiczne . z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni.zaburzenia błędnikowe . Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania. ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone. Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży. bywają wąskie lub szerokie. uczucie osłabienia.rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej .zespół omdleniowo – kaszlowy . Pojawiają się często.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) . bradykardia. napadowo.zaburzenia rytmu .należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę. późne: rozszerzenie źrenic. mimowolne oddanie moczu. Dotyczy tęgich mężczyz. niedożywionyh.padaczka . pogłębienie oddechów. Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki. oszołomienie. z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc.zmęczonych. Źrenice zachowują się różnie. palących. Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca.rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni . Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . . Patogeneza omdlenia: . zaburzenia widzenia. trwa kilka minut. niedociśnienie. tachykardia.omdlenia ortostatyczne . odbijanie i czkawka. RR spada. uczucie ciepła. mogą też pojawiać się drgawki. ziewanie.zwolnienie czynności serca . Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie. Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się. u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania. bladość lub szary kolor skóry. Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu. nudności.aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) .

częstoskurcz napadowy 2. aldosteron. do którego dochodzi podczas stania. Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: . spadek rozkurczowego jest niewielki. Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich.podanie atropiny dożylnie 0.Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie.nadciśnienie płucne 3..zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego . Pojawiają się mroczki przed oczyma. spada ciśnienie skurczowe. angiotensyna. gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia . praca mięśni i przepony) ) ortost. w przypadku żylaków kończyn dolnych. Jest to zaburzenie układu autonomicznego. jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji.postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: .postać mózgowa. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała. tętno wzrasta.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa .5 – 1 mg . w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą.zwężenia zastawkowe ujść aorty .kardiomiopatie.ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1. u chorych spędzających dużo czasu w łóżku. Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy. Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej. guzy .migotanie komór . Przeszkody mechaniczne .postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią .gwałtowny spadek ciśnienia krwi . Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych. Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina. hormon antydiuretyczny.

parestezje. Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. defibrylacja. zaburzenia równowagi. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut. . stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie. może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. szum w uszach. procesy zapalne. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. emocji. drgawki. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. oddanie stolca i moczu. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. utrata przytomności. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. Napadowy częstoskurcz 2. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. ma związek z połykaniem. zawroty głowy. zaburzenia czucia. Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. Zwolnienie tętna do 40/s. Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. pojawia się sine zabarwienie skóry. Omdlenia występują w czasie wysiłku. Oprócz bladości powłok. charczący oddech. głuchota jednostronna. sztywne źrenice. afazja.

zaburzenia w jej uruchamianiu. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty. z przygryzaniem języka. Napad.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. ślinotok. drętwienie warg. • lekki napad – uczucie głodu. bez ustalonego rozpoznania. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. niepokój.9 % NaCl i podawać w dawce 0. ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. drżenie.5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia . spadek częstości tętna. nietrzymaniem moczu. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna. niepewność. biegunki. Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości.5 ml/l). napad astmy oskrzelowej. niedowłady. objawy piramidowe i pozapiramidowe. wykwity. bradykininy. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2. RR. nadprodukcja insuliny. łzawienie. Przyczyną jest uwalnianie histaminy. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące.5 mmol/l – drgawki. bóle brzucha. obrzęk krtani. Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0. urojenie. substancji histaminopochodnych. upośledzenie koncentracji.prostaglandyn. poty. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy. powinien być hospitalizowany. ciśnienia.9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia. zaburzenia orientacji Inne zab.

małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% . Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego.n. Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca. obkurcza naczynia obwodowe. są ospałość. Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy).2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny. w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli).n. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie. Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia. zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń. W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres.k. Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne.n.n. Atropina – przyspiesza rytm zatokowy. złośliwe) . • 16. 50% . duże zmęczenie. włącznie z utratą przytomności i zgonem. Objawami ostrej n. Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego. łagodne. która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne. Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach. złośliwe) Ślinianka podjęzykowa.w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0. osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% .

Gruczolaki jednopostaciowe: . Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7. Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum. Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4. złośliwy (tumor mixstus malignus).oblak (ca adenoides cysticum.inne (ade.nabłonkowe . tzw. tumor mixtus) 2.powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: .tendencja do złośliwienia zmian łagodnych .nienabłonkowy . cylindroma) 2. Rak śluzowo-naskórkowy.znaczny pleomorfizm . niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8. Rak gruczołowotorbielowaty.niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1. Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) .sebaceu m) Złośliwe 1. guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6.basocellulare.• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . Nowotwory nienabłonkowe .kwasochłonny (oncocytoma) . Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5. Rak lity. Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3. Guz mieszany.chłonny.

Tłuszczak(lipoma) 4. Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1.Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2.Łagodne 1. liposarcoma) 2. Mięsak (lymphosarcoma.Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3. Chłoniak .

ż .7 .przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne .tkanki naczyniowej .często( 33%). MR.nieotorbione. płuca. szyjnych.ż . obj.rosną powoli (wiele lat) .25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych.badanie kliniczne . podżuchwowych. rak gruczołowy. bólowe .nawroty po niedoszczętnym usunięciu .często związany ze skórą.badania specjalistyczne (cytologiczne. guzowata.twarda. podłożem i kośćmi . USG. miednicy – oblak. radiologiczne.gł.początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy . ok.nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: .ruchome .brak obj.nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia .u kobiet .spoistość: twarda .wyst. nadobojczykowych i śródpiersia. termometryczne) • Badanie radiologiczne: . bólowych . .przerzuty do płuc. przed 40 r.Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: .ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) .tkanki gruczołowej .rosną szybko( miesiące) .są otorbione .nabłonka przewodów . kręgosłupa.7 . kości czaszki. scyntygraficzne. torbielowata .rzadko porażenie n. naciekają otoczenie . histologiczne. żeber. u mężczyzn.50 r. • Nowotwory złośliwe: .porażenie n. kości) .częste przerzuty( LN.tkanki tłuszczowej .ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) .spoistość: elastyczno.gł.tkanki limfatycznej .tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: .

której brzeg jest dobrze odgraniczony. wargi.charakteru wzrostu (rozprężający.zap. .stan zapalny LN przydusznych.położenia guza . naciekający) .ocena: . • USG .najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) .przerzuty czerniaka. mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.Gruczolak wielopostaciowy.wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych . brak odgraniczenia guza. promienicze) .stopnia naciekania (tkanek miękkich.obraz sialograficzny 1.wielkości . guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki.rak skóry naciekający gruczoł ślinowy .choroba Mikulicza . swoiste (gruźlicze.kamica . torbielowaty) . podżuchwowych . nieprawidłowa gęstość miąższu.stosunku do otaczających narządów TK – ocena: .w śl.przerzuty do płuc. kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: .obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: . jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz.nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność.ślinianek . Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) .torbiele .zespół Sjoegrena .. twardych) . raków jamy ustnej. guz złośliwy . dużych i małych gruczołów ślinowych .zap.struktury (lity.dot.sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu .położenia .ocena zniszczenia kości w podłożu guza . 2. skóry.sarkoidoza .

RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.rozpoznanie: Bad. sialografia. Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł.( w przyp.histopatol. tworzą: tk. czasem ścieńczała .(przy lokal. Ślinianek . poza nabłonkiem.kolejne wznowy miejscowe. cytopunkcja.7(tzw. dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp. przez które guz wrasta do tk.Bad.50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! . dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) .. Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.twarz.40 r.cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2.owrzodzenia).utkanie guza.nasilenie cech zezłośliwienia. Zachowawcza parotidektomia). USG.skóra nad guzem: przesuwalna.językowego poduszeczki Bichata pł.włóknista. tworzenie przerzutów odległych . .Gruczolak chłonny( guz Whartina).kliniczne.kostna i śluzowa . rozprężająco.rośnie powoli. następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu. CT.głównie u mężczyzn.wznowy mają wzrost wieloogniskowy . nie zmieniona. 20. otaczających. chrzęstna .ż . rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n. w przyusznicy) .torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki. przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) .5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n.ma postać kulistą.6 % nowotw.

jamy ustnej( policzek.najbardziej podstępnie rosnący now.Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): .posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach .gł. 3. limfatycznej.rzadko występuje .nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3.otorbiony .obustronnie) . często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego.otorbiony guz .u) .nieotorbiony . podniebienie.nie ulega zezłośliwieniu .-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1. Nerwiak. 2.torbielowaty.rozwija się w małych gr. . dno j. Naczyniak. tk.nazwa pochodzi stąd.5% now.zbudowany z dużych kom. że kom.rzadko w śl. Podżuchwowej .zawiera płynną treść.zbudowany z elementów gruczołowych. Tłuszczak.chełbotanie przy bad.. w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie .rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. . nowotw. .dotykowym . w śliniankach przyusznych( w 20%.Rak gruczołowo.nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir. ślinianek . Ślinianek .

skrzydłowego przyśrodkowego . Rokowanie: wątpliwe. do bad . wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza. żwacza lub m.: oligobiopsja Z owrzodzeń.USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza .7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu . ból w okolicy ślinianki czy porażenie n.nierówna powierzchnia.histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r. chemioterapia. kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego . Przyusznej . . napromienianiem. 2.niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących . .bóle promieniujące do skroni. dając przerzuty do: płuc.rośnie powoli. silne bóle . niskozróżnicowany .his-pat.sialografia: daje obraz amputacji przewodów . rzadko . Przy nieradykalności zabiegu.przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup. –szybsza dynamika rozwoju od r.początkowe objawy są nieuchwytne.7. przewodów ślin.wybitna złośliwość miejscowa .gł. miękkie i kości. mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek). z ewentualną operacją doszczętną ukł.7% now. agresywny wzrost .gruczolakoraki.90%. płaskonabł. na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji. u mężczyzn .chłonnego.mat.szerzy się drogą naczyń krwionośnych.rozwija się w śl.wycinek próbny.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych . twarda spoistość .materiał do bad.szybki. Met skojarzone: najpierw chirurgia.Rak.przerzuty mogą wystąpić nawet kilka. ślinianek . chemią. gruczoł. płaskonabłonkowy. potem radioterapia. miednica) .powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk. ze wzgl. r.nacieka skórę i podłoże . rzadziej do okolicznych LN .r. his-pat pobiera się z oligobiopsji. szczękościsk spowodowany naciekiem m.lecz.powoduje porażenie n.. naciekając tk. szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi .nieotorbiony .

porażenia n.TK.Frey: • Zaczerwienienie. . Wyleczenie 5-cio letnie w przyp.7. 3. raka gruczoł. zaawansowane. Niskozróżnicowany. Zszycie szpary powiekowej.Crile’a. 2. pocenie się skóry twarzy po str.11% now. która może ulegać owrzodzeniem .Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta).7 obserwuje się czasem tzw. operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud. ślinianek .gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b. nerwy.w przyp.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego.rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem .żle odgraniczony od otoczenia ..-25% przypadków. operowanej. górnego odcinka przewodu pokarmowego . podwieszenie kąta ust na powięzi.agresywny • . oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk. paliatywne( napromienianie). gł.wzrasta naciekając otoczenie . i doszczętnej operacji ukł. górnych dróg oddech. Zespół Łucji.o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2. płaskonabł.o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b.-20%.mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze. otaczających( kości. mikroskopowej.Wysokozróżnicowany.po zabiegach uszkadzających n. naczynia). . Lecz. r.2 typy : 1. podczas jedzenia • Piekące bóle okol. RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk. • Typ 1.

bez naciekania poza tk. palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni . Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym. W zaawansowanych przyp.klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego.guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze.guz nacieka podstawę czaszki. Przerzuty z tych nowotworów. bez cech naciekania poza tk.b.guz >4cm. Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł.wcześnie powoduje porażenie n. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre. wyrostek skrzydłowy. grucz. T3. rzadki w obrębie ślinianek .7 T4b.. przewód sł.guz >2<4 cm.napromienianie.2.szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.7 i przerzuty do LN . żuchwę. T1. nacieka poza tk.Mięsak. wyleczenie 5-cio letnie. .n. t. 3 poziomu.30%. gruczołową T2.guz nacieka skórę.zewn. T4a.do LN 1.u mają postać czerwonego. śl podniebienia lub w dnie j. niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny. grucz.w operacjach doszczętnych.rozpoznanie: bad. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM. twardy w bad.

M.ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn.klinowej poniżej grzebienia podskron. tłuszczowej łączy ok.łączna + tk.oczodół . . dolnej  grzebienia podskr.podskroniową . . Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m.tłuszczowa  procesy zap. zewn.klin.  odpowiednio jw.przyuszniczo-żwaczowej (ok. – okostna dołu skr.krawędź łuku jarzmowego.zrośnięty pow.przyśr. mm.ok. przylega do obu mm.w rzadkich przyp.skrzydeł większych k.żuchwy góry: dolna pow. i skrzydła większe k.od zewn. żwacza . Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: . skroniowy: . od kresy skr.)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr. i więz. wewn.rylcowaty + przyczepione tam mm. str.brzegu gał.skr.17.ok.: blaszka boczna wyr.przedni brzeg m. zewn.skroniowej! Ropowice m. skroniowy pokryty od zewn.żuchwy) . powięzią skroniową Powięź skroniowa: . do mm.skrzydłowatego boku: gał. a pow.dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: . między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk.pow.policzkową W dolnym odcinku między m.przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej . skroniowego: . kk. z pow. wewn.policzk.ropnie przebijają się zwykle w ok. .łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow. skr. Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww. wewn. mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk. skroniową z: .styka się z poduszeczką tł. szerzą się na kość (łuskę k.. skrzydłowych i m.w dolnej części pow.

kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż. szczękowej 3.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW.: m.podskorniowa ok.pol. n.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł. MOS od str. Policzka  m.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m. w ok.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł.Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: .) od zewn.żwacza (oddzielony poduszeczką tł.nadoczodołowa i żż.skrzydł.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m. gał.przyśr.przyśr. od góry: przewód słuchowy zewn.kąta żuchwy  m.żwacz od tyłu: wyr.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk.sutkowaty i m. od przodu: tylny brzeg gał.policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.łączna i tk.: wyr.V3 2. splotu żż.skroniowa dół skrzydłowo.t.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa .podniebienny ok. tłuszczowa      ok.kąta oka  ż.rylcowaty + mm.żuchwy (od wewn.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż. przyśr.

szyjna zewn. n. 2.słuch.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.t .policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ. naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.żuchwy Od przyśr.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.IX.szyjna zewn – jej końcowe gał.X = powrózek naczyniowo-nn.: m.) -n. skrzydłowy przyśr.szyjna wewn.VII (splot przuszniczy) .dołem zażuchwowym 4.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m.V3 łączy ją przez o.powierzchowna i t.t.XI.uszna tylna + tylna gał.X.nie ma możliwości rozprzestrzeniania . + n.n..uszna tylna.ż. I bocznym Od przodu: szew policzkowo. t. (+ t.zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: . szyjnej zewn.początek ż. (ż.gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn.zewn.sk. zażuchwowa . Przestrzeń wypełniona luźną tk.nim a okostną) Brak luźnej tk.szyjna wewn. ż. dołem podskroniowym 2.szyjnej zewn.n.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew.policzka  proc.VII po jego wyjściu z otw.tylna gał. t.żwacza (pom.łączną Graniczy z: 1.uszna tylna-łączy się z ż. Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: . 3.skrzydłowymi przyśr.Zawartość: ślinianka przyuszna.zażuchwową = ż.przestrzenią przygardłową Przebieg n.szczękowa -ż.uszny tylny – I gał.ż. + cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm.tej przestrzeni przylega poduszeczka tł.XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał.ropne na ok.

chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk. bródkowo-gnykowe.żuchwy mogą powstawać ropnie.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż. szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł. tk. a gał.USTNEJ Podstawa: m.chł. m. rylcowo-gnykowy.ustnej: przestrzeń ogr.szyi  od trzonu i rogów większych k.: rylcowo-językowy.mm. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.dwubrzuścowego.twarzowa 4.dwubrzuścowych Od tyłu: mm.chłonne Chłonka z przedniego odc.twarzowa Blaszka pow.podskórna. t.brzegami przednich brzuśców mm. m.pow. DNO J.dwubrzuścowego Dno: m.bródkowo-językowe. ok. Dno j.ślinianka podżuchwowa . m. żuchwowo-gnykowy.ustnej.gnykowa Szczyt: żuchwa Od str.ww.gnykowo-językowy Zawartość: .podżuchwowe 3.: blaszka powierzchowna pow.szeroki szyi i skóra Zawartość: 1. końca języka. rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m. ponad nim mm.j.łącznej oddzielającej poszczególne mm.Między dolnym odc.od siebie -wzdłuż naczyń i nn.ustnej= p.szyi.bródkowej i przednich dolnych zz. . Podstawa trójkąta: k. ślinianka podżuchwowa 2.j. żuchwowo-gnykowy Od zewn.dwubrzuśccowych.ww.ż. żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch.łączna + ww. PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr. powięzi szyi Zawartość: luźna tk. pod nimi przednie brzuśce mm.

tłuszczowej -m. ślinianka podjęzykowa. i ż.łącznej oddzialjącej obydwa mm.ok..jarzmowym większym. t. przewód ślinianki podjęz. (8)  szyja poza tylnym brzegiem m.gnykowa. t. MM.podjęzykową (szczelina zawarta m.bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. mm.Blaszka przedtchawicza  od zewn. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m.łącznej (n.powleka m. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua).szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) .gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk.Warstwa tk. te hamują szerzenie procesu ku bokom.i podjęz. twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz.żuchwowognykowego a m. śluz. do linii żuchwowo-gnykowej .ustnej zewn.żuchw.---„--------poniżej---. ż.tylnym brzegiem m. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM . i k. pokład luźnej tk.językowy. w okolicę podżuchw.językowa. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) . przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz. od dołu dolny brzeg ż.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2.: trzon żuchwy przodu i dołu: m. j.poprzeczny języka. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm.żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1.

szyjna cz.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m. wybiórcza). 3. a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr. Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA . pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr.Ściana przyśr.szyjna wspólna 2.brzeg ślinianki przyusznej) 2. skrzydłowy przyśr.ż.t.ustnej wzdłuż przebiegu m.Jest to tzw.-językowy. . XI.rylcowaty + mm.t.: rylcowo-gnykowy.XII 5.: mm.pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo. z dnem j.podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw. szyjna zewn. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m.nn.migdałków podniebiennych wzdłuż ż.żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna..dołem zażuchwowym szczeliną między m.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego.aspiracyjna . X.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: .przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap.punkcja .skrzydłowym przyśr.t.BAC .: IX. r. 4.szyjna wewn.--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p. r. 18.gardłowy + więzadła: r. szyjna wewn. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1.-gnykowe + r.

radykalne (doszczętne). Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: . . 19. .Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły .Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej.Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki. . L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego. lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe.Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania .łagodzące (paliatywne). TK. .Można wykona biopsje: węzła chłonnego. tracheotomia ze wskazań życiowych.Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta.oligobiopsja . . polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka . tarczycy. podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach). pobiera się jej cylindryczny wycinek. polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów. .2 mm. Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych. .Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego. .Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza.Jest to zabieg bolesny. uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu .Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu. wzmacnające..Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym.Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna.objawowe. scyntygrafii. który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu. . L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór. o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich). gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania. . mammografii. BIOPSJA GRUBOIGŁOWA . .Wykonuje się ja również w przypadku.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa. piersi. p/zapalne. L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe. . .Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1.W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG.

zł.możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna. podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu. usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie. zależy od histologicznego typu nowotworu.hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony. gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu. spinocellulare 1. zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. c. tj. .z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego. chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: .energią promienistą. .Wybór metody leczenia n. jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego. Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg.0 cm. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj.0 cm. jak i w głąb. np. najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne. lecz ostatnio wykryto iż występują szybko. co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek). L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e . melanoma malignum 3. twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna. . usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność.0 cm) oraz warunków anatomicznych. • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna. • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu.najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl.wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius).chemiczne.chirurgiczne (operacyjne). (szczególnie przy nowotw. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne. ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw.) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego. radioterapeuta. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł.0-2.odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia.5-1. rozsiew ogólny występuje. Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia. • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c. .0-6. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0. Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność.

dostęp operacyjny (rodzaje cięć). które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny.lecz. O ile jest kliniczne uzasadnienie. usunięty jest też m. Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy. Wady elektrochir. Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną.5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie. nowotw. a po niej zabieg operacyjny.) . chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter.zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji.wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir.zapewniają małą utratę krwi . laserowa mają coraz szersze zastosowanie. . m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową.VII. możliwość niedowładu n.polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn. ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego .lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne. od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy. miękkich i kości. mięsaki wychodzace z tk.obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego. lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie.usunięcie w jednym bloku „en bloc”.stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej). CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis). szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np. usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea). m. raki płaskonabł.kriochirurgia i chir. egzenteracji oczodołu itp. –postępowanie jest niejednakowe. 0.chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np. konieczność tracheotomii.. .zależy od umiejscowienia.zabieg wykonywany jedno. ok. guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) . a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. . Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny.wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np. i gruczołowe.. USG. wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia. Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym.cytopunkcja węzłów. jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc.długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek. ślinianek.

plazmocytoma(szpiczak). radioterapia) . elektrokoagulacja.zmniejszenie masy guza przed napromienianiem. w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym. .dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych. podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem. . Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe.źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii.dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym. .zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych.duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: .promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością. . .powierzchowną. Rozróżnia się terapię: . antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki). rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . szpiku i tkanki limfatycznej.wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. tym mniej promienioczuła. tracheotomia. . elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów). 3) prom. kriochirurgia. siateczkowo-śródbłonkowego. gastrostomia. 4) neutronoterapia. technicznie i biologicznie nieoperacyjne. . 2) prom.nowotw. poch. nowotw.uszkadzające działanie na otaczające tkanki.nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi.stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka.Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej. Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych). nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł.stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe.przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej. Promienioczułość zależy od: . guz Ewinga. rentgenowskie. 5) elektronoterapia. np. . blizny mniej) . szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM).

superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach. gdy na drodze wiązki jest tk.brachyterapia. nowotw. L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) .miejscowe stosowanie leków osłaniających. głęboką (konwencjonalną). . czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych).leczenie radykalne.zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne.obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) . witaminy. Jako zejście pozostaje zanik.objawy ogólne.bardzo trudna w leczeniu. leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią. operacyjnego i mniejszy rozsiew kom.w dużym zaawans. leczenie operacyjne.leki ogólnie wzmacniające.odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry. . .staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu. – prom. w raku policzka.czasem potrzebne przetaczanie krwi. zdrowych najczęściej w ostrej postaci.leczenie radem trwa 6-7 dni. megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry.zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) . należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł.ujemna strona.osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia.w czasie naprom. nudności i wymioty Leczenie powikłań: .powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk. np. hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych. ścieńczenie i odbarwienie skóry.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne. zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”.zastosowanie śródtkankowe.- średnią.6000-7000 radów w czasie 6 tyg. .metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki. podczas zabiegu .napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz. .martwica popromienna kości (osteoradionecrosis). . kostna).2/3 dawki radykalnej . gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg.gorsze gojenie się napromienionych tkanek . Leczenie paliatywne. – owrzodzenia martwicze. . nowotw. późne następstwa.osłabienie. dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: . uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie. taktyka skojarzona jest stosowna . poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem. chłoniaki) oraz w lecz. . krwiotwórcze.

.o dział. vinkrystyna. mitomycyna C. . .aktynomycyna D.cytostatyki o działaniu nieswoistym.chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna).tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna.gruźlica płuc. dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna. uniemożl. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania. adriamycyna. 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki. 5fluorouracyl . metotrexat. Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki. działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii.chemioterapia jako lecz. .współczesna chemioterapia nowotworów.vinblastyna. vinblastyna. podstawowe. oraz zmniejszenie masy guza.dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju. .. pierwotnego lub mikroprzerzutów. 5-fluorouracyl. adriamycyna.metotrexat. a więc hamują metabolizm. leukeran. p/nowotworowym.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności. bleomycyna. Alkilujące)nitrogranulogen. uzupełniające.. nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw. paliatywne. w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami. Przeciwwskazania do chemioterapii: . lub radioter. ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów.poprzedza lecz. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi.w stanach dużego zaawansowania jako lecz.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe. uszkadzają kw. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw.. hydroksymocznik. tym większa wrażliwość na działanie tych leków.uniemożliwiają podział jąder komórek. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne.natulan.p/nowotw.po chir. vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw. endoxan.uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach. . .im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej. . . .

niepłodność.uszkodzenia wątroby. mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego. . nudności. guza Ewinga kości szczękowych. ..leukopenia. immunoterapia nieswoista.badania nad zastosowaniem interferonu. .u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe.BCG. 20.obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta . gorączka. hiperkalcemia. w lecz. . .skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: . osłabienie.zaburzenia akcji serca. nowotw.doświadczalnie.choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. niektórych chłoniaków złośliwych. objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból. .krwotoki.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki .leukopenia.zaburzenia miesiączkowania.. . . .bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej.wyłysienie. .kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego.zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego. Immunoterapia nowotworów .trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna). .immunoterapia swoista. . .wstrzyknięcie chorym napromienianych kom. .owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego.

zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą. podniebienne.15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I. szczęki. jarzmowe.• Złamania w tym odcinku obejmują nos.ryc 6. jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw. tu opisujemy złamania. łzowe. kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe. szczękowe. oczodoły. podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe. trajektorii).wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział .) Według podziału WANYURY . ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: .

Złamanie jarzmowo – szczękowo . przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów.DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. dochodzi do złamania kości nosa. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu. wyrostek czołowy szczeki. powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego. a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. komórki błędnika kości sitowej.1 DON . który jest prostopadły lub nie. wyróżnia się DON jedno.1. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) . złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów.oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej). ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1. powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów . Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3. Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II. wyrostki czołowe szczęk.

odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi .plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I.zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa .skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia .niedrożność nosa • Objawy DON 1. niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11. na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2. • Najczęstsze powikłania DON: .ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek .udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności . jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: . łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi. dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną . zapadnięcie. zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia. epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych. w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: .enoftalmia i podwójne widzenie . telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3.usunięcie przykrych zaburzeń czucia. o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa. spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10. upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9.powstają rozległe ubytki kostne. pseudoptoza 5.niedrożność dróg łzowych .anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego . przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne. ptoza 6.usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej . którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4. często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie. poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7.zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej .obniżenie kąta przyśrodkowego powiek .pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki . endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8.PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski. upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12.2 PGMT .

jamy ustnej i ran twarzy .• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. ale na ogół przytomni 8. pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. Ciężki stan ogólny. luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. poszerzona. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. ból. zwykle niedrożny nos 5. ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki. przestrzeni miedzy oczodołowej. Twarz spłaszczona. Obfite krwawienie z nosa. Obrzęknięta jak balon twarz. Opadnięty. nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. Rozległe rany twarzy. zderzaka przysiecznego twarzy. poszerzony. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. trudności oddechowe. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3. przy mówieniu. rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. Telecanthus 6.

opanować krwawienie. 11. MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru).9. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10. Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego. dowiązujemy je do zachowanych zębów. TK. zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • . należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe. ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT . należy zapewnić drożność dróg oddechowych. rtg. wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe.

Enophthalmus .−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się. które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. tylko wygina. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych. należy utrzymać jeszcze przez ok. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. bez tendencji do ustępowania. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2. o niezbyt dużej sile. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie.1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3. jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania.

Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo .zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie. − skorygowanie en oftalmii. uderzenie pięścią). Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu.5. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2. Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1. Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . − zniesienie zaburzeń czucia. padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej.2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II.

prócz konsekwencji opisanych przy ZJO. Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym.• 4. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. Często krwawienie z nosa 9. nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny. wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. pokona . zapadnięta okolica podoczodołowa. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6. co pociąga za sobą. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia. Wybroczyny podspojówkowe 8. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II. dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki.

wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. przednią. pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej. rozdrobnione złamanie dna oczodołu. boczne czaszki. nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej. Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu. najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna. rozległe ubytki kostne obejmujące górną. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6.pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej . pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu.granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. . zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa.39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego.

objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. pęknięcia naczyniówki. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. Asymetria twarzy 2. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. podwichnięcia soczewki. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. wylewu podsiatkówkowego. Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3. Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny. w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej. en oftalmia. tj. obniżenie gałki ocznej 2. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. wylewu krwi do ciała szklistego. najważniejszym po podwójnym widzeniu. warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy .

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego. otwierającą się do sitowia. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej. podwójne widzenie. VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami . porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia). wentyl). nie reaguje na światło).na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne .są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. tętniakiem. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym.. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań. zawór. a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka. krwiaka.do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota . kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • . tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy .objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. tzw. złamania typu en clapet (z fr. rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna. stąd nazwa „złamanie wentylowe” . w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. głownie odwodzenia. endophtalmus . ból głęboki w oczodole.przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy. opadnięcie powieki ( ptosis). przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową.w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem. IV – bloczkowy.

rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. warstwowe kanału nerwu wzrokowego. USG. angiografia tętnicy ocznej. rozerwanie osłonki oponowej nerwu.. a wychodzi tętnica oczna.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych . ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne .otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły.rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego. neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy.w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej . celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . . RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego .złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne. KT.

następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego. ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem. • W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. a potem ku górze do szwu czołowo – . rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu. swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. na tylną ścianę szczęki. ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy. a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone. inne kliniczne. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne. a to zdarza się rzadko).

przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie.jarzmowego. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. tworząc ostra nierówność kostna. niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej. wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz. jednoodłamowe lub wieloodłamowe. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo. wypadek przy pracy. a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna. podoczodołowej i powiek. zamknięte. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . wypadek komunikacyjny. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane. Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi.

w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). półosiowe czaszki. najczęściej występuje w dolnej powiece. . czasu wykonania zabiegu. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych. stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu. grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki. gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. metody i rozpoznania towarzyszących powikłań.4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej. Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych. grzebienia jarzmowo – zębodołowego.

do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda. kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną .palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu. że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw. Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów. Strohmeyera. po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów. rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: . Langenbecka i inne . zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty.kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego .• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne.obecnie metoda historyczna .punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) . dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu .zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Obowiązuje kontrola dna oczodołu. Gilliesa.nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka . Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce). stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne. pociąganie próbne). jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami. zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń.najczęściej stosowany i najprostszy sposób . W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie.po sprawdzeniu. które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany. Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu.

że wystarczą dwa punkty .podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo. zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m. DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne .w przypadku złamań z przemieszczeniem. o tzw.) . pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu. stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny.dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1.wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi.. na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku.in. a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu. Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI . gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu. niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie). używając go jednocześnie do wyciągu. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem . Jędraszki i inne . w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają.szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami . jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego.anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia.przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu.

podłużne. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4. dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne. flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw. • Mogą to być złamania z ubytkiem kości. guz odłamuje się od . beleczką kostną. tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem. DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3.dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ . po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową . DO GRZEBIENIA JARZMOWO. w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych.ZĘBODOŁOWEGO . otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe.2. co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej.zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej.unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność.

wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej . obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia. biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki.obrzęk twarzy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym). Okres unieruchomienia wynosi ok. przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. 4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy.uczucie drętwienia zębów górnych . operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami.patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej. następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki. .zaburzenia zwarcia zębów . wówczas występuje typ I złamania Le Forta. . W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym. • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego. głównie wargi górnej.wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego . przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy. złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej.• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. omija otwór podoczodołowy. policzków. tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: .krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych .

część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. kości podniebienne.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego. • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki. okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych. kości łzowe. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). • . grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. małżowiny nosowe dolne. półosiowe czaszki. kości nosa. nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. powiek. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. w okolicy nasady nosa.

kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. kości jarzmowe. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy). ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. ale jeszcze bardziej nasilone.• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II. tętna. Miejscowe. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum. Adams średni. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. kość nosowa. dna oczodołów. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. kości łzowe i część kości klinowych. kości podniebienne.

-zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą. -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów. -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych. -Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej. -postępowanie lecznicze jak wyżej.wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej.Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej . również zawiązków zębowych. -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz.Leczenie polega na usunięciu. . wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego . -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki.występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci. występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. . . dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem. bardzo oszczędnym.jest wynikiem bezpośredniego urazu. najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. .• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. -Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania.

niedokrwistość . PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej. Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych . płytkowe i naczyniowe . jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba.pozostawiona w zębodole ziarnina ..uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami .u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych .SPOSOBY. jak np.krwawienie tzw.zaburzenia układu hemostazy.cukrzyca .miażdżyca .choroby wątroby . TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA. należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz . LEKI. skazy krwotoczne osoczowe. tj. Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby. w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba. -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. źródła krwawienia i czas wystąpienia.nadciśnienie . Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię. atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia . leki. 21. przyczyny krwawień 21. jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych.anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych. szczególnie u dzieci. po czym ranę śluzówki zszywa.Zawiązki zębowe pozostawia się.

uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l). wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny. o ile sama tamponada jest nieskuteczna.doraźnie wykonanych badań krwi. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej. * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. zakładając. Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. • Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi. pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak. • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym.5).co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe. przykładając koniec tępego narzędzia. aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą. • uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę. Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną.9-1. czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). jak kleszczyki Peana. • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu. Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu. Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. należy podwiązać naczynia. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. lub gdy nie jest to możliwe. kontrola wskaźnika INR (0.

aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m. od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec . nadciśnienie). 22. krioprecypitat.garbniki. Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia.glikokortykosteroidy i estrogeny . kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia. wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej. cyklonamina. Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej . fizjologia 22. fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym. które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: .epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000. po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik. Alumen w postaci 0. Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi.domięśniowo etamsylat i witaminę K . topografia.ałuny.25-1% roztworu do płukania . cukrzycy lub nadczynności tarczycy.in. np.* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia. Gruczoły ślinowe – anatomia. posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne. Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: . roztwór fibrynogenu. z kory dębu). np.Hemostin. preparaty rutyny (Rutina. w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem.związki żelaza . od przodu gałąź żuchwy. leży w dole zażuchwowym. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np.jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. Gruczoły ślinowe.10% roztwór związków wapniowych . Acidum tannicum . hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl. topografia. np.żelatynę i pektyny roślinne doustnie .anatomia. C. wit. • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy. trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C. Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego . Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np. Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego.

Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych. Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. przewód Stensona.mięśnia dwubrzuściowego. zwany również „gęsią stopką”. policzkowe. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. które mają własne przewody wyprowadzające. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. skóry głowy. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym). żuchwowe i szyjne. która jest gąłęzią tętnicy językowej. w brodawce. przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy. Przewód wyprowadzający ślinianki. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. nosowej części gardła. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). ale mogą być . Jej część przednia jest większa. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. W większości są gruczołami śluzowymi.5cm poniżej łuku kości jarzmowej. bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym. Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. Końcowy orzewód ślinianki. Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną. Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. Nie posiada łącznotkankowej torebki. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą. jarzmowe. Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. tuż przy wędzidełku języka. przylegająca do przestrzeni przygardłowej. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej. pomiędzy żuchwą. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. oraz od tętnicy podjjęzykowej. zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. ucha zewnętrznego i środkowego. przewód Warthona. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. Węzły chłonne. poprzeczną twarzy i uszną tylną. odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej. Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. Jest gruczołem surowiczym. od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe. przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. Otacza ją łącznotkankowa torebka. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1.

Są niebolesne. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. spoistości elastycznej. powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. nieregularnego kształtu. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany. ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła. ozębna. nieco rzadziej zębów bocznych. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła. łatwo krwawią przy drobnych urazach.gruczołami mieszanymi. Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach. ale czasami z powodu ucisku. jaki wywierają na podłoże kostne. spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza. Wnikając w przestrzenie międzyzębowe.). niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną. Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. 23. b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). surowiczo-śluzowymi. Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte . okostna). obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia. Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. mogą ulegać owrzodzeniu. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza.

Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. zawsze prowadzi do wznowy. o ile są dużych rozmiarów. który występuje w kościach długich. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami. 25. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. unaczynionego podścieliska z małych. tzw. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). guzami ciążowymi. rozessane. a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej. Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego. brak odczynów okostnowych. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale. Ubytki poresekcyjne w żuchwie. gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. tzw. ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian. Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. z małych wrzecionowatych komórek. W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany. Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. zwykle w żuchwie. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek.gigantocellulare periphericum). któremu towarzyszy rozdęcie kości. reparativum). wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. granice resorpcji są gładkie. L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek. Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. znacznie rzadziej w szczęce. Sialozy .

Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. w menopauzie i andropauzie.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej. Uzupełnienie niedoborów witamin. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. nienowotworowe choroby ślinianek . gardła nosa.. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. szkorbut). Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających.25. w anoreksji. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. pelagra. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. w otyłości i hiperlipidemii. bulimii. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. wzrost liczby limfocytów we krwi. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. sialoza reumatyczna. Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego. z zaburzeniami metabolicznymi. 3. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. tzw. pieczenie spojówek. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. stany podgorączkowe. . wysychanie. zmniejszone wydzielanie potu. odżywienie. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. z zanikiem brodawrek ich ujścia. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów. zmniejszone wydzielanie łez. w czasie ciąży i laktacji. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. zwłaszcza u cukrzyków. oraz leków psychotropowych. 2. podwyższony OB. przywspółczólny. która wykazuje obecność tzw. osłabienie. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. suchość w jamie ustnej i gradle. wyniszczenia u alkoholików.

Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych. osłabienie. mowa bełkotliwa. policzki są lekko napięte i wygładzone. łzowych oraz końca języka. neurologiczne i fizykoterapia. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. wit A. obniżenie odporności organizmu. Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . 26. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi. Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców. wit. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej.A i B1. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. połykanie jest utrudnione. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. chudnięcie.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. jak stany gorączkowe. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena. Zwichnięcie obustronne przednie.B.spotykane najczęściej. Etiologia jest alergiczna. Leczenie kortykosteroidami. ze szpary ustnej wycieka ślina. suchość błony śluzowej jamy ustnej. W tym stanie chory ma otwarte usta.

Laseroterapia • • . dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne.zdjęcie w projekcji Schüllera . przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. po czym. bocznych i przyśrodkowych. Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu. 3.zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy . które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową.występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy). skazana jest rehabilitacja. którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy. Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy. Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia. 2. w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne. naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu. czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. Zwichnięcie przyśrodkowe. układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych.zdjęcie pantomograficzne . że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis). otwarty. Zwichnięcie tylne.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze. z zaleceniem płynnej diety. Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej. • w leczeniu zwichnięć tylnych. Badanie radiologiczne: .w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek.* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia. Zwichnięcie boczne. 4.występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego.

Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: .często objawami oponowymi. W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie. 1. . U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych. U noworodków. . przede wszystkim w żuchwie. . zarówno u dzieci. komórek sitowych. . 2. jamy czaszki. różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. Objawy te współistnieją z: . a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna.snu.wysoką temperaturą ciała. obecność zawiązków zębowych. 3. U dzieci znamiennymi objawami są również: . procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej. Cechuje je szybki i ostry przebieg. 2. sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. większą ilość gąbczastej istoty kości. Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych. Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum. niemowląt.27. Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1. .brakiem łaknienia. jak i u dorosłych. 3. .twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni. pogarszających stan ogólny. odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki. Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: .biegunka. a nawet ropowic. Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki.rozległymi obrzękami. U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk. rozlanego kości szczęk. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi).dreszczami.

4) zwichnięcie doprzednie żuchwy. ropnego zapalenia mózgu.czynności stawu skroniowo-żuchwowego.zaburzenia zgryzu. 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego.zmiany w ich ułożeniu.101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. . ale gdy to nastąpi. 6) krwawienie po usunięciu zęba. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: . Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich. Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny. 3) złamanie kości.zaburzenia rozwoju kości. 4) zawał mięśnia sercowego. Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str. takich jak: . 3) atak dusznicy bolesnej. zapalenia opon mózgowych. 5) atak częstoskurczu napadowego. . 7) atak dychawicy oskrzelowej. 7) przetoka zatokowo-ustna. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania.braki zębowe. Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie. . 4) ropne zapalenie zębodołu. 5) powikłania bakteryjne. U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego.Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie. . 28. . . 2) szczękościsk. widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty.zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych. 3) pusty zębodół. 8) atak padaczki.Związane z usuwaniem zębów 2.zatrzymania zębów. 2) zapaść.Powikłania po usunięciu zęba 1. 5) wtłoczenie korzenia zęba. zapalenia śródpiersia. Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw. nowy Kryst str. . Należą do nich: . 2) obrażenia zębów. 2.- ropnia lub ropowicy oczodołu.ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości).funkcji żucia. zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej.staw skroniowo-żuchwowy. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) .128-138.

salbutamol lub . podać tlen. uczucie osłabienia. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem. Przedłużający się napad. Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. podać tlen. Napad jest odczuwany przez chorego. zwłaszcza młodych. jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. ciśnienie tętnicze krwi spada. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. niepokój w okolicy serca. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. szczególnie kończyn. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego. wadą mitralną. zblednięciem powłok. Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. jak strach. dextran). przyspieszonym tętnem. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej. Zapaść zagraża życiu. z niedokrwieniem mięśnia serca. Z leków stosuje się: propranolol . mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. nitkowatym. Należą do nich próba Valsalvy. Tętno jest słabo napięte. nadmiernie pobudliwych. Często występuje u osób zdrowych. poty. deslanosid. Może go poprzedzać zblednięcie powłok. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. jako szybkie kołotanie serca. towarzyszy mu uczucie strachu. Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. masaż pośredni serca. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. masaż zatoki szyjnej. nudności. żuchwy. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. tlenoterapia. z nadczynnością tarczycy. ochłodzeniem skóry. ból itp. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. farmakoterapia). Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. Charakteryzuje się słabo napiętym. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. zasłabnięcie. lewej ręki lub nadbrzusza. sztuczna wentylacja. spłyceniem oddechów.Omdlenie – jest nagłą. sól fizjologiczna. zwolnione. Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min.

a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. należy podać domięśniowo relanium lub luminal. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. a ranę zszyć. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j. Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. Obrażenia zębów – A. Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie. . W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Złamanie korony lub korzenia zęba. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego.bezotec w aerozolu. Napad mija sam. miękkich. a gdy przedłuża się. podniebienna. Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej. na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek. ust. środki uspakajające (relanium). Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. W górnych siekaczach. „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. językowa). a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę.

to należy go usunąć. a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi. należy wykonać reimplantację. a śluzówkę zszyć. W złamaniu. Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą. W przypadku wybicia zęba. Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) . Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). B. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. szczególnie na wysokości trzonowców górnych.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. . a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej.Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. B. D. C. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. co doprowadza do odłamania guza szczęki. Jeżeli istnieją odpowiednie warunki. Przypadkowe zwichnięcie. Rokowanie jest dobre. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. E. po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. a brzegi wyrównać. zależnie od jego rodzaju. Złamanie kościA. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. który został nadwichnięty. C. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne.

a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. która w tych stanach ulega rozerwaniu. zapalenie kości. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . zanik wyrostka zębodołowego. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe. guz. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. nisko położnych. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania. Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. D. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. jednostronnie lub częściej obustronnie. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. kanał żuchwy. Jeżeli doszło do nadłamania guza. pod śluzówkę policzka. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. ust. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. zwykle trapezowate. torbiel. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. w dno j. Należy wówczas wykonać cięcie.

m. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. skrzydłowe). wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. szczególnie u dzieci. Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. w panice chwyta się za szyję.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani. chory sinieje i traci przytomność. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. ząb. Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. Aby nie dopuścić do tego powikłania. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. Druga dłoń ułożona jest na pięści. Jeśli się to nie udaje. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych. Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. gdy występują objawy niedrożności oddechowej. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia. Nie . ziemniaczano-kaszkowej. Jeżeli to nie nastąpi. świszczący oddech. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść. chory dławi się. duszność. Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. używając laryngoskopu. czy został w całości usunięty. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem. należy przestrzegać zasady. co przyspieszy jego wydalenie. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. kleszczyków Magilla i ssaka. Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze.

budując most. 3. w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min.leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego. nabłonkowego.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. .in. z której te włókna wychodzą). Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok. bialek wiążących heparyne) 4. transformującego.). Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis).równa kość zbita. .patrz pyt. zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min.stąd też wniosek praktyczny . przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m. Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt. i narządach.) Skrzep jest źródłem: 1. u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji. Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół. zapalenie kości. czynnika wzrostu fibroblastow) 2. rodzaju bakterii. 3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu. . W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a. wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. 21 29. wrastaja nowe naczynia. pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny. . 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo). ropień. posocznica). insulinopodobnego. przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3. ropowica. czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany. by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk.

Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. zmiażdżonych tkanek. nierównych brzegów zębodołów. jedzenia bardzo gorących pokarmów.białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze.Fibroblasty penetruja caly skrzep. zespołu suchego zębodołu. Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid. zanik prosty (atrophia ex inactivitate). zachodzi najczęściej. Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu. 2. dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny . Powstaje mloda tkanka laczna. nadłamanych. Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. 5. zanik włóknisty. stanu pozostawienia rany. . 6 tygodnia)można protezowac 6. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej).resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych.w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej. nieprawidłowego zaopatrzenia rany. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty. 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. 4. 1. infekcji.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia. odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok. a osteoblasty tworza kosc gabczasta.

wstrząs zęba. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. a następnie policzkowy bliższy od dalszego. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa.złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi. kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. co pierwotnie.Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne. jak nadłamanie szkliwa. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. stosując ruchy półobrotowi. Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas. 30. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II . W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. W górnych siekaczach. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. co daje kształt litery T. chociaż w uzębieniu .

u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. 31. • niebolesne.wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu . Znieczulenia – rodzaje.rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn . grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2. endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi.spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna.chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka.niegojace się owrzodzenie np. rzadziej policzka czy dna ju) . preparaty 32. • kalafiorowate.w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne .dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej . Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: . na dnie masy martwicze . gardlo. Kliniczne objawy nowotworów złośliwych. na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem . dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty. Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym. poniżej szyjki zęba. gdy brak możliwości odbudowy protetycznej. wieloodłamowym.podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego. przelyk) .bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu . guzowi Ewinga . które występują w zębach stałych. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki.mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń. skośnym. Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej.

oglądanie( kolor. wywiad: . zasieg. badanie przedmiotowe . kształt. stosunek do pokrywającej skory) . cieplota.przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu.złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow . wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a.mogą wystepowowac wieloogniskowo . 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu. zawod. powierzchnia. które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r . początek choroby.wznowy .dotykiem (spoistość.wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok. przebieg. palenie.nieregularny kształt .Nowotwory złośliwe cechuje : .wiek. spadek wagi.węzły chłonne . dziedziczność b.skłonność do owrzodzen i martwicy . bolesność. dolegliwości. kosci. ) .badanie wziernikiem jam ciala . środowisko.

5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . Warstwowe (tomograficzne).wycienk przesyla się w 10% formalinie . popłuczyny z zatki szczekowej.stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA. dna . torbielowatych.wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c. pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii.bialko S-100 i antygen HMB . K167).oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b. co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d. zgryzowe. gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn.szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU. Tomografia komputerowa (TK). CZERNIAKA . Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v.jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0. MIESAKOW. Limfografia. policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne . sline. Badanie cytologiczne . Zdjecie przeglądowe. Badania immunohistochemiczne .bezpośrednie. powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a. Orbitografia. GARDLA. Badania kontrastowe . Flebografia. Arteriografia.ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro.Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych. Astrografia) . guzow slinianek (Sialografia. zew i wew-ustne. Badanie radiologiczne i.do głębszych warstw anatomicznych.najczęściej stosowane iv.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) . Pneumografia.nigdy zbyt brutalnie . a w czerniaku złośliwym. Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) .badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej. malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany).badanie jamy ustnej. celowane ii. plwocine .materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 .. jezyka.pośrednie – gdy badaniu poddano np. unikając ich zmiażdżenia .

szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk. naczyniakow krwionośnych f. Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur). 33.. technet 99. mozgu. pluc. badanie punktaku szpiku.vi. fosforu.wewnątrz i pozastawowe . guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi.klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1.głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna. Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi. poziom bialek. przydatna w diagnostyce guzow slinianek. kosci. poziom wapnia.sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. okulistyczne. tarczycy. guzow przerzutowych do LN. pomoc. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g. Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy . Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin. otolaryngologiczne. mocz. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie . specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania. pęka przy zgięciu . Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu. zastosowanie w neo slinianek. toleruje zgięcie. Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej . rozkrusza się przy ucisku . wątroby. pulmonologiczne. endokrynologiczne itp. trzustki. OB. Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy . elektroforeza. tym wieksze szanse na wyleczenie. Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone. fosfatazy alkalicznej.

dodatkowo: tomografia konwencjonalna.obrzęk. wiązania Ivy. a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) . a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi .condylectomia .ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: .uczucie napięcia w okolicy przedusznej .ograniczona ruchomość żuchwy .od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow. więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy.od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk.jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: .pantom ogram . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) . monoblok.najczęstszy .w obustronnych – zaburzenia są symetryczne.szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy .trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) . szyjka zgina się do dołu i łamie .to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: .zachowawcze – najczęściej (funda. głowa do przodu-uderza w guzek stawowy.wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr . gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: . rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie .pełne/niepełne/zielonej gałązki .chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów.p-a żuchwy . kt . szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu.w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz . dołu stawowego. ból okolicy stawu sż po stronie złamania .2.usunięcie przemieszczonego odłamu .zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta. czasem złamanie zew otworu słuchowego . Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki .zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy .w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.następnie ćwiczenia czynne .boczne żuchwy prawe/lewe .szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3.przeważnie wewnątrzstawowe .podstawnokłykciowe .częściej uraz bezpośredni . zwichnięcie .

jatrogenne: . Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2.Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa . Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. które przetrwało ponad 14 dni. „przewlekłe”.Krwawienie z nosa .zmiany OKW zębów . „ostry”.nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba . torbieli w świetle zatoki) .rozerwanie błony śluzowej .złamanie guza szczęki .torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 .wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4.nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . Przetoki ustno – zatokowe (w pyt. przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki. urazy: . anatomiczne: . Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare.torbiele zatoki .niski wyrostek zębodołowy . 98 chodzi o to samo. świeży.34. Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego . rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła. Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1.zatokowe: Wczesny. chorobowe: .cienkie dno zatoki 2. przewlekłe zapalenie zatok .Zdjęcie RTG . Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany.guz 3.nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . Często goi się w ciągu 2 tyg.Wyciek treści ropnej przez zębodół. ropniaku.złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1.Oglądanie . Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1.zapalenie zatoki szczękowej. więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno. dopiero co powstały otwór.

Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. a. od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza. Nie należy wykonywać tej próby. zdrowa zatoka.. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu.. usunięty ząb miał żywą miazgę. Korzeń zęba w zębodole. Połączenie wąskie.ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie). bez zmian okw. ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych.RTG.endoskopię (wziernikowanie). zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki. Następnie: . Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. szczelinowate. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: . dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do . korzenia. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole.prześwietlenie. ekstrakcja zęba trzonowego. b. – krople do nosa obkurczające naczynia. a także przez . -. Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu. Korzeń należy usunąć przez np.Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół. 2. doksycyklina. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki). Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu.in. Połączenie szerokie. .wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych. ewentualnie dodatkowo .Próba powietrzna . zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej. Ustalenie losów zęba. Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny. zdrowa zatoka. . Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok.USG.dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. Leczenie W zależności m. Ząb usunięty w całości. spowodować odmę podskórną. – środki przeciwhistaminowe.Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka. bez dodatkowych zabiegów.

.usunąć pojedyncze zmiany patologiczne.. szczególnie ropnych. Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia. usunięcie korzenia. z równoczesnym zamknięciem przetoki. Dobry stan jamy ustnej. . Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. . Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki). a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin. najlepiej szwami materacowymi. zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce. zamknięcie przetoki. Inne przypadki: Należy odczekać min. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1. b.ocenić stan wyściółki zatoki. Nie używa się roztworu wody utlenionej. 3. która pozwala: . Konieczna jest rewizja zatoki. Przy przewlekłych. zdrowe uzębienie. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. W tym czasie. Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. Postępowanie uprościła endoskopia. zatoka zmieniona chorobowo. 0. Tnąc śluzówkę i okostną. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie. 2 tyg. aż popłuczyny z zatoki będą czyste. a. nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami. zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu. Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. Płaty dziąsłowe nad zębodołem. wyjęcie korzenia. 4. dwuwęglanem sodu. 2. Zabieg wykonuje się codziennie tak długo.usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce. Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). która może spowodować zator powietrzny.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. którą kończy plastyka przetoki. zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki.zamknięcia połączenia..

Płat policzkowo-wargowy 4. . szczelne zaszycie rany. dwuwarstwowa (powierzchnia wewn. na zasadzie organizacji skrzepu. II. II. Na zasadzie organizacji skrzepu.zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). Metody jednowarstwowe. 1. 2. Najczęściej stosowana metoda.szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu. Ciało tłuszczowe Bichata 7.wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . protetyczna: 1. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Płat podniebienny arterializowany 5. z tkanek sąsiednich) 1. . różnego pochodzenia. jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1. . Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz). Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa.okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza).po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę. szczelne zaszycie rany. . Metoda Zangego . Metoda Zangego 3. zsuwając zsuwając go w dół.Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. . Polega na: . (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki). Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I. . zewn. przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok.cięciu na szczycie wyrostka.odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata.dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki . Płat językowy 6. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV. Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2. Obturator I. dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół. Płat mostowy III.dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka. 14 dni. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8.

Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką. Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy. gdyż: . Metoda ta nie jest korzystna. Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części.cięcie wypada na szczycie wyrostka.w sklepieniu przedsionka. Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka. .brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek).skręceniu. Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego. 7. .uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. . Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy). Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. do okolicy siekaczy.miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. co może później utrudniać protezowanie. 6.na przednio-bocznej ścianie zatoki. . .na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego. Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . 3. Wady: . szczelnym zaszyciu.w linii środkowej podniebienia. Wskazanie do jego zastosowania stanowią: . .Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka. Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. 5. która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie. . bo nie zawiera okostnej.niepowodzenia po uprzednich zabiegach. 4. obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego. . Płat mostowy.powoduje ona spłycenie przedsionka. Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną). Wadą jest postępowanie dwuetapowe. Płat jest wiotki. 8.wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: . Polega na: . Ranę skórną zszywa się.znacznie spłyca przedsionek. Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry. pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi.

Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: . Metoda protetyczna 1. rozmiarów.liofilizowanej.tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie.najczęściej cięcie Partscha. Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: . lokalizacji. .co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku . . Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I. policzkowy lub podniebienny. Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. Metoda dwuwarstwowa 1.podeszły wiek. .w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu.III. Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne. polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości.wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną.chrząstki homogennej.płytki metalowej lub . Zabieg ten można wykonać: . .chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli.jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany . a zatykadło to ułatwia.siatki teritalowej. .następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies.marsupializacja . wieku i stanu ogólnego chorego 1. Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate .to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej .ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego. latach) . Obturator zakłada się również: . co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . jeśli stosując lapisowanie jego brzegów.heterogennej. 35.2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli . IV.

usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli.długie gojenie .okostnowego ponad przednią ścianą torbieli.pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym .wyłuszczenie pozostałości mieszka . aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli ..nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje .prostota i mała rozległość zabiegu .wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej.schorzenia ogólne . zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym.utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli . kość wygładza frezem .możliwość nawrotu . ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego.pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej .duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I.ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie . Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II . Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów.wytworzenie płata śluzówkowo.2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera.płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem. wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości . 2. dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora .zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat .konieczna bardzo dobra higiena Wskazania .konieczny obturator . odwarstwienie.na 2 tyg . Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne.umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących .metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy.

brak wznowy i metaplazji neo . Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego. po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów.złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne . zawiązkowa. odwarstwia się i wyłuszcza. pęczka nerwowo-nacz .całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog .rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu .płat wszywa się w miejsce na głucho . do trzymania – obturator . usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną .zezłośliwienie .w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny.gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej . który ulega organizacji potem kostnieniu .wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli. dziąsłowa. 1. korzeniowa (zapalna) .wyłuszczenie całej torebki – raspatorem .jama kostna wypełnia się skrzepem. poziome .2 etap – wyłuszczenie.gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha. wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy.połączenie z jamą nosową . ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania .1-czasowość .zropienie krwiaka.gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) . HA . cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel. Beauvisa. torbiel pierwotna.uszkodzenie sąsiednich zębów.niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót .wyłuszczenie .cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! .krótsze gojenie Wskazania: .1 etap – bez wytwarzania płata.torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu . wzrost temp.ból samoistny. naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy. przepłukać jamę .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli ..jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów.

zropienie torbieli . płuc. frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc.polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju. po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi.lub wewnątrzustny 8. Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany.gładka/brodawkowata powierzchnia .często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby. zęba przyczynowego nie usuwa się 3. szczęki. odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu. niekiedy z jej resekcją.metoda 2-czasowa Wskazania: . podniebienie) ..rozległa torbiel żuchwy .możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów . torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3. 5.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) . Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4. Czerniak twarzy i jamy ustnej .złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych .większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe .nacieka podścielisko .łatwo wrzodziejący i krwawiący .zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika . z cięcia wzdłuż fałdu szyi.występują głównie na skórze.komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza . kości gnykowej.obj – wyniosły/płaski guz . Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6. Dostęp zew.torbiel szczęki wpuklająca się do nosa . Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy. Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku.zły stan ogólny 2. przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho.ciemne zabarwienie . kości) – szybki wzrost .klasyfikacja TNM jak w rakach . mózgu. Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7.usunięcie/resekcja zęba przyczynowego . rzadko na bł śluz( dziąsła.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci . torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż. po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36. Torbiel krwotoczna .

.zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37. powierzchnię.mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum . wstrząs septyczny. łysieje.jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia.leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty. intraepidermalis.profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna. Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica. sączy. nacieka. wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę . przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę .histiocytoma . ulega owrzodzeniu . zmienia barwę.kom wieloboczne. mieszane (naevus marginalis. interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) . które szybko rośnie.czerniak młodzieńczy . śródnaskórkowe. mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci.Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) .ziarniniak naczyniowy . krwawi.Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm . skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne.rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry. podstawą skierowany w głąb tkanki .brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu . zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej .

duszność • Leukocytoza. hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna. przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej. drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3.rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne. potem celowana) • Otwarcie. trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych . toksyczne ziarnistości w granulocytach. nadpłytkowość. Zapalenie śródpiersia – mediastinitis .

zaburzenia świadomości.objawy oponowe. zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe . temperatura. wymioty. obrzęk tarczy nerwu wzrokowego . następcze usunięcie torebki ropnia .zwiększone OB.stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż. wzrost zawartości białka. drgawki .nagły. leukocytoza. ból głowy.. nudności. wzmacniające 4. silny ból głowy. Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry . glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe. pleocytoza. wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny.W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka.

twarz apatyczna Nudności. Posocznica .leczenie objawowe.empiryczna . zwiększonej patogenności. z szarym nalotem.sucha. lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość. sinawy odcień skóry..Usunięcie ogniska zakażenia.natychmiastowa antybiotykoterapia. nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze.wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. wymioty. wirusy.pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . swobodny odpływ treści ropnej . skąpą wydzieliną ropną. czyrak wargi górnej. parazyty). Ciężka posocznica . temperatura – wtedy ponowny drenaż. ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej.wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie. przy spadku odporności. PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień. posokowata Gorączka nieregularna. nacięcie. septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza. tkankach .ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny . spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu. niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi .5. wzrost OB. grzyby.2 następne – po 24-48 godz Leczenie . przerywana (hektyczny. ich toksyn we krwi.rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min. wzmacniające . zwalniająca.

Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. oliguria. spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8.w Dodatkowo: hipoperfuzja. Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł. Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy . przeczulica. zaburzenia świadomości 7. leukocytoza Niepokój. wzrost tętna. Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. gorączka. światłowstręt. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9.• • • • Objawy j. przyspieszenie oddechu. Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa.

tarcza zastoinowa (. unieruchomienie. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. Obrzęk powiek. rozszerzenie źrenic. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie. chorego należy badać ostrożnie. wycięcie żyły twarzowej. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. dreszcze. porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia. wytrzeszcz. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. spojówek. zakrzepy przyścienne. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10. nasady nosa. Przyczyny: Powikłania oczodołowe . gorączka septyczna.• • • Ciężki stan ogólny. brak reakcji na światło. ograniczenie ruchów gałek ocznych. bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11. uszkodzenie błony wewnętrznej.

bolesność gałki. nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej . wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia. zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek. ropień mózgu . nacięcie. zmniejszenie ostrości wzroku. opon. objawy oponowe.punkcja aspiracyjna. gorączka septyczna. + unieruchomienie gałki ocznej. nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze. drenaż .• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a. opadnięcie powiek. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek. bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie .cięcie – u podstawy powieki dolnej. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka .do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik. spojówki.ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego.

5% . fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym. bez polaczenia z bialkami osocza . Zapalenie nerwów czaszkowych 13.kumulacja leku . tlenem. nerki.toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0.dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie . blokada kilku nerwow na raz. Potocznie zwana zatruciem. potliwość. Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej). bladość. a układem biologicznym.celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). DIC 38.choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) .zaburzenia elektrolitow (RKZ) . porazenie serca. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: . spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym. który wniknął do ustroju.podanie zbyt dużej dawki (np.podeszly wiek .slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem. Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca. mózg.przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: . wątroba.znieczulenie zewnatrzoponowe .choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) . adrenalina.choroby wyniszczajace .wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli.toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: .kobiety w ciazy . śledziona) 14.choroby serca .wysoka temperatura ciala . Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja. pokrzywka. Toksyczność . rozlegle znieczulenie powierzchowne) .osoby skłonne do odczynow alergicznych . atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) .działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych.12.osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: .

niepokojem. układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. asystoliamala objętość. bradykardia. strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe. 2. które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. zawroty glowy . reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3. drzeniem rak.1. utrata przytomności. napad dychawicy oskrzelowej. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . drgawkami. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. układ oddechowy –zaburzenia oddechu.

tlen. bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie . opóźniają jego wchłanianie. sztuczne oddychanie.przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego. której nie można wypełnić materiałem endodontycznym. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia.podanie srodkow hipertensyjnych np. a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca.na ogol te objawy mijaja szybko. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej. fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza. noradrenalina) . tlen. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe.LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki. Resekcja wierzchołka – wskazania.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi .masaz serca. normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie. a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania . spadek cisnienia 39.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas.domięśniowo chloropromazyna. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina.zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym .najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym. .LECZENIE: oddech wspomagany. metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego. przeciwwskazania. efedryna Omdlenie.

materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia. torbiel.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. kresa skośna. nadciśnienie.niewyrównana. nerek nadczynność tarczycy. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych. nerwy.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta. opanować wysięku. naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: . może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu. choroby krwi. przez korony. duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa.

bardzo rzadko wykonywana.najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne.płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie. . by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe. nieestetyczne .• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie. Oszczędza przyzębie. trudno zszyć.musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne . amalgamatem. ale przedłuża czas zabiegu. dobrze unaczyniony płat.wypełnienie np. w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu.najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie . dobry dostęp i widoczność. pozwala śledzić przebieg korzeni. cementem fosforanowym. Tl. . pod kontrolą wzroku.Cięcie Reinmollera są historyczne. a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym . nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata.po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem . sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH.gdy kanał jest niedrożny: . Glass – jonomerem(Ketac Silver). słaby wgląd w pole operacyjne. poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. zapewnia dobre odżywienie płata. kompozytem np. szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki. Adaptic. cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0. MTA.

zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. solcoseryl na ranę. blizna w sklepieniu przedsionka. Parestezje. poprzeczne materacowe. zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. w przedniej części szczęki. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka.cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . z 1 lub 2 cięciami pionowymi. jedwabnymi.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli. uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń. aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi. który zahacza o nierówność. szwy pionowe. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata. by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. neuralgia) • Uszkodzenie n. zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz . na granicy ruchomej i nieruchomej bł.poziome – przydziąsłowe. resorbowalnymi – usuwane po tygodniu. ostra łyżeczka. szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo. dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak.. wzdłuż brzegu dziąsła. przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego . dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym. dobra estetyka . śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem.

sklepienie czaszki . torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału. bł. sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) .próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2. zazwyczaj śmierć . z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów . śluz Zm..u niemowląt. tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40. tk. Histiocytoza X .ogniska rozplemu histiocytów w ukł.ukł.wew.ż .rozplem ziarniniaków z kom. pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu. narz. granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r.• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny. skórze.podwyższony cholesterol we krwi . W kościach – gł. siateczkowo – śródbłonkowa.choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł.nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1. Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica.(tętnica bródkowa. wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka. Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki .kostnym. ss – rozrost – uszkodzenie narz. Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta . dzieci do 2-3 r.ż Chł>dziew .niedokrwistość niedobarwliwa .szybki przebieg.pod postacią ostrej posocznicy . amalgamatu. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem.

rozrostowe zapalenie .szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie . wypad zębów.witaminy.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych . rozpulchnienie dziąseł. niedokrwistość .gł kości płaskie: czaszka. zapal bł śluz j. wykrywane przypadkowo na rtg. zaczerwienienie.obj. kręgosłup .zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni. st podgorączkowe .przebieg łagodny.6 . obrzęk . podwyższ fosfataza zasadowa. .torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów . gardło. żuchwa. w złamaniach patologicznych kości .zmiany gł w ukł kostnym. przetaczanie krwi .obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich . stwardniały brzeg bz na obwodzie . żebra.ż m>k 5:1 .miejsc – elastyczne wygórowanie. wątroba . trombopenia. częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka . rzadziej: płuca.ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową.pierwsze obj mogą występować w j. limfadenopatia. rozchwianie. .kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki .5.u. rozpulchnienie dziąseł.hormony/ przeszczep przysadki 3. przyszyjkową .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate . brak apetytu.ostry.zmiany wczesne – bezobjawowe.brak odczynu okostnowego -1.lub wieloogniskowy . ob. jasny. Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum .leukocytoza.znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy . kości szczęk .rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny . kieszonki.ust : obrzęk.hepatosplenomegalia. trudne do uchwycenia.w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia.okrągłe.ostre granice.ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową. język..na rtg .leczenie – chemioterapia . wtórnie w głąb wyr zębodół. Przewlekły. miednica. węzły.najłagodniejszy 20-30r. cholesterol. krwawienie. brak obwódki osteosklerotycznej . rzadko przetoki skórne.obj ogólne : ból głowy.dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle. brunatną – w okol zębów 4. dobry stan ogólny . rozchwianie zębów .naświetlanie ognisk kostnych . owalne nieregulne przejaśnienia .większe – ból.skóra nie zmieniona. niebolesne bez obj zapalenia .

ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami. osłabieniem. kom Langerhansa. chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym.mnogie – hormony kory nadnerczy.interferon 41. napromienianie . kom olbrzymie . przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom. Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka. stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia. Przy sprawnym układzie immunologicznym . Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem).zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . Węzeł jest powiększony i bolesny.Ogniska stare – wł łącznotkank. bólem głowy i złym samopoczuciem.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny . podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła. Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42. W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych. Schorzenia węzłów chłonnych 42. SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1. cytostatyk. czemu towarzyszy obecność wysięku. wydłużone kom.usunięcie ognisk zakażenia. odp odżywianie. młode histiocyty leukocyty gł kwasochł. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). limfocyty. W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową. A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. kom plazmatyczne. witaminy .

B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła. Np. przyspieszone OB.w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego.oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek. leukocytoza. elastyczno-twarde. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. Możliwe jest również. W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: . Węzły są powiększone. co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi. . stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia . które są bolesne przy badaniu dotykiem.perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy. które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. ekstrakcja zęba. . często przed laty. węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym.usunięcie przyczyny. Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki.objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. 2.

różyczka. lipidozy) 3. niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1. W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np. cytomegalii. Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4. blastomikoza. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np. choroby kociego pazura. listeriozy) • Wirusowy (np. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. Ni. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. kiły. Co. . krztuśca. mononukleoza zakaźna. później nacięcie i drenaż. Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: . amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. cząsteczki metali Cr. zaburzeniach metabolicznych. toksoplazmoza. histoplazmoza. Fe. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. . płonicy.fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. toruloza) • Pierwotniaków (np. nadczynność tarczycy. oraz hormonalnych np. amyloidoza. polietylen. salmonelozy.. np.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia. odry. choroba reumatyczna. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. zakażenia wirusami Herpes. adenowirusami.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień. włośnica. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie. leiszmanioza. kolagenozach. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np.

np. a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. nadczynność tarczycy. tkanki przyzębia i kości szczęk. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała).) • Przerost bliznowaty. zakażone rany błony śluzowej i skóry. w AIDS. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. zwapnienie. penicyliny. czerniak. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np. tężcowi. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. poposiłkowe. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. sulfonamidy. odrze. u dzieci do 4rż. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne. migdałki. szczepionki przeciwko gruźlicy. ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5. leki przeciwgorączkowe. istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym.Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. w przebiegu. mięsak Kaposiego. klindamycyna. ziarnica złośliwa. w mononukleozie zakaźnej. hydralazyna.zwykle bakterie i wirusy.szyjne karkowe i potyliczne. z powodu silnego bólu i emocji. zatoki szczękowe. rak. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • .zauszne i karkowe. powysiłkowe.

a niekiedy karkowych i przydusznych. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych. gruźlica ograniczona. Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami.tzw.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach. zespół pierwotny. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. błonie śluzowej policzka. 2. rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego). gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego. podniebienia. Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych. Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. szyjnych głębokich. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. zatok obocznych nosa. 3. węzłów wnęk. nadkażenie wewnątrzpochodne. odosobniona lub narządowa Spotykana częściej. 4. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci. W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. języka. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . nadobojczykowych. 1. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo.

W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. później surowiczej oraz ropnej. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. są . Następstwem są deformujące blizny. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo. 6. Przetoki skórne tworzą się rzadko.Spotykana rzadko. Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki.skórna. Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia. a czasem eozynofilię. Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała. Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej. Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. serowacenie jest powolne i długotrwałe. tzw. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia. serowacenie. Wówczas zrastają się one z otoczeniem. przebieg łagodny i powolny (lata). w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. 5. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. ma bardzo ciężki przebieg. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia. tzw. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych. postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. wtopienie węzłów. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. Zajęte węzły są miernie powiększone. Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. złego samopoczucia. pocenia nocnego. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki.. dotyczy pojedynczych węzłów. a ich konsystencja jest twarda. limfocytozę lub limfocytopenię. jej początek jest nieuchwytny.

po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów.małe. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) . Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia. chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: . szpecących blizn. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością. najczęściej podżuchwowych. O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej. a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier. które szybko ulegają serowaceniu. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. długotrwale sączące.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień). Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi.drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. 7. zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów. Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych. Cechuje się on nieuchwytnym początkiem.

pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku.stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych.radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) . przetokami i szpecącymi bliznami. Porażenie nerwu VII . bądź zmiany podawania drogi podawania leku. ropniami opadowymi. które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych.zimne ropnie nie powinny być nacinane.gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej .w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana.aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. powstaniem przetok i szpecących blizn. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych . postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: .skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) . . bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia. Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze.radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków. . bez chemioterapii przeciwprątkowej.zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych..brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np. a nawet punktowane. . aminoglikozydów i chinolonów. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) . .wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa. zwapnieniami. Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego. .w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów.

Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe. Spowodowane jest: . Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy.Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy. kąta mostowo-móżdżkowego . resekcji szczęki. Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy. Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego. natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu. W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej. nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . niezależnie od wieku. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki. żuchwowe i gałąź szyjna. Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała. Może być spowodowane: .złamaniami podstawy czaszki . Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci.uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego. Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw. a więc z obu półkul mózgowych. W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy. jarzmowej i gałęzi żuchwy . Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną. chociaż częściej u osób starszych. Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej.guzami mózgu .schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych . nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy.zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia. usuwania nowotworów ślinianki przyusznej. splot przyuszniczy (plexus parotideus). Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście. Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe.ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym.krwotokami podpajęczynówkowymi .zapalenia kości skalistej. Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. policzkowe.przez nowotwór ślinianki przyusznej . jarzmowe.w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych.

idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni.tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu. prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka. uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. w okolicy zwoju kolanka. Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu. że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej.zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy . gimnastyka. Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni. Uszko0dzenie powyżej sprawia. gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej. Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h). co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych. prostygminę.- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie. W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy. przykurczami. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe. Objawy kliniczne : . Pomocne są masaże. Np. czuciowe i przywspółczulne. drgawkami.wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym . stąd nazwa „a frigore” . okłady parafinowe. Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia. witaminy z grupy B.alergiczne .„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i . Przyczyny: .

Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. zagwizdanie. nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła. Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka. wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. wyszczerzenie zębów. zaciśnięcie powiek. poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych. wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka .- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . jak marszczenie czoła. łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów. lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 .

jest leczeniem przyczynowym . później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę.niedowład typu Bella – steroidy np. Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne. a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . leków przeciwzapalnych . ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę.niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego. Stosowane dawniej duże dawki wit. hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe. Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) . Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama .w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” .gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz. łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda .przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego. W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda.Leczenie: . Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego . przeciwuczuleniowe. Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII. potylicznego mniejszego. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych. Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni. 45.w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia. ropień) – usunięcie przyczyny. B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne. które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów. stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia).

W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło.zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej.zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych . należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy. Jeżeli kieszonka jest dość szeroka. ropowicy.i zewnątrzustnych. .powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych . Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie. a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy). .ropniem okołomigdałkowym .zapalenie kości . zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej. Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg.zapaleniem kości . która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę. ropni wewnątrz. jak: .szczękościskiem .silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha .objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie . Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła. najlepiej pantomogramu. przygardłowej.wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej . Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej.Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: . w okolicy zęba mądrości. skrzydłowo-żuchwowej.szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych. w okolicy podjęzykowej. W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami.zapaleniem okostnej . a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych. Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy.anginą .zapalnymi powikłaniami torbieli . Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej. Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: . a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia. podżuchwowej.podwyższoną temperaturą ciała.

Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki. Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki. odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem.lub endofityczne. Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa. W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement). rzadko występuje postać brodawkowata. Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. który wtórnie nacieka kość szczęki. to nacieka powierzchownie błonę śluzową. Wyróżnia się: . Mogą to być guzy egzo.nieprzydatność w zgryzie . Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej.kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46.nawroty stanów zapalnych . Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać. Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek. Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych. jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich.raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) . Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia. cylindroma). W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby. Wskazania do usunięcia zęba stanowią: .brak miejsca w łuku .zgorzel miazgi lub ropne zapalenie .raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris). Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną. kwalifikuje się go do pozostawienia.Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła. Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale). następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum. . Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia.

Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku. powstać może połączenie z zatoką szczękową. nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów. powodując nasilenie bólów głowy. przeczulicę w tylnej części podniebienia. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. Z czasem powstaje owrzodzenie.Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej. Objawy kliniczne. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej. świadczą o naciekaniu . zazwyczaj późne. Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. w okolicy skroni i karku. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu. bóle występują poza gałką oczną. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy. Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości. podżuchwowych i szyjnych. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. złe przyleganie protezy. a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia). W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa. co utrudnia wczesne rozpoznanie. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego.

Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi. laryngologiczne i okulistyczne. przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa).uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian. a także USG.a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa. KT.górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu. Rozpoznanie opiera się na badaniu: . które stanowią: . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: . Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami.badaniu rtg .zniszczenia ścian kostnych . NMR. .jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi . zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia. Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej.wytrzeszcze gałki ocznej . dużą wartość ma KT. szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki. musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej.łzawienie .a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne. który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę.zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej . .Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym. podżuchwowych i szyjnych. z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka.rinoskopii przedniej i tylnej .rozchwianie górnych zębów . sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego.endoskopii zatoki szczękowej . Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny. zdjęcie pantomograficzne. Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych.klinicznym .

Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu.nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu . III – tylno-górny zewnętrzny. Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe).nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) .II – przejście poza ściany zatoki. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . dół skrzydłowopodniebienny) . wprowadził Ohngren. najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury.boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) . bez przekroczenia linii środkowej . oczodół. komórki sitowe. odległe przerzuty.Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego. tym gorsze rokowanie. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania. Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki. Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie.dolna ściana nosowo-zatokowa (3) . guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie. Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny. Szczękowej. II – przednio-dolny zewnętrzny. IV – tylno-górny wewnętrzny.IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego. Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) .dno zatoki T2 (1) .I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki . nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki. a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół. Topograficzny podział.ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) .III – przekracza linię środkową.

metaliczny posmak w ustach. Wydaje się zatem. szczytu głowy. a nawet skórę (2) . skroni. czyli n. bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej.nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym.nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) . Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego. karku oraz ramienia. że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. n. Wiadomo.nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie. Łucji Frey. potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) .T3 (1) . że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle. językowo-gardłowy. gałki ocznej. ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona.nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) . Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny. ucha. bębenkowa). Silne bóle. uszno-skroniowy. może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym. Zespoły: Costena. Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach. Sludera. częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n. Hoigne’a. W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania . Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi. t. zaburzenie smaku. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka. pieczenie i mrowienie języka. potylicy. uszno-skroniowego z n. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego. Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych.

stanowiącego drogę smakową. Objawy Objawia się panicznym lękiem. trójdzielnego. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. Ustępuje samoczynnie. jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi.bólów. Brak objawów zapaści naczyniowej. stosując karbamazepinę. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego. Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. Tworzą go włókna czuciowe. ból twarzy Hunta. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną. Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie. tzn. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. silnymi wstrząsami ciała. Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. czy klonazepam. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. halucynacjami. natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. dotykowymi). neuralgia nerwu pośredniego. ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. Etiologia . Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. Może trwać około 15 minut. Częstym powodem patologii są wady zgryzu. fenytoine.

Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. towarzyszy mu łzawienie. Ból nie jest prowokowany. wysięk z nosa. korzenia języka i gardła. małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. górne. Wg wykładu promieniują do ucha i karku. w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. Bóle występują w uchu. co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym. strzelającymi. wyrostka sutkowatego. Leczenie Leczenie: . przeszywającymi głęboko w uchu.leki p/wirusowe. kłującymi. Promieniuje w głąb twarzy. . Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne. Objawy Charakteryzuje się silnymi. do szczęki. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe. ślinienie. stałymi i napadowymi bólami. ciał obcych w .wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego. – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n. Porażenie nerwu twarzowego.VII.karbamazepina. nieprawidłowości anatomicznych nosa. częściej u kobiet. wg wykładu w głębi twarzy. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej. zawroty głowy i zaburzenia smaku. Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. pęcherzyki surowicze w uszach.Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej.obwodowa neurektomia powyższych nerwów . . szum w uszach.

jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. Epidemiologia Rzadko występuje. Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne. czuciowe i ruchowe. zatoka szczękowa) i podniebienia. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. niedowład podniebienia. Rozpoznanie . szczękowy. Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n. Konsekwencją jest jednostronne.nosie. migdałków. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. nowotworów. Ból promieniuje do ucha. do tylnej ściany gardła i barku. który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim. podniebienia. dociera do zwoju. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo.podniebiennego. wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. guza szczęki. łzawienie. Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. w okolicy podstawy nosa. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe). Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. sitowie. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. w głębi policzka. czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu. Odczuwany jest w głębi twarzy. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. inni autorzy uważają. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. obrzęk policzka. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej.

Objawy Do objawów w tym zespole należą: . W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego.przeczulica skóry tej okolicy. że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych. Uszkodzenie ich powoduje.zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu).V – karbamazepina.wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki. że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry. pieczenia. ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n. fenytoina. Do uszkodzenia n. .zabiegu operacyjnego (np. Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: .wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz . . Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n. Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej. oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne).Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia. . Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa. Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę. Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. usunięcie ślinianki przyusznej). uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: . uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. W ostateczności silne.urazu (najczęściej) lub . naczynioruchowe dla skóry. ślinianki przyusznej. Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból. oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze. Etiologia Powodem są procesy dot.włókna czuciowe. Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia.

szczękościsku 4.jest to doraźny sposób w ostrym stanie .blokadach. palące.napadowe.uszno-skroniowego. Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne .nacięcie ropnia } w 90% bez . usunięcie zęba. powstaje w ten sposób sztuczna przetoka . . ustąpienie obrzęku. lub . drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3.Uformowany ropień Dorośli: .usunięcie zęba do czasu. językowo-gardłowego lub . Ropowica 1.ząb przyczynowy.nawiercanie wiertłem przez bł.ząb wielokorzeniowy usunąć. śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny.+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np.znieczulenie nasiękowe . zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować .ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): . Leczenie Leczenie polega na: ..antybiotyki 2.usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów. parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej. Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan). cukrzycą) 2.sączkowanie } antybiotyków . 48.odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4.przecięciu (neurotomii) n.struny bębenkowej. OKW .przecięciu n.czy mleczny czy stały 1. gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3. . Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) . który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy . piekące. ostre ropne zapalenie tk.

zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym.dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku . 5. usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki.popromienne uszkodzenie ślinianek c. Wady rozwojowe b. Zapalenia swoiste i nieswoiste 4. OKW. Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2. Przetoki ślinowe Inny podział : a. Choroby niezapalne: . Nowotwory 7.ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk. lecz. a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49. Zaburzenia czynnościowe (zwiększone. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1. Torbiele 3. Choroby zapalne: . zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6.kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena . Wady rozwojowe 8.. resekcja korzenia. Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5. Zakażenie ogniskowe: .pierwotne zapalenie ślinianek .

kamica ślinowa.Silny ból o charakterze napadowym. Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek. radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz. w zaburzeniach gospodarki wapniowo. najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%). przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1. Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4. pantomograficzne). ogniskiem zagęszczenia kości. badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu).bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków.Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2.badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym.flebolitem. bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa . Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek. sialografia . przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk .przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy. Szczękościsk Leczenie: .środki ślinopędne. kamieniem żylnym. pozostawionym korzeniem. w chorobach enzymatycznych . kostniakiem.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty . zawiązkiem zęba.rozpoznanie na podstawie: wywiadu.gdy występują objawy niedrożności .fosforanowej. przeciwbólowe. Torbiele f. USG.lub zewnątrzustne.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5. rozkurczowe.. następnie zapalenia. Nowotwory e.wtórne zapalenie ślinianek d.gdy brak objawów niedrożności .kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc.kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3.zachowawcze.

Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem .Zespół Sjogrena.leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1. nosa .przetoka ślinowa 4.marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1.usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg .torbiel zastoinowa 2. zmniejszone wydzielanie łez . zmniejsza się wydzielanie śliny. Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego. podwyższone OB. pieczenie spojówek.ropiń ślinianki 3.chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie.obraz kliniczny .powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia . stany podgorączkowe. .suchość w gardle i jamie ustnej . wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi. Z powodu zaniku tkanki gruczołowej. wzrost limfocytów we krwi . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej.usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu . KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY .przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA . w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie.sialoza reumatyczna. przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce. naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu .wysychanie. Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni.nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki.przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi. suche zapalenie spojóweki rogówek. gardła. Rozpoznanie: ..bardzo rzadko .

może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia. osłabienie.okulistyczne: sztuczne łzy .Zespół Heerfordta . jamiste ) . IgM. sialozy. B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy. Zespół Mikulicza .witaminy A. witaminy A i B complex . arsen).zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego .spadek albumin .pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy.być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: .z zespołem Mikulicza i Heerfordta . wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości.zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych .z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy. w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć. ołów.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych .brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne .objawy ogólne. środki przeciwgorączkowe . histerii Leczenie: przyczynowe .fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY. choroby psychiczne. IgH Różnicowanie: . witaminy A i B1 .suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: . to kserostomia prawdziwa Np. oligosialia. stany podgorączkowe.okulistyczne -neurologiczne .zmniejszone wydzielanie śliny .reumatologiczne 2.w nerwicy wegetatywnej. antyhistaminowe).w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła.. choroby gorączkowe.etiologia alergiczna . chudnięcie . kamica ślinianek.dyssialia. łzowych i końca języka .sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate. przy paleniu papierosów Asialia.środki ślino pędne .wzrost immunoglobulin IgG. polekowa suchość jamy ustnej ( atropina.

uraz.sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: .głównie ślinianki przyuszne . promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.kilaki .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne . operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI .swoiste farmakologiczne .PROMINICA 2. 0.KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1.GRUŹLICA 3.najczęściej jako ognisko wtórne . mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki .głównie w śliniance podżuchwowej .swoiste farmakologiczne .rzadko . usunięcie gruźliczaka. a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych .antybiotykoterapia .zakażenie może szerzyć się na kość.usunąć GRUŹLICA ..stosowanie atropiny (tabl.chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni. próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: . po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .wtórne naciekanie tkanek .chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne. czasem usunięcie ślinianki.chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły. promieniczak.przy kile II i III rzędowej .osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak .guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi. wycięcie zaciągających blizn KIŁA .

powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki. zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia. miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne.operacyjne 1. USG Leczenie: .charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości.przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: .ŻABKA-RANULA . badanie radiologiczne.(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego). nakłucie ( płyn ciągnący. wyłuszczenie torebki torbieli 2. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący . uczucie ciała obcego .związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi .z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo . szybko powiększa się i może mieć postać mnogą. więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE.TORBIELE ZASTOINOWA . . czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia.okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką.najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej.uszkodzeniu może ulec miąższ.90% włośniczkowe. naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia. nerw twarzowy. przewody. po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ.częste w śliniankach podjęzykowych .stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej . cienka torebka.śliny. wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja.brak objawów.całkowite wyłuszczenie torbieli.owalny. który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej.w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE .pień lub gałązki .wycięcie przedniej ściany. przeźroczysty).

zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. do lekarza rodzinnego. wady wrodzone. zmierzyć. 6. Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę.choroby serca . gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. penetrujących. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5.by był po śniadaniu. Acenokumarol – skierow. 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad.jeśli przyjmuje Sintron. Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4. kłutych. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego. Czy występuje alergia na leki. Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych. Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy. Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia .ciętych.ch. Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki. Nadciśnienie: czy leczone. czy wziął leki. sinice. najlepiej pantomogram .Objawy: ból. ran postrzałowych i jatrogennych.korzeni z miazgą zgorzelinową lecz. Leczenie: .ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu . usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: . chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2.chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu. osłona antybiotykowa 3. Założyć dren. obrzęk. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością. poniżej 50tys.jaskra .chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50. Rtg. przebyte IZW. Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K.2). tarczycy . powiększenie gruczołu. wynik INR w dniu zabiegu (norma 0.8-1. fizykoterapia ) . krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę.nadciśnienie . zachowawcze .przed planowanym zabiegiem w j. zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy. po lekach. Czy choruje na cukrzycę.przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1.

OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania. płuc.badanie j. perystaltyka . Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych. drgawki.ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny . znieczulenia czy współistniejących chorób. jod. nerwowy. funkcje sensomotoryczne . brzusznej :wzdęcie. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia. Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania. czynność wątroby i nerek. pokarmy -przyjmowane leki .czy był już znieczulany 7. zakrzepica. wodobrzusze. warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca. cukrzyca inne).używki . U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania . ustnej. Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8.ocena obwodowych tętnic i żył . wilgotności.obciążenia rodzinne . omdlenia. obrzęki kostek. W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta. astma. uzębienie . ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność. zawał. rozedma) (bóle głowy. padaczka. nadciśnienie.neurologiczne: stan świadomości. (np. Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. gruźlica. hormonalny. .ocena sprężystości.alergie – w szczególności na leki i inne np.zawód.dotyczy narządów i układów. choroba niedokrwienna serca. oddechowy. porażenia) ( choroby tarczycy. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal. Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu.warunki socjalne . ruchomość stawów s-ż. wartość ciśnienia tętniczego .osłuchiwanie serca i płuc . rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność .. niewydolność krążenia. oskrzeli. ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne.

przyczyny. układu krążenia. cukrzyca. Ścianę torbieli tworzy mieszek. badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: . rutynowo u M po 45r.poziom płytek krwi.+ wiek. krążenia. po radioterapii.j. po radioterapii. alkoholizm -próby wątrobowe . niezębopochodne. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń. steroidoterapia. choroby krążenia.stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca. objawy. leczenie. choroby wątroby. cukrzyca. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. zębopochodne.ż. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski .w. steroidoterapia . koronarografia itp. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc.grupa krwi – przewidywana utrata krwi . warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej. próby wysiłkowe. Dodatkowo spirometria. gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową. o ECHO serca. środki moczopędne. krzepnięcia .morfologia krwi . podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne. Nazwa pochodzi od grec. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. Ogólnym. składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki. elektrokardiogram.z. krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek.przewidywana utrata krwi. glikozydy naparstnicy . RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np. U osób obciążonych chorobami serca. choroby nerek. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym.stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł. Torbiele: kości. zaburz. tkanek miękkich. płuc.choroby wątroby. otoczony torebką. nowotwory. glikozydy naparstnicy . Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron.koagulogram – choroby wątroby.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. i K po 55. zaburz. rutynowo u wszystkich powyżej 60r. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm. leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy. cukrzycą.

Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej. Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina. w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry. Torbiele szczęk (kostne) A. Pindborga i Kramera I. cylindryczny lub migawkowy. Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka.chirurgiczne usunięcie torbieli.wykazujący skłonność do rogowacenia. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru. a wielkość . Zawartość torbieli. Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). Zapalne 1)korzeniowa . Nabłonkowe a. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. bursztynowy lub brunatny. od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie. zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli).mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare.

. brak oporu kostnego. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. przysieczny.0g/100ml).kości. warstwowe. Zastoinowe C. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa. mikroskopowe. rtg ( zdj. przeglądowe.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach. kontrast do jamy torbieli. niekiedy bad. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka. Ślinowa. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad. zastoinowa D. Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A. Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu. otoczony sklerotyczną obwódką. objawy zapalne. Tętniakowata II. Torbieli zębopochodnych. Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli. Naskórkowe B. Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . poniżej 4. histochemiczne. zdj. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. Boczna szyi E.w zaawansowanych przypadkach. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej. Nienabłonkowe a. zewnątrzustne(pan tomograficzne. guzami paranowotworowymi i zap.B. Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. owalnego lub okrągłego kształtu. W przyp.guz. Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. Stosowane bywa bad. nakłucie. Różnicować z: nowotworami złośliwymi. z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp.albo do światła torbieli). Kliniczne. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. zaburzenia czucia przy ucisku na n. przemieszczenie sąsiednich zębów. Krwotoczna b. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu.

keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie.kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t.korzeniowej) . lokalizacji. wyłuszczenie mieszka w całości. złośliwe oraz schorzeniami układowymi. półzłośliwe (gł.cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł.rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego. W przyp. zapalenie kości. DZIĄSŁOWA. Szkliwiak). Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli.a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach). możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T.bez otoczki osteosklerotycznej. wykrywana na rtg 3) T. gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T. PIERWOTNA. Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj. ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t. rozmiarów.ZAWIĄZKOWA. Leczenia zależy od: rodzaju torbieli. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany.jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych. ROZWOJOWE T. Wybór met. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj.rozwija się w okresie. TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A.w szczęce. .lub parakeratozy -na rtg. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym. płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto. Różnicowanie: guzy niezłośliwe.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą. Występuje rzadko.cystis primordialis. 8 i II przedtrzonowa . w I etapie. przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia. możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba. zap. kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem. Zatoki szczękowej lub jej ropniak.

t. eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba .cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA . T.środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego. t.cystis parodontalis.brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T. 3) T. boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm). wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb. korzeniowej ( rozdęcie kości. Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej. kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V.-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie. a t.cystis globulo-maxillaris . nie dając dolegliwości . wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu. ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe.w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t. torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej).cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T. -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO. PRZYZĘBNA . przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz.korzeniową. W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego.wyrostka zębodołowego. torbiel środkowa szczęki. Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli. korzeniowych tj. t.

Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie . rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route). -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego. Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli. Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B. -T. -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu. .cystis naso-labialis. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym. nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T. NOSOWO-WARGOWA.początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg. w okolicy bocznych siekaczy i kłów. -Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej. przedsionka nosa. Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne.z nabłonkiem w-warstwowym płaskim.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej. mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. skrzydełka nosa.-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. cystis introitu nasi. ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa. brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. -błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych. korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione).cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą. cystis alae nasi.

a w żuchwie-owalnego. Ognisko osteolityczne wg. Reckinghausena. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego.wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej. śluzak. włókniste torbielowate zwyrodnienie kości. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe. zębopochodny włókniak. -na rtg t. włókniak kostniejący. mięsak Ewinga. naczyniakiem. W T. Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. Różnicowanie z ziarniniakiem prostym. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. guzem olbrzymiokomórkowym. Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej. ziarniniak kwasochłonny. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia.korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju. szpiczak. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel. ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany. przetoką tętniczo-żylną.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. chrzęstniak. a zbieżne nachylenie koron charakt. ugina się przy badaniu dotykowym.Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. przerzut .postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka. W różnicowaniu rtg. ch. zębiak. Rozsunięcie korzeni zębów. kostniak. Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. włókniako-nerwiak.opukiwania objaw drżenia ( fremissement). która może się okazać jamą torbieli.korzeniowa i zawiązkowa.

DWUCZASOWEJ. rozległa torbiel żuchwy. WADY. aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli.wgłobienie czy odbarczenie. WYŁUSZCZENIE TORBIELI. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap. PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku. dwuczasowość operacji.naskórkową żuchwy. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu. możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek. białe krwinki i kryształki cholesterolu. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem. met. a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . Partscha. odwarstwia go od podłoża. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha.exstirpatio. rak pierwotny i t.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate. konieczność stosowania obturatora. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat. której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem. ZALETY MET.cystotomia. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest.prostota zabiegu i mała rozległość. usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met.raka do kości szczęki. cystectomia.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym. metaplazja nowotworowa. zropienie torbieli. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego. dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora. torbiel szczęki wpuklająca się do nosa. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka. Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat.

Zapobieganie. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy. brak wznowy i metaplazji nowotworowej. szczególnie w szczęce. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. Modyfikacja Drozdowskiego met.zdjąć szew i przepłukać jamę. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach. podskórnego lub zapalenia kości. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate.. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. wyłuszczenie mieszka w całości. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. śluzówkę. wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. kość i torebkę torbieli.należy przesłać do bad.naciek zapalny otaczających tkanek. Jama kostna wypełnia się skrzepem. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli. Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. Beauvisa lub poziomego. a torbiel do wyłuszczenia. biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj. T. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca. Postępowanie. Hist-pat.szczęki zropiała . II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne. wieku chorego.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego. hydroksyapatyt. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator. wzrost temp. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho.

Leczenie. guzami zębopochodnymi. kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz. wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T. szczególnie guzem Pindborga.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba. zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T. resorpcją guzów. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana. ale wyraźnym ograniczeniu.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią . samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów. Zatoki szczękowej. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego. powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym. częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami. URAZOWA. KRWOTOCZNA. martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia.może dawać objawy podobne do ropnego zapal. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym.

Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny.naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t.śluzowej jamy ustnej. TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. miękką spoistością . -T. włókniak). co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem.-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew. włosy. surowiczo-śluzowa. zastosowaniem przeszczepu kostnego. zagęszczenie śliny. urazowy. ślinowa. śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego. zęby wśród gęstej. przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją. guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np. obecnością śliny lub śluzu. w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t. naczyniak. ZASTOINOWA. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt.zastoinowa może występować w bł. w zależności od położenia torbieli. Wyglądem z przeświecaniem zawartości.cystis e retentione -należy tutaj t.ślinianki podjęzykowej.cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego. jak masy łojowe. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi. 2) T. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu). cienką torebką.lub wewnątrzustnego. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę.

-różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia. z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki. śluzowiaka zatoki. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. wargi. ślinianki podjęzykowej.przeglądowe.z kontrastem w torbieli lub sialografią. . Marsupializacja. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany. usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj. które utrudniają jej wyłuszczenie. bad. rzadziej przyusznej.skórzastej-obecność gęstego. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca).ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej. Kliniczne. chełboczący. niebolesny. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. przezroczysty). najczęściej zatoce szczękowej. śluzowiak zatoki szczękowej T. t.mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej.ZASTOINOWA WARGI.-rozpoznanie: bad. Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t. Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. -rozwija się bezobjawowo. rzadziej ślinowego -to miękki.skórzastą dna jamy ustnej. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. rozstrzyga nakłucie. brak przyczyny zębowej). 1)wyłuszczenie torebki torbieli. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący.cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego.wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA.z kontrastem). 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej.w przypadku t. Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli. Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej. ŚLUZOWIAK.

zezłośliwienie w kierunku r. PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO. Powikłanie zabiegu. usg. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny. nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli.uszkodzenie n XI. Warthina). co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia . BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T.płaskonabłonkowego -bad.szyjnej wewnętrznej. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi. Histologiczne. naczyń. nerwów. T. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. z cięcia wzdłuż szyi.w mieszku nabłonek wałeczkowaty. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka. od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową.przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych. guzy np. należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole . przemieszczona tarczyca. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku. po czym zakłada się ssanie czynne Redona. zapalenia. guzy kłębka szyjnego. tłuszczak. T. BOCZNA SZYI.SKRZELOPOCHODNA. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem. niebolesny. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona.cystis colli lateralis.ŚRODKOWA SZYI. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym. zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych.cystis ductus thyreoglossi. chełboczący guz w okolicy bocznej szyi.

W odcinku tylnym. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ. przylegającym do dołka stawowego.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym. znacznie grubszy w częściach brzeżnych.językowe).jest wypukłym walcem kostnym. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego.ANATOMIA. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę. Dolna . PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K. wklęsłej. FIZJOLOGIA. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym. przebiegającym równolegle do dołka stawowego. niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52. Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY.tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką.jest uwypukleniem kostnym. Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY.DOŁU ŻUCHWOWEGO. jest wypukła. wypukłej. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej. Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką. Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego. Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej. Osiągając tu grubość 3-4mm. oddzielona od niego chrząstką stawową. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. Jest cienki w odcinku środkowym.GUZKA STAWOWEGO.skórzastą i naskórkową. guzy przytarczyc i tarczycy. Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy.części PRZEDNIEJ. szczególnie z przodu i z tyłu. t.fossa mandibularis .

częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego. Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. poza tym cienka. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy. Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO. Obejmuje on guzek stawowy. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. skroniowej jest prawie kolisty.powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi. stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY. Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi. Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową. Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. Wg.chrząstkowo-skroniowy -dolny. Nie przypisuje się mu większego znaczenia. UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. Przyczep torebki na k. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki. skroniowej do szyjki żuchwy. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Jest ona tak luźna. auriculotemporalis) . Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale). Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna. Ściana torebki jest grubsza z tyłu. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. SKRONIOWEJ. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe .jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY.chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy.

głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe. ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych. Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie. odchodzących od t. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3. obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu. Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego. podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu. massetericus) i N. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t.N.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar). Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki. PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego.ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ. Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy . Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. ŻWACZOWY (n. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy. ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek. podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. w którą ruch się odbywa.

mostkowo-gnykowego. Konieczne jest przy tym USTALENIE K. GNYKOWEJ.jest możliwe dzięki działaniu mm.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II. Drogę powrotną wykonują mm. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej. łopatkowognykowego i m. ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi. przedniego brzuśca m.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I. -COFANIE ŻUCHWY.żwaczy. -UNOSZENIE ŻUCHWY.dwubrzuścowego. -RUCHY BOCZNE. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw.odbywa się głównie dzięki pracy mm. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego.skrzydłowy boczny LEWY. bródkowo-gnykowego. żuchwowo-gnykowy tej samej strony. z tym że tylne włókna m. strony przeciwnej.NA PRAWO-m. Dna jamy ustnej i tylnych włókien m.skroniowego. rylcowo-gnykowego. skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: .

contusio 2) Wylew krwawy.fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy.fraktura proces sus condylaris V.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI .trismus 2) Przykurcz.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ. WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO.hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK. NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI. OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy.

Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. bloczkowy. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy.pod nim n. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj.trójdzielnego. klinowej.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki. odwodzący. a także I i częściowo II gałąź n. które łączą obydwie zatoki jamiste.bloczkowy. odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki. rozciągając się od szczytu piramidy k. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n.okoruchowy. poniżej I gałąź n. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53. skroniowa i potyliczna. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe. N. Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne.n. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi. ciemieniowa.niżej II gałąź n. tzw. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych. które nadają jej charakter ciała jamistego.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k.trójdzielnego. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA.skroniowej.trójdzielnego. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA. biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni.zatokę kolistą. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. okoruchowy. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki . -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA.

-powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia.czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia. rozwojowe. lecz. Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej.obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa. korzeniowe oraz zębopochodne. -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa). 54. zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych. czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: . Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej. Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi. upośledzenie ostrości wzroku jedno. wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej. Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj. śmiertelność 15-30%. . PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne.przeczulica .3) splot żylny t. 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie. którymi mogą być m. IV. Jest groźnym dla życia powikłaniem. Leczenie miejscowe tj.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n.szyjnej wewnętrznej oplatający t. zapalne. zawiązkowe. V . szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym. III. Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania.światłowstręt . VI n. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło.in.silne bóle głowy . tarcza zastoinowa na dnie oka.

Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego. komórki naskórka i odpowiednie enzymy. albuminy.W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. globuliny i nukleoproteiny. płyn opalizuje. erytrocyty. krwinki białe i czerwone. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka. powodując ich zanik przez tzw. nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. fibroblasty. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. TGF . będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka . rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. albuminy. IL-1) a także keratocyty. osteoblasty. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej.i plazmocytów. Przyrost objętościowy płynu. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. wytwarzając większą. które z biegiem czasu otacza torebka. Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka. sprzyjając wzrostowi torbieli. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. a następnie ziarniniak torbielowaty. Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF . leukocyty. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. otorbioną jamę.IL-6. W ich wnętrzu powstają jamki. Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. globuliny i kryształki cholesterolu. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. Atrofię uciskową.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji. tworzących naciek zapalny. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli.

ŚRODKOWEJ SZYI. powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego. suchość w jamie ustnej. mogą występować:polidypsja.• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk.miekkich.T.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55. czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego. 2) Typ II insulinooporność. osłabienie. raczej względny niedobór insuliny. skłonność do kwasicy ketonowej.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej. poliuria. zatoki szyjnej. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. leczenie. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran. T. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego. wzmożone łaknienie. tłuszczy i węglowodanów. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta . poliuria. powiększenie ślinianek przyusznych. spadek masy ciała. dawkowanie leków. szybkie narastanie objawów. neuropatii i retinopatii. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek. owrzodzenia.powstają z ekto.BOCZNE SZYI. poniżej 20 rż. niewydolności nerek. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych. nerwobóle. czas podania ostatniej dawki insuliny. Etiopatogeneza T.

monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę. osłabienia. W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka. drżenie ciała hiperwentylacja. kołatanie serca. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. gdyż już w 5m-cu życia płodowego. słodka herbata. zaburzenia widzenia. zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. bladość.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. zimne poty. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji). można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki. ROLA. -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. ZATOKA SZCZĘKOWA- . który łączy zatokę z jamą nosową. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. Pojemność każdej zatoki wynosi ok. wzmożona potliwość. zaburzenia koncentracji. ZATOKA SZCZĘKOWA. co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych. sok owocowy). SCHORZENIA ZAPALNE. bóle głowy. 2. głód. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce.ANATOMIA. NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE. parestezje.hiatus maxillaris. zębodół kła natomiast leży przed zatoką. Rozwór szczękowy. POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie. umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. przyśpieszone tętno. U noworodka mają wielkość ziarna grochu. 24cm.5-2mg glukagonu.8 mmol/l (50mg/dl).

tj. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie. Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej. 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej.zderzaka” twarzy. Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu.(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm.57. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego. 58. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego . skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego.zapalenie migdałka podniebiennego . które ustępuje po kilku dniach od urazu.. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć. Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu. To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. policzka i skrzydła nosa. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np. uderzenie pięścią. Zablokowanie odwodzenia żuchwy.

zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: .chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej.wg Krysta objaw różnicujący 3. skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1. Zaburzenia funkcji połykania. obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: . Trudności w połykaniu i mówieniu.zakażenie zębopochodne 1. Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8. Silny ból promieniujący do skroni 3. skrzydłowo-żuchwowej. Chrypka 4. Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6. zaburzenia oddychania 2. podjęzykowej.zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej.wewnątrz. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej.ropne zapalnie migdałków podniebiennych . Szczękościsk ( rzadko ). Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) .. niekiedy oddychania 5.asymetria cieśni gardła 4. Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli. Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: . Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2.zapalenie ślinianki podżuchwowej .utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych .

Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę. Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi. Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm. Szyna Tigerstedta rozporowa. Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach.do jamy czaszki 59. opróżnienie ropnia i drenaż. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. skrzydłowopodniebiennej. Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach. z tym. 1.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo. że liczba zębów powinna być taka. który będzie objęty wiązaniem ligaturowym. aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego.do śródpiersia . rozporową. SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE. Szyna Tigerstedta gładka. Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych. Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury.żuchwowej. Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. Jest wykonana podobnie jak szyna gładka. czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu. szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego . Jest najłatwiejsza do wykonania. podskroniowej . WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. z pętlami i z równia prowadząca. Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka. 2.ku górze do przestrzeni skrzydłowo. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego.

5 mm. SA one doginane w kierunku dziąsła. 4. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny. Jest modyfikacją szyny gładkiej.kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. Standardowa szyna Hauptmeyera. Jest rzadko stosowana. 8. Różni się od szyny Sapera tym. Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. że: . 7. Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . Standardowa szyna Tigerstedta. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych. są używane przeważnie w pierwszej pomocy. Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. Szyna Tigerstedta z pętlami. pod warunkiem. M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych. 5. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny.3. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera. że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. Różni się od gładkiej tylko tym. ale muszą od niego odstawać na 1 mm. Szyny druciane standardowe. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej. 6. Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy. Szyna Hammonda.

szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego . jeśli może zaburzyć oddychanie .jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe.zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy . ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego.zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: .można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach . Przy złamaniach z żuchwie . ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane .szyna jest dobrze dopasowana do zębów.jeszcze lepsze .ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 . oczkowe (2 – szczękowe) . .w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego.6 lat mają: .pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej . unieruchomione). dogięta na modelu gipsowym .całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .jest to najprostszy sposób unieruchomienia.zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów.jest to odpowiednik szyny Tigerstedta. Iry (2-szczękowe).nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową. UZĘBIENIE MIESZANE .dzieci w wieku 7-11 lat . a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych . a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej.zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie.

Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań. Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte.Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn .ząb w szparze złamania .unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe . szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania.uzębienie mleczne .astma . krwiaki.choroby serca i stany lękowe . służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia .są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np. a także niektóre schorzenia ogólne.zęby rozchwiane .unieruchamianie dwuszczękowe – Iry. Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. Zakażenie.zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem . choroby wyniszczające. zanieczyszczenie ran ciałami obcymi.ciąża .nieleczenia .bulimia. znaczne przemieszczenie odłamów. usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu.choroba alkoholowa .nieprawidłowego leczenia .pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych.braki zębowe . Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi. Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby. choroby przemiany materii itp).złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy. anoreksja . pierwotnym. .rozległości obrażeń . które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem. Innymi czynnikami. wymioty . oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: . jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień.padaczka .niedrożność nosa . w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna.reflux. wymiany na szynę Tigerstedta .

jest promienica. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. szczelina złamania staje się nierówna. Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”. wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. niekiedy z przeszczepem kości. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. wypełniona ziarnina i martwakami. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. Staw rzekomy (pseudoarthrosis). jeżeli wydzielina zalega. i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania. . Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s. Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. Leczenie je ortopedyczne. ropowica przestrzeni okołożuchwowych. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). Niedorozwój zatok szczękowych.Naciek zapalny ropień.s-ż. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. wygładzone i pokryte kością zbitą. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad. Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. szczególnie żuchwy. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. Występuje po złamaniach szczęk u dzieci. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. szeroka. a nawet połowy twarzy. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. Rtg – końce odłamów zaokrąglone. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg. rzadziej kości jarzmowych i szczęk.

nie na leżance. piersiowej.nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone. odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3. 81K. że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze. sercowego –pogotowie.wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów. należy wezwać pogotowie (bezpośr. wymioty. Postępowanie: 1. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca. sercowego. życia ) 4.nadciśnienie przemijające . ciśnienie krwi b. Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: . Ocenia się.spowodowane lękiem czy bólem . Potylicy). Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg.duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m. Postępowanie z chorym.postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. tylko w 70% rozpoznawane. nadciśnienie leczone ale niekontrolowane . świadomości (objawy uszkodz.bóle głowy (najcz. Nadciśnienie t.60. co najmniej 5 min. Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków. wysokie a stan ogólny chorego zły. Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B. rozpoznane w trakcie zabiegu chir. Choroba niedokrwienna serca. Z współistniejącym bólem w kl. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu). Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych.89 mmHg. Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane . Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. gdy . 72K. Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: . 183B. OUN) -ból w klatce piersiowej .nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle. U pacjentów z chorobami ukł. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją). zaburzenia widzenia. nudności. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. zagroż. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne.

charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl.ból dławicowy.zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język). Ból tępy. pozycję leżącą .bóle zuchwy.blady. . dławica Prinzmetala (zwęż. sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu. zmierzyć ciśnienie krwi.zapewnić komfort. Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują. Pacjenci. ramion. jest to stan zagrażający zawałem m. .podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja. wieńcowej.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg . czkawka.brak możliwości kontroli ciśnienia . Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego. a m-ca nie można określić. zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki). spocony.zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. t. niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości.) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu.w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany. wymagają zmniejszenia dawek o połowę. Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki . duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) . wieńcowej). który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny. spłycenie oddechu.szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe. nadbrzusza. Ekwiwalent bólowy (objawy). tachykardia. zapalenie. wstrząs. Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . który nie ustępuje pod wpływem nitratów. stabilna choroba wieńcowa. Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. piersiowej. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji . Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty.przerwać zabieg .jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: . Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t. karku. zator. Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen.podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. . zębów. gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi.

To: próba Valsalvy. . żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie. sercowego. szczególnie kończyn. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. u których NIE ZSZYWA się zębodołu. DIC. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. zasłabnięcie. stosowane są również kleje tkankowe. dextran). choroby wątroby. Często u osób z nadczynnością tarczycy. Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m. Z kości przez jej zmiażdżenie. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. zblednięciem powłok. Odczuwany jako kołatanie serca. Tlenoterapia. szczególnie u dzieci. * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m. dostęp do żyły. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. nadciśnienie. miażdżyca. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. wadą mitralną. Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. ucisk na gałki oczne. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . Miąższowe przez wosk chirurgiczny. szpital. Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. lód. sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). niedokrwieniem m. spłyceniem oddechów. płytkowe. masaż zatoki szyjnej. kobiety w trakcie miesiączki. Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. niedokrwistości. cukrzyca. ochłodzeniem skóry. deslanosid. Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A. sercowego. podanie płynów (NaCl. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. naczyniowe. X.

Epsiaminokapronowy 2 amp. przy krwawieniu podać wit. wit C 1000mg. hydrokortyzon 100mg. mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C.akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII .2).W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych./mm3). AHG) * czynnik IX . Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu. cyclonamina 2 amp.prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII ./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys.globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A. Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę). antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. ustnej w warunkach szpitalnych. uszkodzenia śluzówki. aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy). 2. o ile sama tamponada nie jest skuteczna. Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw. Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. zębodół zaopatruje się spongosanem. ac-globulina) * czynnik VI . Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem. przy poziomie płytek poniżej 50tys. czynnik Rosenthala) * czynnik XII . VIII. konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu. osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j.czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) . ambulatoryjnych ranę zszywa. hemofilia Bcz. Sintron.fibrynogen * czynnik II .zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B.5-3 (norma 0. odstawić leki i przejść na heparynę. można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. 1.czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI .protrombina * czynnik III .Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia.1. rutinoscorbin. PTC) * czynnik X . Dikumarol. IX.zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V . Preparaty te podaje się przed. Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz. Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I .proakceleryna (czynnik chwiejny. w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po.tromboplastyna tkankowa * czynnik IV . Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l. von Willenbrandtta (cz.8. K dożylnie 2. w 5%glukozie 250ml lub NaCl. Zalecane pojedyncze ekstrakcje.

stabilizujący włóknik (fibrynaza.* czynnik XIII .5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR. . fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech. Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej). wytworzenie skrzepu. Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość. ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się. Pogłębienie przedsionka wskazania: .nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii.9% NaCl. 61.czynnik Fletchera * kininogen .wrodzony płytki przedsionek . którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami. wlew dożylny dextran 40000 i 0. co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym. natomiast bardziej elastyczne. FSF czynik LakiLoranda.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła .czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek. Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej. Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina . Odwarstwia się płat śluzówkowy. W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg. Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek. pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki. Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem. Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie. W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym. 62. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej. pogrążonym. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki.

od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. 63. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. Leczenie polega na zapewnieniu .opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. a tzw.naciek zapalny. uschniętego drzewa. Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) . Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych. szczególnie żuchwy jest promienica. TK i MR.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów. Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji. . W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. wypełniona ziarniną i martwakami. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki. . o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje). Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. . Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. szeroka. szczelina złamania staje się nierówna. W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. ropień. której brzeg jest dobrze odgraniczony. Po 8 tyg.

Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi.Język – budowa. 64. niekiedy z przeszczepem kości. jeżeli wydzielina zalega. . Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci. wygładzone i pokryte zbitą kością. jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. . oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną. . Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. W języku rozróżniamy nasadę. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. .prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. funkcje. bruzda graniczna (sulcus terminalis). czyli grzbiet języka (dorsum lingua). Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości .zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. . jak też żucia i połykania. powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. . Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy. postępowanie w przypadku ropnia. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. rzadziej szczęki. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. trzon i koniec. tzw. Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). Przy porażeniu zarówno mowa.staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego. Leczenie jest ortopedyczne. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu.zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów.

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne .u starszych – ok.) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: . dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2.rodzaju .u dzieci – ok.od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1. a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę . 8 tygodni Zależy od: . która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości. czyli ziarnina .z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek .68.odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69. 6 tygodni . Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry.osteoblasty wytwarzają fosfatazę.w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych. a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę . ale jeszcze podatna na przesunięcia .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów .intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne.stanu ogólnego . 4 tygodni .wieku chorego .z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty . TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .w średnim wieku – ok. ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew .miejsca złamania .stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3.po 3 tygodniach jest już dość spoista.zanika obfite unaczynienie .krwiak ulega wchłonięciu. TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ .kostnina powstaje ze wszystkich ww. kości i z okostnej .GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI .

zaczerwieniona.w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe. nierówności.przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste. stosuje się więc leki przeciwkiłowe .5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) .mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami .leczenie jest przyczynowe.leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) .owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami.występuje na wargach.schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych . języku lub wardze .leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek.1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) .histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka .nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) . ostrymi brzegami protez.) . często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki . policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) . wypełnieniami itp.zmiana o wyglądzie brodawki .w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) . rumienie. błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej. błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków. 0. prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry. w razie potrzeby. które mogą ulegać owrzodzeniu . mogą prowadzić do przemiany nowotworowej . jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego. a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania .leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi. które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne.na części śluzowej mogą występować pęknięcia.owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok. a czasem powierzchowne kilaki.

stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła .najczęściej u mężczyzn (94. wyrostki zębodołowe.charakteryzuje sie niedokrwistością. czynniki jatrogenne. gdy dochodzi do owrzodzeń .jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia. obrączki czy tarczki na języku .5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) . .występują zwykle na podłożu neurogennym. nawyk przygryzania policzków.są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków.leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) . bruksizm. opalizujące zmiany III st – wyniosłe.z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin. twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną . PP i B complex .klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp.-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej . głownie A. prądy galwaniczne.wg. używki itp.najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.możliwość zezłośliwienia wynosi 0.miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe. rzadziej podniebienie. sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej. do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia. jak: palenie papierosów. głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia . niedokrwistość. ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) .występuje na skutek niedoboru żelaza . B. niedokwaśnością. wargi .4%). często u kobiet w wieku przekwitania . .9%). a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe.może być ograniczona lub rozlana . dno jamy ustnej.leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek. . żelaza. B2.zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin . rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy).

rozprz. zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie. lecz. Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5. ale wręcz odwrotnie. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń.ustnej.) j. częste beztlen. dynamiki. mieszanych. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). ustnej. procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. trudność określenia wrót zakażenia. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3. co umożliwia rozcięcie. oddychania 4. wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. Sąsiedztwo OUN i Zagroż. możliwość krwionośne i limf. szyi i jamy ustnej.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. przyczynowe (usun. Złożona budowa Różnorodność postaci.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B. PP. Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. preparaty żelaza 70. nacięcie. wykluczyć nowotwór 2. oka. (promieniowce. Zwykle występują w obrębie twarzy. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt.

wolniejszy przepływ krwi. możliwość nakłucia ropnia 71.. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza. 5 oraz 6) . Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz.nosa. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany. Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna. haluronidaza. chir. o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. zatok obocznych 6. brak zastawek.

klinowo-podniebienny. tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa. żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa . szczelina oczodołowa dolna.o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły. o Wzdłuż nerwu żuchwowego. kanał skrzydłowo-podniebienny. kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. żyła oczna górna i dolna.

Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. 73. spowodowanego zwolnieniem akcji serca. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici). Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej. Jest to stan chorobowy. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki. Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca. przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych. skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. przy nawet lekkim ucisku.

co odpowiada mieszkowi zębowemu . czyli od strony podniebienia lub języka. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania. W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego. dolne kły i dolne siekacze. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła. Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba.5 mm. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0. 2. przebyte urazy szczęk. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. zaburzenie hormonalne. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością. torbiele i guzy nowotworowe. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy .przy podstawie wyrostka kłykciowatego. niedobory witaminowe. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe. Korzenie są często zakrzywione. zniekształcenia porozczepowe. dziedzicznośc. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica. Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia. Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości. Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego. Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich. pantomogram).Zabieg odsłaniania korony zęba. że znajduje się bliżej kliszt rtg. Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym. Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. zatoki szczękowej. zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. połączeniu jej za pomocą .Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały. Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości.polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. prawidłowo zbudowany.

nerwoból objawowy. Wynika to z ułożenia zęba w kości. Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych. zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. najczęściej górny kieł. 74. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy.polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. Jeżeli zatrzymany ząb. jest położony podniebiennie. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. protetycznych i estetycznych. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej . Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. ucisk na ząb sąsiedni. 3. stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe. W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej.wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis). b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu.

pneumoniae. zapalenia ucha. zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. bakterie atypowe: mykoplasma. chlamydie. W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. malformacje tętnico-żylne. zapalenia zatok. • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia. pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki. jodowy) i możliwość infekcji. legionella. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). . przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. niektóre Gram ujemne (-). Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. 75. funkcji.

Neisseria. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+). doksycyklina.iv. zakazenia skory i tkanek miękkich. po. po.po. oksytetracyklina. zakazenia stawow i kosci.colli. zapalenie wsierdzia.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok. Pseudomonas Auerginosa.iv. L i n k o c a m i d y : 1. roksytromycyna. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza. zapalenia zyl. wtorne infekcje grzybicze. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-.iv. Dalacin C. iv. w tym S.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po. w tym E. zapalenie kości. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. . tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych. posocznica. po. Bakterie g-. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica. rowamycyna. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. roitetracyklina.aureus. modyfikowane. zapalenia pluc typowe i atypowe. dawercyna po. spiromycyna. oleandromycyna???. hipoplazja zębów. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Proteus. karmienie piersia.iv 2. metacyklina.gram ujemne (-). Lincomycyna po. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych. Klindamycyna. T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina. uszkodzenia wątroby i nerek.

G-. p. Proteus. Tiar. Tykarcylina. Amoksil. Zinacef.o. i. Ampicylina. Rp. Mandol. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+.o III: +Rp. Temocyklina. Cefiksym. p. Cephalexin. Rp.iv. iv. Cedax.v. Azlocylina. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe. Monaspor.v +Rp. i. p. Timentin. Baypen. Ceclor. Carbenizylina. Zinnat. farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. Mefotoksyna. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. Keflin. po. Cefobid. Suprax. Duracef. rozpad komórki bakteryjnej.v. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe. Piperazyna. ureidopenicyliny: Enterobakterie. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. Ceftriakson. Mezocyklina. Aksetyl. Keflex. Rocephin. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Securopen. Ceftazidim. i.acetylomuraminowego w ścianę komórki. iv. Carfecillin. Cefaklor. po. Mefoxim. III generacji I: Rp. Hiconsil. Kefzol.v. Mecylinam) -cefalosporyny: I. metycylina. karbopenicyliny: Pseudomonas. działają silnie bakteriobójczo. nafcylina.o II: +Rp. Sefril.v +Rp. są antybiotykami drugiego wyboru . II. p. i. Duomox. V-cylina). kloksacyklina. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N.Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. prokainowa. Rp. i. Claforan. Rp.o. bakterie G+: nieskuteczne. Amoksycyklina. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa. Cefoperazom. polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina.iv.

o Cyprofloksacyna. iv  K a r b a p e n e m y .aureus. i. w tym układu oddechowego. sulbaktam. Rp. nie dziala na Streptococcus). Imipenem. Abaktal.i. kości i stawów. zapalenia ukl. Kliebsiella. zakażenia układu moczowego.colli. tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna. Ciprinol.ciężkie. nefrotoksyczność. Pseudomonas. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej). Aztreonam.o. p. hepatotoksyczność. skóry. Noliein. tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: . G-(E. Rp.i.v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża.o. . tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy. kości. Właściwy dobór antybiotyku . p. p. Otloksacyna. karmienie piersią. tkanek miękkich. Teikoplanina. oporne na inne antybiotyki.v. dróg moczowych. tkanek miękkich. Ciprobay. Oddechowego. Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2. kości i stawów. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-. moczowego. Tienam. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. Proteus. moczowego.bardzo szerokie spektrum G+ i G-.S p e k t r u m : bakterie G+(S. i. p. ototoksyczność. Rp. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1.v Nortloksacyna. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność. Tarivid.v Petloksacyna. Enterobacter.

przewlekłym zapaleniem ozębnej. Ropnie u osób wyniszczonych 5. Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1.0g/1godz. następnie 0. torbiele. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6.5g antybiotyku -Erytromycyna 1.Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem.po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej. zęby z torbielą korzeniową.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. 76.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby.3. Objawy uogólnionego zakażenia 7. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2. krzywica .zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej. a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności. z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną. przed zabiegiem.Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą. po czym po upływie 6 godzin następne 1.zaburzenia hormonalne. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe. Czyraki twarzy 8. przed ekstrakcją.0g/2godz. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem. Zapobiegania działaniom ubocznym 5. urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku .z miazgą zgorzelinową. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości. Ustalenie skutecznej dawki.wady rozwojowe. czasu leczenia i drogi podawania 4.Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi. Ostre i przewlekle zapalenia kości 4. Ropowice twarzy i szyi 3.

Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1. zapalenie kości.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3. najczęściej jednostronnie. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte. ślinianki podżuchwowej lub przyusznej. temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego. przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia. angina.zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. szczękościsk. skrzydłowożuchwowej. ulożone podniebiennie. szczękościsk.Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. ból promieniujący do ucha. ewakuacja ropnia. ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej. usunięcie zęba . zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. ropień okolomigdalkowy. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2.Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej .Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej.zapalenie kości.Zabieg odsłonięcia korony zęba.

ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła. białka. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. wąskie światło. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi. węglan wapnia. zawiera dużo mucyny. • Ślina – zasadowe pH.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia. kręty. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. Najczęstsze schorzenie ślinianek. ptialiny. sole nieorganiczne. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych. związki organiczne. nawracającym odczynem zapalnym.77. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: .

Głównie dotyczą ślinianki przyusznej. wzmożona spoistość. Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego. w menopauzie i andropauzie. przywspółczulny oraz leków psychotropowych. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy. wyniszczenia u alkoholików. objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych. w anoreksji. bulimii. sialografia Leczenie chirurgiczne. czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych). Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. u cukrzyków czu alkoholików). obrzęk śliniaki i jej ujscia. można wyczuć kamień) • Badania obrazowe. a zwlaszcza: u cukrzyków.silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). nienowotworowe choroby ślinianek. w hiperlipidemii. pelagra. Patogeneza nie jest jasna.niedoczynność układu lub neuropatia (np. w otyłości. RTG.USG. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu. Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri.nawracające. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. 2. Objawy. w czasie ciąży i laktakcji. 3.usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym). szkorbut).• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból. Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1. K:M 9:1. Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia. częściej. niezapalne.konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy).

zwiększona liczba leukocytów. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. bóle mięśni i stawów. z tendencją do strupienia. pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. czynnik reumatoidalny. Zespół Heerforda • .podwyzszone. obrzęk ślinianek przyusznych.naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny.zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej. zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu. zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy. niewielkie podwyższenie temperatury. suchość błony śluzowej jamy ustnej. • Oddechowe: suchość w jamie nosa. Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza. Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek. złe samopoczucie. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki). łzowych oraz końca języka. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów). jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek).steroidy i leki immunosupresyjne. w toczniu rumieniowatym układowym (20%). ból. próchnicę zębów). przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby. obniżenie odporności organizmu.40%. • Brzuszne: przewlekłe. zaburzenia żucia. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry.Powiększenie ślinianki. obrzęk ślinianek przyusznych.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby.75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). zapalenia opłucnej i płuc. powoduje: trudności w połykaniu.

wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny. często nieodwracalne. uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. z związku z krwotokim. wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. ciezkim nadciśnieniem płucnym). środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne. septyczny. w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. objawy ogólne (stany gorączkowe.Występuje rzadko. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. witamini A. zaburz. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek. neurogenny. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe. . płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. osłabienie. wadami zastawek. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. toxyczny). wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca. Wstrząs – uczuleniowy. oparzeniem). Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. endokrynny. anafilaktyczny. zaburzenie składu chemicznego śliny. płucnej. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia. Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. rozstrzeniową. chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. bądź też wszystkimi na raz. Dawka 60-70 Gy. neurologiczne i fizykoterapia. kardiomiopatią przerostową. Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. toxyczny. a często śmierci.zniszczenie w 80%. masywnym zatorem tet.B comp.. zaburzenie czynności w 50%. niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. Rytmu serca). 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki. w zwiazku z tamponada serca.

a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg). Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. a ponadto wzrost temp. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. obrzek blon sluzowych..5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. czynnika etiopatogen. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy. kininy.2-0. chlodna. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg . ale dowiedziono także udzial IgG. zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. . metabolity kwasu arachidonowego. kalikreina). Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. bladość. leukotrieny. z tym. a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. tryptaza. dynamiki oraz fazy wstrzasu. obrzek krtani. W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. jest to zatem szybko rozwijajaca się. podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów. wykwity pokrzywkowe. sercowego. przyspieszenie akcji serca. skurcz oskrzeli (duszność). gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. ogólna. mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom. swiad. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. obrzek Quinckego. serotonina. ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np.Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu. Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. sinica obwodowa etc. i tlenek azotu. histamina. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. przerwanie kontaktu z antygenem.

teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia. W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju. która powstaje przy ciezkim zakaż. W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. padaczka. w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10. choroba wrzodowa). Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii. ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe. jednakże może być spowodowany gram +. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. mogą dopowadzic do . H1 w dawce 25 – 50 mg. beztlen. plyn wieloelektrolitowy. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9. przerwanie kontaktu z alergenem 4. bakt. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . zaburzenia rytmu serca. grzybami. natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. którego terapie prowadzi się na OIOM. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny. miedzy innymi w tk przyzębia okw.c. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7. np. wirusami.agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn. p/wsk do stosowania takie same j. HAES-200. podanie tlenu 4-6 l/min 8. (pwsk do podania jest padaczka. Plan dzialania: 1.5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5.2-0. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym.Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy. świeży zawal serca.. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min). podanie l. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2.wezwanie karetki 2. a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg. pierwotniakami. nie przekraczając 40 mg. 5% glukoze.w. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego.

: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego. Przysp. polegają na monitorowaniu czynności życiowych. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. czynnika aktywującego płytki – PAF). w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek. uszkodzenia śródbłonka. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec). Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu. z cukrzyca.pok i układzie moczowo-płciowym). nowotworem.wystąpienia wstrząsu septycznego.in. starzy. IL-6. Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL. wzrostu przepuszczalności naczyń. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu. . wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Krążenia Przysp. który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu. Mat. Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep. Wstrząs często powodują m. po operacjach na p. dzieci. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow. Przem. jak też tlenku azotu. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna. co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw. czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane). a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego.

septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych. pobudzają je do wytwarzania cytokin. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. obojętny. wezwać karetkę pogotowia ratunkowego. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. bezpośrednio po urazie. zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). ułożyć go płasko z nisko położoną głową. Aureus i Strep. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. tętno jest przyspieszone. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. chory może być podniecony. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. Skóry Spadek ciśn krwi . Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. Objawy: Gorączka powyżej 38. Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B.• • złamania kości długich. łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. T . chłodna. zwykle słabo wyczuwalne. w początkowym okresie wstrząsu. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła. nie interesuje się swoim losem i otoczeniem. ewentualnie unieść kończyny dolne. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. często pokryta potem. rana. nie poruszać chorego bez potrzeby. plamiste zap. Wiążą się one z limf. ale nieco później staje się otępiały.9 stopni Erytrodermia – rozlane.

–150 –180 stopni Celsjusza. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni. oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii. Nowotwory łagodne – zasady. Temp. Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem. Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. Chirurgia laserowa: . leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie. wymioty. bóle mięśni. Została stworzona molekuła V-beta.Objawy narządowe: biegunka. bo daja wznowy. Zamrażanie powinno być powolne. ani radioterapii. leukocyturia. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas. Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu. wzrost stężenia bilirubiny. Do zamrażania używa się krioaplikatora. T. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany. 79. zawroty głowy. Jeśli usuwamy to całkowicie. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1.5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie.

Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana. ale powiedzmy. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3. 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat. Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. a tym samym niszczenie kom. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast. SIALOGRAFIA. 80.kamica ślinianek. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią . Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2.aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym. Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej.. daje to ubytek cienia ślinianki.w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz . OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1.Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich.w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym. Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia.). a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego .torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej ... . w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji . która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek. której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw. widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego. gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym . WSKAZANIA: .wczesne zmiany sialodochitis. neo.w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >. również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej.

brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem .ostre stany zapalne gruczołów ślinowych . przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową. Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n. . na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi. Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. leżą w grzbietowej części mostu. 81. o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: .uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze . że lepszym badaniem jest USG. Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor).trigemini) leży w grzbietowej części mostu. utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia. w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis.nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. Jądra krańcowe (nuclei terminationis).sialozy. Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego. MR.w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ). Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego. W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej. TK. Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe. Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli). Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri). Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi.trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu. do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego.jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n. Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego. w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis).trigemini).

odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa. Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana. otoczony przez oponę twardą. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia. która tworzy dla niego jamkę. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ).Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej. Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej.meningea parva). Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. .oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej. gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. dążąc do nerwu żuchwowego. gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny. Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa. Zbiornik ten. bocznie od trzonu kości klinowej. nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. mniejsza. Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej.

Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia. biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego.Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. razem z tętnicą oponową środkową. Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną.mandibularis). do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego. zaopatruje ona namiot móżdżku. Ta ostatnia. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa.meningeus medius). okolicę zatok skalistej górnej. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa. w rzucie bocznym na guzek stawowy.ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n. Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r. instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój. a z niej do otworu okrągłego.maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego. twarzowego i językowo – gardłowego. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową. .meningeus nervi mandibularis). Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi.tentorii). zaopatrująca przednią część opony twardej . 2. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej. Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. to znaczy że nakłuto zatokę jamistą. Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny. 3. jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową. wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r. Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów. poprzecznej i prostej. Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r.

Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3. Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej. przedłużenie nerwu nadoczodołowego. przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz. który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej. które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach. Nerw czołowy (n.supraorbitalis). który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową. Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. gdzie zaopatruje spojówkę.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1. obwodowych. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1. a poniżej nerwu bloczkowego. Nerw łzowy (n. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r. 2) nerw czołowy. dołączają się też włókna współczulne. za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego. 2.communicans cum n. Nerwy rzęskowe długie (nn. Nerw sitowy tylny (n. do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy.Do włókien pozazwojowych. Nerw oczny Nerw oczny (n. cieńsza z dwóch gałęzi.lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego.zigomatico).frontalis).ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej. . Nerw nadbloczkowy (n. najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego. Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową. Nerw nadoczodołowy (n.supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego. odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. 3) nerw nosowo-rzęskowy. Gałąź boczna (ramus lateralis n.ciliares longi) do gałki ocznej 2. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej.supratrochlearis). dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy. oddaje gałązki do jamy nosowej. gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej. powieki i skórę. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy.ethmoidalis posterior). który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu. Nerw nosowo-rzęskowy (n.

biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym. . 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria . otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej.nasales anteriores mediales). radix symphatica.infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej. Główną jego gałęzią jest: 4. Nerw podbloczkowy (n. leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego. Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy.ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki. w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi.nasales anteriores laterales). radix brevis). 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare. odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego. Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni). zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari).ciliares breves) w liczbie 3-6. Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej. Jedna z tych gałęzi. w woreczku łzowym. Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej. przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa. Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr. Nerw sitowy przedni (n. radix media) od splotu współczulnego. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi. czworokątny. o wymiarach 2x2 mm. stanowiąca korzeń czuciowy..nasalis externus). W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr. biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis). gałąź nosowa zewnętrzna (r. ruchowy od nerwu okoruchowego. prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy. Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn. zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa.

w liczbie 2-3.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r. a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole. gałąź dziąsłowa górna. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka. dostając się na twarz. które dzielimy na trzy grupy: tylną. Pozostałe gałązki.alveolares superiores). na guzie szczęki.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego. doprowadzając do niego włókna czuciowe. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy. Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. wchodzą do kanalików kostnych. Nerw podoczodołowy (n. tworząc splot zębowy. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową.maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna. który opuszcza przez otwór podoczodołowy. Jedna z tych gałązek. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. środkową i przednią. 3. zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi. Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem. 1.Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr. Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn.żuchwowego).alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego. w tylnej części bruzdy podoczodołowej.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie.Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr. 2. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół.alveolaris superior medius) często nie występuje. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. a potem do kanału podoczodołowego. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi. albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek. Gałązki te (rami nasales)zespalają .pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi.

Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior). które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki.zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym. Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr. tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. zwróconą do dołu skroniowego.dentales superiores). kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni.gingivales superiores). albo cienkim kanalikiem kostnym. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. gałąź jarzmowo-twarzowa (r. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne. Gałązka dolna. Wytwarzają go korzenie: . splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów. ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny.zygomaticotemporalis).labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n. Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych. Jeżeli nie istnieje. czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy.nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr. Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. gałąź jarzmowo-skroniowa (r. Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%. zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości. długość jego wynosi około 5 mm. Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr. środkowych i przednich tworzy w kości. Rozgałęzia się w przedniej części policzka. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. czy nie.się z nerwem nosowo. zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr. Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych. który wówczas je unerwia. Górna z nich. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr. nerwy zębodołowe przednie w 25%. Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum.podniebiennym. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. w okolicy przyszcztowej. Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego.zygomaticofacialis).

nasopalatinus Scarpae).nasales posteriores superiores). przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr. które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym.radix facialis. odchodzą od nerwu twarzowego. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien.nasopalatinus. Włókna przywspółczulne. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego.1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową . Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój.Gałęzie nosowe tylne górne (rr. Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa.Vidianus). 2)Nerw skalisty większy (n. Korzeń przywspółczulny. nn. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia. Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. gdzie przebija chrząstkę podstawną. są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi. Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2.petrosus major. Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n.).septi nasi) przegrodę nosa. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych. współczulny. czuciowe. n.petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego. nie ulegając przerwie.canalis pterygoidei s.nasales posteriores inferiores laterales). zwanym bruzdą nerwu skalistego większego. przywspółczulny. n.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie. a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr. Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku.Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr. ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego. n. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi.nasales posteriores superiores mediales s. Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego.pterygopalatini.carotis int.sphenopalatini).petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a. Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze. 3)Nerw skalisty głęboki (n.

nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n. Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn.przewodu nosowego dolnego i środkowego. zwana nerwem podniebiennym środkowym (n. zespalając się z jego końcowymi gałązkami. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne. Od zwoju. a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne. stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową.petrosus major).pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne.Gałąź gardłowa (r. 3. Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n. Nerwy podniebienne (nn. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. w którym droga nerwowa ulega synapsie. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym. Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej. Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek.intermedius) do nerwu skalistego większego (n.palatinus medius). 5.orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. Nerw podniebienny większy (n. które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej.Gałęzie oczodołowe (rr.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego.lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis).palatini minores). Zarówno nerwy nosowe. 4. Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior.zygomaticus). . Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka. Mała gałązka.

w końcu na boczną. 2. która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa. ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego.Nerw policzkowy (n.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym. Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. w okolicy oczodołu i w szczęce. Nerw językowy (n. 1. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie. czasami możr w ogóle nie istnieć. promieniujące ku tyłowi głowy. Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu.buccalis. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej. Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n. Tu rozpada się na gałązki końcowe.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. wiedzie również część ruchową. czuciowy. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej. zaczerwienienie i obrzęk policzka. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny.buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. później między gałęzią . znany pod nazwą zespołu Sludera.mandibularis). do ucha i do barku. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części. n. potem przedostaje się na stronę przednią. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust. Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu. Przebiega bocznie od tych gałązek. Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia. następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia.

W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych. skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej.sublingualis.linguales). Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r.subligualis. Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n. gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. gałąź nerwu językowego. Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na . XII nerw czaszkowy i n.isthmi faucium).żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym. Jest to nerw podjęzykowy (n. które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale). zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego. pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr. Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe. jednak biegną z nim również włókna ruchowe. 4. oddaje do niej delikatne włókienka. przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy.communicans cum chorda tympani). Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego.communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego. a rozgałęziające się w języku. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej. Nerw zębodołowy dolny (n. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym. Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową. która wiedzie włókna dośrodkowe.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne. oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej. następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. z którymi łączy się zwój podżuchwowy.hypoglossus.tonsillares).mylohyoideus). W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa.

owija się koło niego. Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n. Dalej. 4.gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy. że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej. dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego. już jednolity. zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r. przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr.membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr.alveolares inferiores posteriores et medii). Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny. przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca. Na uwagę zasługuje to. Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy. pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego.temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej.wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. Po drodze oddają gałązki do ozębnej. Nerw zębodołowy dolny. unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej.dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego . od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr. Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior). przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi.parotidei). b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n.mentalis). unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową. f)gałęzie stawowe (rr. .articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego.meatus acustici externi). Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior).auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową.Nerw uszno-skroniowy (n. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy. W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej. by rozpaść się na swe gałązki końcowe.

towarzysząc nerwowi policzkowemu.g)gałęzie uszne przednie (rr.Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n.pterygoideus lateralis).tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej.massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza. leżący poniżej otworu owalnego. gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą. Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. e)nerw żuchwowo-gnykowy (n. Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n.odchodzi od pnia.Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego. 5. Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. Zwój uszny (ganglion oticum). Często zawiera również włókna czuciowe.pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego.pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego. krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. Korzeniami jego są: 1. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego. Tu . d)nerw żwaczowy (n. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego. 2. a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej.petrosus minor). po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego. b)nerw skrzydłowy boczny (n. tam odłącza sięod niego. Są to włókna czuciowe.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy.masticatorius). a także przywspółczulne.temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym.Nerw żuciowy (n. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej.auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych. Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe. kieruje się na zewnątrz.

auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej.communicans cum chorda tympani).meningeae mediae). Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria). 3.Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a.musculi tensoris veli palatini). połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej. Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n. przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą.communicans cum ramo meningeo n. Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r. Włókna zazwojowe wydzielnicze.linguali). Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju. 2)korzeń przywspółczulny. leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: . Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione.mandibularis). Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy.communicans cum n. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r. utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n. Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare. Zwój uszny ma też inne połączenia. Tworzą one tzw. Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r.gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare).parotidei).facialis). 3)korzeń współczulny (radix sympathica). które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym.petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających. a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej. ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia. który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej. ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a.bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr. Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n.

poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego. zwłaszcza na rogówce. Linie te. tj. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie. a nawet do owrzodzeń rogówki. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne. Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią). powoduje wypadnięcie czynności czuciowej. prowadzi do stanów zapalnych. każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul. Porażenie gałęzi trzeciej. co może powodować utratę gałki ocznej. wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. biegnące poziomo. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu).zygomaticotemporalis od żuchwowego). Mięśnie żwacze ulegają zanikowi. zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe). tzw. unerwiający okolicę skroniową . guzach przysadki.auriculotemporalis od żuchwowego).glandulares). wchodzi w pole gałęzi drugiej. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. prócz zniesienia czucia na jej obszarze. zaopatrująca okolicę końca nosa.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym. tzn. lecz tylko jedna z nich. co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza. nerwem podjęzykowym (n.1)gałęzie gruczołowe (rr. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n. . Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. najrzadziej pierwsza. podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych. Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej. między jądrem nerwu a korą mózgu. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). tylko po jednej stronie. najczęściej druga. 3)nerw uszno-skroniowy (n. W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. Brak odruchu obronnego. jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych.sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego. porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria).

Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe. podniebienie. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. wargi) – pokryte szarym nalotem. w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. antybiotyki. może być nabyta (sulfonamidy. dreszcze. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. agranulocytozą. preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. dziąsła. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . wzrost liczby limfocytów. żywoczerwone i krwawiące. język.82. bóle w mięśniach kończyn i stawach. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii. objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej.

dzieci od 2 do 6 r. fagocytozy. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3. Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów.aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2.ż. dzieci do 2 r.dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie.aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi . z niewielką siłą. w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania.ż. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby.budowy kości i okostnej 2.bardzo szybkiego gojenia złamań 5. Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia.obecności ośrodków wzrostowych 4. obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia). adhezji leukocytów) 83. Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1.

a zęby stałe jeszcze nie mają . Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym. 3. zęby mleczne mają zresorbowane korzenie. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie.ż. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego. jego osobowości. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami.W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań.Dzieci od 2 do 6 lat.3. wieku oraz rodzaju złamania. dzieci od 12 do 15 r. najlepiej w znieczuleniu gólnym. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka. myślenia i przeżyć wewnętrznych. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych.ż. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku. jego odrębny sposób bycia. gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. 2. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów. Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. dzieci od 7 do 11 r.

4. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. stanów przedrakowych (leukoplakia. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. po 2 – 4 tygodniach. czynności i estetyki. wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. 84. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają . W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej. leczenia zniekształceń twarzy. Zrost złamań następuje u dzieci szybko.ich ukształtowanych. 2. nie przedłużanie czasu leczenia zmian. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. 4. Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. przetoki i nadżerki) 3. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. Zarówno jedne. przewlekle owrzodzenia. że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników. Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. a powikłania spotykane rzadko.Dzieci od 12 do 15 lat. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone.

stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85.: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem. 86. Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. picia alkoholu. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n.przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy. niepokojem. stresy. Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny. obgryzanie paznokci. ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie. Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). nerwowością. Przyczyną może być: . co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n. Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano . mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7. a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np.facialis. pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego.wyleczeniu. -objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. facialis) pod dnem komory czwartej. wewnętrzny niepokój. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego.

Dołącza się do niego nerw pośredni (n. potem łączą się za sobą. przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. nerwu pośredniego. gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym. stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. petrosus major). communicans cum plexu tympanico). Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. okrążając go łukiem ku dołowi. Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy.nerwu twarzowego (genu n facialis). zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi).facialis). Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. w grzbietowo-dolnej części mostu. śliniankę podżuchwową i podjęzykową. Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r. Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego. tj. część pierwszą (pars prima). W miejscu. Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). Następną. Stąd pochodzi jego nazwa. a przez zwój do gruczołu łzowego. lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu. Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo. zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi). małą gałązkę.gardłowego. nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Jego włókna czuciowe (smakowe). . Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy. W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze. odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego. Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego. leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego. część drugą (pars secunda). intermedius). Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. a biegnące za kolanem tzw. który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego.

i dolną. 3. 2. Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno. auricularis posterior). Część górna wysyła: 1. Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego.bębenkową. Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego. prowadzącą włókna nerwu pośredniego. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej. gałęzie jarzmowe (rr. tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. temporales). biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego . odchodzące od zwoju kolanka.W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. 2) włókna przywspółczulne.zygomatici). Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym.vagi). które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka. biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. wydzielnicze. W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. czyli pień szyjno-twarzowy. do brodawek grzybowatych. gałęzie skroniowe (rr. Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . jak i dolnej. Strunę bębenkową. czyli pień jarzmowotwarzowy. wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani).skroniowym. Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi. przedniego i dolnego brzegu ślinianki. rozpoczynające się zarówno w części górnej. odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani). Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto. gałęzie policzkowe (rr. buccales). w którym rozpada się na część górną.

Jest częstym powikłaniem. rzadziej przedtrzonowych.anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych.chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym. Z obserwacji klinicznych wynika. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. pochodzącymi ze splotu szyjnego. Głównymi gałęziami części dolnej są: 1. najniższa z nich. tranversi colli). Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. a wyjątkowo kła. że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia.jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) . Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki. Przy kontroli zębodołu stwierdza się. 88. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. zmiany okołowierzchołkowe zębów. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa. najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. torbiel) . WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. mandibulares). Mięsień szeroki szyi. gałęzie żuchwowe (rr. Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. złamanie szczęk). bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki. Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . postępowanie. Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa. superiores n. guz. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r. czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. leczenie POŁĄCZENIE JK. prócz nerwu twarzowego.nerw. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis). gałąź szyi (r. Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: . unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi.urazy (złamanie guza szczęki. marginalis mandibule) 2.przyczyny. Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę.ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa.

ząb usunięty w całości. wkładanie setonu gazowego). w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej. z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej.płat podniebienny arterializowany . a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych. W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok. Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii. W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej .ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona. Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić. może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu. dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu. ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca. Następnie wykonuje się badanie radiologiczne.metoda Zangego . a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce. zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym. Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa.płat przesunięty z policzka . Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba. prześwietlenie lub wziernikowanie.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. Niekiedy tylko. Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod. zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej .operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza . zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych.korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki. a otwór do zatoki małych rozmiarów. Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka. ewentualnie dodatkowo USG.płat językowy . Powstają bowiem następujące możliwości: .płat mostowy . wyjecie korzenia.płat skórno – mięśniowo – policzkowy .

Płat językowy . Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach. do okolicy siekaczy.. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni. Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. ponieważ nie zawiera okostnej. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Płat ten jest wiotki. dzięki temu jest doskonale ukrwiony. Metoda ta nie jest korzystna. Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym. Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki.dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy. Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce.ciało tłuszczowe Bichata . a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się. Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. skąd przesunięto płat. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). Można też zakładać szwy materacowe. zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka.

charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. dwuwęglanem sodu. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. niezależnie od metody.Płat językowy. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni. aż . Przy przewlekłych. pobrany z bocznej ściany języka. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. policzkowy lub podniebienny. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. 0. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. a zatykało to ułatwia. Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. Wskazanie stanowi podeszły wiek. szczególnie ropnych. co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. która może spowodować zator powietrzny.

. od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie. . uszk.jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf. . . t.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy.zespolenie odłamów szwem kostnym. . poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego.dwuczasowa osteotomia.zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego.bez nacinania powlok twarzy.nerwowego.umieszczenie nerwu we wgłobieniu. . . etap II . .) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista.Coldwella .odwarstwia się przyczepy m. zębodołowy dolny etap I .dojście wewnątrzustne . 89. skroniowego. Dal Ponta.od wewnątrz. .wytworzenie wgłobień w kości na n.od strony jamy ustnej.. .igła Kaegara. .przy użyciu piłki Giliego. szyjnej zewn.zachowuje n. 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki . .przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą. żwacza.zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy. .dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo.wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana.szyny nazębne. .cięcie zewnątrzustne. zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca. skrzydłowego przyśr.2 cięcia łączy się cięciem .odsłania się pole trzema hakami.popłuczyny z zatoki będą czyste. Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana . zębodołowy dolny. . wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej.

przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi. 90. . . .usunięcie nadmiaru kości z ok.z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia.wyciąg sztywny lub elastyczny. g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego.dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . .pole łatwo dostępne. trzonu . kurzu.przebieg mięśni nie ulega zmianie. okolica podżuchwowa. . skaleczeniu. . .cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem. wytwarzającą okrągłe spory. .wyciąg międzyszczękowy. co prowadzi do stałego. zwane też przetrwalnikami. Tężec Tetanus. powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych. występuje w glebie. .przeniesienie przyczepów żwaczy.jest neurotoksyną. które zużywają tlen). . Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach). . .zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna. bródki z cięcia w przedsionku od 6-6. błocie itp. .aseptyka zabiegu.szyny nazębne. która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego.Górskiego . zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej. Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie.prosta technika zabiegu. .wyciąg międzyszczękowy.strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy.przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą. Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu. .operacja języka. .dobre gojenie rany.choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani.dobra widoczność.„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego.2 cm od skrawka ucha. nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych. w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np. Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina.niewielki uraz.

• Ból głowy. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy. . Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2. • Wyczerpanie chorego. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA. • Niepokój psychiczny. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała. • Fibrynolizyna. • Duszenie się.• Tetanolizyna. ciepłota ciała podnosi się do 41 st.może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. Wzmagają się odruchy ścięgniste. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW.przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. • Skurcze robaczkowe mięśni. Postać zstępująca. • Ból w okolicy rany. pojawia się odruch Babińskiego.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk. W ok. • Stałe konwulsje.

Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna. podaję się do 12 godzin od zranienia.po 30dniach. • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec).• Zgon. Podanie anatoksyny/antytoksyny.5ml-dawka przypominająca 2.na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN. chory w izolowanym pokoju.0.po 6-12 miesiącach-0. 7. Prawidłowa pielęgnacja pacjenta. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4. Zwalczanie ataków. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami. • Oparzenia i odmrożenia. • Rozległe rany miażdżone i szarpane. podanie leków uspokajających. 3. nasennych. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe.5ml. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2. 6. ZAPOBIEGANIE: 1. 5. Rozcięcie rany. Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: . Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza. • Zanieczyszczone kurzem ulicznym. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0.5ml. Dobre odżywienie chorego. LECZENIE: 1. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów. ziemią.

towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk.nadmierne wysunięcie z. dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie.wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie .obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki. Rtg. wyciąg międzyszczękowy). zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy.91. ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu. jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową. Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej.następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia.unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa.

Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. Hemofilia A –brak cz.5 . okres półtrwania cz. IX T1/2 = 24h. VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%.nowego guzka stawowego. Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1. Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i. nie można szyć po zabiegach) 1. zropienie. Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. VIII.wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. Wczesne (do 24h) 2. zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie. jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0.zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka. Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2. Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . Hemofilia B – cz. podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku.

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna.2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. kreatyninę i białko C-reaktywnw. Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie.bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe. Odczyn okostnowy. Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa). a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg. heparynę.wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta. terapia 4-6tyg. Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy. Pierwotnie przewlekłe. W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2. kalcyparynę. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit. leukocytozę.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Zazwyczaj. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. U uczulonych na penicylinę-ampicylina. glikopeptydy. i metronidazol 500 co 6h. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce. cefalosporyny. sintrom. • • • .og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin. TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie.penicyliny. Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia .

Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. dekortykacja. W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. mogą ulec resorpcji. resekcja martwego odcinka kości. wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. zaburzenia widzenia. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). Dekortykacja. Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. Powikłania: odma. Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. cementów kostnych.4-2. Stosujemy. Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2. Bardziej radykalna. Chirurgia Ostre zapalenie. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki).roztwory klindamycyny. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią.Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia. choroba kesonowa. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni. przyspiesza angiogenezę. Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają. rekonstrukcje. Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. doustnie. resekcja martwych odcinków kośći. . Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. gazowy zator tętniczy. 30 razy.usuwanie rozchwianych martwych zębów. proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. gąbek kolagenowych. powstają po 14 dniach od początku choroby. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. dekortykacja.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie . Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego. ropą i martwakami. polimiksyny. nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne. neosporyny neomycyny. bóle zębów i zatok. zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.

W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3.oczodołowe 97. przodowi i przyśrodkowo do pod. levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. Klasyczne złamanie Le fort III. biegnie ku dołowi. 96. wliczają się w to złamania 1. PGMT . gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu.patrz pytanie nr 20. skroniowej w okolicy otworu zew. 2. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego . biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego.przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe .Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m. włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie . ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo . następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. kanału tet. miękkiego . na tylną ścianę szczęki. szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej. ustawia je poziomo i napina je.

podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m.unerwienie: gałązki splotu gardłowego. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego. tensor veli platini). cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m. włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego . działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy. a także drogą n. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym.biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami. biegnie po obu str linii pośrodkowej. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t.VII przez n.rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej.rylcowo-gardłowego. zwój s-p i nn. pochodzące od nX i IX. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr. palatoglossus).rozpoczyna się w środkowym odc. zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m.uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie. część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej. przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk.VII . unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie. szczękowej.. skalisty większy. podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym. druga część na haczyku wyr. czasem gałązki n. mięsień podniebienno-językowy(m. palatopharyngeus).

ultradźwięków i diatermii . nerwowych. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis). stos.unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap. zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. przeważnie u osób starszych. lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż.99. zap przyusznicy. dreszcze.regulacja zgryzu mechanoterapia. zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres.w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha.Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe.żwaczowy. ropne zapantybiotyki . o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis).jest najczęściej następstwem powyższego. zaczerwienienie skóry. bolesność dotykowa ssż. uzupełnienie braków zębowych . szczękościsk. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8. trzeszczenie. naczynioruchowych. o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych. bóle w okolicy ssż. ż w pozycji Benneta. choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew. chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta).jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp.punkcja. Ostre surowicze zap ssż. zap ucha środkowego. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. nieco podwyższona temp. ropień przyusznic. etio nie jasna. po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle. p/bół miejscowe okłady wysuszające. duży wysięk.

oddechu. swoiste.Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych. przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne.powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . sytuacji. reakcje na światło .szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka. wykonuje się także badanie Rtg. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność. temp. prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz.Gońcowe zap.Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. orientacji co czasu.występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk. w późniejszym okresie mechanoterapia 100. ssż. farmakologiczne. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż. ciśnienia. zależne od rozpoznania. USG. miejsca. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany. KT. szerokość.

kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. podniebienie  krwotok z języka. nos. skrzepy krwi. gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki. fragmenty kości. jamy brzusznej. V . protezy . używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową. żeby. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem. bada się stan nn czaszkowych II.podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) . uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język.Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek. III. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką. ewentualnie intubacja dotchawicza.VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki. szew materacowy i wyciągi na lejcach. tracheotomia 3. nie wolno trzymać ich luźno. kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy.

zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. bandaż 6. oznaczeni grupy krwi 4.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9. płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku . przetoczenie krwi 7. założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5. jałowa gaza .20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. przylepiec.Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych. należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7. tk. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6. zapewnienie tlenu ( podanie. intubacja. tracheotomia) 3. zapobieganie zakażeniu 5. odtłuszczenie.prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu. stała kontrola ciśnienia i tętna 8. opanowanie krwawienia 2.Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15.zaopatrzenie pierwotne odroczone.

kieszonkach dziąsłowych. Występują w płytce nazębnej. gardła i dna j. głowa odchylona na bok. aby krew i wydzielina z jamy nosowo.transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej . ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. odontolyticus.PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis). israeli (najczęściej wywołuje promienice). Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych.jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis.gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101. naeslundi i viscosus. nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8. złamanie kości. ubytkach próchnicowych. Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja.

PROMIENICA KOŚCI. tworzą się guzy ziarninowe. są przetoki. • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). w 3 postaciach: 1.actinomycoma) 3. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa. okolica podżuchwowa i kość żuchwy.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1. Naciekowa (naciek promieniczy. 2. Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. Centralna.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa. Guzowata (guz promieniczy. obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. promieniczak. szyja. Obwodowa. • Stany podgorączkowe.występuje rzadko. które niszczą kość. w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno .infiltratio actinomycotica) 2. wzrost OB.jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie. Guzowata-guz promieniczy.kość gąbczasta).

Nakłucie nerwu. wysokokaloryczna dieta. 102. najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych. POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej. usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina. • Zranienie mięśni. wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły. nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego. amoksycylina. usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach. witaminy. • Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym. można łączyć np. objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu). usuwanie martwaków. Zranienie naczynia krwionośnego.najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej. pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową. jedynie przy podaniu znieczulenia w m.

przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie. 2. przechodzący w senność. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie. Martwica błony śluzowej. szczękościskiem. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia. szum w uszach.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw. bradykardia. • Ból i obrzęk.jak wyżej.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie. Przerwać podawanie leku.raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. objawy: niepokój. prowadzące do bezdechu. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego. usunąć wszystko z jamy ustnej. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi. • Porażenie nerwu twarzowego. drgawki. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. leczenie: środki przeciwbólowe. zawroty głowy. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy. objawia się bólem. Podać tlen . Postępowanie: 1. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku. spadek ciśnienia tętniczego. jak w leczeniu neuralgii.się samoistnie. fizjoterapia.

może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu). Farmakoterapia: drgawki. Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg. 5. Przeciwskazania: . Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6. • Zaburzenia rytmu serca. spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. 7. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego. TRANSPLANTACJA. zaburzenia rytmu serca. śpiączka. Utrata przytomności. • Małe braki w uzębieniu. REPLANTACJA. bezdech. kły). • Zęby z niezakończonym rozwojem. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające.udrożnienie dróg oddechowych. Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze. 4. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie). 8. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. nieuszkodzone zęby stałe (siekacze. • 105.diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie.na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca. • Jednokorzeniowe. IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg.3. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia. powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów. drgawki. • Zdrowe przyzębie. Przy utracie przytomności.

po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. tkanka tłuszczowa. wodzie. mleku. leczenie kanałowe. nerwy i ścięgna. • Ropne zapalenie ozębnej. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo.między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. powięź.u tego samego osobnika • Homogenny. gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. soli fizjologicznej.• Schorzenia przyzębia i miazgi. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe.z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku. następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie. znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów. • Ksenogenny. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. ew. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. chrząstka. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. Powikłania późne: resorpcja korzenia. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy. • Złamanie zęba. inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia. błona śluzowa. jelito cienkie. Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu. Rodzaje przeszczepów: • Autogenny. zakażenie. • Duże braki uzębienia. Implant jest materiałem sztucznym. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni. płynie do soczewek kontaktowych. kość. Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. żyły. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole. .implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji).

a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. podbródkowe. Małe czyraki często nie wydzielają się. niekiedy jako pierwszy objaw. może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek. Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku. wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych. . -Z tkanki. które są powiększone. • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. szyjne i zagardłowe. -Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie. OBJAWY. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. wytwarza się czop ropny.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. przyusznicze. Nazywa się to czyracznością.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. a zawartość ich ulega wchłonięciu. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. LECZENIE. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. obrzęknięte (stąd miękkie. które goi się w ciągu kilku dni. a po wygojeniu tworzą się następne.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. O ile dojdzie do zropienia. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym. Implantacja. to mówimy o perifollicculitis. Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań. POWKŁANIA.odczyn okoliczny. Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. takie jak kark i plecy. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: . a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. podżuchwowe. która uległa martwicy. to nazywamy czyrakiem (furunculus). a czyrak jest żywobolesny. są szczególnie podatne na powstanie czyraków.

ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. Ropnie przerzutowe (płuc. • Czyraka nie wolno wyciskać. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. warga górna). bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej. Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia. elastyczno – twarde węzły chłonne. Powikłania ogólne ostrych. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis). dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. a także odległe ropnie przerzutowe (np. POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. ropowica oczodołu. Proces gojenia przebiega samoistnie. choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej. mięśnia sercowego. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. do płuc). adenophlegmone). która nie wydzieli się na zewnątrz. Zapalenie nerwów czaszkowych (np. przesuwalne względem otoczenia. Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica. septicopyemia) . Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja). mononukleoza. bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki. wątroby. m. mózgu.purulenta abscedens. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. gruźlica węzłów chłonnych). Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. przez żyłę kątową (vena angularis). powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. nerek. nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. Występują także ogólne objawy procesu zapalnego. zator tętniczy (embolus) 4. Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. a nawet życia chorego. kości – abscessus metastaticus) 6.in. zawartość czyraka.

Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego. stosuje się okłady z rywanolu. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. a do jamy wprowadza seton gazowy. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. szczególnie górnego i środkowego piętra. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała. Gaza powinna być szeroka. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. Antybiotyki są wskazane. Gdy zmiana jest w stanie nacieku. w których mogą powstać powikłania. Zakażenie pochodzi z zewnątrz. O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. nie przyspiesza leczenia. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. lecz czasem . natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie.7. Czyraka. musi odbywać się w warunkach szpitalnych. jak zapalenie żył twarzy. Leczenie. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. ropnie przerzutowe. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. Czyrak i czyrak mnogi. Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo.

b) oddechowy (astma oskrzelowa. wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. rozedma płuc. u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania. czasu krzepnięcia. Badanie elektrokardiograficzne. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego. przerzuty nowotworowe do płuc). jej przesunięcia lub zwężenia. narkotyki). środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. mocznika. bóle w klatce piersiowej. Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia.zachowuje ważnośc pół roku. Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. c) endokrynologiczny (cukrzyca. h) alergia na leki (przeciwbólowe. u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca. zakrzepica żył kończyn dolnych. w tym przy usuwaniu zębów. palenie papierosów. Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione. ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych.ż. układu hemostatycznego. Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających. oceny obecności przerzutów nowotworowych. nadciśnienie tętnicze. e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. zabarwienie powłok). Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy).również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych.duszność spoczynkowa i wysiłowa. d) krzepnięcia i fibrynolizy. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy. gruźlica płuc. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. poziomu elektrolitów. antybiotyki. Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. krwawienia. zaburzenia rytmu serca. alkohol. . ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu. badania ogólnego moczu. przerost gruczołu krokowego). liczby plytek krwi. ropni przerzutowych do płuc. czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności.powyżej 30 r. morfologii krwi. Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). glukozy w surowicy krwi. kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy).

otwarcia ropnia okołoczękowego. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. mnogie ekstrakcje). trzonu żuchwy i języka.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. zleca się konsultację właściwych specjalistów. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych. płyny . b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów. nowotwory dna jamy ustnej. usuwanie układu chłonnego szyi. Pamiętać również należy. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. szczękorozwieracz. stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego. defibrylator. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy. Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. nacięcie ropowicy twarzy. Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego.i nosowo-gardłowe. d) Dzieci zdrowe. laryngoskop. zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych. źródło tlenu. u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. rurki ustno. z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu. wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). niezawodny ssak. np. zestaw do tracheotomii. jamy ustnej i szyi (np. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. e) Stany zapalne okołoszczękowe. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych. aparat Ambu. znerwicowanych.

Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. 111. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się). tiopental. Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. diprivan. hypnomidate. halotan. Polskie przepisy wymagają. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. O2. Może być jedno lub obustronne (częściej).infuzyjne i krwiozastępcze. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe. w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. . na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie.

odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. w kształcie kija hokejowego. Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. zażuchwowe. połykanie utrudnione. Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. . Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. Przez Kraszewskiego). jedno lub obustronne (częściej). W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. Chory ma otwarte usta.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew.warstwowe ssż. ze szpary ustnej wycieka ślina. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze. Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny).Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. Zwichnięcie tylne – b. a niekiedy zdj. wewnątrzustne. przysrodkowe.rzadko. policzki są lekko napięte i wygładzone. Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze. boczne. naciska obustronnie na żuchwę do dołu. towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. otwarty. podżuchwowe. Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy. W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym. tylne. mowa bełkotliwa. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). zauszne.

niektóre schorzenia OUN. Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. zabiegów operacyjnych i innych chorób. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. skroniowego). W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. preparat Methocarbamol lub Mydocalm. szpatułki. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. histeria . a następnie kostnym zrostem pow. skrzydł. może mieć charakter przemijający lub stały.). oparzenia. a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. . Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. zranień. Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) .Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy. później wskazana jest rehabilitacja. Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków.. b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach. Przyś. dziobisty żuchwy. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr. blokadę nerwu żwaczowego. więzadłach. Czasem stosuje się aparat blokowy. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń. Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy. stawowych lub tkanek otaczających. łyżki drewnianej. II° to niemożność wprowadzenia 2 palców.

następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym.. nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia. W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr. stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . przez cięcie okalające kąt żuchwy. w zwarciu i rozwarciu szczęk). Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy. zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk. przyczynę (uraz. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe. Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary). sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy. kłykciowego lub dziobiastego. stawu). -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte. Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte. złamania wyr. -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. Ma na celu wytworzenie nowego stawu na . kości żuchwy lub wyr. zapalenia). przyusznicy. dolna warga cofnięta. w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego.oraz przebieg dotychczasowego leczenia. zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej. stawowych. Równie często u chłopców i dziewcząt. Leczenie – prawdziwego kostnego . wg Schullera oraz pantomogram. uszkodzenie el.wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią . Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny). -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych.w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu.Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow. sutkowatego. Nabyte. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe.zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego.. W wywiadzie pytamy o – początek choroby. Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym.

. Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. Prowadzi do słabej. splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. hepatotoksyczny. mielotoksyczny. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy. Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji.różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. 112. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by . W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew. ototoksyczny. Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk.

zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego. Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy.doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową.in. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. który naciąga się przy niesieniu języka ku górze. Bezpośrednie wiąże się m. którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Największy odsetek występuje po leczeniu . Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. . Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ). na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. Przeponę jamy ustnej. Mięskach podjęzykowych. proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin.rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. rozległości pola objętego promieniowaniem. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej. Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej. Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw. 114. Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae). dawki dobowej. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą. stanowiące tzw.

radioterapia w wywiadzie .hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2.obnażenie kości .częściowej nekrektomii. Objawy: .przekrwienie . zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie.12 % chlorheksydyną.przetoki dziąsłowe oraz skórno.złamania patologiczne . .zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych .Rozpoczyna się od: . często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok .ból .występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego. brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : . .hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie .ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno. występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy.skojarzonym. śródtkankowym leczeniu radem .w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej .radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek. 0.zakrzepicę wewnątrznaczyniową .mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii .typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1.ustne.zapalenie .zmniejszenie liczby komórek . .zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian.9 % NaCl. często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: .płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2.zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek .szczękościsk .zamknięcie przetoki skórno. 2% jodkiem sodu. 0.obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej. Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .

Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. Ostre / przewlekłe (zanikowe. utrudnionym wyrzynaniem. ropne) 3. infekcje. rzadziej wirusowym czy grzybiczym. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. Swoiste / nieswoiste 2. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym. złamanie podstawy czaszki. wytwórcze – surowicze. włóknikowe. głębokimi ubytkami próchnicowymi. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. przedmiotowe oraz pomocnicze.lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe. rozchwianych. tkanek przyzębia. 115. ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . ropne zapalenie opon m-r. ze zmianami OKW. zapalenie przyzębia. zła higiena jamy ustnej. Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy.

mogą wystapic zaostrzenia. leczeniem zachowawczym. • Stany przewlekłe – początek często skryty. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść. esktrakcją. szybkie tętno i oddechy. gładkie. W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. dolegliwościami ze strony ślinianek. zaczerwieniona. dynamika niewielka. krwiak. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. rtg (wewnątrzustne. wodobrzusze. nieprzesuwalne. szybki burzliwy przebieg. rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone. torbiel. niebolesne. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . tkliwa na dotyk. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. miękkie. ogólne złe samopoczucie). badanie bakteriologiczne. chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. przebieg wolny. owalny. anginą. skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta. Kliniczne postacie zapaleń: 1. nieregularny) o Granice – ostre. przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). odgraniczone. naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie. BAC lub wycinek hist-pat. elastyczna. twarde. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. twarda. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). dreszcze. gładkie. średnica (cm) o Kształt (kulisty. • Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. nakłucie diagnostyczne.• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. pantomogram).

Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru. Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. 4. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. o dużej dynamice. pochodzących z granulocytów. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. chrząstki śródstawowej. otoczonych torebką stawową. 6. 7. z czasem powstaje błona ropotwórcza. odczyn kwaśny tkanke otaczających. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. panewki). 8. kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa.2. wiązania Ivy) lub laseroterapii. Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. 5. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej. . co jest zależne od siły mechanicznego urazu. Dochodzi do rozciągnięcia torebki. 3.

żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie.Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. najczęściej zapadnietych. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone. niewchodzące w pole protetyczne. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie. augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust. w wypadkach komunikacyjnych. 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. zausznego.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. okołokątowego. Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte. obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy. Złamania te.

• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata. kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych. wyrówanienie ostrych brzegów. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego. torbiele. wygładzenie pilnikiem. szycie) lub obu na raz. szycie . złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej. usunięcie przegród międzyzębodołowych. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2. usuniecie frezem lub pilnikiem. szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej.

• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy. po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X. zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej. usunięcie przerosłych tkanek. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate. w początkowym etapie – podścielenie protezy. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. szycie. Y.nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka. leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej . infekcja HPV.

z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze. potem ku przodowi do ujścia.• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych. powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad. Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: .współwystępuje z: .bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny. kolka ślinowa). przyusznych (8 -19%). żuchwowo-gnykowego . sialografia.jej anatomia – długi. powiększenie gruczołu podczas żucia . najrzadziej podjęzykowej (1%). ból ślinianki napadowy (tzw. 118. dużo mucyny. RTG. często szczękościsk. przyusznej ma zasadowe pH. wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%). Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart. stan kliniczny. śliny – w porównaniu do ślin. kręty.cechy fizyczno-chem.zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) .ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa. ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) . wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych . zaginając się na tylnej krawędzi m.na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) . USG Wywiad: kolka kamicza. Kamica ślinianki – sialolitiaza .

dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. ogniskiem zagęszczenia kości. ustnej. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie.w. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. ropień ślinianki.znieczulenie przewodowe n. objawów. ślin. usunięcie. Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj. podżuchw. długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz. zaburzenia w wydzielaniu śliny. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe. Kamica miąższowa ślin. jeśli stan zapalny + wysięk ropny. VII Powikłania: torbiel zastoinowa. Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. Można też usunąć endoskopowi lub laserowo. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram). choroba włóknista kości. przyusznej : j.Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. kamieniem żylnym (flebolitem). podżuchw. wzmożona spoistość gruczołu. która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą . kamień może nie ujawnić się na zdjęciach.. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. zawiązkiem zęba. unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim. Częste płukanie j. Kamica przewod. Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg. kostniakiem. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. środki ślinopędne. marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119. Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. językowego i nasiękowe . Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . przewodowa. 10dni. bolesność uciskowa).

a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę. Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. zaburzenia neurohormonalne. Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. rzadziej w szczece i k. żwirowata. Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. zwłaszcza po urazie (np. deformujące kość żuchwy).jarzmowej. Czesciej wystepuje jednostronnie. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji. Spoistość tych mas jest ziarnista. Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. brak odczynu okostnowego. usuniecie zeba). Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy.osteoidalną. Niebolesność. a zmiany kostne uwapnieniu. Przyczyna nieznana. Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. uwapnione. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia. Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości. Chyba. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia. Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: . gałęzi). Możliwe też. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. bezboleśnie. Nie jest to choroba rzadka. Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. trzonie. zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę. Np. Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. urazy. że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne. W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu.ż. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica). Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. dając bezpostaciową kość. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci. Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych. nieswoiste zapalenie bakteryjne. Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych. Nie zawsze wykrywana.

u wielu członków rodziny. zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. Torbielowate. cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach . najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci). duzo kom. niebolesne.może być brak zawiązków. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu). klinowej. ciemieniowej. ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. niedrożność nosa. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza. Potem uwapnienia i kostnienie. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych).przemieszczenia zębów. + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright.u. Zeby stale. Zmiany występują symetrycznie. Obraz histo: mloda tkanka laczna.w.jak opis niżej z tym . obustronne zmiany. utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż). Upodabnia twarz chorego do lwa. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r. olbrzymich. a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy. Wezły sa miękkie. Najczęściej u starszych mężczyzn. bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy. W j. jarzmowej.ż. ruchome. nieprawidłowy zgryz. duzo młodych naczyn. W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne. Niebolesne. + zaburzenia hormonalne. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy.>galki oczne ku gorze. ze zmiany wielokomorowe. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. przemieszczenie galki ocznej. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania. Deformacja policzkow w okolicy kata. Opis kliniczny j. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej. symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. Rtg. Leczenie: nie stos. szczeki. Chirurgii w aktywnym procesie. (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy.

łącznej. Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną .15 r. W kosciach pokrywy czaszki. Brak nawartstwien okostnowych. Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). klinowej. . Schorzenie jest dziedzicze. Rozpoznanie na podstawie kliniki. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień. w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. Stwierdza się tk.ż. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. We wczesnych zmianach (przewaga tk. „skórę pomarańczy”. przypominające swym wygladem torbiele kostne. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki. „puch śnieżny”. Ostra raczej u dzieci. a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. rtg. Możliwe tez. kark. MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej. mezenchymanej na drodze metaplazji. sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok). w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza. Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. klatka. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) . Później przewaga zwapnień i kostnienia. hist-pat. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg. wloknista z kom. Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw. KT .odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. Początkowo przewaga elementów tk. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia. zalezy od okresu choroby. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. Wykrywany najczęściej miedzy 4. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. Zwykle w wieku młodzieńczym.

Wtedy farmakoterapia. torbiel kostna. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. kostniak. u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. kiedy zmiany ulegna uwapnieniu. choroba Reckinghausena. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego. czyli informacje kt sa w Kryście. ale zalezy od umiejscowienia . choroba Handa. włókniak niekostniejacy. miesak chrząstki. choroba Pageta. występujące w żuchwie u dzieci. śluzak. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle. w postaciach jednokostnych. ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca. ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: . ale u dzieci hamuje wzrost szczeki.antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. torbielowata postac szpiczaka. Rokowanie: Dobre. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby). bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych. dynamiki. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus. zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie.Schullera-Christiana.u. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. zaostrzające. Dlatego istnieje konieczność sanacji j. szkliwiak. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe. doszczętnie – tylko u dorosłych.Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. postaci klinicznej.

ropnym ucha środkowego. chrzęstnej czy kostnej. Spowodowane urazem.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka.nabyte najczęściej. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy. raczej w żuchwie W rtg. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. krwiopochodne kości żuchwy . reumatoidalne zapal. przyusznicy. łącznej. można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte . Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających. Może być spowodowane rozrostem tk. 372B. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120. nowotwory.dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian. wlokniakokostniakiem. stawu s-ż. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. stanem zapalnym stawu lub jego okolicy. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie. czy np.

chorej rozwijają się prawidłowo. w projekcji Schillera. 1 stawu. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia.ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. zgryzu. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia. najcz. 2 pozostaje zdrowy. Telerentenogram ukaże stos. Miesięcznie o 2-3cm. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. Rozpoznanie: bad klin.ż. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. kłykciowego. K=M. W jednostr. schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy. Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. jak najszybciej. ortopedycznym i protetycznym. Włókniste może być lecz. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie. usta niedomknięte. U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. i radiologiczne. po str. gdyż powodowały powikłania. zęby górne wychylone. do tk. Inne to urazy okołoporodowe. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora. Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). szkarlatyna. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy.). -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. który następuje w 30% przypadków.lub wyrostka sutkowatego. by nie doprowadzić do nawrotu. . Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe. miękkich. cofnięcie bródki. Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. ptasi profil.w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. zachowawczo mechanoterapią. pomiar dł. protetyczne i zachowawcze zębów. lecz. Ewentualnie w znieczul. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z . Zesztywnienie rozwija się powoli. Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. przemieszczenie w stronę chorą. Zdjęcia warstwowe (TK). wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. trzonu i gałęzi. Klinicznie ocena zwarcia. zapalenie. Wywiad: czy uraz. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. pantomogram(mała dawka prom. wady zgryzu -> próchnica kwitnąca.

Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia. 121. Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. Guz ciążowy nie jest nowotworem.brak pojedyńczego zęba -Klasa 2.Klasa 3. GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty. laseram lub krioterapią.braki skrzydłowe . łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. komórki plazmatyczne.w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka. który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. choroba Crocker-Hartzella. Klinicznie: -żywo czerwone -kruche. 122. formujące się młode naczynia krwionośne. utrudniające odżywianie się chorej. Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży. twarzowego. gdyż zanikają same po porodzie.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach . szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n. ziarniniak ciężarnych. lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie. o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0. Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym. limfocyty.t. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW. WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. Duże .uzębienie resztkowe . nadziąślak z naczyń włosowatych. ale ma podobne do niego cechy kliniczne. w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak. można usunąć elektrochirurgicznie. ziarniniak ropotwórczy.

AIDS. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124.bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe. zespoły nekrotyczne. zespoły uszkodzeń mózgowych. narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia. alkoholizm. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW. nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia.. demencja starcza.Klasa 4. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej . paranoja. dysmorfofobia) -nadmierne.

Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych.-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej.niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0.5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0. Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego .5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym .

porowata luźna kość gąbczasta . ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. 129) 125. (inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126. Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. 128.DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI.

Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.

127. kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne .na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie. Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie.nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze . lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji. szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja. brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki. kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej.Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie. co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas. zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów.

Podział materiałów wg. Alloprzeszczepy 1. jamy ustnej. Koagulat kostny ii. Z guzowatości iv. Kolagen b. szkło biogenne. Szpik kostny ii. Plaster of Paris ii.DFDBA ii. ceramika TC iii.BioOss • Przeszczep alloplastyczny. Cement iv. gałęzi żuchwy.preparaty np.szkielet mineralny /proteina/.glass) iv. Kość mrożona 2. proteina meneralna i proteina sygnałów. z innych miejsc np. Spoza jamy ustnej i. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a. Bioszkło (Bio. Koral ii.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki.z okolicy bródki. substytuty kości 1.hydroksyapatyt. 2. Fosforan wapnia HA. Z jamy ustnej i. Z miejsc ekstrakcji v.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny. Kość „witalna” i. Szpik kostny b. Zębina iii. fosforan wapnia Wszczepy kostne. guza szczęki. Nieorganiczny i.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia . Bezzębny grzebień b. Polimery 2. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. CaCO3. Autoprzeszczepy 1. Z grzebienia kości biodrowej ii. Przeszczep uszypułowany 2. Kość liofilizowana i. Materiały wywodzące się z kości a. Mieszanka kostna iii. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. Z grzebienia kości biodrowej 3. Wolny przeszczep a. Kość ludzka FDBA. Organiczny i.

Czynniki wzrostu. Colloss) Bio.dna zatoki szczękowej. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. porowaty materiał kościozstępczy. jest resorbowalny. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). resorbowalny. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia.Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. bioaktywne szkło organiczne. W organizmie jest przetwarzany na HA. nie ma osteoindukcyjnych. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). podwyższenia wyrostków zębodołowych.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. Ma właściwości osteokonduktywne.80 tys GY). Kość napromieniona (60. Nie resorbują się. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. Bio.organiczny. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu . nie zawierający jednak organicznej komponenty. napraw obnażenia implantów. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. fenestracji. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. Ma właściwości osteokondukcyjne. Preparaty: BioGran. Cytokiny i BMP-7.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu.glass. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral.Oss. ich dehiscencji. ma porowatą strukturę. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Są bioresorbowalne.

angielskiego (augumentation).która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole. Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej. Augumentacja .Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach. na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony. Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach. na której wszczepia się implanty. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe.na implant zakłada się błonę kolagenową. zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie. Aby ocenić.adoptowane z j. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram.przed I etapem leczenia chirurgicznego. czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca. W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości. W sytuacji. . gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy.Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex).BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129. które wymagają regeneracji. Odbudowa tk.kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu.Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg.która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej.

ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego.Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. wczesne obnażenie implantu. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury. Przyczyną zwykle są infekcje. która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. Groźne są infekcje głębokie. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej. zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”. jedynie utrudnia formowanie brodawki. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. które pojawiają się znacznie później. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle.okostnowych okrywających ranę.Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. przetoki. 130. Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. nie powoduje bólu. wydzielina ropna. . zła adaptacja płatów śluzowo. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy.

+5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm. niewielkie odczucia bólowe.zawsze połączone z ruchomością implantu. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji. Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa. 0. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna.Dolegliwości bólowe. Stwierdził on. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy.5 mm w ciągu 1 roku. jest oznaką niepowodzenia. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego. n zębodołowego bądź językowego. lub uszkodzenia struktur nerwowych np. Obecne skrócenie np. Przeczulica. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem). Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura. Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm. Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. do 6 tyg implanty Schtraumana. Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka. że utrata kości 1. Inni .2mm w latach następnych jest prawidłowa.

brak skeratyzowanego dziąsła . Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu.2N) • Analizy płynu z kieszonki.w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta. Późne przyczyny. przerosty błony . ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej. ziarnina • Obrzęk. zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu. ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny). obrzęk . czy też chorobę układową. wydzielina ropna w kieszonce.to około 53% utrat implantów. Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy.przetoka. Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena. ból • Zmiana koloru.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować. Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. bóle. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym.należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne.bujające dziąsła. Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne. brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów. mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu. Powikłania późne.

i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: . ruchomość łączników. nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np. Zmiany przerostowe. augumentacja tkanek miękkich). brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej).nie towarzysz im zmiany zapalane. Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno. bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne. prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka. Przyczyny to zaniedbania higieniczne.powiększenie tkanki okołowszczepowej. nadmierna ruchomość uzupełnienia. 131. Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna.

Sposób wykonania zabiegu.zębodołowego 1. kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania.zachowujmy odległość od n. jedno. .bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości .0mm Powikłania.z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania. Są to : obszar pozatrzonowy.z grzbienia kości biodrowej .0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n.Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6.Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy.zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego .przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior . które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.0mm.sklepienia czaszki .lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu.0-2.w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne . .w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej .zaburzenia wrażliwości n.po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej . Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy.w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .uwaga na uszkodznie n. .cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości .zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady.większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe.nieprawidłowości w procesie gojenia .Zasada. .z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych.cięcia osteotomiczne conajmniej 5. Bródkowego) .głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG . frezy i dłuta) .z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą .

. Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu.większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania.perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) .) lub warstwy kości kortykalnej .krwiaki.pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości . przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn.transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych.Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów. umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu . Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości. -jedno.blaszka zewn.cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n. . pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej .lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu.Powikłania.powikłania opisane powyżej . .rzadkie powikłania . .zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n. stanowi transplantat kości Powikłania. .mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej.rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki. . z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady. i wew. .niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej.blaszka wew.clunei -krwiaki -obrzęki . ropnie Zalety/Wady.przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm . Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne.zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 . Wskazania.tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew.

Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony. Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją .kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości .zachowanie żywotności . a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania.wysoka stabilność objętości Wymagania . Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: .wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania. Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości.nieestetyczne blizny . dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm .przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady .możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym .stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety . .duże defekty kostne >6mm . wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm .odsłania się kość i pobiera przeszczep .łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu .nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro.niewielkie ryzyko infekcji .stan po wycięciu nowotworu . .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny.dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości.. rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej .matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze .niezależność od jakości tkanki odbiorcy .w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej . membranie kolagenowej .hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np.matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi .

10.podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej . tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze . Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji. Wskazania . Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1.ograniczenia poruszania ręką .subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia .ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry.4cm) Powikłania po zabiegu . Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej. Powikłania . i v.-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej.po odpreparowaniu mięśni m.przejściowe bóle Zalety/Wady .teres major. oddzielone zostają naczynia a.liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu .zaburzenia w procesie gojenia ran .nieestetyczne blizny .latissimus dorsi i m.2cm) niż w części centralnej (0.zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki .wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki.

i v. Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny.Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a.niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne. Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i . Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy. Circumflexa iliaca profunda .można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty. 210-218 132.

mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne. przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych.Wady lecznicze. -szeroki zakrs wskazań. -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne.rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym. estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1. jajowatym. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza . równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo. -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych. magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy.

to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie.część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe. poleca się obustronne wydłużenie .ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych. -mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi . łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4.-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych. zamków Ceka. w które są zaopatrzone implanty Sposób 3.ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: . które w znaczący spośób . -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw.

ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów. stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji. bardziej ekonomicznie. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze.Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD. bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD .

co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej .. łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe.ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku. które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych. zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów. fabrycznie przygotowanych e. przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki.z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego.

a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego . gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów.Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego.

Sztywnosc implantow powoduje. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka. Stosowane sa wowczas np.] str.korony teleskopowe. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach. Implantacja natychmiastowa – wady i zalety.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub.brak kosci. 269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow. Rowniez inna gietkosc. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe .10 razy bardziej ruchome niż implanty. 134. ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia.

śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu. wolniejszy(z tekstu) kriwaki. nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji.Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń .oś wszepu podąża w pusty zębodół.rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł.obrzęki.możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) . możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne .

stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str. wgajane w sposób zamknięty lub otwarty.po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką.szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć. po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) .pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu. utworzonym bez napięcia . laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia. gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną . niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem.można też użyć implantów stożkowatych. ale nie ma wygojonej tkanki kostnej .wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji .średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa .) str.nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba. nieco większy niż ząb naturalny .wprowadzenie implantu . do środowiska wolnego od zaplenia .po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej.implanty te.Implantacje natychmiastowe: . 1 .171-173 Wykłady implanty cz. mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: .okres odroczenia od 1-12 tyg.implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej. lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) .oceniamy radiologicznie początek kostnienia .wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu . 22-25 Urban&Partner tom o implantach.

że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww. amelogen polipeptyd r[A-4]. .czynnikiwzrostowe. tzw. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi.guided bone regeneration). • komórki niezróżnicowane. lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). mięśnia sercowego. cytokiny. z których część należy do nadrodziny TGF-J3. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM . PDGF . związane z macierzą. preosteoblasty. Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji .białka morfogenetyczne kości. U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się. są obecne w każdej tkance. np. podczas gdy inne komórki trwałe. mitogeny polipeptydowe. apoptotycznych. CZAS GOJENIA. komórki macierzyste. IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. fibrocyty. nabłonkowa) i trwałych (np. np. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące). rzadziej do regeneracji. krążą we krwi. sterowana regeneracja tkanek (GTR . przygotowane do zastąpienia komórek zużytych.135. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. polipeptydowe czynniki wzrostu. STEROWANA REGENERACJA KOŚCI. • komórki izolowane i procesowane. rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem.płytkopochodny czynnik wzrostu. Cytokiny. np. Komórki wypełniające łoże przeszczepu. są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover). tzw. 2. TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe. 1. glikozamino-glikany. pericyty. • komórki zróżnicowane. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek.powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej.extracellular matrix). podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe. proteoglikany. tkanka łączna. nie są w stanie. kość) mogą się regenerować. Wspomniana tetrada zakłada. np. WSKAZANIA. chondroblasty. • komórki zdeterminowane.guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR . tkanki nerwowej. osteocyty. która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych. w zależności od zdolności do podziałów.molekuły przenoszące sygnał do komórek. Czynniki te. którymi są kolageny zrębu tkankowego. MATERIAŁY. BMPs . Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi. napływowe z krwi. np.

kolagen w postaci żelu (Atrisorb). ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne. ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. skóra właściwa. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym. 4. Bioszkło (bio-glas). którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . laminina (RGD . Pojęcia te oznaczają. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne.nawet kilka lat. hydroksyapatyty syntetyczne. czynniki wiążące heparynę. • kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki. okostna. resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2].aminokwasy białek adhezyjnycri). powierzchnia od strony tkanek łącznych jest . witaminy.typ I: ścięgna (ACS.Goretex. fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA). Politetrafluoroetylen (PTFA) . błona śluzowa. nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane).*adhezyny. • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę.• integryny. • atelokolagen . Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne. Helistat Integra Life Sciences). powierzchnia od strony nabłonka jest gładka. • inne: hormony. • • • • Nośnik (scaffold. • 3. opona twarda. ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni.pojęcia używane wymiennie). procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej. -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość. np. carrier . np. biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał . w postaci granulek. kość. *nieresorbowalne. Pochodne/estry kwasu poliglikolowego.

stąd konieczność bariery. która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu. Sweden. Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały. Koken Tokyo Japan). • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. złoty standard) . • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni.bloków kostnych. • Atelokolagen (Tissue Guide.. Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny.komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio.kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. • Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth. • Politetrafluoroetylen. USA). WL. USA). dojrzewa kilka tygodni. USA. Guidor). więzadło tworzy się również po kilku tygodniach. THM biomedical Inc.porowata. • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej.Gore USA. • Nitroceluloza. tzw. które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne. Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend. ~implantologii śródkostnej. • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego. Goretex (WL Gore USA). • PLA. lub też z talerza kości . USA). fragmentów . • PerioGlas (USA). Sunstar Japan. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. acetat celulozy (Milipore INC. Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych. której rolę odgrywają błony zaporowe. ~regeneracji tkanki kostnej. Calcitek. USA). możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii. występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach. estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację . wymagające reoperacji w celu ich usunięcia.początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata.

extracellular matrix).biorca i dawca należą do tego samego gatunku. z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion . Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy.biodrowej. jednak staje się on osteokondukcyjny. tracąc właściwości osteoindukcyj-ne. Osteokondukcja . np.bone morphogenetic proteins). przeszczepu. Wykazuje pełne właściwości osteogenne. a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek. a przez to umożhwiają wgojenie. Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku. indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej. Przeszczep izogenny/izogeniczny .przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy. Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . np. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs .właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier). Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk . część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości. talerz kości biodrowej. które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne.dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) . indukcja tkanki kostnej . w mięśnie. wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych. Charakteryzuje go obecność żywych komórek. przeszczep zachowuje się jak autogenny.osteoindukcja.wszczepiony w miejsce heterotopowe. lub też heterotopowyeh. Metody konserwacji obniżają antygenowość. Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza . w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany. samemu posiadając te właściwości . Brak reakcji odrzucenia przeszczepu. Wykazuje właściwości osteogenne. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu. z utkaniem kolagenowym.pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej). Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji. Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy. pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych. Wykazuje właściwości osteogenne. W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. oraz inne białka.przeszczepiona kość ulega wgojeniu. z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM .

Kość napromieniona (60. podwyższenia wyrostków zębodołowych. napraw obnażenia implantów.z okolicy bródki. Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną). Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. guza szczęki.80 tys GY). minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową. fenestracji. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach.bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej. z innych miejsc np. charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki. zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej . np. Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów. z talerza kości biodrowej . Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. 2. co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka . jamy ustnej. • Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1.Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej. ich dehiscencji. przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów). gałęzi żuchwy.

Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. Nie resorbują się.Ceramiczny fosforan wapnia.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. Są bioresorbowalne. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. nie zawierający jednak organicznej komponenty. resorbowalny. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty. ma porowatą strukturę. Czynniki wzrostu. PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. bioaktywne szkło organiczne.glass. . jest resorbowalny. Bio. Ma właściwości osteokondukcyjne. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów.Oss. nie ma osteoindukcyjnych. Ma właściwości osteokonduktywne. W organizmie jest przetwarzany na HA. porowaty materiał kościozstępczy. Cytokiny i BMP-7. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA).zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. Preparaty: BioGran. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego).organiczny. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt. Collos Bio.

Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. stanów zapalnych kości. obecność nowotworu. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym. analiza wskazań do zabiegu. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych. jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia.137. Należy zauważyć. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta. Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. Przed implantacją. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom. ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. torbieli. 2) Badanie stomatologiczne. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. zębów zatrzymanych. Suwmiarka . wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. uszkodzeń powypadkowych. a także na modelu gipsowym. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. ciał obcych. błony śluzowej jamy ustnej. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. na modelach i rtg. Wszczepy powinny być stosowane.

.26. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). otworów trzysiecznego i bródkowego. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. otworu bródkowego i ewentualnie zębów. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą. przeciwnej szczęki. Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. zachyłków zatoki szczękowej. aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep. która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów. wynosząca średnio 10%. Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym. drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego. Łatwiejsze. zatok szczękowych. sporadycznie na podstawie TK. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. np. że szerokość żuchwy jest mniejsza. Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów. Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. wynosi 8 mm. W praktyce okazuje się często . W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego. W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke. Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym. których średnica wynosi 5mm. zaopatrzona w metalowe kulki. Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych. dostarczanych przez producentów implantów. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. kanału żuchwowego). Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej.

spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. Ze względu na to. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy. z osteoporozą jest obniżona.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. które nie przebiega wzdłuż jego osi. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów. która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. Z drugiej strony. Ocena jakości tkanki kostnej wg. która u pacjentów np. można zastosować łączniki kątowe. Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu. W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo. Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta. fonetycznym i protetycznym. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości. Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej. . bezzębnej żuchwy.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu.D2 – gruba kość zbita porowata. jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu. Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze. MISCHA: . Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu. .D4 – luźna kość gąbczasta. 4) Ocena jakości tkanki kostnej. Gdy typ kości odpowiada klasie D2. jego długość i średnica powinny być możliwie największe. Więcej danych dostarcza TK. aby sprostać wymogom estetycznym. szczególnie kość . co ma określony związek z wiekiem. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK. należy oczekiwać dobrego unaczynienia. która często występuje w obszarze przednim atroficznej.D1 – gruba kość zbita.

diagnozy i możliwych metod leczenia. 5) Analiza modeli gipsowych. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami. woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach. . określać grubość kości. Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu.typu D4. Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. techniczne i anatomiczne. Oczy nie są naświetlane. Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego. w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego.. wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki. Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów. Pozwalają one stwierdzić. Używanie . Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji.

i mikroretencje w rozmaitych wariantach. mapy kostnej ‘’: . pozwalająca na optymalne. . ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: ..wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością. sztywne jego zakotwiczenie w kości. Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu. Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu. W ostatnich latach wzrosło znaczenie .dobry stan zdrowia . 8) Plan leczenia i kosztów. . zależnie od rodzaju systemu.zakończony wzrost szczęki. RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu.korzystny stan miejscowy. praktyczne przygotowanie do implantacji.akceptacja ryzyka. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. zgoda pacjenta..dobra higiena jamy ustnej. Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia. . że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami. Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie . 9) Ustalenie terminu zabiegu. zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi. posiada makro. KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany. Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną.wystarczający zasób kości. .7) Rozmowa wyjaśniająca. Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych. 138.

Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów.04 mm . jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści. które są tym ważniejsze. co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. W aktualnych badaniach wykazano. Udowodniono doświadczalnie. że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo. gładkich ‘’ . Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną. stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ). stosuje się : tytan. Grubość warstwy wynosi ok. nie wiadomo jednak. Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych. czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw.implantów z czystego tytanu. pomniejszające niektóre części implantu ( np. metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. 0. kondycjonowania powierzchni wszczepu. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu. że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi.03 – 0. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej. w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu. Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu. Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności . Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu. Wzmaga to stabilność pierwotną w . W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ). Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. im gorsza jest jakość kości. Zależnie od tego..

Modyfikacje powierzchni: .piaskowanie tlenkiem tytanu. ca. potasu polepsza właściwości osteointegracyjne. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię. Microvent. Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię. . im. Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością. O . Także innymi sposobami.okresie wgajania. takie jak np. Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu. argonu. .piaskowanie i wytrawianie kwasem.Dodatek fluoru. . a także tzw. m.metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik . Modyfikacje powierzchni implantu: .plazma tytanowa. Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem.opracowane mechanicznie – niska chropowatość. Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości. . 139. Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ). . Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością.Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej. mechanicznymi ( piaskowanie ). Produkuje się także implanty. Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe.metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: . POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI.tylko wytrawianie kwasem. których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie. Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość. jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych. a więc stabilizacja wtórna. chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi.

Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. miękkich. Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego. miękkich. ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. dotyczące tk. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. w . Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. PTT. Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. Powikłania miejscowe. jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. W obszarze dna j. Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. należy zatem. Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania.

rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi. Gdy wrażliwość się utrzymuje. mentalis. Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. Jeżeli odległość jest bardzo mała. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. Poważną komplikację stanowi. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. co klinicznie objawia się . zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. Może to doprowadzić do uszkodzenia. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. jak i wszczep. przede wszystkim w obszarze kłów. a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych.porozumieniu z lekarzem internistą. Poza tymi śródoperacyjnymi. które po kilku dniach ustępują. Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. występujące bardzo rzadko. Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. może pomóc zachować ząb. tzn. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła. należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. Hamuje to zdolność regeneracji kości. 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej. często wygiętego w kierunku dystalnym. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym. W rozmowie z pacjentami. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych.

jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. incisvus lub nawet n. zarówno między otworami bródkowymi. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny. a nieznaczne uszkodzenia n. że tego rodzaju powikłań można uniknąć. zatoki szczękowej. Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. infraorbitalis w szczęce. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia. które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po . in. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. . Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. upośledzeniem wrażliwości n. bolesnością podczas obciążania.in. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. gdy w strefie tkanek miękkich. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów. mentalis. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo.0 mm. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. . klinicznie nie stanowią istotnego problemu.m. Wymaga to wykręcenia wszczepu. jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów.w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka. palatinus. zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji. lingualis . najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. m. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego. preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy. 4) Inne powikłania. in. w niektórych przypadkach. ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. które wprawdzie mogą nie wystąpić. manifestujące się m. Do rzadkich. Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n. także z wykonaniem tomografii . n. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep. Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. co powodowało wtórną kompresję nerwów.

Trzeba zdeponować nadłamany fragment. . ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. że wniknął on do zatoki szczękowej. Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu.do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym.połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki. że została naruszona istota zbita. Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia. . a w razie potrzeby zespolić go. należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu. to należy przerwać implantację. W najlepszym razie nad implantem. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu. . .brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. dlatego profilaktycznie. Po pół roku można na nowo wykonać wszczep. który kostnieje. Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. perforacje i częściowe złamanie szczęki. a także złą jakością kości. Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często.odsłonięcie części trzonu implantu.krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko. powstaje krwiak. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości. Zdarzają się jednak. . Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę. .implantacji – powodują tworzenie się przetok. Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się. będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki. W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki. przed takim zabiegiem.

.

.

.

.

.

Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->