EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy. n. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz. rzadziej w głębokim. o obnażonych ścianach kostnych. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół. Zakażony zębodół. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. Bad. twarzowego ok. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw. bez skrzepu. suchy zębodół – przyczyny. objawy. owrzodzenie powierzchni. rzadko wykon. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. w przyusznicy niedowład n. Klinicznego. znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow.         naciek otoczenia. się bad. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej. histpat przed operacją drogą oligobiopsji. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . 4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek.

rozlane.Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze . jodoform z anestezyną. urazy żuchwy lub dna jamy ustnej . głębokie. Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . ksylokaina. zakażenia przywierzchołkowe zęba 6. paciorkowce. Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: .dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie. maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4. bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem. ślinianek.Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl. stany zapalne migdałków. ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi. beztlenowce 3.twarzy . węzłów chłonnych np. bo: .szyi . ciała obce wbite w mięśnie języka 5. naczyń i przestrzeni anatomicznych. obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa.ostre. Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny.angina Ludwiga .o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst. stany zapalne ósemek 2. podżuchwowych 4.

U pacjentów zdrowych.trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu .chory jest osłabiony. zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica). zaostrzone rysy twarzy. nagłośni.postępujące zaburzenie ruchomości języka .7. które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: . silne samoistne i promieniujące bole głowy . ze na graficznym obrazowaniu neutrofili.ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego. do tkanek głębokich szyi otaczających t.rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej. powodując powstanie tzw. podbródkowej 3.początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami . znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność. zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji. bezsenność.obrzęk gardła.wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1. podżuchwowej 4.skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta.często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: .więcej jest ich młodych postaci.przyspieszona czynność serca. powikłanie po ekstrakcji. niekiedy zaburzenia świadomości . Przebieg choroby: .wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn.szczękościsk . krtani .duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka. szybko postępujący!!! . brak łaknienia. podjęzykowej 2. współistniejące choroby układowe i metaboliczne. zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) . blady pokryty potem.stan ogólny chorych jest ciężki . tkliwa. przygardłowej 5. które zmniejszają dopływ powietrza). w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia . co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 .sz.wew.

w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji. mechanoterapia. PENICYLINA + METRONIDAZOL).Neutrofile do 70%. w tym możliwości drenażu . która obejmuje: 1. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje. niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz. zbicie gorączki 5. W przypadku szerzenia . uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux. antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G. gruźlica.pomyślne. limfocyty 20-25%.wysokie OB.leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3. nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!. jonoforeza.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica.diatermia krótkofalowa. istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków.np. eozynofile do 4%. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia. a szczególnie gammaglobulin) . a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi. jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4. M=8mm/godz do 60 rz) . zresekowanie martwych tkanek.zmiany w proteinogramie (spadek białka. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. żywienie pozajelitowe. aby moc włączyć leczenie celowane. jeśli takowa istnieje 7. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia). bazofile do 1%. w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę. aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni. monocyty do 8% . leki p/bólowe.

2% wszystkich neo  gł.ż.  w przypadkach rozległych zmian stos. ma przebieg wolny. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych. następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). następuje martwica guza i jego rozpad.. Gilliesa. 5. a następnie kośc żuchwy. które może wyst. wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan. neo  zalec. co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym. skórę. które przechodzi później w owrzodzenie. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne. rtg.. krioterapia) decyduje stan zaawansow. u mężczyzn pomiędzy 50-70 r. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. która ulega stopniowemu niszczeniu. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . perły rogowe  rozpoznanie: Bad. błonę śluzową przedsionka j. kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir.u. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne. 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!). jest lecz. do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. jako kalafiorowaty.

dzięki charakteryst. ślin. Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. rzadko w obrębie wargi 6. podjęzykowa). jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad. płyn ciągnący. inne neo złość. w dużych grucz. kliniczne – ustal. rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. w czerwieni wargowej. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio). podżuchw. przezroczysty o bad. uwypuklenie o średnicy 0. czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw. ślinowych (gł. z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne. czerniaki i mięsaki wyst.  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  . w obrębie wargi jak gruczolakoraki. obecnością śliny lub śluzu. Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin. również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych. i podjęzyk.śluz j.u. cienką torebką. miękką spoistością.

często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi. wycina się przednią jej ścianę przy dnie j. wraz z przylegającą śluzówką. Rozwija się zwykle bezobjawowo. Dotyczy głównie dzieci. Jest to miękki. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j.u. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. 7. zrostów torebki torbieli z otoczeniem. Należy różnicowac z zębopochodną torbielą.klinicznie są to różnej wielkości (0. co utrudnia jej wyłuszczenie. podjęzyk. okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. niebolesnego. RTG zatok. starając się nie uszkodzic jej ścian. Dno torbieli przech w bł. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa.wykon się w przyp. chełboczącego. wyst. leżącego pod językiem. do najczęściej wyst. wyłuszczenie /extirpatio. z gruczołu śluzowego. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ .5 cm). Neuralgia nerwu trójdzielnego .51. leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej. cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. pod postacią owalnego lub kulistego tworu. – rozstrzyga nakłucie. W analizie chem. z nowotworami i z polipem zatoki. Rozpoznanie ustala się na podst. jednostronnie.u. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli. torbiel ślin. łatwy do rozpoznania. zdj. o śluzowiak /mucocoele/ .śluz dna j. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j. najcz. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych. chełboczące. na dolnej ścianie zatoki szczękowej. które w przyp. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu.u. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość.u. rzadziej ślinowego. ale wystąpić może w każdym wieku.

policzka. unerwia skórę dolnej części twarzy.śluz. folnego dziąsła. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. powieki dolnej. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. V podzielic można na:  nerwoból objawowy. się w czasie ruchów mimicznych. gruczoł łzowy. podniebienia i nosogardzieli. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną. . powieki górnej. o I gałąź – n. bł. unerwia gałkę oczną. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe. częściej poj. jaskrawe światło. pojawiającego się po urazie. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera. mycia twarzy itp. czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n. nerw trójdzielny (nervus trigeminus). Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. dolne zęby. szczęki.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. śluzówkę górnej części jamy nosa.u. nosa. u osób w średnim lub starszym wieku. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. zmiana temp.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową. choć same są termoreceptorami. spojówkę. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np.największy nerw czaszkowy. mieszany czuciowo – ruchowy. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania. DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk. podmuch wiatru.podoczodołowy o III gałąź – n. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. unerwia skórę wargi górnej. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. 2. FIZJOLOGIA BÓLU 1. dolną wargę. żucia. śluz.) bez okresu zwiastującego. skórę nosa. zęby górne. bł. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. języka i dna j. Jedną z końcowych gałęzi jest n. tylnej części skroni.

Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien. II. Mononeuropatie (cukrzyca. Lokalizacja I.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych). rozciągnięcie. czego wynikiem jest hiperalgezja. Ucisk (guz. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna. towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1. Infekcja (neuralgia półpaścowi) . e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. Nerw: a.5m/s 5. blizna. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych.i eksteroreceptorów. Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu. 3. Ból trzewny. który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. napromienianie) e. Ucisk c.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. Zwój rdzeniowy a.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero. Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory. sarkoidoza) 2. Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego. Wyrwanie korzeni c. przecięcie nerwu) b. BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek. 4. krążek międzykręgowy) b.d) receptory (c. Nerwiak (amputacja. Zmiażdżenie. niecałkowite przecięcie d. Polineuropatie (cukrzyca. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia. Waga się ona od 120m/s do 0. Pojawia się napromienianie trzewno. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym .receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości).

Guz c.3. Rdzeń kręgowy a. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX. Określany jest jako przeszywający. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. Przyczyna jest najczęściej znana. rwący. kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. parzący. produkującego wolne rodniki. kłujący lub rozdzierający. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem. . Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. Guz b. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A. Stłuczenie b. palący. • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. półkule mózgu: a. znaczną intensywnością i krótkim. wzrost ilości kanałów wapnia typu N). występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia). Uraz c. Pień mózgu. Niecałkowite przecięcie 4. • Hipoesezja – niedoczulica. wzgórze.

tępy. Objawów ogólnoustrojowych b. jedzenie. parzący. zaostrzeń d. Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk.• Hiperpatia – opóźniona. kłujący. ruchy mimiczne. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem. zmiana temperatury. etc) c. żucie. . Skargi szczegółowe: a. Schorzeń psychicznych c. Lokalizacja bólu b. Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. Chorób układowych b. strefy spustowe. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową.V. OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1. gardła. Zaburzeń neurologicznych e. wysokie dźwięki. Mięśnie szkieletowych d. mycie twarzy. nosa. Stosowanych leków 1. Czynniki sprzyjające np. Głowy. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a. pora dnia. należy do najbardziej gwałtownych. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy. Przebieg objawów: ból napadowy. stały. uszu. szyi c. różnica temperatur. Schorzeń tkanki łącznej d. podmuch wiatru.in. zatok f. jaskrawe światło. owianie chłodnym powietrzem. Strona b. narastający. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. zmiana pozycji ciała 2. Dotychczasowe leczenie 3. Charakter bólu (napadowy. okresy. golenie. ruchy żuchwy. Przebytych urazów g. jamy ustnej. Czynniki wyzwalające ból c. dotyk. zapalenie ucha. Czas trwania d. najtrudniejszych do zniesienia bólów. Cechą charakterystyczną jest m. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. której dotyczy neuralgia. Wywiad dotyczący bólu a. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. okresy remisji.

co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia.nerwoból samoistny.nerwoból objawowy. że konflikt występował również w przypadkach. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna. ale nie w każdym przypadku. W czasie przecinania pozazwojowego n. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią.tętnicę dolną przednią móżdżku. Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. Badania autopsyjne wykazały jednak. . W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu. Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny. Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta. Przewodzony . tworząc pętle. Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy. że neuralgia ustępuje. zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi. pierwotny. Obecnie przeważa pogląd. idiopatyczny (neuralgia essentials). należy stwierdzić. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy. Przyjęto. że w ok. w których nie obserwowano za życia neuralgii. . że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą. Wiadomo natomiast.tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna). Okazało się. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”. Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. który chorobę nazwał „tortura faciei”. co sprzyja występowaniu konfliktu. . że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. . żyłę skalistą (dość często). wtórny (neuralgia symptomatica). Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. Mechanizm idiopatyczny. Opisano ucisk nerwu przez: . Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia. jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu.V można podzielić na: .V stwierdził.tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej). Konflikt naczyniowo-nerwowy.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r.

Przyczyny ogólne. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. Neuralgia objawowa. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego. krwiaki i pourazowe deformacje kostne. tętniaki. zapalenie kości szczęk. mieszkańców. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy.3 przypadków na 100 tys. Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. hypercementozy korzeni zębów. Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. Częstą przyczyną jest półpasiec. pozostawione ciała obce. zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. zęby zatrzymane. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. stawopochodne. . zapalne. Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. guzy piramidy w okolicy zwoju. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. Przyczyny miejscowe. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. ostry brzeg zębodołu. torbiele. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. zapalenie kości zębodołu. Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. zębiniaki. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. zmiany zapalne w przebiegu włókien. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. Epidemiologia Występuje z częstością 4. występuje w kilkunastu procentach przypadków. ropień czy malformacja naczyniowa. Reakcja alergiczna. choroby zębów (zapalenie miazgi. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu.

Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. Z reguły jest to ból jednostronny. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa. Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy. może wystąpić przeczulica. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. krótko trwa. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia. a niekiedy w obu równocześnie. Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. 3% pacjentów (2-5%). wydzielania śliny. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. skłaniać nawet do myśli samobójczych. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. Czucie jest zachowane. depresji. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący. pocenia. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. ostrym. parzący. łzawienia. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. Wg wykładu do kilku sekund. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej. czasem promieniują na dalsze obszary. osób w średnim i starszym wieku. zespół Costena i inne. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat.

Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. Stosuje się także witaminy z grupy B. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii. tj. że inne procedury wykonywane są wyjątkowo. do których wchodzą trzy gałęzie n. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi. najlepiej rezonans magnetyczny. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. w zależności od wskazań. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii. w celu wykluczenia neuralgii objawowej. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol. Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. Amizepin. czyli otworów w kościach twarzy. sprawiając. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. Neurotop). w okolice otworu nadoczodołowego. od końca XIX wieku. Blokady znoszą doraźnie ból. Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. Od początków współczesnej neurochirurgii. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. takie jak fenytoina czy klonazepam. fenytoina. Następnie wykonuje się badanie obrazowe. W większości przypadków leki typu karbamazepina. podoczodołowego lub bródkowego. Chory został uwolniony od bólu. często przychodzi zbyt późno. Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. punktów spustowych.tzw. Leczenie zachowawcze. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego. warunkowane znajomością etiologii schorzenia.

Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat). Odchylając półkulę móżdżku. ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych. Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje. Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia.0 x 3. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu. jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne. a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0. dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. Często podeszły wiek chorych. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego. kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych .remisję. Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. ale i tkanek sąsiednich skóry. Leczenie chirurgiczne. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. wata teflonowa czy Goretex. gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. która oddaje istotę i cel zabiegu. wg Krysta. Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik. uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD).V wykonywane wewnątrzustnie.5-1ml z 2% lignokainą. Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). śluzówki. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku.5 cm. termokoagulację.

Rzadko. Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi. W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu. Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. w przypadku glicerolu. w ok. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. na ogół dożylnym. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. . 90-95%. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach. 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. Do otworu wchodzi się na głębokość ok. Igłę. W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny).2 ml sterylnego glicerolu. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe. że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. 6 cm. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane. Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi . W ok. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych. Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy. na czas wykonywania uszkodzenia. Inne metody leczenia neuralgii. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego.wywołany wysunięciem się materiału izolującego. 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela). Uważa się. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok.

. W 1937r. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego. głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu. Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie. parzącym. Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie. a nawet zmiany troficzne w kości.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu . Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu. KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy. złamaniach. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych. zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne. a nawet po zabiegach chirurgicznych.V. Dandy w 1926r. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego. Niektórzy uważali. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n. Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. z pozostawieniem części ruchowej.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna). a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym. Wskazania do ekstrakcji zębów . Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki. Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. nasilającym się pod wpływem ciepła. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe. Może pojawić się po stłuczeniach. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo. że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. 8. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia. Pierwsze doniesienia są obiecujące. głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia. przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty.

choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych . korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st. zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz.

w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. skóry o niekt. ch OUN i nn. wsierdzia i m. wzrokowego i tk. ortodont. kłębuszkowe nerek o ch. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz. nieprzydatne czynnościowo. zębów o ch. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz. chir. protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. ortodont. i protet. u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. endod. reumatyczna o zapal. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch. alergiczne o ch. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka . n.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch. o zęby zdrowe ze wsk. ukł. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. nerwobólu objawowego. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk.o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. sercowego o zap. gałki ocznej o zap.

może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki . nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie.suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder. podział. przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: . Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny.o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9.uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: . leczenie( patrz pyt.obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową . bóle mięśni.Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2. parotitis epidemia. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3. 108) 1.złe samopoczucie.dreszcze . bóle głowy .gorączka .utrudnione rozwieranie szczęk .podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy . Szkliwiak – patogeneza. rozpoznanie i leczenie 10. Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps. objawy.

Izolacja chorego! 11. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza.Objawowe. kwasochłonny. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu). w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują. Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna. .Miejscowo. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji. która przyczepia się do powierzchni korzenia. Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo. szkliwiak. a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte. ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba. Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości. W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego. rak piersi czy płuc). włókniak kostniejący). Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą.kortykosteroidy i NLPZ 4.przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2.Leczenie: 1. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego.W zapaleniu jąder.suche. 12. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów. pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość.rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5.W zapaleniu opon mózgowo. przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki. Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki. torbiele zębopochodne. guzy pierwotne kości (np. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc. Ziarniniak szczelinowaty. Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. szpiczak mnogi).

Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo. hemisekcji.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . mniej naczyń ale o grubszych ścianach. Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3. Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. resekcji. perforacją dna komory lub choroba przyzębia. rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy.ekstrakcji. Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). dojrzałej i starej). kom. plazmatyczne i limfocyty. bakterii i ich toksyn. jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. zapalne i naczynia włosowate są nieliczne. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud. Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a.wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. kom. 5 razy częściej u mężczyzn.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego. np. Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2. ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów. Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu. Resztki te pod wpływem czynników drażniących. Jedna postać może przechodzić w drugą. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. Przyczyna choroby jest nieznana. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów. Chorobę ziarniniak kwasochłonny.

W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. rzadziej żebra. gardle i wątrobie. przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. Mogą występować bóle głowy. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. bez oznak stanu zapalnego. Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji.10). stany podgorączkowe. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . języku. miednica i kręgosłup. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. Zmiany wczesne. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. żuchwa. zwykle niebolesne przy dotyku. Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. trombocytopenię. brak apetytu. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. węzłach chłonnych. pojawia się wygórowanie elastyczne. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę.układzie kostnym. rzadziej w płucach. Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową.

Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa). W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. imitujące torbiel. Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy. Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. W postaci . obrzmieniu. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Z czasem ulega zniszczeniu. a jego początek jest mało charakterystyczny. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. wynikają stąd różne objawy kliniczne. Chory skarży się na nadwrażliwość. Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip. a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg. radiologiczne i histologiczne. rozchwianie zębów. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej. kostno-zatokowa. dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. sugerując obecność polipa. kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. Postać dziąsłowa. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. Dziąsło ulega zmatowieniu. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. dziąsłowo-kostna. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. Postać kostna. a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. miejscu i stadium rozwoju.

choć nadal w odcieniu jest blada. rozpulchnione. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. Rozpoznanie ustala się na podst. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych.. długo przebiega bezobjawowo. które mogą tworzyć całe pasma. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. Badanie hist-pat. Postać zatokowa. Ponadto występują komórki Langerhansa. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia. Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj. przewlekły. Przebieg choroby na ogół łagodny.. ziarniny pobranej z ogniska kostnego. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. zatokowo-kostna. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia. łatwo krwawią. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. Dziąsła są zaczerwienione. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. W starszych. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy. W ziarniniaku. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów.różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę. Ogniska świeżych zmian. stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk. W . Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo.

Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst. który wykryje postać dziąsłowo. bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13. u osób młodych. szczególnie w postaci jednoogniskowej. najcz. pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach.przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie .  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł. języku o zm w kościach wyst. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. odpowiednie odżywianie i witaminy. stosuje się napromienianie. 5xczęściej u M o zm. rzadziej w płucach. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon. są kości płaskie: sklepienie czaszki.kostną tego schorzenia.Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie. nast.kostnym. węzłach chł. mscem wyst. W przypadkach opornych na leczenie hormonami.rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg. gardle. cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych . niebolesne przy dotyku. dbać o ogólny stan chorego. Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. w ukł. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. w szczęce i żuchwie. b. rzadziej żebra. wątrobie. miednica.

wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn.nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4. wziernikowaniu i radiologicznym.żylnych 5.Szerzenie patologicznych procesów: 1.tumor). chłonnych do okolicznych ww. jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”. Brak objawów guza określa się jako T0.wzdłuż nn. Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. językowy c) n. niezależnie od dalszego przebiegu choroby. zębodołowy dolny b) n. 14.guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4.! Tylko duże nn! a) n. N . czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym.łącznej = blaszki powięziowe. gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np. 3. T . gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk. ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego. stan okolicznych węzłów chłonnych (N. . wzdłuż nich szerzą się patologie. O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . wzdłuż luźnej tk. oceniając wielkość guza (T. Jest to bardzo ważny etap rozpoznania. drogą nn.węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. N”a”). węzły zagardłowe). Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+). Posługując się systemem TNM.łącznej  jw.metastasis).chłonnych  zropienie 2. wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-).

takie jak strach. siedzenie w wyprostowanej pozycji. Omdlenie jest to nagła. które rzadko prowadzi do zagrożenia życia. rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji. ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi.powiększenie węzłów chłonnych nieruchome. wyczerpanie.N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 . głód. wysokich. T2. Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy. niepokój. Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne. 15. zła kondycja. otrzymanie złej wiadomości. .M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. z dystonią wegetatywną. ruchome N3 .powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres. Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. tzw. a także celowego reagowania na bodźce. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np. co do miejsca i co do własnej osoby. u osób z niskim ciśnieniem. gorącym . T2N0 II stopień – T1N1. stres. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę. przebywanie w wilgotnym. zatłoczonym miejscu.bez powiększenia węzłów chłonnych N1 . przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego.powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 . wysportowanych. Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej.

Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie. RR spada.zmęczonych. u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania. nudności. Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu. bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe. palących. uczucie ciepła. późne: rozszerzenie źrenic.zaburzenia błędnikowe . mimowolne oddanie moczu. Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”. zawroty głowy.należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę.rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni . Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut.zaburzenia rytmu . mogą też pojawiać się drgawki. trwa kilka minut. zaburzenia widzenia. niedociśnienie. Patogeneza omdlenia: . Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania. Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji. Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się. bywają wąskie lub szerokie.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . uczucie osłabienia. tachykardia.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) . niedożywionyh. Dotyczy tęgich mężczyz. Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych. bradykardia.omdlenia ortostatyczne . napadowo. zimne ręce i stopy. Pojawiają się często. ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone. Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży.zwolnienie czynności serca .aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) . z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc. pojawienie się potu. z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni.omdlenia ischemiczne . pogłębienie oddechów. oszołomienie. odbijanie i czkawka.rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej . ziewanie. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny. tętno zwalnia do 40/min.padaczka . bladość lub szary kolor skóry. W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca.zespół omdleniowo – kaszlowy . Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu. Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca. Źrenice zachowują się różnie. Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki. ciężki oddech. Przypominają napady padaczkowe. .

Pojawiają się mroczki przed oczyma.ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1.Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie.kardiomiopatie. praca mięśni i przepony) ) ortost. u chorych spędzających dużo czasu w łóżku. tętno wzrasta. Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej. gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia . Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . spadek rozkurczowego jest niewielki.gwałtowny spadek ciśnienia krwi . Przeszkody mechaniczne . w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą. spada ciśnienie skurczowe. Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich. guzy . w przypadku żylaków kończyn dolnych. hormon antydiuretyczny.migotanie komór .postać mózgowa.częstoskurcz napadowy 2. Jest to zaburzenie układu autonomicznego.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa .postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: . Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: . aldosteron. Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy. Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała. angiotensyna.podanie atropiny dożylnie 0.zwężenia zastawkowe ujść aorty . jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji.zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego .5 – 1 mg .nadciśnienie płucne 3. do którego dochodzi podczas stania. Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina.postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią ..

Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. defibrylacja. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. utrata przytomności. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. zawroty głowy. Napadowy częstoskurcz 2. afazja. zaburzenia czucia. charczący oddech. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód. stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię. sztywne źrenice. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa. szum w uszach. . może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. głuchota jednostronna. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. zaburzenia równowagi. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. drgawki. Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. procesy zapalne. emocji. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. Omdlenia występują w czasie wysiłku. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. Oprócz bladości powłok. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. Zwolnienie tętna do 40/s. oddanie stolca i moczu. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. pojawia się sine zabarwienie skóry. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. ma związek z połykaniem. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. parestezje.

prostaglandyn.5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia . RR. objawy piramidowe i pozapiramidowe. ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. drżenie. Przyczyną jest uwalnianie histaminy.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. upośledzenie koncentracji. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. niedowłady. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. poty. ślinotok. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia. Napad. • lekki napad – uczucie głodu. bez ustalonego rozpoznania. powinien być hospitalizowany. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2. nietrzymaniem moczu.9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0.5 mmol/l – drgawki.9 % NaCl i podawać w dawce 0. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna. zaburzenia orientacji Inne zab. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty. bradykininy.5 ml/l). ciśnienia. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory. z przygryzaniem języka. niepewność. niepokój. bóle brzucha. Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0. Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości. nadprodukcja insuliny. biegunki. wykwity. zaburzenia w jej uruchamianiu. drętwienie warg. obrzęk krtani. napad astmy oskrzelowej. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące. substancji histaminopochodnych. łzawienie. spadek częstości tętna. urojenie.

Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy). w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli). łagodne. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie.k.2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny. Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. Objawami ostrej n. włącznie z utratą przytomności i zgonem. Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia. 50% . W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres.n.n. są ospałość.n.n. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% . zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. złośliwe) Ślinianka podjęzykowa. małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% . Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego. osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy. duże zmęczenie. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń. Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca. Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach. Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n.w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0. złośliwe) . obkurcza naczynia obwodowe. która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. Atropina – przyspiesza rytm zatokowy. • 16. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne. poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne.

powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: .nienabłonkowy . tzw. cylindroma) 2. Rak lity.chłonny. Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) .oblak (ca adenoides cysticum.kwasochłonny (oncocytoma) . Gruczolaki jednopostaciowe: . Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum. tumor mixtus) 2. Rak gruczołowotorbielowaty. Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3.nabłonkowe .• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . Nowotwory nienabłonkowe .niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1.sebaceu m) Złośliwe 1. Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7.inne (ade. Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4. Rak śluzowo-naskórkowy.basocellulare. Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5. guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6. Guz mieszany.znaczny pleomorfizm . niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8. złośliwy (tumor mixstus malignus).tendencja do złośliwienia zmian łagodnych .

Mięsak (lymphosarcoma.Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3. Chłoniak .Łagodne 1. Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1. Tłuszczak(lipoma) 4. liposarcoma) 2.Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2.

naciekają otoczenie .7 . przed 40 r. radiologiczne. rak gruczołowy.nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia . . termometryczne) • Badanie radiologiczne: .u kobiet .rzadko porażenie n.często( 33%). bólowych . miednicy – oblak.tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: . scyntygraficzne.ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) .nieotorbione.brak obj.częste przerzuty( LN.przerzuty do płuc. • Nowotwory złośliwe: . bólowe .ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) .tkanki gruczołowej .rosną szybko( miesiące) . szyjnych.tkanki limfatycznej .przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne .są otorbione . torbielowata .badanie kliniczne .porażenie n.badania specjalistyczne (cytologiczne.tkanki naczyniowej . guzowata.tkanki tłuszczowej .50 r. u mężczyzn. USG. obj.nabłonka przewodów .spoistość: twarda .spoistość: elastyczno. histologiczne. podłożem i kośćmi .gł.nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: .wyst. płuca.nawroty po niedoszczętnym usunięciu .7 . podżuchwowych.ż . żeber.często związany ze skórą.gł. nadobojczykowych i śródpiersia.ż . ok. kręgosłupa.25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych. MR. kości czaszki.Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: .początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy . kości) .ruchome .twarda.rosną powoli (wiele lat) .

sarkoidoza .wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych . jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. nieprawidłowa gęstość miąższu. Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) . brak odgraniczenia guza. twardych) .wielkości .nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność. guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki..najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) .przerzuty do płuc.choroba Mikulicza . raków jamy ustnej.położenia . wargi. torbielowaty) . 2.sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu . swoiste (gruźlicze.obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: .przerzuty czerniaka.Gruczolak wielopostaciowy.stosunku do otaczających narządów TK – ocena: . podżuchwowych . kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: . • USG .rak skóry naciekający gruczoł ślinowy .zespół Sjoegrena .charakteru wzrostu (rozprężający.stopnia naciekania (tkanek miękkich.dot. . naciekający) .stan zapalny LN przydusznych.obraz sialograficzny 1. dużych i małych gruczołów ślinowych .kamica . mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. której brzeg jest dobrze odgraniczony.ślinianek .ocena: . guz złośliwy .struktury (lity.położenia guza .torbiele .zap. skóry.zap. promienicze) .w śl.ocena zniszczenia kości w podłożu guza .

Ślinianek .rozpoznanie: Bad.kliniczne. w przyusznicy) . CT.Bad.twarz.7(tzw.kolejne wznowy miejscowe. nie zmieniona.włóknista.6 % nowotw.( w przyp. dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp. przez które guz wrasta do tk. następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu. . Zachowawcza parotidektomia). chrzęstna . czasem ścieńczała . tworzą: tk. przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) . rozprężająco. otaczających.40 r.wznowy mają wzrost wieloogniskowy . RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.histopatol.głównie u mężczyzn. USG. 20.torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki.50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! . tworzenie przerzutów odległych . dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) .(przy lokal.. Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.językowego poduszeczki Bichata pł. cytopunkcja.ma postać kulistą.rośnie powoli.utkanie guza. sialografia.skóra nad guzem: przesuwalna. Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł.owrzodzenia).5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n.cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2. rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n. poza nabłonkiem.ż .Gruczolak chłonny( guz Whartina).kostna i śluzowa .nasilenie cech zezłośliwienia.

obustronnie) .Rak gruczołowo.otorbiony . Tłuszczak. tk.rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie .gł.rzadko występuje .nieotorbiony . Nerwiak. .zawiera płynną treść.dotykowym .nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.. jamy ustnej( policzek.zbudowany z dużych kom.u) .nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3. ślinianek .5% now. podniebienie.zbudowany z elementów gruczołowych. nowotw. 3. dno j. Naczyniak. że kom.nie ulega zezłośliwieniu . limfatycznej.-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1. w śliniankach przyusznych( w 20%.rozwija się w małych gr.torbielowaty.nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir. Podżuchwowej . 2.nazwa pochodzi stąd. . Ślinianek .Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): .rzadko w śl.najbardziej podstępnie rosnący now.otorbiony guz . często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego.chełbotanie przy bad.posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach . .

ślinianek .przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych . agresywny wzrost . u mężczyzn . chemioterapia.bóle promieniujące do skroni.7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu . ze wzgl. napromienianiem.90%. r. miednica) .szerzy się drogą naczyń krwionośnych. 2.wybitna złośliwość miejscowa . rzadko . na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji. szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi . .materiał do bad. płaskonabł.niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących . przewodów ślin. Rokowanie: wątpliwe. gruczoł. z ewentualną operacją doszczętną ukł. silne bóle .Rak. płaskonabłonkowy.histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r.powoduje porażenie n.7% now.lecz. rzadziej do okolicznych LN .his-pat. dając przerzuty do: płuc.przerzuty mogą wystąpić nawet kilka. szczękościsk spowodowany naciekiem m.r. niskozróżnicowany . –szybsza dynamika rozwoju od r..nacieka skórę i podłoże .USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza .szybki. twarda spoistość . wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza. żwacza lub m.gruczolakoraki.7.chłonnego. skrzydłowego przyśrodkowego .rozwija się w śl.nierówna powierzchnia.sialografia: daje obraz amputacji przewodów . chemią.rośnie powoli.początkowe objawy są nieuchwytne. miękkie i kości. do bad .: oligobiopsja Z owrzodzeń. his-pat pobiera się z oligobiopsji. Przyusznej . .mat. kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego .powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk. naciekając tk. Przy nieradykalności zabiegu.wycinek próbny. Met skojarzone: najpierw chirurgia. mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek).nieotorbiony . ból w okolicy ślinianki czy porażenie n. potem radioterapia.gł.

po zabiegach uszkadzających n.żle odgraniczony od otoczenia .agresywny • . porażenia n.2 typy : 1. r. i doszczętnej operacji ukł. która może ulegać owrzodzeniem . .Wysokozróżnicowany.wzrasta naciekając otoczenie . podczas jedzenia • Piekące bóle okol.o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2.o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b. . płaskonabł. gł. Niskozróżnicowany. paliatywne( napromienianie).mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze. mikroskopowej.Frey: • Zaczerwienienie.gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b. pocenie się skóry twarzy po str.Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta).TK.w przyp. Zszycie szpary powiekowej. raka gruczoł.-25% przypadków. górnego odcinka przewodu pokarmowego . górnych dróg oddech. Zespół Łucji. 3.7 obserwuje się czasem tzw. otaczających( kości. oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk. • Typ 1. naczynia). 2. zaawansowane.11% now.-20%.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem . operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud. operowanej. nerwy. podwieszenie kąta ust na powięzi. Wyleczenie 5-cio letnie w przyp.. ślinianek .Crile’a. Lecz.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego. RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk.rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin.7.

klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego. W zaawansowanych przyp. nacieka poza tk.zewn.szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.Mięsak.guz nacieka skórę. Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł.guz >4cm. . bez naciekania poza tk.rozpoznanie: bad.napromienianie. Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym.w operacjach doszczętnych.2. Przerzuty z tych nowotworów.guz >2<4 cm. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre.do LN 1. żuchwę. śl podniebienia lub w dnie j. wyrostek skrzydłowy.b.n. grucz. T4a.7 i przerzuty do LN . niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny.u mają postać czerwonego.wcześnie powoduje porażenie n. twardy w bad.7 T4b.guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM. rzadki w obrębie ślinianek . wyleczenie 5-cio letnie. t. grucz.. gruczołową T2. T1. 3 poziomu. palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni .guz nacieka podstawę czaszki. przewód sł. T3.30%. bez cech naciekania poza tk.

przyuszniczo-żwaczowej (ok. skroniową z: . . mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk. kk.rylcowaty + przyczepione tam mm.zrośnięty pow.)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr. tłuszczowej łączy ok. między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk. str.przyśr. i więz.żuchwy) .ok. skrzydłowych i m. powięzią skroniową Powięź skroniowa: .krawędź łuku jarzmowego. skroniowy: .skr. Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: . do mm. od kresy skr. mm. dolnej  grzebienia podskr.policzk. i skrzydła większe k.skrzydeł większych k.przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej .łączna + tk. – okostna dołu skr.ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn.podskroniową . wewn.w dolnej części pow.styka się z poduszeczką tł. skr. z pow.łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow. przylega do obu mm.w rzadkich przyp. Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww.żuchwy góry: dolna pow. skroniowy pokryty od zewn.policzkową W dolnym odcinku między m.pow.17.: blaszka boczna wyr.ropnie przebijają się zwykle w ok. wewn. zewn.klinowej poniżej grzebienia podskron.brzegu gał.ok.od zewn. a pow.przedni brzeg m.klin. zewn.  odpowiednio jw.tłuszczowa  procesy zap.. . szerzą się na kość (łuskę k. skroniowego: .skrzydłowatego boku: gał. .oczodół .skroniowej! Ropowice m. żwacza .dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: . wewn. M. Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m.

w ok.skrzydł.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m.kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż.t.Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: . od przodu: tylny brzeg gał.podskorniowa ok. Policzka  m.łączna i tk.policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.żwacza (oddzielony poduszeczką tł.kąta oka  ż.: m.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł. tłuszczowa      ok.V3 2.kąta żuchwy  m. przyśr.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł.) od zewn. szczękowej 3.żuchwy (od wewn.nadoczodołowa i żż.przyśr.rylcowaty + mm. splotu żż.przyśr.podniebienny ok.skroniowa dół skrzydłowo. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa . gał. n.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW. od góry: przewód słuchowy zewn. MOS od str.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk.sutkowaty i m.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż.żwacz od tyłu: wyr.pol.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow.: wyr.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m.

szyjna wewn. 2.żuchwy Od przyśr.VII po jego wyjściu z otw.n.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew.V3 łączy ją przez o.XI. t.tej przestrzeni przylega poduszeczka tł.szyjna wewn. zażuchwowa .początek ż.słuch.nim a okostną) Brak luźnej tk.szczękowa -ż. ż.X = powrózek naczyniowo-nn.) -n.szyjna zewn.dołem zażuchwowym 4.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ.gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn. szyjnej zewn.przestrzenią przygardłową Przebieg n.zewn.zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: .uszny tylny – I gał.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m. skrzydłowy przyśr. 3.uszna tylna + tylna gał.tylna gał.VII (splot przuszniczy) .ż. n.XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał.Zawartość: ślinianka przyuszna.IX.ropne na ok.sk.uszna tylna-łączy się z ż. Przestrzeń wypełniona luźną tk.powierzchowna i t. + cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm..t. naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.łączną Graniczy z: 1.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.uszna tylna.policzka  proc.nie ma możliwości rozprzestrzeniania . dołem podskroniowym 2.żwacza (pom. I bocznym Od przodu: szew policzkowo. t.ż.t . + n.skrzydłowymi przyśr. Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: .: m.X.szyjna zewn – jej końcowe gał. (+ t.szyjnej zewn.zażuchwową = ż. (ż.n.

ślinianka podżuchwowa 2.szyi  od trzonu i rogów większych k.USTNEJ Podstawa: m. t.ww.Między dolnym odc.twarzowa Blaszka pow.podżuchwowe 3.szyi. powięzi szyi Zawartość: luźna tk.ww.brzegami przednich brzuśców mm.chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk.dwubrzuścowych Od tyłu: mm. rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m. żuchwowo-gnykowy Od zewn.żuchwy mogą powstawać ropnie.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż.łączna + ww.chłonne Chłonka z przedniego odc.j.chł.ustnej.twarzowa 4. a gał. końca języka.łącznej oddzielającej poszczególne mm. rylcowo-gnykowy. Dno j. Podstawa trójkąta: k.ustnej= p. pod nimi przednie brzuśce mm.od siebie -wzdłuż naczyń i nn. żuchwowo-gnykowy. PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr.dwubrzuścowego Dno: m.pow. szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł. żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch. ok.: rylcowo-językowy. tk. ponad nim mm. bródkowo-gnykowe. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.j. m.dwubrzuścowego. m.ustnej: przestrzeń ogr.ślinianka podżuchwowa .: blaszka powierzchowna pow.gnykowo-językowy Zawartość: .gnykowa Szczyt: żuchwa Od str. m.szeroki szyi i skóra Zawartość: 1.mm. .bródkowo-językowe.dwubrzuśccowych. DNO J.bródkowej i przednich dolnych zz.podskórna.ż.

żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1.: trzon żuchwy przodu i dołu: m.gnykowa.. MM. twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł.---„--------poniżej---.i podjęz. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM .językowy.łącznej oddzialjącej obydwa mm.powleka m.Blaszka przedtchawicza  od zewn. t.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2. śluz. w okolicę podżuchw.ok. ślinianka podjęzykowa. t.tłuszczowej -m.gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz.szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) .łącznej (n.podjęzykową (szczelina zawarta m. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua).żuchwowognykowego a m. przewód ślinianki podjęz. (8)  szyja poza tylnym brzegiem m.jarzmowym większym. te hamują szerzenie procesu ku bokom. j.bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. ż.żuchw. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm.tylnym brzegiem m. przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz.Warstwa tk.ustnej zewn.językowa. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) .poprzeczny języka. do linii żuchwowo-gnykowej . mm. od dołu dolny brzeg ż. i ż. pokład luźnej tk. i k. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m.

t. szyjna wewn.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego. r.: IX.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m..szyjna wspólna 2.ż.nn. XI. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1.t.t.Ściana przyśr. X.punkcja .ustnej wzdłuż przebiegu m. 4. Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA .--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p. szyjna cz. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna. szyjna zewn.gardłowy + więzadła: r.brzeg ślinianki przyusznej) 2.-gnykowe + r.szyjna wewn.żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1. 18. r.BAC . z dnem j. pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr. .przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap.Jest to tzw. 3.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: .: rylcowo-gnykowy.XII 5.skrzydłowym przyśr.: mm. a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr.migdałków podniebiennych wzdłuż ż.aspiracyjna . skrzydłowy przyśr.dołem zażuchwowym szczeliną między m.-językowy.rylcowaty + mm. wybiórcza).pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo.podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m.

BIOPSJA GRUBOIGŁOWA .Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna. L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe.Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki. polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka .oligobiopsja . podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach). Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: . 19. . tracheotomia ze wskazań życiowych. p/zapalne. uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu . . gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania. L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego. . .Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego.Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu. L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór. tarczycy. . który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu.radykalne (doszczętne). .Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej. o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich).Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa.2 mm. wzmacnające. lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe. TK. pobiera się jej cylindryczny wycinek.Wykonuje się ja również w przypadku. scyntygrafii.Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta.objawowe. mammografii.Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym.Można wykona biopsje: węzła chłonnego.Jest to zabieg bolesny. polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów. piersi. . . Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych.W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG. . . .łagodzące (paliatywne). . .Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły .Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania ..Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza.

wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius). gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu.energią promienistą. rozsiew ogólny występuje.Wybór metody leczenia n. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego. co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek). . najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz. ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw. . melanoma malignum 3. lecz ostatnio wykryto iż występują szybko. spinocellulare 1. (szczególnie przy nowotw. zł. zależy od histologicznego typu nowotworu.0 cm. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne. jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego. radioterapeuta.chemiczne.0-2. . jak i w głąb.0-6.0 cm. • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c. L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e .możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna.0 cm) oraz warunków anatomicznych. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj. • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna.z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0. c.chirurgiczne (operacyjne). Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg.5-1. np. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu. Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność. usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność. tj. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne. • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu. chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: .hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony. Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia.) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego. twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna. . podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych.najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł.odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod. zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie.

nowotw. usunięty jest też m. szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego .chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np. USG. guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) . –postępowanie jest niejednakowe.kriochirurgia i chir.obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego.lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne.zapewniają małą utratę krwi . . jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc. które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny. m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową. Wady elektrochir. Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny. raki płaskonabł. dostęp operacyjny (rodzaje cięć).VII.zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji. . wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia.stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej). i gruczołowe. a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi.cytopunkcja węzłów.wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir.usunięcie w jednym bloku „en bloc”. konieczność tracheotomii. Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np. ślinianek. 0..5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie.) .zabieg wykonywany jedno. O ile jest kliniczne uzasadnienie. .długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek. lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie.lecz. miękkich i kości. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. możliwość niedowładu n. od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy. laserowa mają coraz szersze zastosowanie.zależy od umiejscowienia. ok. Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy. chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter.polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn. usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea). Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną. egzenteracji oczodołu itp. Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym. a po niej zabieg operacyjny. mięsaki wychodzace z tk. m. CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis)..wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np.

kriochirurgia.nowotw.dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych. .źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii. rentgenowskie. . Rozróżnia się terapię: .powierzchowną. tym mniej promienioczuła. szpiku i tkanki limfatycznej. w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym. 3) prom. . tracheotomia. plazmocytoma(szpiczak). siateczkowo-śródbłonkowego. . .promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością.zmniejszenie masy guza przed napromienianiem. rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . np. radioterapia) . nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł. gastrostomia. nowotw. elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów). podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem. Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe.wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. . poch. elektrokoagulacja.Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej. antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki). . . Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych). technicznie i biologicznie nieoperacyjne. blizny mniej) . szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM).stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka.dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym.stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe. Promienioczułość zależy od: .uszkadzające działanie na otaczające tkanki. 4) neutronoterapia.duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: .przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej.zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych. 5) elektronoterapia. 2) prom. guz Ewinga.nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi.

należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł.powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk. taktyka skojarzona jest stosowna . megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry. superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne. gdy na drodze wiązki jest tk. nowotw.bardzo trudna w leczeniu.leczenie radykalne. czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych). poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem. leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią.leki ogólnie wzmacniające.zastosowanie śródtkankowe. . w raku policzka. kostna).martwica popromienna kości (osteoradionecrosis). podczas zabiegu .objawy ogólne. zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”.odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry. dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: . nowotw.6000-7000 radów w czasie 6 tyg.czasem potrzebne przetaczanie krwi. nudności i wymioty Leczenie powikłań: . uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie. .leczenie radem trwa 6-7 dni. . – owrzodzenia martwicze.w dużym zaawans. chłoniaki) oraz w lecz.metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki. Jako zejście pozostaje zanik.ujemna strona. operacyjnego i mniejszy rozsiew kom. . L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) . krwiotwórcze.gorsze gojenie się napromienionych tkanek . głęboką (konwencjonalną). hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych.2/3 dawki radykalnej . – prom.w czasie naprom.- średnią. Leczenie paliatywne. . .osłabienie.napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz.brachyterapia. gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg. zdrowych najczęściej w ostrej postaci. np.zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) . późne następstwa.miejscowe stosowanie leków osłaniających.osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia. .staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu. ścieńczenie i odbarwienie skóry. leczenie operacyjne.obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) .zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne. witaminy. .

metotrexat.metotrexat.vinblastyna. adriamycyna.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania. . w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności.. p/nowotworowym. .chemioterapia jako lecz. Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki. uszkadzają kw.. 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki.im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej.po chir. vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw. . ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi.chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna). vinkrystyna. hydroksymocznik. mitomycyna C.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe. .w stanach dużego zaawansowania jako lecz. . oraz zmniejszenie masy guza.p/nowotw.cytostatyki o działaniu nieswoistym. podstawowe.uniemożliwiają podział jąder komórek. paliatywne. endoxan.poprzedza lecz. uniemożl. nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw. tym większa wrażliwość na działanie tych leków. 5fluorouracyl . leukeran.. pierwotnego lub mikroprzerzutów. dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna.dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju.współczesna chemioterapia nowotworów.. bleomycyna.natulan. . . 5-fluorouracyl. adriamycyna. lub radioter. . uzupełniające. Przeciwwskazania do chemioterapii: . Alkilujące)nitrogranulogen. a więc hamują metabolizm.o dział.gruźlica płuc. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw.aktynomycyna D. .tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów. vinblastyna.uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach. działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity.

.wyłysienie. nowotw. .uszkodzenia wątroby.trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna).BCG. . . mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego.kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego.u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki .skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: . nudności.. . hiperkalcemia. objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból.bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej. .zaburzenia akcji serca. gorączka.choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.badania nad zastosowaniem interferonu.zaburzenia miesiączkowania. .zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego.owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego. guza Ewinga kości szczękowych.leukopenia.niepłodność. osłabienie. .doświadczalnie. . w lecz.. . .krwotoki.leukopenia. Immunoterapia nowotworów .wstrzyknięcie chorym napromienianych kom. 20. . . . immunoterapia nieswoista.obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta . niektórych chłoniaków złośliwych.immunoterapia swoista.

zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą. jarzmowe.) Według podziału WANYURY .15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I. tu opisujemy złamania. jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw.ryc 6. szczęki. szczękowe. podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe. podniebienne. oczodoły. trajektorii). ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: . łzowe.wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział .• Złamania w tym odcinku obejmują nos. kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe.

wyrostki czołowe szczęk. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej). Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II. Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów. wyróżnia się DON jedno. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów . Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3. który jest prostopadły lub nie. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne. przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów. dochodzi do złamania kości nosa. a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego. promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu.1 DON . wyrostek czołowy szczeki. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) . na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową. Złamanie jarzmowo – szczękowo .DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego. komórki błędnika kości sitowej.1.oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1.

na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2.usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej .PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski.obniżenie kąta przyśrodkowego powiek . zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia. poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7. niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11. w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: . o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa.niedrożność nosa • Objawy DON 1. jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: . upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9.skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia . upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12.zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej .pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki .ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek .usunięcie przykrych zaburzeń czucia. endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8.anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego .2 PGMT . telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3. łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi. ptoza 6. przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne.odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi . często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie.powstają rozległe ubytki kostne. • Najczęstsze powikłania DON: .enoftalmia i podwójne widzenie . zapadnięcie. spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10.plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I. pseudoptoza 5. dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną . którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4. epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych.zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa .udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności .niedrożność dróg łzowych .

luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. Opadnięty. rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. Obfite krwawienie z nosa. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki. jamy ustnej i ran twarzy . poszerzony. trudności oddechowe.• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. Obrzęknięta jak balon twarz. ból. Telecanthus 6. Ciężki stan ogólny. Rozległe rany twarzy. zwykle niedrożny nos 5. Twarz spłaszczona. ale na ogół przytomni 8. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. poszerzona. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. przy mówieniu. zderzaka przysiecznego twarzy. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. przestrzeni miedzy oczodołowej. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3.

opanować krwawienie. Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10.9. należy zapewnić drożność dróg oddechowych. dowiązujemy je do zachowanych zębów. TK. ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT . MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe. 11. esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru). wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe. rtg. a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • .

które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. Enophthalmus .−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się. tylko wygina. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych. należy utrzymać jeszcze przez ok. Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3. o niezbyt dużej sile. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. bez tendencji do ustępowania. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II. zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4.1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO.

Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu.5. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo . − skorygowanie en oftalmii. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6.zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz.2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . uderzenie pięścią). − zniesienie zaburzeń czucia. Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1. padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II. Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2.

Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki. padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. co pociąga za sobą. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II. Wybroczyny podspojówkowe 8. nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu. zapadnięta okolica podoczodołowa. wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. pokona .• 4. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. Często krwawienie z nosa 9. Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym. prócz konsekwencji opisanych przy ZJO. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia.

39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego. wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. przednią. pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej.pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową. boczne czaszki. wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6. rozdrobnione złamanie dna oczodołu.granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty. Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej . nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej. przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna. pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu. rozległe ubytki kostne obejmujące górną. . najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo. otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu. zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa.

Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia. pęknięcia naczyniówki. en oftalmia. podwichnięcia soczewki. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego. wylewu krwi do ciała szklistego. Asymetria twarzy 2. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe. obniżenie gałki ocznej 2. w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej. najważniejszym po podwójnym widzeniu. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. tj. objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy . Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3. wylewu podsiatkówkowego. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1.

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota . tzw.są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową. w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • . zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego. rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna. w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań. VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami . otwierającą się do sitowia.przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym. zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. endophtalmus . głownie odwodzenia. opadnięcie powieki ( ptosis). nie reaguje na światło).w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem.objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. zawór. krwiaka. tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy .na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne .. stąd nazwa „złamanie wentylowe” . złamania typu en clapet (z fr. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej. ból głęboki w oczodole. wentyl). podwójne widzenie. porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia). IV – bloczkowy. tętniakiem. a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka.

.rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego. ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne .w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej . zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły. neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy. rozerwanie osłonki oponowej nerwu.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych . USG.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego .złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne.rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. warstwowe kanału nerwu wzrokowego.otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy. celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . a wychodzi tętnica oczna.. angiografia tętnicy ocznej. KT.

a to zdarza się rzadko). swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności. ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne. a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu. ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego. na tylną ścianę szczęki. • W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. a potem ku górze do szwu czołowo – . inne kliniczne. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego.

podoczodołowej i powiek. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego. przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości. w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi.jarzmowego. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. jednoodłamowe lub wieloodłamowe. wypadek komunikacyjny. a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. tworząc ostra nierówność kostna. wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. zamknięte. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. wypadek przy pracy. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej.

przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. . stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu. może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych. grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki.4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu. półosiowe czaszki. musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. czasu wykonania zabiegu. grzebienia jarzmowo – zębodołowego. najczęściej występuje w dolnej powiece. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. metody i rozpoznania towarzyszących powikłań. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi.

stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne. po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów. jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami.punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) .najczęściej stosowany i najprostszy sposób . Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów.• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne.nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka . Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu.po sprawdzeniu.palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu. zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń. Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty. dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu .obecnie metoda historyczna . Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce). Strohmeyera. pociąganie próbne). Langenbecka i inne . Obowiązuje kontrola dna oczodołu. Gilliesa.kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego .zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną . że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw. w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie. rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: . które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany.do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda.

DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne .podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo. pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu. w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają. Jędraszki i inne . Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI . jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego. że wystarczą dwa punkty .) . niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie).przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem . zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość. o tzw.wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi. gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu. używając go jednocześnie do wyciągu.in. a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu. na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku.szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami .anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia.. stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny.w przypadku złamań z przemieszczeniem.dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1.

guz odłamuje się od . dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne. co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej.ZĘBODOŁOWEGO . mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej. beleczką kostną.2. DO GRZEBIENIA JARZMOWO. • Mogą to być złamania z ubytkiem kości. otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność. po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową . w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki.zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej. DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4.unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową.dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ . podłużne. tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem.

zaburzenia zwarcia zębów . Okres unieruchomienia wynosi ok. operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami. przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej.wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej . Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej.uczucie drętwienia zębów górnych . omija otwór podoczodołowy. biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki. 4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: .krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych . Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym). • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego.obrzęk twarzy.wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego .patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy.• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową. W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym. . obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia. następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki. złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej. głównie wargi górnej. wówczas występuje typ I złamania Le Forta. tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. . policzków.

W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi. w okolicy nasady nosa. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. powiek. kości łzowe. małżowiny nosowe dolne. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki. poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). kości podniebienne. kości nosa. o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. • . grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego. część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych. półosiowe czaszki.

kość nosowa. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. Adams średni. kości jarzmowe. ale jeszcze bardziej nasilone. ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. kości łzowe i część kości klinowych. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. dna oczodołów. Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. kości podniebienne. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Miejscowe. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II.• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. tętna. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy).

• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania. -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. również zawiązków zębowych.Leczenie polega na usunięciu. jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów. -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych. -Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej. . -Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. . -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem. . -zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających.Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej . powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego . bardzo oszczędnym.wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. .występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci. -postępowanie lecznicze jak wyżej. zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą. -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki.jest wynikiem bezpośredniego urazu.

TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA.Zawiązki zębowe pozostawia się.uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami . Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych .choroby wątroby . Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię. szczególnie u dzieci..anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych. 21. w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba. jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba.SPOSOBY.niedokrwistość . PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej.zaburzenia układu hemostazy.nadciśnienie . tj.miażdżyca .u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych .pozostawiona w zębodole ziarnina .cukrzyca . atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia . źródła krwawienia i czas wystąpienia. LEKI. należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz . -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. płytkowe i naczyniowe .krwawienie tzw. przyczyny krwawień 21. jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych. Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby. skazy krwotoczne osoczowe. jak np. leki. po czym ranę śluzówki zszywa.

aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). kontrola wskaźnika INR (0. Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia. Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną. przykładając koniec tępego narzędzia. Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu. czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. • Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi. Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. lub gdy nie jest to możliwe.5). • uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. należy podwiązać naczynia. Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej. Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe. • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. jak kleszczyki Peana. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu. uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . o ile sama tamponada jest nieskuteczna. ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej.doraźnie wykonanych badań krwi. Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania. w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l).9-1. wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny.co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze. zakładając. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak.

Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi.epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000. w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem.Hemostin.anatomia. kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia. Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np. Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną.10% roztwór związków wapniowych .garbniki. cukrzycy lub nadczynności tarczycy. leży w dole zażuchwowym. wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego .glikokortykosteroidy i estrogeny . preparaty rutyny (Rutina. fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym. • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy. nadciśnienie).jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. topografia. od przodu gałąź żuchwy.* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia. np. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np. hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl. cyklonamina. Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: .aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m. krioprecypitat. posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne.domięśniowo etamsylat i witaminę K . wit. Gruczoły ślinowe. które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: . Gruczoły ślinowe – anatomia.żelatynę i pektyny roślinne doustnie . od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec . Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy. Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego. Acidum tannicum .25-1% roztworu do płukania . Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej .związki żelaza . 22. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C. np. Alumen w postaci 0.in. z kory dębu). po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik. trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne. C. fizjologia 22.ałuny. topografia. roztwór fibrynogenu. np.

5cm poniżej łuku kości jarzmowej. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. które mają własne przewody wyprowadzające. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej. nosowej części gardła. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. ale mogą być . Nie posiada łącznotkankowej torebki. Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. Jest gruczołem surowiczym. Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych.mięśnia dwubrzuściowego. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. Jej część przednia jest większa. żuchwowe i szyjne. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. W większości są gruczołami śluzowymi. Węzły chłonne. poprzeczną twarzy i uszną tylną. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). Przewód wyprowadzający ślinianki. Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. Otacza ją łącznotkankowa torebka. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy. odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej. zwany również „gęsią stopką”. Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. ucha zewnętrznego i środkowego. Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. policzkowe. zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym). od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe. jarzmowe. pomiędzy żuchwą. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą. bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym. leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. przylegająca do przestrzeni przygardłowej. Końcowy orzewód ślinianki. która jest gąłęzią tętnicy językowej. tuż przy wędzidełku języka. Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. przewód Warthona. w brodawce. podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. skóry głowy. przewód Stensona. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. oraz od tętnicy podjjęzykowej. przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej.

spoistości elastycznej. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany.gruczołami mieszanymi. lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną. ale czasami z powodu ucisku. Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). jaki wywierają na podłoże kostne. surowiczo-śluzowymi. łatwo krwawią przy drobnych urazach. mogą ulegać owrzodzeniu. Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. Wnikając w przestrzenie międzyzębowe. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. 23. mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach. Są niebolesne. jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza.). powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. ozębna. który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. nieregularnego kształtu. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. okostna). b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte . nieco rzadziej zębów bocznych. Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym.

unaczynionego podścieliska z małych. Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. który występuje w kościach długich. brak odczynów okostnowych. a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. rozessane. 25. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. Ubytki poresekcyjne w żuchwie. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem. reparativum). Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej. czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. o ile są dużych rozmiarów. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. Sialozy . Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian. któremu towarzyszy rozdęcie kości. W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek. Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. znacznie rzadziej w szczęce. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). zawsze prowadzi do wznowy. z małych wrzecionowatych komórek. Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale. granice resorpcji są gładkie. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. guzami ciążowymi. Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. zwykle w żuchwie. gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami. tzw.gigantocellulare periphericum). a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. tzw. W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego. L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek.

Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej. gardła nosa. zmniejszone wydzielanie łez. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. nienowotworowe choroby ślinianek . wzrost liczby limfocytów we krwi. podwyższony OB. suchość w jamie ustnej i gradle. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. stany podgorączkowe. szkorbut). W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. Uzupełnienie niedoborów witamin. w czasie ciąży i laktacji. która wykazuje obecność tzw. Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. w otyłości i hiperlipidemii. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne. odżywienie. Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. z zaburzeniami metabolicznymi. spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. pelagra. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. sialoza reumatyczna. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. pieczenie spojówek. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. 3. zmniejszone wydzielanie potu. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby. w anoreksji.. 2. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu.25. przywspółczólny. w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. . osłabienie. tzw. wyniszczenia u alkoholików. z zanikiem brodawrek ich ujścia. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego. w menopauzie i andropauzie. bulimii. zwłaszcza u cukrzyków. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. oraz leków psychotropowych. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. wysychanie.

spotykane najczęściej.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi.A i B1. zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. 26. Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. wit. Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. połykanie jest utrudnione. Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. chudnięcie. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. wit A. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. ze szpary ustnej wycieka ślina. mowa bełkotliwa. osłabienie. obniżenie odporności organizmu. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek.B. suchość błony śluzowej jamy ustnej. Zwichnięcie obustronne przednie. Leczenie kortykosteroidami. Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena. łzowych oraz końca języka. neurologiczne i fizykoterapia. Etiologia jest alergiczna. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców. policzki są lekko napięte i wygładzone. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). jak stany gorączkowe. W tym stanie chory ma otwarte usta.

* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne. w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne. 2.zdjęcie pantomograficzne . czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu. Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej. Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia. a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze.w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek. • w leczeniu zwichnięć tylnych.występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego. Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy). Zwichnięcie przyśrodkowe. bocznych i przyśrodkowych.zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy . Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia.występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. 3.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. Badanie radiologiczne: . Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy. układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. z zaleceniem płynnej diety. Zwichnięcie tylne. naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu. Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis). skazana jest rehabilitacja. 4. otwarty.zdjęcie w projekcji Schüllera . po czym. Zwichnięcie boczne. Laseroterapia • • . którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy.

przede wszystkim w żuchwie. Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci. . U noworodków. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej. . . Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie. W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi).brakiem łaknienia.twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni. jamy czaszki. zarówno u dzieci. a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna. a nawet ropowic. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki. Cechuje je szybki i ostry przebieg. Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: . procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu. 1.wysoką temperaturą ciała.często objawami oponowymi.snu. .rozległymi obrzękami. 2. rozlanego kości szczęk. Objawy te współistnieją z: . różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka. jak i u dorosłych. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. 3.dreszczami. 2. większą ilość gąbczastej istoty kości. obecność zawiązków zębowych. U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych. Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: . niemowląt.27. .biegunka. U dzieci znamiennymi objawami są również: . Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych. pogarszających stan ogólny. . Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1. 3. komórek sitowych. sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk. Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę.

zapalenia śródpiersia.zaburzenia rozwoju kości. . . 4) zawał mięśnia sercowego. 2) szczękościsk. 2) obrażenia zębów. .Związane z usuwaniem zębów 2.- ropnia lub ropowicy oczodołu. Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich.czynności stawu skroniowo-żuchwowego. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: . 28. 2. 6) krwawienie po usunięciu zęba. zapalenia opon mózgowych.Powikłania po usunięciu zęba 1. Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw. .braki zębowe. 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego. 3) atak dusznicy bolesnej. 7) atak dychawicy oskrzelowej. takich jak: . Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie.zatrzymania zębów.zaburzenia zgryzu. nowy Kryst str. U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego.ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości). . 3) pusty zębodół. 2) zapaść. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) .staw skroniowo-żuchwowy. Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str.zmiany w ich ułożeniu. 5) powikłania bakteryjne. Należą do nich: . Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny.funkcji żucia. 4) ropne zapalenie zębodołu. . 7) przetoka zatokowo-ustna.zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych. 3) złamanie kości.Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie.128-138. 5) wtłoczenie korzenia zęba. widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty.101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. 4) zwichnięcie doprzednie żuchwy. 8) atak padaczki. 5) atak częstoskurczu napadowego. ale gdy to nastąpi. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania. zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej. . ropnego zapalenia mózgu.

spłyceniem oddechów. Często występuje u osób zdrowych. jako szybkie kołotanie serca. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. Należą do nich próba Valsalvy. masaż zatoki szyjnej. Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. Przedłużający się napad. ciśnienie tętnicze krwi spada. podać tlen. lewej ręki lub nadbrzusza. krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. sztuczna wentylacja. uczucie osłabienia. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min. Z leków stosuje się: propranolol . Może go poprzedzać zblednięcie powłok. Tętno jest słabo napięte. Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. Charakteryzuje się słabo napiętym. Zapaść zagraża życiu. jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. szczególnie kończyn. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. Napad jest odczuwany przez chorego. żuchwy. Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. wadą mitralną. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. zwłaszcza młodych. deslanosid. podać tlen. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego. farmakoterapia). mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. nadmiernie pobudliwych. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. jak strach. Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. przyspieszonym tętnem. zasłabnięcie. zblednięciem powłok. ochłodzeniem skóry. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. zwolnione. z nadczynnością tarczycy. masaż pośredni serca. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. nudności. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. dextran). salbutamol lub . tlenoterapia. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem. z niedokrwieniem mięśnia serca. sól fizjologiczna. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. ból itp.Omdlenie – jest nagłą. towarzyszy mu uczucie strachu. nitkowatym. niepokój w okolicy serca. poty.

Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie. dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. miękkich. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia. U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. językowa). Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. . środki uspakajające (relanium). Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. a gdy przedłuża się. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. Napad mija sam. należy podać domięśniowo relanium lub luminal. ust. kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek.bezotec w aerozolu. a ranę zszyć. a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego. Złamanie korony lub korzenia zęba. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j. W górnych siekaczach. Obrażenia zębów – A. Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej. Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. podniebienna. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę. Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina.

Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) . a brzegi wyrównać. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. C. B. Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. co doprowadza do odłamania guza szczęki. to należy go usunąć. a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. C. . W złamaniu. po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. zależnie od jego rodzaju. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. szczególnie na wysokości trzonowców górnych. E. Przypadkowe zwichnięcie. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. W przypadku wybicia zęba. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. należy wykonać reimplantację. Jeżeli istnieją odpowiednie warunki. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy. B. Rokowanie jest dobre. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi. Złamanie kościA. D. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu.Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. który został nadwichnięty. Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. a śluzówkę zszyć. Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się.

D. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. kanał żuchwy. zapalenie kości. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. pod śluzówkę policzka. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . zwykle trapezowate. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. ust. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. w dno j. należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. guz. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. jednostronnie lub częściej obustronnie.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg. nisko położnych.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. torbiel. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. która w tych stanach ulega rozerwaniu. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. zanik wyrostka zębodołowego. a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi. Jeżeli doszło do nadłamania guza. Należy wówczas wykonać cięcie.

aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia. ząb. Jeśli się to nie udaje. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych. świszczący oddech. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. skrzydłowe). kleszczyków Magilla i ssaka. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. duszność. gdy występują objawy niedrożności oddechowej. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. co przyspieszy jego wydalenie. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. należy przestrzegać zasady. Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych. szczególnie u dzieci. Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. używając laryngoskopu.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem. wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze. Druga dłoń ułożona jest na pięści. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. m. Jeżeli to nie nastąpi. Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują. w panice chwyta się za szyję. Aby nie dopuścić do tego powikłania. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. Nie . chory sinieje i traci przytomność. ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. czy został w całości usunięty. chory dławi się. ziemniaczano-kaszkowej. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani.

w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min. . Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. czynnika wzrostu fibroblastow) 2. wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny. ropowica. nabłonkowego. czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości. Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny.). wrastaja nowe naczynia.in. Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m. Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok. insulinopodobnego. i narządach.stąd też wniosek praktyczny . ropień. Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół. . posocznica). rodzaju bakterii.równa kość zbita. 3. 3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis). bialek wiążących heparyne) 4. Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk. 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt. budując most. z której te włókna wychodzą). . W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min. by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej. przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji.) Skrzep jest źródłem: 1. transformującego. zapalenie kości. 21 29. u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji.patrz pyt. 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany. pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo).leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. .

wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty. zespołu suchego zębodołu. Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej).Fibroblasty penetruja caly skrzep. . nadłamanych.białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. a osteoblasty tworza kosc gabczasta. zmiażdżonych tkanek. Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid. Powstaje mloda tkanka laczna. 4. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. nieprawidłowego zaopatrzenia rany. stanu pozostawienia rany.w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista. Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu. odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia. jedzenia bardzo gorących pokarmów. zanik włóknisty. dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole.resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych. nierównych brzegów zębodołów. 6 tygodnia)można protezowac 6. 5. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny . zanik prosty (atrophia ex inactivitate). infekcji. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej. zachodzi najczęściej. 1. Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. 2.

Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. jak nadłamanie szkliwa. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi.Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne. Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa. co pierwotnie. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. chociaż w uzębieniu . Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. co daje kształt litery T. wstrząs zęba. stosując ruchy półobrotowi. a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy.złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II . kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa. W górnych siekaczach.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . 30. a następnie policzkowy bliższy od dalszego.

Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym. które występują w zębach stałych. Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: . na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem . 31. • kalafiorowate. gardlo.niegojace się owrzodzenie np. endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi.podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki.bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu .u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej. Kliniczne objawy nowotworów złośliwych. preparaty 32. poniżej szyjki zęba. gdy brak możliwości odbudowy protetycznej. • niebolesne. grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2. Znieczulenia – rodzaje. przelyk) . wieloodłamowym.spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna. guzowi Ewinga .chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka.dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej .w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne .wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu .rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn .mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń. na dnie masy martwicze . dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty. rzadziej policzka czy dna ju) . skośnym.

zasieg.mogą wystepowowac wieloogniskowo . palenie.skłonność do owrzodzen i martwicy . cieplota.dotykiem (spoistość.przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu. wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a. zawod. przebieg.wznowy .węzły chłonne . stosunek do pokrywającej skory) .oglądanie( kolor. bolesność. dolegliwości.złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow .wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok. dziedziczność b. ) . wywiad: . kosci.wiek. początek choroby.badanie wziernikiem jam ciala . kształt.Nowotwory złośliwe cechuje : . 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu. które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r . spadek wagi. powierzchnia. środowisko. badanie przedmiotowe .nieregularny kształt .

unikając ich zmiażdżenia . popłuczyny z zatki szczekowej.badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej.nigdy zbyt brutalnie .pośrednie – gdy badaniu poddano np. jezyka. a w czerniaku złośliwym. co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d. Badanie radiologiczne i. Limfografia.ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro. Warstwowe (tomograficzne)..jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0.bialko S-100 i antygen HMB . Flebografia. Pneumografia.bezpośrednie. Badania immunohistochemiczne .najczęściej stosowane iv. K167).wycienk przesyla się w 10% formalinie .szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU. Astrografia) . policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne .Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych. pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii.oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b. malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany).stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA.badanie jamy ustnej. Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v. plwocine . torbielowatych. Arteriografia. celowane ii.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) .wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c. Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) .5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . Badania kontrastowe . Badanie cytologiczne . guzow slinianek (Sialografia. zew i wew-ustne. zgryzowe. GARDLA.materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 . Zdjecie przeglądowe. sline. dna . Orbitografia. powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a. MIESAKOW. Tomografia komputerowa (TK). gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn.do głębszych warstw anatomicznych. CZERNIAKA .

przydatna w diagnostyce guzow slinianek. specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania.szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk.. Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu. pulmonologiczne. Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone. guzow przerzutowych do LN. Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. rozkrusza się przy ucisku . Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy . otolaryngologiczne.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej . Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e. toleruje zgięcie. wątroby. guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi. Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur).głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna. 33. zastosowanie w neo slinianek. trzustki.sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. OB. technet 99. pęka przy zgięciu . endokrynologiczne itp. pluc. naczyniakow krwionośnych f. mocz. tym wieksze szanse na wyleczenie. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g. okulistyczne. Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy . badanie punktaku szpiku. elektroforeza. nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h. mozgu. Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. poziom bialek.klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1. tarczycy. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne.vi. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin. kosci.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie . Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi. pomoc.wewnątrz i pozastawowe . fosfatazy alkalicznej. fosforu. poziom wapnia.

ograniczona ruchomość żuchwy .zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta.zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy . Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki .jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: .dodatkowo: tomografia konwencjonalna. więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy.to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: .szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) . zwichnięcie .następnie ćwiczenia czynne .w obustronnych – zaburzenia są symetryczne. kt .2.podstawnokłykciowe . głowa do przodu-uderza w guzek stawowy. czasem złamanie zew otworu słuchowego .chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów.od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk.najczęstszy .usunięcie przemieszczonego odłamu .ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: . wiązania Ivy.pełne/niepełne/zielonej gałązki . a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi . szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu.boczne żuchwy prawe/lewe .obrzęk.szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3. ból okolicy stawu sż po stronie złamania . dołu stawowego.w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz .uczucie napięcia w okolicy przedusznej .trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) .p-a żuchwy .zachowawcze – najczęściej (funda.wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr .w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.pantom ogram . a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) . monoblok.przeważnie wewnątrzstawowe .od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow.częściej uraz bezpośredni .condylectomia . gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: . szyjka zgina się do dołu i łamie . rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie .

złamanie guza szczęki . Przetoki ustno – zatokowe (w pyt.zapalenie zatoki szczękowej. urazy: . samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany. Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2.guz 3. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki. jatrogenne: .nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki .Oglądanie . przewlekłe zapalenie zatok .rozerwanie błony śluzowej .Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa .nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba . które przetrwało ponad 14 dni. Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare.zatokowe: Wczesny. Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1. rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła. „przewlekłe”.złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1. „ostry”.torbiele zatoki .Krwawienie z nosa . Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1.34. chorobowe: . Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. dopiero co powstały otwór. 98 chodzi o to samo.torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 . anatomiczne: .Wyciek treści ropnej przez zębodół. Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego .Zdjęcie RTG . Często goi się w ciągu 2 tyg.cienkie dno zatoki 2. Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych.zmiany OKW zębów . świeży.nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . ropniaku. więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno. torbieli w świetle zatoki) .niski wyrostek zębodołowy .wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4.

zdrowa zatoka. Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny.USG. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu. Połączenie wąskie. szczelinowate. dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do .endoskopię (wziernikowanie).Próba powietrzna . zdrowa zatoka.in. ewentualnie dodatkowo . Nie należy wykonywać tej próby. – krople do nosa obkurczające naczynia.dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki. usunięty ząb miał żywą miazgę..prześwietlenie. 2. Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok. a. spowodować odmę podskórną.Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół. Połączenie szerokie. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki).ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie). a także przez . od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. bez zmian okw.RTG. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole. Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza.Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. b. -. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni. Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu. Ustalenie losów zęba. doksycyklina. zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej. . ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych.wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych. Korzeń należy usunąć przez np. – środki przeciwhistaminowe. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. Ząb usunięty w całości.. Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu. bez dodatkowych zabiegów. ekstrakcja zęba trzonowego. Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: . Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. . Następnie: . Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. korzenia. Korzeń zęba w zębodole. Leczenie W zależności m.

aż popłuczyny z zatoki będą czyste. usunięcie korzenia. Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia.ocenić stan wyściółki zatoki. Inne przypadki: Należy odczekać min. najlepiej szwami materacowymi. Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). 3. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. zatoka zmieniona chorobowo. Postępowanie uprościła endoskopia. zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki. z równoczesnym zamknięciem przetoki. dwuwęglanem sodu. zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce. szczególnie ropnych. którą kończy plastyka przetoki. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. . 2 tyg. b. 4. która może spowodować zator powietrzny. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie..5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami. Konieczna jest rewizja zatoki. . Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki). Płaty dziąsłowe nad zębodołem. Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. .usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. 2. co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin. Dobry stan jamy ustnej. 0. a. Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. która pozwala: . zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni. Nie używa się roztworu wody utlenionej. zdrowe uzębienie. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu. zamknięcie przetoki. Tnąc śluzówkę i okostną.usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce. Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. Zabieg wykonuje się codziennie tak długo. Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1. Przy przewlekłych. W tym czasie.. wyjęcie korzenia.zamknięcia połączenia. równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki.

Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz).zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok. 2. II. dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół. dwuwarstwowa (powierzchnia wewn.Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I. . (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki). Płat językowy 6. Metody jednowarstwowe. . Obturator I. szczelne zaszycie rany. Polega na: . Płat policzkowo-wargowy 4. różnego pochodzenia. szczelne zaszycie rany. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8. Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa.okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. Metoda Zangego . 1. . II. zewn. Najczęściej stosowana metoda. . na zasadzie organizacji skrzepu. z tkanek sąsiednich) 1. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Metoda Zangego 3. 14 dni. Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2.dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki . Na zasadzie organizacji skrzepu. .po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę. zsuwając zsuwając go w dół.szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu.cięciu na szczycie wyrostka.dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka. Płat mostowy III. Ciało tłuszczowe Bichata 7. jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1.odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata. Płat podniebienny arterializowany 5. . Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV.wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . protetyczna: 1.

Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części. . Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy). Wady: .miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego. Płat mostowy.uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego. Ranę skórną zszywa się.Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. Metoda ta nie jest korzystna.niepowodzenia po uprzednich zabiegach. Płat jest wiotki. . Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka. .powoduje ona spłycenie przedsionka. Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy. szczelnym zaszyciu.znacznie spłyca przedsionek. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. .na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego.w linii środkowej podniebienia. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką.w sklepieniu przedsionka. . Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: . bo nie zawiera okostnej. co może później utrudniać protezowanie.na przednio-bocznej ścianie zatoki. która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie.cięcie wypada na szczycie wyrostka. 7. Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną).skręceniu.wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. 3. Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. . . Polega na: . 4. .brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek). pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi. do okolicy siekaczy. Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry. gdyż: . 5. Wskazanie do jego zastosowania stanowią: . 8. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka. 6.

jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany .następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies. . a zatykadło to ułatwia.2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli . jeśli stosując lapisowanie jego brzegów. Metoda protetyczna 1. lokalizacji.to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej . Zabieg ten można wykonać: .chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli.III.w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate . Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: .tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki. . rozmiarów. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: . zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne. Obturator zakłada się również: . co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie.najczęściej cięcie Partscha.wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną. latach) .co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku .ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.siatki teritalowej. policzkowy lub podniebienny.heterogennej. Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I. IV.chrząstki homogennej.podeszły wiek.płytki metalowej lub . W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego. . 35.liofilizowanej. Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. . polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości.marsupializacja . wieku i stanu ogólnego chorego 1. Metoda dwuwarstwowa 1. .

zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym. kość wygładza frezem . odwarstwienie. 2.ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie . usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli.płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących .prostota i mała rozległość zabiegu .wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .wyłuszczenie pozostałości mieszka .konieczny obturator . Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów. aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli .pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej .następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat .długie gojenie .możliwość nawrotu . ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego.wytworzenie płata śluzówkowo.duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I.metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy.utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli . Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II .pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym .na 2 tyg .nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje . wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości . Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne..schorzenia ogólne .okostnowego ponad przednią ścianą torbieli.2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera.konieczna bardzo dobra higiena Wskazania .po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem.wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej. dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora .

złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne . usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną .krótsze gojenie Wskazania: .torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli . HA . który ulega organizacji potem kostnieniu . poziome . zawiązkowa.w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny. odwarstwia się i wyłuszcza. wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy.jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów.gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha. cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel. torbiel pierwotna. do trzymania – obturator . Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego.połączenie z jamą nosową .niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót .ból samoistny. przepłukać jamę . ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania .2 etap – wyłuszczenie.zezłośliwienie .jama kostna wypełnia się skrzepem.cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! . naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy.1 etap – bez wytwarzania płata. korzeniowa (zapalna) .1-czasowość .uszkodzenie sąsiednich zębów.wyłuszczenie całej torebki – raspatorem .zropienie krwiaka.całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog .wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli.brak wznowy i metaplazji neo .gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej . Beauvisa.gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) .wyłuszczenie . wzrost temp. 1.płat wszywa się w miejsce na głucho . po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów..rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu . dziąsłowa. pęczka nerwowo-nacz .

możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów .rozległa torbiel żuchwy .lub wewnątrzustny 8.komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza . Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci .obj – wyniosły/płaski guz .usunięcie/resekcja zęba przyczynowego .zły stan ogólny 2.występują głównie na skórze. kości gnykowej. szczęki.ciemne zabarwienie .zropienie torbieli . Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7. Torbiel krwotoczna . torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż. Dostęp zew. po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi.torbiel szczęki wpuklająca się do nosa . płuc. zęba przyczynowego nie usuwa się 3.. Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku.klasyfikacja TNM jak w rakach . niekiedy z jej resekcją. kości) – szybki wzrost . po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36.metoda 2-czasowa Wskazania: .większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe .łatwo wrzodziejący i krwawiący .zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika . przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho. Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4. frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc.nacieka podścielisko . Czerniak twarzy i jamy ustnej . Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy. odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu.gładka/brodawkowata powierzchnia . mózgu. rzadko na bł śluz( dziąsła.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) . torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3.polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju. podniebienie) . 5. z cięcia wzdłuż fałdu szyi.złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych . Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6.często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby.

profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna.czerniak młodzieńczy . podstawą skierowany w głąb tkanki .histiocytoma .Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) . sączy.kom wieloboczne.jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia. śródnaskórkowe.mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum . mieszane (naevus marginalis. które szybko rośnie.Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm . wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę . interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) . przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę .rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry.brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu . zmienia barwę. mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci. Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica. intraepidermalis. krwawi. zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej . nacieka. ulega owrzodzeniu .leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty. skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne. łysieje.zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37.. wstrząs septyczny.ziarniniak naczyniowy . powierzchnię.

przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej.rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne. Zapalenie śródpiersia – mediastinitis . Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych . duszność • Leukocytoza. potem celowana) • Otwarcie. toksyczne ziarnistości w granulocytach.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1. hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna. nadpłytkowość. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica. trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3.

obrzęk tarczy nerwu wzrokowego .zwiększone OB. zaburzenia świadomości. wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny. wymioty.objawy oponowe. temperatura. Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry . wzmacniające 4. pleocytoza. glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe.stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż..nagły. zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe . wzrost zawartości białka. leukocytoza. silny ból głowy. następcze usunięcie torebki ropnia . nudności. ból głowy.W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka. drgawki .

posokowata Gorączka nieregularna.5. nacięcie. czyrak wargi górnej. przerywana (hektyczny. Posocznica .. niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi .natychmiastowa antybiotykoterapia. zwiększonej patogenności. spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu. ich toksyn we krwi. skąpą wydzieliną ropną. Ciężka posocznica . septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza. nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze. grzyby.wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. wirusy.sucha.wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie. wzmacniające .empiryczna .Usunięcie ogniska zakażenia. twarz apatyczna Nudności. lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość. przy spadku odporności. wzrost OB.pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . sinawy odcień skóry. wymioty. z szarym nalotem.rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min. swobodny odpływ treści ropnej . zwalniająca. PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień.leczenie objawowe.2 następne – po 24-48 godz Leczenie . parazyty). ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej. tkankach .ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny . temperatura – wtedy ponowny drenaż.

Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy . zaburzenia świadomości 7. gorączka.w Dodatkowo: hipoperfuzja. Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. wzrost tętna. Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł. spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8. przeczulica. leukocytoza Niepokój. światłowstręt. przyspieszenie oddechu.• • • • Objawy j. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9. oliguria. Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa.

wytrzeszcz. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10.• • • Ciężki stan ogólny. unieruchomienie. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej. porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. wycięcie żyły twarzowej. wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. nasady nosa. dreszcze. ograniczenie ruchów gałek ocznych. Obrzęk powiek. rozszerzenie źrenic. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. uszkodzenie błony wewnętrznej. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. Przyczyny: Powikłania oczodołowe . chorego należy badać ostrożnie. gorączka septyczna. zakrzepy przyścienne. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. brak reakcji na światło. spojówek. bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11. tarcza zastoinowa (.

zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek.ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej. nacięcie.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej . obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie . nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu.do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik. + unieruchomienie gałki ocznej.cięcie – u podstawy powieki dolnej. spojówki. bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. ropień mózgu . zmniejszenie ostrości wzroku. nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze. gorączka septyczna. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka . bolesność gałki.• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a. opon. objawy oponowe.punkcja aspiracyjna. opadnięcie powiek. wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia. drenaż .

Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca. mózg. Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja.choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) .dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie . potliwość.osoby skłonne do odczynow alergicznych . bez polaczenia z bialkami osocza . śledziona) 14. fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym. blokada kilku nerwow na raz.zaburzenia elektrolitow (RKZ) . DIC 38.kumulacja leku .celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). Zapalenie nerwów czaszkowych 13. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: . rozlegle znieczulenie powierzchowne) . pokrzywka.przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: . atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) .osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: .choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) . wątroba. nerki.choroby serca .znieczulenie zewnatrzoponowe .choroby wyniszczajace .podeszly wiek . adrenalina. a układem biologicznym.slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem.12.kobiety w ciazy .wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli. tlenem. porazenie serca. bladość.toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0.5% . Potocznie zwana zatruciem.podanie zbyt dużej dawki (np.działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych.toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: . Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej). który wniknął do ustroju.wysoka temperatura ciala . Toksyczność . spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym.

1. układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj. które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3. 2. napad dychawicy oskrzelowej. strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe. układ oddechowy –zaburzenia oddechu. asystoliamala objętość. drgawkami. reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności. bradykardia. niepokojem. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. zawroty glowy . drzeniem rak. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . utrata przytomności.

spadek cisnienia 39. metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego. tlen. sztuczne oddychanie. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas. noradrenalina) .LECZENIE: oddech wspomagany. a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania .na ogol te objawy mijaja szybko. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia.zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym . . przeciwwskazania.najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym.przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego. bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie .podanie srodkow hipertensyjnych np. której nie można wypełnić materiałem endodontycznym. efedryna Omdlenie.domięśniowo chloropromazyna. tlen. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza. a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca.LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia. normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie. fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi . opóźniają jego wchłanianie.masaz serca. Resekcja wierzchołka – wskazania.

niewyrównana. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie. naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: . nerek nadczynność tarczycy. przez korony. nadciśnienie. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych. choroby krwi. opanować wysięku. może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu. torbiel.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta. duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa. nerwy. kresa skośna. materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia.

Tl. przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0.najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne. ale przedłuża czas zabiegu. cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . Glass – jonomerem(Ketac Silver). szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki. Oszczędza przyzębie. nieestetyczne .• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie. cementem fosforanowym. pozwala śledzić przebieg korzeni.najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę. sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH. . MTA. dobry dostęp i widoczność. poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe.gdy kanał jest niedrożny: . a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym .po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem . słaby wgląd w pole operacyjne.musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne . bardzo rzadko wykonywana.płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie. Adaptic. amalgamatem.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie .wypełnienie np.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata. zapewnia dobre odżywienie płata. nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu. w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu. dobrze unaczyniony płat.Cięcie Reinmollera są historyczne. trudno zszyć. kompozytem np. . pod kontrolą wzroku.

aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi. dobra estetyka . zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz . przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego . dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak. jedwabnymi. z 1 lub 2 cięciami pionowymi. blizna w sklepieniu przedsionka. poprzeczne materacowe. neuralgia) • Uszkodzenie n. który zahacza o nierówność. szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka. uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń. ostra łyżeczka. resorbowalnymi – usuwane po tygodniu.poziome – przydziąsłowe. szwy pionowe.cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli. Parestezje. wzdłuż brzegu dziąsła. by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata. śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem. zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych.. na granicy ruchomej i nieruchomej bł. solcoseryl na ranę. w przedniej części szczęki.

granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r.(tętnica bródkowa. zazwyczaj śmierć .próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2. skórze.niedokrwistość niedobarwliwa . z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów . siateczkowo – śródbłonkowa.choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł.ż . Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica.podwyższony cholesterol we krwi . torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału. ss – rozrost – uszkodzenie narz. bł. Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta . Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki .ogniska rozplemu histiocytów w ukł.rozplem ziarniniaków z kom.szybki przebieg. sklepienie czaszki . W kościach – gł. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem. narz.ukł. śluz Zm.ż Chł>dziew .• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny.wew. Histiocytoza X . dzieci do 2-3 r. tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40.nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1.kostnym. pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu. wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka.u niemowląt.. sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) . tk. amalgamatu.pod postacią ostrej posocznicy .

wypad zębów.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych .leukocytoza. rozpulchnienie dziąseł.przebieg łagodny.w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia.pierwsze obj mogą występować w j.ostre granice. żuchwa.ust : obrzęk.lub wieloogniskowy .6 .leczenie – chemioterapia .na rtg .5. obrzęk .znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy .dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle.okrągłe.hepatosplenomegalia. rozchwianie zębów .kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki . Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum . krwawienie. owalne nieregulne przejaśnienia .ż m>k 5:1 .najłagodniejszy 20-30r. przyszyjkową .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate . rzadziej: płuca. rozchwianie. niebolesne bez obj zapalenia .ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową. cholesterol. . częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka .szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie .torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów .brak odczynu okostnowego -1. język. rozrostowe zapalenie . kręgosłup .obj ogólne : ból głowy. zaczerwienienie. stwardniały brzeg bz na obwodzie .naświetlanie ognisk kostnych . Przewlekły. rzadko przetoki skórne. kości szczęk .zmiany wczesne – bezobjawowe. .zmiany gł w ukł kostnym. limfadenopatia.obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich .witaminy. podwyższ fosfataza zasadowa. wtórnie w głąb wyr zębodół. przetaczanie krwi .obj. trombopenia. żebra. kieszonki. wątroba .zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni. brak obwódki osteosklerotycznej .ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową. brak apetytu.rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny . wykrywane przypadkowo na rtg. zapal bł śluz j.ostry.u. brunatną – w okol zębów 4.hormony/ przeszczep przysadki 3.gł kości płaskie: czaszka. niedokrwistość . jasny. węzły.. st podgorączkowe . dobry stan ogólny . w złamaniach patologicznych kości . trudne do uchwycenia. miednica.większe – ból. gardło. ob.miejsc – elastyczne wygórowanie. rozpulchnienie dziąseł.skóra nie zmieniona.

kom olbrzymie . limfocyty. SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1.Ogniska stare – wł łącznotkank. ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami. odp odżywianie. czemu towarzyszy obecność wysięku. Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42. W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła. Węzeł jest powiększony i bolesny. młode histiocyty leukocyty gł kwasochł.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny .interferon 41.mnogie – hormony kory nadnerczy. Przy sprawnym układzie immunologicznym . osłabieniem.zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . bólem głowy i złym samopoczuciem. cytostatyk. W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową. Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka. Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem). kom Langerhansa. Schorzenia węzłów chłonnych 42. stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia. wydłużone kom. chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym. przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom. A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. witaminy . kom plazmatyczne.usunięcie ognisk zakażenia. napromienianie .

w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego. które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. leukocytoza. węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym. mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy. 2. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny. W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: . elastyczno-twarde. ekstrakcja zęba.usunięcie przyczyny. które są bolesne przy badaniu dotykiem. B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek. co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku. często przed laty.objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała. . . czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym. Możliwe jest również. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia.oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. Np. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia . a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych. Węzły są powiększone. Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. przyspieszone OB.perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe.

lipidozy) 3. W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). krztuśca. Co. Ni. Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np. . salmonelozy. niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1. adenowirusami. polietylen. amyloidoza. toruloza) • Pierwotniaków (np. np. różyczka. oraz hormonalnych np. leiszmanioza. płonicy. blastomikoza.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia. cytomegalii. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. . mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. mononukleoza zakaźna. cząsteczki metali Cr. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. toksoplazmoza. listeriozy) • Wirusowy (np. włośnica. histoplazmoza. Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: . później nacięcie i drenaż. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę.. Fe.fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. zaburzeniach metabolicznych. Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. nadczynność tarczycy. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie. odry. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. choroby kociego pazura. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np. amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień. kiły. kolagenozach. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. zakażenia wirusami Herpes. choroba reumatyczna.

tkanki przyzębia i kości szczęk. czerniak. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. szczepionki przeciwko gruźlicy. istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym. sulfonamidy. zatoki szczękowe. ziarnica złośliwa. migdałki. odrze. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np. poposiłkowe. W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • .szyjne karkowe i potyliczne. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała).Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. hydralazyna. w mononukleozie zakaźnej. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np. leki przeciwgorączkowe. Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. penicyliny. tężcowi. rak. powysiłkowe. w AIDS.) • Przerost bliznowaty. klindamycyna. nadczynność tarczycy. zwapnienie. z powodu silnego bólu i emocji. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). mięsak Kaposiego. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np.zwykle bakterie i wirusy. np. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6. zakażone rany błony śluzowej i skóry.zauszne i karkowe. w przebiegu. u dzieci do 4rż.

W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle. rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego). szyjnych głębokich. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci. 2. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. nadkażenie wewnątrzpochodne. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą. 1.tzw. gruźlica ograniczona. Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami. Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych. Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). nadobojczykowych. podniebienia. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach. błonie śluzowej policzka. Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego. języka. węzłów wnęk. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego. gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. zespół pierwotny. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać. a niekiedy karkowych i przydusznych. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. 3. odosobniona lub narządowa Spotykana częściej. bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. zatok obocznych nosa. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych. 4.

Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki. Przetoki skórne tworzą się rzadko. później surowiczej oraz ropnej.. ma bardzo ciężki przebieg. Wówczas zrastają się one z otoczeniem. Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia. tzw. a ich konsystencja jest twarda. Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo. Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne. 6. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia.Spotykana rzadko. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki. pocenia nocnego. w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. jej początek jest nieuchwytny. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. serowacenie jest powolne i długotrwałe.skórna. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. limfocytozę lub limfocytopenię. dotyczy pojedynczych węzłów. przebieg łagodny i powolny (lata). są . Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. a czasem eozynofilię. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia. otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych. Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. Zajęte węzły są miernie powiększone. wtopienie węzłów. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. złego samopoczucia. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej. serowacenie. tzw. Następstwem są deformujące blizny. 5. Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę.

ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne. zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. które szybko ulegają serowaceniu. nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi. Cechuje się on nieuchwytnym początkiem.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej. W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier. Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych. a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. długotrwale sączące. W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. najczęściej podżuchwowych. Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia.drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki. Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień).małe. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. szpecących blizn. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) . chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: . 7.

zimne ropnie nie powinny być nacinane. bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia.zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych. Porażenie nerwu VII .wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa.skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych . . które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych.brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze.w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów. ropniami opadowymi.gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej . postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: .w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana.radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) . przetokami i szpecącymi bliznami. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) . . .stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych. powstaniem przetok i szpecących blizn.. pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku.radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego. a nawet punktowane. . bez chemioterapii przeciwprątkowej. bądź zmiany podawania drogi podawania leku. Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) . .aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. aminoglikozydów i chinolonów. zwapnieniami. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami.

biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki. Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. Spowodowane jest: . Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe.schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych . Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu. natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała. a więc z obu półkul mózgowych. Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej. Może być spowodowane: . chociaż częściej u osób starszych. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy. który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe.uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego.krwotokami podpajęczynówkowymi . Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną.ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym. nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej. policzkowe. aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia. resekcji szczęki. niezależnie od wieku. Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne. jarzmowe.w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych.przez nowotwór ślinianki przyusznej .zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . kąta mostowo-móżdżkowego . usuwania nowotworów ślinianki przyusznej. żuchwowe i gałąź szyjna.złamaniami podstawy czaszki .Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy. jarzmowej i gałęzi żuchwy . Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście. Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy. splot przyuszniczy (plexus parotideus). Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw. Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego.guzami mózgu . W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy.zapalenia kości skalistej. Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci. nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy.

Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia. że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej. prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka. prostygminę. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe. czuciowe i przywspółczulne. Uszko0dzenie powyżej sprawia.idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni.zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy . W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy.tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu.„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i . przykurczami. okłady parafinowe. drgawkami. gimnastyka. Pomocne są masaże. w okolicy zwoju kolanka.- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych. Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie. Przyczyny: . Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni.wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym .alergiczne . uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. witaminy z grupy B. Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu. stąd nazwa „a frigore” . Np. Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h). Objawy kliniczne : . gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej.

niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe. nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła. wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII.- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych. co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka. jak marszczenie czoła. wyszczerzenie zębów. zaciśnięcie powiek. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka . zagwizdanie. Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu. łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 .

W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda. Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne.niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem. leków przeciwzapalnych .niedowład typu Bella – steroidy np.przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego.gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz. Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne. hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe. przeciwuczuleniowe. później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego . które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów. ropień) – usunięcie przyczyny.jest leczeniem przyczynowym . potylicznego mniejszego.Leczenie: . Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama . a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda .w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego. Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) . Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni. 45. stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia). B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne. Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII.w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” . ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych. Stosowane dawniej duże dawki wit.

ropni wewnątrz. Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: .wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej .zapalnymi powikłaniami torbieli . Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej. .Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: . W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid. ropowicy. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju. .powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych .podwyższoną temperaturą ciała.objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie . Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej. Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg.zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej. Jeżeli kieszonka jest dość szeroka.zapaleniem okostnej .anginą . Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie.zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych . najlepiej pantomogramu. w okolicy zęba mądrości.silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha . a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych. a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia.ropniem okołomigdałkowym . podżuchwowej. przygardłowej. która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę.szczękościskiem . zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej.i zewnątrzustnych. Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła.zapalenie kości . w okolicy podjęzykowej.zapaleniem kości .szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych. skrzydłowo-żuchwowej.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło. Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy. należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy. a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy). W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami. jak: .

Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać. co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych. Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła.kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46.Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki. Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia. jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich.brak miejsca w łuku . Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek.raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) . Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej. Wyróżnia się: . W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement).nieprzydatność w zgryzie . Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa.lub endofityczne. Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia. .raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris).nawroty stanów zapalnych . który wtórnie nacieka kość szczęki. Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby. Wskazania do usunięcia zęba stanowią: .zgorzel miazgi lub ropne zapalenie . następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum. Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. cylindroma). Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki. Mogą to być guzy egzo. to nacieka powierzchownie błonę śluzową. Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem. rzadko występuje postać brodawkowata. Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną. Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale). kwalifikuje się go do pozostawienia.

powodując nasilenie bólów głowy. Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. powstać może połączenie z zatoką szczękową. bóle występują poza gałką oczną. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego. Z czasem powstaje owrzodzenie. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. złe przyleganie protezy. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów. świadczą o naciekaniu . Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości. co utrudnia wczesne rozpoznanie. a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. podżuchwowych i szyjnych. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia).Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. w okolicy skroni i karku. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. przeczulicę w tylnej części podniebienia. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku. Objawy kliniczne. zazwyczaj późne. W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej.

endoskopii zatoki szczękowej .zniszczenia ścian kostnych .łzawienie .a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa.Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym. sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego. Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi. Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych. z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka. przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa). NMR. Rozpoznanie opiera się na badaniu: . podżuchwowych i szyjnych. zdjęcie pantomograficzne.badaniu rtg . który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę.rozchwianie górnych zębów . . Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny. a także USG. Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej. KT. .rinoskopii przedniej i tylnej . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: .a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne. Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami.górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu.jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi .uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian. dużą wartość ma KT. zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia.zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej .klinicznym . laryngologiczne i okulistyczne.wytrzeszcze gałki ocznej . Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. które stanowią: . musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej. szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki.

III – przekracza linię środkową. Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe). dół skrzydłowopodniebienny) . oczodół.nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) . Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie. bez przekroczenia linii środkowej .ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) . Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki. Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół. a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). Topograficzny podział.boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) .dolna ściana nosowo-zatokowa (3) . III – tylno-górny zewnętrzny. IV – tylno-górny wewnętrzny. Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki. tym gorsze rokowanie. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania.II – przejście poza ściany zatoki.nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu . wprowadził Ohngren. nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki. Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. komórki sitowe. Szczękowej. Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu. odległe przerzuty. II – przednio-dolny zewnętrzny. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie.IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury.I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki .Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego. Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) . Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego.dno zatoki T2 (1) .

częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie. W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych. gałki ocznej.nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) .nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi. Silne bóle. ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach. a nawet skórę (2) . potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie. W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania .nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie.T3 (1) . czyli n. n. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka. uszno-skroniowy. potylicy. może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym. szczytu głowy. że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. skroni. Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny. Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego.nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) . metaliczny posmak w ustach. uszno-skroniowego z n.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) . Wiadomo. bębenkowa). pieczenie i mrowienie języka. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego. Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. Sludera. t. Hoigne’a. Zespoły: Costena. językowo-gardłowy. Wydaje się zatem. ucha. Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym. zaburzenie smaku. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n. Łucji Frey. karku oraz ramienia. Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona. że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle. bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej.

jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. fenytoine. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. neuralgia nerwu pośredniego. Brak objawów zapaści naczyniowej. dotykowymi). stosując karbamazepinę. Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. Etiologia . Częstym powodem patologii są wady zgryzu. czy klonazepam. Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. ból twarzy Hunta. ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. stanowiącego drogę smakową. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać. silnymi wstrząsami ciała. Może trwać około 15 minut. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. tzn. trójdzielnego. Tworzą go włókna czuciowe. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie. halucynacjami. Objawy Objawia się panicznym lękiem. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną.bólów. Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. Ustępuje samoczynnie.

wg wykładu w głębi twarzy. wyrostka sutkowatego. kłującymi. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej. szum w uszach. górne. Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe. Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym.karbamazepina. pęcherzyki surowicze w uszach. – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n. Wg wykładu promieniują do ucha i karku. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej.obwodowa neurektomia powyższych nerwów . Promieniuje w głąb twarzy. strzelającymi. ciał obcych w . do szczęki. Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne. Bóle występują w uchu. małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. stałymi i napadowymi bólami. częściej u kobiet. wysięk z nosa.VII.Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim. zawroty głowy i zaburzenia smaku. . Leczenie Leczenie: . Objawy Charakteryzuje się silnymi. Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. Ból nie jest prowokowany. korzenia języka i gardła. w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. ślinienie. przeszywającymi głęboko w uchu.leki p/wirusowe. Porażenie nerwu twarzowego.wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego. towarzyszy mu łzawienie. . nieprawidłowości anatomicznych nosa.

dociera do zwoju. Ból promieniuje do ucha. Epidemiologia Rzadko występuje. wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym. do tylnej ściany gardła i barku. czuciowe i ruchowe. jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. Konsekwencją jest jednostronne. obrzęk policzka. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. sitowie. Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej. w okolicy podstawy nosa. łzawienie. zatoka szczękowa) i podniebienia. migdałków. Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n. niedowład podniebienia. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. podniebienia. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo. który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim.podniebiennego. guza szczęki.nosie. w głębi policzka. szczękowy. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. nowotworów. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe). Odczuwany jest w głębi twarzy. Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. inni autorzy uważają. Rozpoznanie .

V – karbamazepina. pieczenia. Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n. naczynioruchowe dla skóry. Uszkodzenie ich powoduje.zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu). usunięcie ślinianki przyusznej). . Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa. uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: . uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: . ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n.Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia. że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry. Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. .wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki. Etiologia Powodem są procesy dot. Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. . Objawy Do objawów w tym zespole należą: . uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego. oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne).włókna czuciowe. Do uszkodzenia n. Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę. ślinianki przyusznej.przeczulica skóry tej okolicy. fenytoina. Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej. Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia. W ostateczności silne.urazu (najczęściej) lub .zabiegu operacyjnego (np. oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze. że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych. Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból.wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz .

drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3. zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować . językowo-gardłowego lub . ustąpienie obrzęku.antybiotyki 2.ząb przyczynowy. palące.ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): . parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej. . Ropowica 1. lub .usunięcie zęba do czasu. piekące. Leczenie Leczenie polega na: . powstaje w ten sposób sztuczna przetoka . . Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan). gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3. 48.sączkowanie } antybiotyków . Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne .przecięciu n. OKW . który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy .odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4.Uformowany ropień Dorośli: . usunięcie zęba. śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny. szczękościsku 4. ostre ropne zapalenie tk.czy mleczny czy stały 1.napadowe.nacięcie ropnia } w 90% bez .+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np.blokadach.ząb wielokorzeniowy usunąć.struny bębenkowej.uszno-skroniowego..jest to doraźny sposób w ostrym stanie .usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów.nawiercanie wiertłem przez bł.znieczulenie nasiękowe .przecięciu (neurotomii) n. Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) . cukrzycą) 2.

Torbiele 3.pierwotne zapalenie ślinianek .ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk. a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku. zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6. Choroby niezapalne: . OKW. Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5. zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym. Nowotwory 7.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49.. Choroby zapalne: .kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena .dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku . Wady rozwojowe b. Zakażenie ogniskowe: . lecz. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1. Zapalenia swoiste i nieswoiste 4. resekcja korzenia. Przetoki ślinowe Inny podział : a. Wady rozwojowe 8. usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki. Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2.popromienne uszkodzenie ślinianek c. 5. Zaburzenia czynnościowe (zwiększone.

badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu). Torbiele f.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty .Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2.wtórne zapalenie ślinianek d.kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3. najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%). ogniskiem zagęszczenia kości. Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4.lub zewnątrzustne. przeciwbólowe. bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa ..flebolitem. kostniakiem.rozpoznanie na podstawie: wywiadu.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5. radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz. kamica ślinowa. kamieniem żylnym.fosforanowej.kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc.przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy. Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek.badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym. USG. przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk . Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek. pozostawionym korzeniem.bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków. pantomograficzne). Nowotwory e. sialografia . Szczękościsk Leczenie: .gdy występują objawy niedrożności . w zaburzeniach gospodarki wapniowo. rozkurczowe. zawiązkiem zęba.środki ślinopędne.gdy brak objawów niedrożności .Silny ból o charakterze napadowym. następnie zapalenia. w chorobach enzymatycznych .zachowawcze. przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1.

wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi.zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu .marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1. Z powodu zaniku tkanki gruczołowej.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY .nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki. podwyższone OB.przetoka ślinowa 4.Zespół Sjogrena. Rozpoznanie: . drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni.obraz kliniczny . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej. przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce.leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1.powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia . zmniejszone wydzielanie łez .przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi.usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg .usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu . wzrost limfocytów we krwi . Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających.sialoza reumatyczna. .suchość w gardle i jamie ustnej . w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie. zmniejsza się wydzielanie śliny. gardła. Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego.ropiń ślinianki 3.wysychanie.przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA . stany podgorączkowe. naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień.chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie. Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem .torbiel zastoinowa 2.bardzo rzadko . nosa . pieczenie spojówek. suche zapalenie spojóweki rogówek..

Zespół Mikulicza . oligosialia. histerii Leczenie: przyczynowe .zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego .etiologia alergiczna .obustronne powiększenie gruczołów ślinowych . łzowych i końca języka . wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. arsen). to kserostomia prawdziwa Np.pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3. ołów.środki ślino pędne .spadek albumin .reumatologiczne 2.z zespołem Mikulicza i Heerfordta .okulistyczne: sztuczne łzy .zmniejszone wydzielanie śliny . osłabienie. środki przeciwgorączkowe .witaminy A.Zespół Heerfordta . stany podgorączkowe. B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy.w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła. choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy. IgM..dyssialia. sialozy. IgH Różnicowanie: . kamica ślinianek.suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: .fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY. choroby gorączkowe. antyhistaminowe).brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne .zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych .obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. jamiste ) . chudnięcie .sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate. w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć. przy paleniu papierosów Asialia. witaminy A i B complex .wzrost immunoglobulin IgG. polekowa suchość jamy ustnej ( atropina.w nerwicy wegetatywnej. witaminy A i B1 .okulistyczne -neurologiczne . choroby psychiczne.z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy.objawy ogólne.może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia.być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: .

stosowanie atropiny (tabl..swoiste farmakologiczne .guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: .KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.swoiste farmakologiczne . uraz.PROMINICA 2.najczęściej jako ognisko wtórne .sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: .zakażenie może szerzyć się na kość.chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni.antybiotykoterapia . po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .wtórne naciekanie tkanek . a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych .rzadko .usunąć GRUŹLICA .GRUŹLICA 3.kilaki .0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1.osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne. próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: .chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia.przy kile II i III rzędowej . 0. czasem usunięcie ślinianki.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne .głównie ślinianki przyuszne . wycięcie zaciągających blizn KIŁA . promieniczak. operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI . promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły.głównie w śliniance podżuchwowej . usunięcie gruźliczaka. mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki .

owalny.okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką.stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE. po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ. wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja. nerw twarzowy.częste w śliniankach podjęzykowych . miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne. szybko powiększa się i może mieć postać mnogą. rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia.ŻABKA-RANULA .z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo .operacyjne 1. więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE.najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej.powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki. nakłucie ( płyn ciągnący. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej . cienka torebka.w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE . przewody. zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący .charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości.pień lub gałązki . czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia.całkowite wyłuszczenie torbieli.90% włośniczkowe. uczucie ciała obcego . USG Leczenie: . który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej.TORBIELE ZASTOINOWA .śliny.związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi . badanie radiologiczne.brak objawów.przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: . naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia. przeźroczysty).uszkodzeniu może ulec miąższ. .wycięcie przedniej ściany. wyłuszczenie torebki torbieli 2.(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego).

czy wziął leki. najlepiej pantomogram . Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K.przed planowanym zabiegiem w j.8-1. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością.korzeni z miazgą zgorzelinową lecz. Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy. krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę. ran postrzałowych i jatrogennych. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5. po lekach. Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4. Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia . wynik INR w dniu zabiegu (norma 0.ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu .chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50.jaskra .2). przebyte IZW. chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2. Rtg. kłutych. penetrujących.Objawy: ból.ciętych. osłona antybiotykowa 3. Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę. powiększenie gruczołu. do lekarza rodzinnego. Czy choruje na cukrzycę. gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy.choroby serca . Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych.by był po śniadaniu. obrzęk. usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: . Założyć dren. 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad. fizykoterapia ) . Czy występuje alergia na leki. 6. wady wrodzone. sinice. zmierzyć. Nadciśnienie: czy leczone. zachowawcze .przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1.jeśli przyjmuje Sintron. Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki.ch. poniżej 50tys.zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. Acenokumarol – skierow.chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu. Leczenie: .nadciśnienie . tarczycy .

zakrzepica. cukrzyca inne). ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność. drgawki.neurologiczne: stan świadomości.używki .ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j. wartość ciśnienia tętniczego . obrzęki kostek. choroba niedokrwienna serca. nerwowy. nadciśnienie. padaczka. zawał. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal.zawód. Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania. . rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność . oskrzeli. brzusznej :wzdęcie.ocena obwodowych tętnic i żył . U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania . Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu. ruchomość stawów s-ż.obciążenia rodzinne . jod. niewydolność krążenia.. perystaltyka . płuc.osłuchiwanie serca i płuc . wilgotności. astma.badanie j. (np. Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8. funkcje sensomotoryczne . rozedma) (bóle głowy. warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny . uzębienie . OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia.warunki socjalne .alergie – w szczególności na leki i inne np.czy był już znieczulany 7. Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych. znieczulenia czy współistniejących chorób. ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne. W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta.ocena sprężystości. omdlenia. oddechowy. Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. wodobrzusze. hormonalny. ustnej. gruźlica. pokarmy -przyjmowane leki . porażenia) ( choroby tarczycy.dotyczy narządów i układów. czynność wątroby i nerek.

grupa krwi – przewidywana utrata krwi .morfologia krwi . warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski . płuc. przyczyny. układu krążenia.j. po radioterapii.koagulogram – choroby wątroby. niezębopochodne. krążenia. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np. glikozydy naparstnicy . tkanek miękkich.przewidywana utrata krwi. zaburz. próby wysiłkowe. otoczony torebką. elektrokardiogram. RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. steroidoterapia . U osób obciążonych chorobami serca. alkoholizm -próby wątrobowe . Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51. cukrzycą. choroby krążenia. krzepnięcia .ż. Ścianę torbieli tworzy mieszek. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. choroby wątroby. zaburz. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. i K po 55. Nazwa pochodzi od grec. choroby nerek. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc.poziom płytek krwi. po radioterapii. Dodatkowo spirometria.+ wiek. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń. leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy. cukrzyca. składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki. krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek. leczenie.z.w. rutynowo u wszystkich powyżej 60r. Torbiele: kości. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym. glikozydy naparstnicy . gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową. zębopochodne. Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron.choroby wątroby. objawy.stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca. cukrzyca. nowotwory. koronarografia itp. Ogólnym.stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł. steroidoterapia. o ECHO serca. środki moczopędne. rutynowo u M po 45r. badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: . podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne.

Zawartość torbieli. Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich. w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka. bursztynowy lub brunatny. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej. Torbiele szczęk (kostne) A. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. cylindryczny lub migawkowy.mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. Nabłonkowe a. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. Zapalne 1)korzeniowa . masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry. a wielkość . zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli). Pindborga i Kramera I.wykazujący skłonność do rogowacenia. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru. narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina.chirurgiczne usunięcie torbieli. od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie.

warstwowe. guzami paranowotworowymi i zap. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . niekiedy bad. zdj. Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. poniżej 4. brak oporu kostnego. przemieszczenie sąsiednich zębów. otoczony sklerotyczną obwódką. Torbieli zębopochodnych. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa. Kliniczne. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad. W przyp. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach.0g/100ml). Nienabłonkowe a. mikroskopowe. Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu.albo do światła torbieli). Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli.guz. histochemiczne. Naskórkowe B. rtg ( zdj. Stosowane bywa bad. Boczna szyi E. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. nakłucie. zastoinowa D. Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A. Różnicować z: nowotworami złośliwymi. . Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. zewnątrzustne(pan tomograficzne. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza. zaburzenia czucia przy ucisku na n. z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp. Krwotoczna b.kości. kontrast do jamy torbieli. owalnego lub okrągłego kształtu. objawy zapalne. Ślinowa. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej.w zaawansowanych przypadkach. przysieczny. Tętniakowata II.B.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. przeglądowe. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu. Zastoinowe C. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka.

kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t.korzeniowej) . w I etapie. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba. ROZWOJOWE T. Różnicowanie: guzy niezłośliwe. płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T. TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A. rozmiarów.bez otoczki osteosklerotycznej. wyłuszczenie mieszka w całości. .rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego. przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia. kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem. DZIĄSŁOWA. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany. 8 i II przedtrzonowa .a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach). PIERWOTNA. W przyp. zap. zapalenie kości. Występuje rzadko.ZAWIĄZKOWA.jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych. Zatoki szczękowej lub jej ropniak.lub parakeratozy -na rtg. Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień. półzłośliwe (gł.cystis primordialis. możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego. wykrywana na rtg 3) T. możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T. Leczenia zależy od: rodzaju torbieli. keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym. Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj. Szkliwiak). złośliwe oraz schorzeniami układowymi. lokalizacji. ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t.rozwija się w okresie. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj.w szczęce.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli. gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa.cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą. Wybór met.

środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego.wyrostka zębodołowego. wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T. korzeniowej ( rozdęcie kości. Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej. eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba . Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO. boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm). ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe.korzeniową.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T.cystis globulo-maxillaris . a t.brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T. W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego. kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V. przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu. t.cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T. wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb. torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej).cystis parodontalis. t. korzeniowych tj. PRZYZĘBNA . torbiel środkowa szczęki. T. nie dając dolegliwości .w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA .cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym.t. -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową. 3) T.-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie.

. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy. w okolicy bocznych siekaczy i kłów.cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą. brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione). nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T. NOSOWO-WARGOWA.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie . -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego. -Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej. korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych. mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach. skrzydełka nosa.z nabłonkiem w-warstwowym płaskim. -błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych. rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route).początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg. cystis introitu nasi. Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli. -T.cystis naso-labialis.-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne. przedsionka nosa. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym. -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu. ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego. cystis alae nasi. bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa.

Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. W T. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej.korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju. ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany. zębopochodny włókniak.opukiwania objaw drżenia ( fremissement). która może się okazać jamą torbieli. Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych. przerzut . włókniste torbielowate zwyrodnienie kości. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. guzem olbrzymiokomórkowym. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego. włókniako-nerwiak. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel. zębiak. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t.Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. Reckinghausena. śluzak. Ognisko osteolityczne wg. a zbieżne nachylenie koron charakt. przetoką tętniczo-żylną. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej.wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych.korzeniowa i zawiązkowa. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. Rozsunięcie korzeni zębów. chrzęstniak. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t. Różnicowanie z ziarniniakiem prostym. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. ugina się przy badaniu dotykowym. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą. szpiczak. -na rtg t.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia.a w żuchwie-owalnego. włókniak kostniejący.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe. W różnicowaniu rtg. ch. mięsak Ewinga.postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka. ziarniniak kwasochłonny. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. naczyniakiem. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości. kostniak.

aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej.exstirpatio. WYŁUSZCZENIE TORBIELI. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat. której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem. zropienie torbieli. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego. U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą. torbiel szczęki wpuklająca się do nosa.DWUCZASOWEJ. możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. cystectomia. Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli. metaplazja nowotworowa. met. rak pierwotny i t. ZALETY MET.cystotomia. a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . Partscha. PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. dwuczasowość operacji. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu.raka do kości szczęki. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest.prostota zabiegu i mała rozległość. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met. rozległa torbiel żuchwy. Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate. konieczność stosowania obturatora.wgłobienie czy odbarczenie.naskórkową żuchwy. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. białe krwinki i kryształki cholesterolu. dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora. usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). WADY. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha. odwarstwia go od podłoża. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem.

hydroksyapatyt.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego. kość i torebkę torbieli. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów.naciek zapalny otaczających tkanek. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca.. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj. a torbiel do wyłuszczenia. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. Beauvisa lub poziomego. biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy. śluzówkę. wyłuszczenie mieszka w całości. wzrost temp. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli. brak wznowy i metaplazji nowotworowej.szczęki zropiała . wieku chorego. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. T. Modyfikacja Drozdowskiego met. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. szczególnie w szczęce.należy przesłać do bad. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator.zdjąć szew i przepłukać jamę. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. Postępowanie. Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. Zapobieganie. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate. Hist-pat. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach. wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. Jama kostna wypełnia się skrzepem. II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne. podskórnego lub zapalenia kości.

szczególnie guzem Pindborga. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA. martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia. zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T. resorpcją guzów. ale wyraźnym ograniczeniu. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego. wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba. powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią . KRWOTOCZNA. Leczenie. częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej. guzami zębopochodnymi. URAZOWA. Zatoki szczękowej.może dawać objawy podobne do ropnego zapal. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana. kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz. samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi.

naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t. zęby wśród gęstej. 2) T. jak masy łojowe. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi.śluzowej jamy ustnej. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę. ZASTOINOWA.zastoinowa może występować w bł. w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. cienką torebką. Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz. TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. zagęszczenie śliny. Wyglądem z przeświecaniem zawartości. urazowy.cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny.ślinianki podjęzykowej. powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t. włókniak).-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew. zastosowaniem przeszczepu kostnego.cystis e retentione -należy tutaj t. śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego. włosy.lub wewnątrzustnego. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu). przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem. -T. miękką spoistością . ślinowa. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ. w zależności od położenia torbieli. guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy. obecnością śliny lub śluzu. surowiczo-śluzowa. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt. naczyniak.

Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej. Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej. usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. wargi. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący. śluzowiaka zatoki. Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem.skórzastą dna jamy ustnej.wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem. brak przyczyny zębowej).z kontrastem w torbieli lub sialografią. Kliniczne. które utrudniają jej wyłuszczenie. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. ślinianki podjęzykowej. niebolesny. śluzowiak zatoki szczękowej T. rozstrzyga nakłucie.skórzastej-obecność gęstego. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel.-rozpoznanie: bad.cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego. Marsupializacja. najczęściej zatoce szczękowej. przezroczysty). chełboczący.ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. rzadziej ślinowego -to miękki.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t. Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca).ZASTOINOWA WARGI. t. rzadziej przyusznej. bad. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T. z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki.z kontrastem).w przypadku t. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany. -rozwija się bezobjawowo. .mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. -różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia. Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej. 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw. 1)wyłuszczenie torebki torbieli.przeglądowe. ŚLUZOWIAK.

zapalenia. nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli. nerwów. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia.płaskonabłonkowego -bad. zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych. T. T. co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej. Powikłanie zabiegu. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym. niebolesny. chełboczący guz w okolicy bocznej szyi. Histologiczne.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T. guzy kłębka szyjnego. PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi. BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia .przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona.cystis ductus thyreoglossi. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy. tłuszczak. od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając. należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole .szyjnej wewnętrznej. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny.SKRZELOPOCHODNA. usg. guzy np.ŚRODKOWA SZYI. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową. BOCZNA SZYI. ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka. po czym zakłada się ssanie czynne Redona.cystis colli lateralis. Warthina). którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. przemieszczona tarczyca.w mieszku nabłonek wałeczkowaty.uszkodzenie n XI. zezłośliwienie w kierunku r. naczyń. z cięcia wzdłuż szyi.

tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym.językowe).fossa mandibularis . FIZJOLOGIA. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY. jest wypukła. przylegającym do dołka stawowego.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym. Osiągając tu grubość 3-4mm. Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego.GUZKA STAWOWEGO. W odcinku tylnym. guzy przytarczyc i tarczycy.części PRZEDNIEJ. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej. wypukłej. Dolna .jest uwypukleniem kostnym. PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką. szczególnie z przodu i z tyłu. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. wklęsłej. t. niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52. Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła.DOŁU ŻUCHWOWEGO. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę.ANATOMIA.jest wypukłym walcem kostnym.skórzastą i naskórkową. Jest cienki w odcinku środkowym. oddzielona od niego chrząstką stawową. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. przebiegającym równolegle do dołka stawowego. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej. znacznie grubszy w częściach brzeżnych. Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy. Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K. Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY. Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej.

Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO. skroniowej do szyjki żuchwy. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi. Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k.chrząstkowo-skroniowy -dolny. Nie przypisuje się mu większego znaczenia.powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy. Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale). stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY. UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. Ściana torebki jest grubsza z tyłu. auriculotemporalis) . Jest ona tak luźna. Przyczep torebki na k. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu.jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi. Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej.chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. poza tym cienka. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY. skroniowej jest prawie kolisty. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe . Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową. SKRONIOWEJ. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna. Obejmuje on guzek stawowy. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. Wg. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej. Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi.

UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE.głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t. Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki. odchodzących od t. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe. co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar). Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego. ŻWACZOWY (n. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu. podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie.ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy . ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych. massetericus) i N. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie. PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK.N. Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu. Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3. w którą ruch się odbywa. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz. obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala. Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ.

ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre. strony przeciwnej. bródkowo-gnykowego. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I.NA PRAWO-m. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III. -RUCHY BOCZNE.żwaczy. mostkowo-gnykowego. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw. rylcowo-gnykowego. łopatkowognykowego i m. Drogę powrotną wykonują mm. -COFANIE ŻUCHWY. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej. Dna jamy ustnej i tylnych włókien m. GNYKOWEJ. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego. żuchwowo-gnykowy tej samej strony. przedniego brzuśca m. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: . z tym że tylne włókna m.jest możliwe dzięki działaniu mm.dwubrzuścowego.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY.skrzydłowy boczny LEWY. skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych. Konieczne jest przy tym USTALENIE K.odbywa się głównie dzięki pracy mm.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II.skroniowego. -UNOSZENIE ŻUCHWY. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego.

TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK.hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.fraktura proces sus condylaris V.trismus 2) Przykurcz.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI .subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy. NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy. OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.contusio 2) Wylew krwawy.fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego. WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO.

bloczkowy. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi. poniżej I gałąź n. N. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj. okoruchowy. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki . biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. rozciągając się od szczytu piramidy k. a także I i częściowo II gałąź n. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę. bloczkowy. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki. które łączą obydwie zatoki jamiste. tzw. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej.pod nim n.trójdzielnego. odwodzący. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. ciemieniowa. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej. Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy. skroniowa i potyliczna. które nadają jej charakter ciała jamistego.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne. odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe.okoruchowy. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych.zatokę kolistą. -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. klinowej.niżej II gałąź n.trójdzielnego. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej. Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły.skroniowej.n.trójdzielnego. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA.

tarcza zastoinowa na dnie oka. . p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego.obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa. Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej. upośledzenie ostrości wzroku jedno. Leczenie miejscowe tj. VI n.in. zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych. 54. -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa). Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi. IV. V .przeczulica . śmiertelność 15-30%. 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie. czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: .światłowstręt .szyjnej wewnętrznej oplatający t. przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t. Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. rozwojowe.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne. Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn. szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n. Jest groźnym dla życia powikłaniem.silne bóle głowy . korzeniowe oraz zębopochodne. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej. Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. lecz. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło. Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj.czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia.3) splot żylny t. zawiązkowe. wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej. -powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym. którymi mogą być m. zapalne. III.

W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. komórki naskórka i odpowiednie enzymy. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. fibroblasty. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka . Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. globuliny i kryształki cholesterolu. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki. wytwarzając większą. tworzących naciek zapalny. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej. które z biegiem czasu otacza torebka. otorbioną jamę.IL-6. Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. krwinki białe i czerwone. albuminy. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. Przyrost objętościowy płynu.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli. Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. erytrocyty. IL-1) a także keratocyty. Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka. co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF .i plazmocytów. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka. sprzyjając wzrostowi torbieli. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. leukocyty. osteoblasty. a następnie ziarniniak torbielowaty. TGF . nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych.W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. albuminy. Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. globuliny i nukleoproteiny. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. powodując ich zanik przez tzw. rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. W ich wnętrzu powstają jamki. płyn opalizuje. Atrofię uciskową.

leczenie. tłuszczy i węglowodanów. powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. wzmożone łaknienie. szybkie narastanie objawów. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. powiększenie ślinianek przyusznych.powstają z ekto.miekkich. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy. T. osłabienie. 2) Typ II insulinooporność. poniżej 20 rż. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta . suchość w jamie ustnej.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej. nerwobóle. owrzodzenia. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego.• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk. Etiopatogeneza T. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. czas podania ostatniej dawki insuliny.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55. czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja. poliuria. poliuria. neuropatii i retinopatii. zatoki szyjnej. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. dawkowanie leków.ŚRODKOWEJ SZYI.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych.T. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. spadek masy ciała. raczej względny niedobór insuliny. niewydolności nerek. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran.BOCZNE SZYI. skłonność do kwasicy ketonowej. mogą występować:polidypsja. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego.

Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych. zaburzenia koncentracji. umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. Rozwór szczękowy. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia. Pojemność każdej zatoki wynosi ok. parestezje.hiatus maxillaris. 2. głód. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego. -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. drżenie ciała hiperwentylacja. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. bóle głowy.8 mmol/l (50mg/dl). U noworodka mają wielkość ziarna grochu. można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka. zębodół kła natomiast leży przed zatoką. ZATOKA SZCZĘKOWA- . który łączy zatokę z jamą nosową. POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. przyśpieszone tętno. zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. 24cm. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie. sok owocowy). W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. ROLA. Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki. wzmożona potliwość. słodka herbata.5-2mg glukagonu. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. osłabienia. NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE. kołatanie serca. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji). zimne poty.ANATOMIA. bladość. zaburzenia widzenia. SCHORZENIA ZAPALNE.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru. gdyż już w 5m-cu życia płodowego. ZATOKA SZCZĘKOWA. monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę.

złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego . Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu. uderzenie pięścią. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego.. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć. policzka i skrzydła nosa. Zablokowanie odwodzenia żuchwy.zapalenie migdałka podniebiennego .(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm. tj. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej.zderzaka” twarzy. 58. później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie. Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego. To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. które ustępuje po kilku dniach od urazu.57. Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu.

.zapalenie ślinianki podżuchwowej . obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: . zaburzenia oddychania 2. Szczękościsk ( rzadko ). Trudności w połykaniu i mówieniu. zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: .wewnątrz. Zaburzenia funkcji połykania.zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej. Silny ból promieniujący do skroni 3. Chrypka 4. Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2.chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej. skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej.asymetria cieśni gardła 4. podjęzykowej. Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli. niekiedy oddychania 5. Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7.wg Krysta objaw różnicujący 3.utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych .zakażenie zębopochodne 1. Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6. skrzydłowo-żuchwowej. Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: . Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) .ropne zapalnie migdałków podniebiennych .

do śródpiersia . aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego. Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury. rozporową. Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach. WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego .do jamy czaszki 59. Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić. Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. z tym. SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE. szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego. skrzydłowopodniebiennej. Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka.żuchwowej. czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu. Jest wykonana podobnie jak szyna gładka. Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . który będzie objęty wiązaniem ligaturowym. Szyna Tigerstedta rozporowa. podskroniowej .ku górze do przestrzeni skrzydłowo. opróżnienie ropnia i drenaż. 1. Szyna Tigerstedta gładka. że liczba zębów powinna być taka.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo. 2. Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi. z pętlami i z równia prowadząca. Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę. Jest najłatwiejsza do wykonania. Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach. Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm.

3. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. Szyny druciane standardowe. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych. jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny. 4.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. Standardowa szyna Hauptmeyera. Szyna Tigerstedta z pętlami. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera. 5. Szyna Hammonda. Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. Jest modyfikacją szyny gładkiej. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. są używane przeważnie w pierwszej pomocy. ale muszą od niego odstawać na 1 mm. Jest rzadko stosowana. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. Standardowa szyna Tigerstedta.kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . 7.5 mm. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych. Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy. Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej. że: . Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej. SA one doginane w kierunku dziąsła. 6. Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym. Różni się od gładkiej tylko tym. 8. Różni się od szyny Sapera tym. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny. WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. pod warunkiem.

jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe.zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: .szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego . Iry (2-szczękowe). . Przy złamaniach z żuchwie .6 lat mają: . oczkowe (2 – szczękowe) .ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 .pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej .szyna jest dobrze dopasowana do zębów.w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego.całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .jest to odpowiednik szyny Tigerstedta.zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy .można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach .zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów.nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową.jest to najprostszy sposób unieruchomienia.zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie.dzieci w wieku 7-11 lat . a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych . unieruchomione). dogięta na modelu gipsowym . UZĘBIENIE MIESZANE . a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej.jeszcze lepsze . jeśli może zaburzyć oddychanie . ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego. ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane .

choroby serca i stany lękowe .nieleczenia . pierwotnym. Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań.są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np. choroby wyniszczające.choroba alkoholowa . anoreksja . znaczne przemieszczenie odłamów. usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu.pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych. jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień.zęby rozchwiane .unieruchamianie dwuszczękowe – Iry.nieprawidłowego leczenia .ząb w szparze złamania . zanieczyszczenie ran ciałami obcymi.zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem .ciąża . wymiany na szynę Tigerstedta .unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe . Innymi czynnikami. krwiaki.astma . oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: .bulimia. w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna. Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym.braki zębowe . Zakażenie. szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania.padaczka .złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy. Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby. które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich.Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn . służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia . wymioty .uzębienie mleczne . Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem.rozległości obrażeń . choroby przemiany materii itp).reflux.niedrożność nosa . Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte. . a także niektóre schorzenia ogólne.

Rtg – końce odłamów zaokrąglone.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. szczególnie żuchwy. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. wypełniona ziarnina i martwakami. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad.s-ż. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie.Naciek zapalny ropień. jest promienica. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. Staw rzekomy (pseudoarthrosis). jeżeli wydzielina zalega. Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s. Występuje po złamaniach szczęk u dzieci. niekiedy z przeszczepem kości. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów. wygładzone i pokryte kością zbitą. Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. szeroka. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. szczelina złamania staje się nierówna. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). rzadziej kości jarzmowych i szczęk. Leczenie je ortopedyczne. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. a nawet połowy twarzy. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. ropowica przestrzeni okołożuchwowych. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Niedorozwój zatok szczękowych. . chory nie odczuwa żadnych dolegliwości.

że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją). OUN) -ból w klatce piersiowej .bóle głowy (najcz.duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m. co najmniej 5 min. 183B. należy wezwać pogotowie (bezpośr. życia ) 4. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B. Postępowanie: 1.60. Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków.nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły. ciśnienie krwi b. Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne. zaburzenia widzenia. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3. nie na leżance. wymioty. Nadciśnienie t.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane . Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: . 72K. U pacjentów z chorobami ukł. Z współistniejącym bólem w kl. Postępowanie z chorym. sercowego –pogotowie. piersiowej.spowodowane lękiem czy bólem . nadciśnienie leczone ale niekontrolowane . gdy . Choroba niedokrwienna serca. tylko w 70% rozpoznawane. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca. Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów.nadciśnienie przemijające . Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych.postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. Ocenia się. rozpoznane w trakcie zabiegu chir.89 mmHg. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone. Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg. świadomości (objawy uszkodz. Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg. sercowego. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu).nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle.wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: . 81K. wysokie a stan ogólny chorego zły. zagroż. Potylicy). nudności. Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.

zapewnić komfort. wieńcowej). Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg.zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język). spłycenie oddechu.) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu.w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem. t.jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową.przerwać zabieg . Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. tachykardia. wstrząs. zapalenie. ramion. zmierzyć ciśnienie krwi. spocony.ból dławicowy. Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego. stabilna choroba wieńcowa. piersiowej. jest to stan zagrażający zawałem m.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl. Pacjenci. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji .szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. Ekwiwalent bólowy (objawy). . wymagają zmniejszenia dawek o połowę. . pozycję leżącą . gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi. który nie ustępuje pod wpływem nitratów.podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.brak możliwości kontroli ciśnienia . Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: . Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu. Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja.blady. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg . zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego. Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki . zębów. Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen. Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują. nadbrzusza. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany. dławica Prinzmetala (zwęż. zator. wieńcowej. niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości.bóle zuchwy. który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny. duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) . karku. a m-ca nie można określić. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki). czkawka. .zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl. Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t.podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę. Ból tępy.

wadą mitralną. naczyniowe. DIC. niedokrwieniem m. zblednięciem powłok. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. dostęp do żyły. żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. Tlenoterapia. lód. Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np. deslanosid. Z kości przez jej zmiażdżenie. Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. To: próba Valsalvy. sercowego. cukrzyca. choroby wątroby. szczególnie u dzieci. Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . . sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). Odczuwany jako kołatanie serca. stosowane są również kleje tkankowe. X. szpital. ucisk na gałki oczne. sercowego. Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. ochłodzeniem skóry. u których NIE ZSZYWA się zębodołu. płytkowe. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. kobiety w trakcie miesiączki. w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. szczególnie kończyn. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). Miąższowe przez wosk chirurgiczny. dextran). nadciśnienie. masaż zatoki szyjnej.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A. Często u osób z nadczynnością tarczycy. spłyceniem oddechów. podanie płynów (NaCl. niedokrwistości. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. zasłabnięcie. miażdżyca.

przy krwawieniu podać wit. K dożylnie 2. Epsiaminokapronowy 2 amp. Zalecane pojedyncze ekstrakcje. Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. von Willenbrandtta (cz.zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V . hemofilia Bcz. mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2. o ile sama tamponada nie jest skuteczna.5-3 (norma 0. osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi. uszkodzenia śluzówki.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C.zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B. w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po. ac-globulina) * czynnik VI . czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu. przy poziomie płytek poniżej 50tys. ambulatoryjnych ranę zszywa.czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) .akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII . wit C 1000mg. antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. VIII./mm3). Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys.1. 2. ustnej w warunkach szpitalnych. Sintron. hydrokortyzon 100mg. można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. AHG) * czynnik IX . Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę. Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw. cyclonamina 2 amp. aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy).2). PTC) * czynnik X .globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A.protrombina * czynnik III . konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu. IX. Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę).tromboplastyna tkankowa * czynnik IV . Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l.czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI .Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia. Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz. 1. zębodół zaopatruje się spongosanem.fibrynogen * czynnik II .proakceleryna (czynnik chwiejny. czynnik Rosenthala) * czynnik XII . Preparaty te podaje się przed.W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych. Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I .8. rutinoscorbin. Dikumarol.prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII . w 5%glukozie 250ml lub NaCl. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j. odstawić leki i przejść na heparynę.

czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość.9% NaCl.5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła . fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech.czynnik Fletchera * kininogen .wrodzony płytki przedsionek . pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki. Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie. Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem. wlew dożylny dextran 40000 i 0. Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek. Pogłębienie przedsionka wskazania: . którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami. pogrążonym.* czynnik XIII . FSF czynik LakiLoranda. Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0. ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się. natomiast bardziej elastyczne. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej. transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina . 61. co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym. W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym. Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. 62. Odwarstwia się płat śluzówkowy. Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej). W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg.stabilizujący włóknik (fibrynaza. . wytworzenie skrzepu. Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej.nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii.

a tzw.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. 63.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki. . Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. szczelina złamania staje się nierówna. szczególnie żuchwy jest promienica. ropień. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. uschniętego drzewa. Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) . której brzeg jest dobrze odgraniczony. TK i MR. Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych. . ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. wypełniona ziarniną i martwakami. W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający. od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Po 8 tyg. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią.naciek zapalny. W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG. Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. szeroka. jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. Leczenie polega na zapewnieniu . . o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje).opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione.

Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości . niekiedy z przeszczepem kości. wygładzone i pokryte zbitą kością. jeżeli wydzielina zalega.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci.staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. bruzda graniczna (sulcus terminalis). Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna.prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania.zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. rzadziej szczęki. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą. . Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną. trzon i koniec. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. . Przy porażeniu zarówno mowa. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi. Leczenie jest ortopedyczne. Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). funkcje. . W języku rozróżniamy nasadę.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu.zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. . . . tzw. jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy.Język – budowa. oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. czyli grzbiet języka (dorsum lingua). Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów. jak też żucia i połykania. Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone. 64. postępowanie w przypadku ropnia.

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

czyli ziarnina . która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości.po 3 tygodniach jest już dość spoista.u starszych – ok. ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew .z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów . TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .osteoblasty wytwarzają fosfatazę. 8 tygodni Zależy od: .wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne .intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne. 4 tygodni .w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych.zanika obfite unaczynienie . ale jeszcze podatna na przesunięcia . dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2.GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI .stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3.68. kości i z okostnej .rodzaju .wieku chorego .odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69. 6 tygodni .w średnim wieku – ok.od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1. TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ .z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty . a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę .miejsca złamania .) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: .krwiak ulega wchłonięciu.stanu ogólnego . a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę . Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry.kostnina powstaje ze wszystkich ww.u dzieci – ok.

leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi.leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek. wypełnieniami itp.1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) .owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok.owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami.zmiana o wyglądzie brodawki . jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego. prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry.histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka . mogą prowadzić do przemiany nowotworowej . błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej.5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) .zaczerwieniona.przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste. należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) .mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami . błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków.) . policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) .schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych .leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . rumienie. nierówności. 0.występuje na wargach. w razie potrzeby.w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe. języku lub wardze . a czasem powierzchowne kilaki.leczenie jest przyczynowe.w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) .nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) . ostrymi brzegami protez.na części śluzowej mogą występować pęknięcia. które mogą ulegać owrzodzeniu . często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki . stosuje się więc leki przeciwkiłowe . które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne. a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania .

do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia. rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy).miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe.jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia.zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin . gdy dochodzi do owrzodzeń . dno jamy ustnej. bruksizm. .4%). głownie A. niedokrwistość. twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną .charakteryzuje sie niedokrwistością. . głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia .możliwość zezłośliwienia wynosi 0.5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) .najczęściej u mężczyzn (94.9%). zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp. brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła . B.są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków.występują zwykle na podłożu neurogennym.klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . żelaza. Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe. ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) . wargi . .wg. B2. jak: palenie papierosów.najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących.może być ograniczona lub rozlana . wyrostki zębodołowe. PP i B complex .stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . czynniki jatrogenne.-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej . prądy galwaniczne.z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin. nawyk przygryzania policzków. niedokwaśnością. obrączki czy tarczki na języku . używki itp. opalizujące zmiany III st – wyniosłe.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) . często u kobiet w wieku przekwitania . rzadziej podniebienie. sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej.leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek.występuje na skutek niedoboru żelaza .

Sąsiedztwo OUN i Zagroż. Złożona budowa Różnorodność postaci. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. (promieniowce. przyczynowe (usun. możliwość krwionośne i limf. wykluczyć nowotwór 2. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3. oka. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej. drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. ustnej. rozprz. ale wręcz odwrotnie. Zwykle występują w obrębie twarzy.) j. mieszanych.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B. dynamiki. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). szyi i jamy ustnej. preparaty żelaza 70. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. oddychania 4. zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie. nacięcie. PP. co umożliwia rozcięcie. Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5. trudność określenia wrót zakażenia. lecz.ustnej. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt. częste beztlen.

Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna..nosa. haluronidaza. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. chir. wolniejszy przepływ krwi. o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany. 5 oraz 6) . brak zastawek. Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek. możliwość nakłucia ropnia 71. zatok obocznych 6.

tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa. szczelina oczodołowa dolna.o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły. żyła oczna górna i dolna. kanał skrzydłowo-podniebienny. klinowo-podniebienny. kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. o Wzdłuż nerwu żuchwowego. żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa .

przy nawet lekkim ucisku. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. 73. w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej. Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici). W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. spowodowanego zwolnieniem akcji serca. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. Jest to stan chorobowy. Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki.

Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia.Zabieg odsłaniania korony zęba. Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym. czyli od strony podniebienia lub języka. Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej. a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda.5 mm. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością. torbiele i guzy nowotworowe. połączeniu jej za pomocą . Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. co odpowiada mieszkowi zębowemu . zaburzenie hormonalne. Korzenie są często zakrzywione. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła.Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego. dziedzicznośc. niedobory witaminowe. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy .przy podstawie wyrostka kłykciowatego. Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba. zniekształcenia porozczepowe. dolne kły i dolne siekacze. zatoki szczękowej. O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg.polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. 2. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości. Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego. prawidłowo zbudowany. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania. że znajduje się bliżej kliszt rtg. Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości. pantomogram). Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości. przebyte urazy szczęk. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich.

b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. 74. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu. ucisk na ząb sąsiedni. protetycznych i estetycznych. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym. W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki. nerwoból objawowy. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis).wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy.polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. najczęściej górny kieł. jest położony podniebiennie. ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. Jeżeli zatrzymany ząb. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. 3. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej . stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Wynika to z ułożenia zęba w kości. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego.

jodowy) i możliwość infekcji. funkcji. 75. zapalenia zatok. budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). bakterie atypowe: mykoplasma. a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki. zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych. Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. zapalenia ucha.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. pneumoniae. malformacje tętnico-żylne. legionella. W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. . Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia. chlamydie. • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. niektóre Gram ujemne (-). pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane.

posocznica. oksytetracyklina.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+. zapalenia pluc typowe i atypowe. oleandromycyna???. Proteus. karmienie piersia. po. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+).colli. modyfikowane. iv. T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina. doksycyklina. metacyklina.iv. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. hipoplazja zębów. zakazenia skory i tkanek miękkich.po. zapalenia zyl. L i n k o c a m i d y : 1. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica. zapalenie wsierdzia. tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po. w tym S. Pseudomonas Auerginosa.gram ujemne (-). Lincomycyna po. po. Bakterie g-. w tym E. rowamycyna. Neisseria.iv. zapalenie kości. .aureus. po. wtorne infekcje grzybicze. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza.iv. zakazenia stawow i kosci.iv 2. Dalacin C. roksytromycyna. uszkodzenia wątroby i nerek. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. spiromycyna. dawercyna po.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek. Klindamycyna. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. roitetracyklina.

farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej. Mezocyklina. nafcylina.v. Rocephin. i. Cefobid. i. prokainowa.v +Rp. Mefotoksyna. Duomox. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. po. Baypen. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-. G-. iv. Zinnat.v. Timentin. i.o II: +Rp. kloksacyklina. p. p. III generacji I: Rp. Sefril. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+. Ceclor.o. iv. Claforan. i. Proteus. Suprax. Temocyklina. Monaspor. Carbenizylina. Cephalexin. i.o. Securopen. Keflex.v +Rp. Carfecillin. Amoksil. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. V-cylina). polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina. Rp. Cefaklor. Zinacef. Cefoperazom. bakterie G+: nieskuteczne. są antybiotykami drugiego wyboru . Kefzol. Ceftazidim. Keflin. Ampicylina. Tiar. II.iv.o III: +Rp. Aksetyl. Rp. rozpad komórki bakteryjnej. działają silnie bakteriobójczo. ureidopenicyliny: Enterobakterie. Ceftriakson. Tykarcylina. p.v. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa. Rp. Cefiksym. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe. Hiconsil.Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. Mecylinam) -cefalosporyny: I.acetylomuraminowego w ścianę komórki. Amoksycyklina. po. Cedax. Azlocylina. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. p. Mandol. Mefoxim. karbopenicyliny: Pseudomonas. Duracef. Rp. Piperazyna. metycylina.iv.

Ciprobay. moczowego.aureus. Proteus.v. Imipenem.o Cyprofloksacyna.i. Rp. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność. Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2.v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża. Tienam. oporne na inne antybiotyki.i. Otloksacyna.v Nortloksacyna. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. kości i stawów. Pseudomonas. i. nefrotoksyczność. Noliein.o. . Enterobacter. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: . kości. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej). hepatotoksyczność. p.S p e k t r u m : bakterie G+(S.bardzo szerokie spektrum G+ i G-. dróg moczowych. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-. sulbaktam. Abaktal. G-(E. Aztreonam.ciężkie. i. karmienie piersią. tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna. p. ototoksyczność. kości i stawów. tkanek miękkich. zakażenia układu moczowego. Rp. iv  K a r b a p e n e m y . Ciprinol. tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1.v Petloksacyna. moczowego. tkanek miękkich. p. Teikoplanina. Kliebsiella.o. nie dziala na Streptococcus). Rp. w tym układu oddechowego. Oddechowego. p. skóry. Tarivid.colli.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy. tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-. zapalenia ukl. Właściwy dobór antybiotyku .

a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności. następnie 0. Ostre i przewlekle zapalenia kości 4. po czym po upływie 6 godzin następne 1. krzywica . czasu leczenia i drogi podawania 4. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe.zaburzenia hormonalne.po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. przed zabiegiem. Czyraki twarzy 8. przed ekstrakcją. 76.wady rozwojowe. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1. Ropowice twarzy i szyi 3. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim.0g/2godz. Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1.5g antybiotyku -Erytromycyna 1. Objawy uogólnionego zakażenia 7. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3. torbiele. Ustalenie skutecznej dawki.0g/1godz. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem. urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku . zęby z torbielą korzeniową. przewlekłym zapaleniem ozębnej.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby.zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej.Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi.Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2. z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną.z miazgą zgorzelinową.Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą. Ropnie u osób wyniszczonych 5. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości.3. Zapobiegania działaniom ubocznym 5.

Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2. usunięcie zęba . angina.Zabieg odsłonięcia korony zęba. najczęściej jednostronnie.zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego. ulożone podniebiennie. temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego.Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej. skrzydłowożuchwowej. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. ból promieniujący do ucha. zapalenie kości. ewakuacja ropnia. szczękościsk. zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł. szczękościsk. zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych. ślinianki podżuchwowej lub przyusznej.Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej . przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia. ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze.zapalenie kości. ropień okolomigdalkowy. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3.Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1.

ptialiny. Najczęstsze schorzenie ślinianek. nawracającym odczynem zapalnym. zawiera dużo mucyny. ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. węglan wapnia. związki organiczne.77. Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia. kręty. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: . wąskie światło. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. białka. sole nieorganiczne. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi. • Ślina – zasadowe pH.

Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1. Patogeneza nie jest jasna. Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego. a zwlaszcza: u cukrzyków. RTG. w hiperlipidemii. szkorbut). Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . sialografia Leczenie chirurgiczne. niezapalne. pelagra. Głównie dotyczą ślinianki przyusznej.konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy). w czasie ciąży i laktakcji. Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia. częściej. nienowotworowe choroby ślinianek. przywspółczulny oraz leków psychotropowych. można wyczuć kamień) • Badania obrazowe.silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa.• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból.USG. objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych.usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym).nawracające. Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu. 2. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. w anoreksji. obrzęk śliniaki i jej ujscia. K:M 9:1. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). w otyłości. 3. wyniszczenia u alkoholików. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. bulimii. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy. u cukrzyków czu alkoholików). Objawy. w menopauzie i andropauzie. w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri. wzmożona spoistość. czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych).niedoczynność układu lub neuropatia (np.

zapalenia opłucnej i płuc. w toczniu rumieniowatym układowym (20%). suchość błony śluzowej jamy ustnej. zwiększona liczba leukocytów.40%. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. bóle mięśni i stawów.podwyzszone. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby. Zespół Heerforda • . zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy.naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny. zaburzenia żucia. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry. • Brzuszne: przewlekłe. złe samopoczucie. obniżenie odporności organizmu. z tendencją do strupienia. niewielkie podwyższenie temperatury. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów). Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. łzowych oraz końca języka. Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza. próchnicę zębów).75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). czynnik reumatoidalny. obrzęk ślinianek przyusznych. jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek). ból.Powiększenie ślinianki. Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość.steroidy i leki immunosupresyjne. przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby.zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek. powoduje: trudności w połykaniu.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu. • Oddechowe: suchość w jamie nosa. obrzęk ślinianek przyusznych. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki).

zaburzenie składu chemicznego śliny. witamini A.zniszczenie w 80%. kardiomiopatią przerostową.B comp. niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. bądź też wszystkimi na raz. Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. zaburzenie czynności w 50%. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. oparzeniem). w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe. endokrynny. wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. z związku z krwotokim. Rytmu serca). Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. toxyczny). często nieodwracalne. anafilaktyczny. wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. neurologiczne i fizykoterapia. zaburz. a często śmierci. płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78. Dawka 60-70 Gy. Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek.Występuje rzadko. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek.. osłabienie. 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki. rozstrzeniową. objawy ogólne (stany gorączkowe. Wstrząs – uczuleniowy. ciezkim nadciśnieniem płucnym). uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. wadami zastawek. w zwiazku z tamponada serca. Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. masywnym zatorem tet. septyczny. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. . toxyczny. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. płucnej. neurogenny. środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne.

a ponadto wzrost temp. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m. histamina. leukotrieny. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem.. metabolity kwasu arachidonowego. dynamiki oraz fazy wstrzasu. skurcz oskrzeli (duszność). Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. przyspieszenie akcji serca. przerwanie kontaktu z antygenem. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. kalikreina). W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. ale dowiedziono także udzial IgG. Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. jest to zatem szybko rozwijajaca się. ogólna. obrzek krtani. sinica obwodowa etc. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg .Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu. bladość. obrzek Quinckego. obrzek blon sluzowych. kininy. serotonina. . ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym. swiad. a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg). Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów.5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. z tym.2-0. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. chlodna. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. wykwity pokrzywkowe. Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom. sercowego. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. czynnika etiopatogen. tryptaza. a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. i tlenek azotu. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy.

W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji.2-0. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2. a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg.wezwanie karetki 2. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. H1 w dawce 25 – 50 mg.agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn. grzybami. W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. przerwanie kontaktu z alergenem 4. choroba wrzodowa).5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5. teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m. HAES-200.c. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7. beztlen. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min). ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe. padaczka. miedzy innymi w tk przyzębia okw. plyn wieloelektrolitowy. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. mogą dopowadzic do . nie przekraczając 40 mg. wirusami. jednakże może być spowodowany gram +. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego. Plan dzialania: 1. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. (pwsk do podania jest padaczka. np. 5% glukoze. świeży zawal serca.Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy. natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10. podanie l.w.. zaburzenia rytmu serca. podanie tlenu 4-6 l/min 8. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9. którego terapie prowadzi się na OIOM. która powstaje przy ciezkim zakaż. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. p/wsk do stosowania takie same j. Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii. pierwotniakami. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym. bakt. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia.

Wstrząs często powodują m. z cukrzyca.in. Przem. dzieci. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego. Przysp. nowotworem. Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek. . wzrostu przepuszczalności naczyń.: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow. uszkodzenia śródbłonka. Krążenia Przysp. polegają na monitorowaniu czynności życiowych. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp. starzy. w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane). przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej.wystąpienia wstrząsu septycznego. a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego. jak też tlenku azotu. czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej.pok i układzie moczowo-płciowym). który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec). czynnika aktywującego płytki – PAF). po operacjach na p. IL-6. co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw. Mat. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL.

wezwać karetkę pogotowia ratunkowego. septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych. Aureus i Strep. bezpośrednio po urazie. chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. często pokryta potem. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. tętno jest przyspieszone. nie poruszać chorego bez potrzeby. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. chory może być podniecony. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B. Skóry Spadek ciśn krwi . łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. Wiążą się one z limf. T . nie interesuje się swoim losem i otoczeniem. rana. Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. ewentualnie unieść kończyny dolne.• • złamania kości długich. Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. Objawy: Gorączka powyżej 38. ale nieco później staje się otępiały. zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. obojętny. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. zwykle słabo wyczuwalne.9 stopni Erytrodermia – rozlane. w początkowym okresie wstrząsu. zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). plamiste zap. pobudzają je do wytwarzania cytokin. ułożyć go płasko z nisko położoną głową. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. chłodna.

wymioty. Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. Temp. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii. –150 –180 stopni Celsjusza. Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu. wzrost stężenia bilirubiny. Została stworzona molekuła V-beta. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni. ani radioterapii. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1. Do zamrażania używa się krioaplikatora. Jeśli usuwamy to całkowicie. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany.Objawy narządowe: biegunka. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. Nowotwory łagodne – zasady. leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie. 79. Zamrażanie powinno być powolne. Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. T. oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką. leukocyturia. bo daja wznowy. Chirurgia laserowa: .5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. bóle mięśni. zawroty głowy. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem.

której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw. widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego. w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji . neo. .w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >. Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana. daje to ubytek cienia ślinianki. która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią . 80.wczesne zmiany sialodochitis. Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat. Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2. również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej.). OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1. WSKAZANIA: .. gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym . Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia.torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej .. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast.Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich. ale powiedzmy. a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego . a tym samym niszczenie kom.aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym. SIALOGRAFIA.kamica ślinianek.w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym.w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz .. Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej.

do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego. Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem . Jądra krańcowe (nuclei terminationis). utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia. leżą w grzbietowej części mostu. TK.w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ). .trigemini). że lepszym badaniem jest USG.sialozy.trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu. Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli). Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe. Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri). w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis. W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej.jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego. 81.ostre stany zapalne gruczołów ślinowych . Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n. Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego.trigemini) leży w grzbietowej części mostu.uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze . nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n. Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor). MR. o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: . przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową. w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis). podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi. na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi. Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego.nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone.

odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ). dążąc do nerwu żuchwowego. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej. Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. bocznie od trzonu kości klinowej. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. . nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. która tworzy dla niego jamkę.meningea parva). Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych. mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym.oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. mniejsza. wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa. otoczony przez oponę twardą. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu. Zbiornik ten. Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną. Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny.Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana. Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej.

ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa. Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów. w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej. Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r. twarzowego i językowo – gardłowego. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła. 2. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r. zaopatruje ona namiot móżdżku. poprzecznej i prostej. wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r.maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny. jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową.meningeus nervi mandibularis).mandibularis). Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. 3. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego. . Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową.Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. zaopatrująca przednią część opony twardej . instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój. Ta ostatnia. Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki. w rzucie bocznym na guzek stawowy. Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi. razem z tętnicą oponową środkową.tentorii). biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej.meningeus medius). to znaczy że nakłuto zatokę jamistą. Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną. a z niej do otworu okrągłego. do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego. okolicę zatok skalistej górnej. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa. Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia.

które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej. obwodowych. a poniżej nerwu bloczkowego. Nerw czołowy (n.zigomatico).lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego. Gałąź boczna (ramus lateralis n. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy. który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu. przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło. Nerwy rzęskowe długie (nn.ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej.frontalis). Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej. . gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego. cieńsza z dwóch gałęzi. Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3. najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1.supratrochlearis). przedłużenie nerwu nadoczodołowego. Nerw sitowy tylny (n. 2.supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz. Nerw oczny Nerw oczny (n.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1.ethmoidalis posterior). odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. Nerw nadbloczkowy (n. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r. za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego. Nerw nadoczodołowy (n.communicans cum n. dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy. gdzie zaopatruje spojówkę. powieki i skórę. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej. 3) nerw nosowo-rzęskowy. który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową. Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n.supraorbitalis). dołączają się też włókna współczulne.Do włókien pozazwojowych. Nerw nosowo-rzęskowy (n. Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową. Nerw łzowy (n.ciliares longi) do gałki ocznej 2. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej. do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. oddaje gałązki do jamy nosowej. który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej. 2) nerw czołowy.

biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis). w woreczku łzowym. Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi. Nerw sitowy przedni (n. Jedna z tych gałęzi. radix media) od splotu współczulnego. leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego. Nerw podbloczkowy (n.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi. otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej.nasales anteriores mediales).infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej. Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy. 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare. . Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn. zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. radix symphatica. łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej. o wymiarach 2x2 mm. gałąź nosowa zewnętrzna (r. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr. Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari). Główną jego gałęzią jest: 4. Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski.nasales anteriores laterales). radix brevis). stanowiąca korzeń czuciowy. 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria . biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym. przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa. Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego.. prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy.nasalis externus). zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa. czworokątny.ciliares breves) w liczbie 3-6. Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni).ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki. W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr. w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa. ruchowy od nerwu okoruchowego.

Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi.alveolares superiores). zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi. a potem do kanału podoczodołowego. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. w tylnej części bruzdy podoczodołowej.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego. gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna. które dzielimy na trzy grupy: tylną.alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy. wchodzą do kanalików kostnych. albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek. tworząc splot zębowy.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. Pozostałe gałązki. Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego. środkową i przednią.Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r. dostając się na twarz. na guzie szczęki. 3. 1.maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn. Nerw podoczodołowy (n. który opuszcza przez otwór podoczodołowy.alveolaris superior medius) często nie występuje. Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny. gałąź dziąsłowa górna. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole. Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem.Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr. Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Jedna z tych gałązek. doprowadzając do niego włókna czuciowe. w liczbie 2-3. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie. a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n.żuchwowego).pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. Gałązki te (rami nasales)zespalają . 2. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych.

Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. środkowych i przednich tworzy w kości. długość jego wynosi około 5 mm. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną. Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości.dentales superiores). zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości. zwróconą do dołu skroniowego. nerwy zębodołowe przednie w 25%. Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr. które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki. Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior).podniebiennym. splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów. Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr. gałąź jarzmowo-twarzowa (r. tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego.nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr. który wówczas je unerwia. Jeżeli nie istnieje. Rozgałęzia się w przedniej części policzka.się z nerwem nosowo.gingivales superiores). Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. czy nie.zygomaticotemporalis). Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy.labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr.zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym. albo cienkim kanalikiem kostnym. zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie. Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr. Gałązka dolna.zygomaticofacialis). ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny. czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. gałąź jarzmowo-skroniowa (r. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. w okolicy przyszcztowej. to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne. Wytwarzają go korzenie: . Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej. Górna z nich.

Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego.Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr.petrosus major. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze. czuciowe. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową . Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego. są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi. które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym. 3)Nerw skalisty głęboki (n.Vidianus).carotis int.sphenopalatini). Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. nn.). a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr.canalis pterygoidei s. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego.petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego. Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój.nasopalatinus Scarpae).petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi.radix facialis. ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. n.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie. odchodzą od nerwu twarzowego. nie ulegając przerwie. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien. zwanym bruzdą nerwu skalistego większego.septi nasi) przegrodę nosa.nasales posteriores superiores mediales s. przywspółczulny. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa.1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. współczulny. n.Gałęzie nosowe tylne górne (rr. 2)Nerw skalisty większy (n. Korzeń przywspółczulny. przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich.pterygopalatini. Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. n.nasales posteriores inferiores laterales). gdzie przebija chrząstkę podstawną. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia.nasopalatinus. Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku. Włókna przywspółczulne. Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych.nasales posteriores superiores). Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2. Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n.

nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego.zygomaticus). Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej.lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis). Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn. Zarówno nerwy nosowe.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym. zespalając się z jego końcowymi gałązkami.petrosus major). 4. stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową.przewodu nosowego dolnego i środkowego. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. Nerw podniebienny większy (n.palatini minores). 3.pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego. . Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n. które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej. Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n. Od zwoju. Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka.palatinus medius).Gałąź gardłowa (r.intermedius) do nerwu skalistego większego (n. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego. Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior.orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek.Gałęzie oczodołowe (rr. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej. Nerwy podniebienne (nn. 5. a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne. Mała gałązka. zwana nerwem podniebiennym środkowym (n. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie. w którym droga nerwowa ulega synapsie.

ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego. W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego. czasami możr w ogóle nie istnieć. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu. potem przedostaje się na stronę przednią. Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. n. Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. w końcu na boczną. zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem. wiedzie również część ruchową. w okolicy oczodołu i w szczęce. czuciowy. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. znany pod nazwą zespołu Sludera. Nerw językowy (n. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza.buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej. promieniujące ku tyłowi głowy. do ucha i do barku. Przebiega bocznie od tych gałązek. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia. W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia. zaczerwienienie i obrzęk policzka. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części. 1.buccalis. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa.mandibularis). Tu rozpada się na gałązki końcowe. która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). później między gałęzią . Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. 2. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej.Nerw policzkowy (n. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust. Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym.

sublingualis. gałąź nerwu językowego.communicans cum chorda tympani). smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. Jest to nerw podjęzykowy (n.żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym. Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r. która wiedzie włókna dośrodkowe.subligualis.hypoglossus. pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego.linguales). oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej. Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n. zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę. W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową. Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na . krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego. Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych.communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego. a rozgałęziające się w języku. Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. z którymi łączy się zwój podżuchwowy.mylohyoideus). wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. jednak biegną z nim również włókna ruchowe. skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej. W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. oddaje do niej delikatne włókienka. Nerw zębodołowy dolny (n. przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy.tonsillares).isthmi faucium). które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale). W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa. 4. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe. Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. XII nerw czaszkowy i n. następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej.

Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy.auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej. f)gałęzie stawowe (rr. Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową. unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej. .articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej. przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca. Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny. pochodzące od nerwu skalistego mniejszego.temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej. że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej. Nerw zębodołowy dolny.wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego . Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym. Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior). Na uwagę zasługuje to. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego. przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi.membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr. by rozpaść się na swe gałązki końcowe. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy. już jednolity. Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior). przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr. owija się koło niego.parotidei). W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr.gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy. zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r. b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną. unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową.alveolares inferiores posteriores et medii).mentalis). Dalej.Nerw uszno-skroniowy (n. Po drodze oddają gałązki do ozębnej. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n. od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr.dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr.meatus acustici externi). 4.

Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej. b)nerw skrzydłowy boczny (n.Nerw żuciowy (n.tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej. Są to włókna czuciowe. gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. 5. Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego. towarzysząc nerwowi policzkowemu. kieruje się na zewnątrz. e)nerw żuchwowo-gnykowy (n. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza. tam odłącza sięod niego. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn.massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny.Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n. Często zawiera również włókna czuciowe. d)nerw żwaczowy (n.g)gałęzie uszne przednie (rr.petrosus minor).odchodzi od pnia. 2. krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n.masticatorius). Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego. Tu .Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą.pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego. leżący poniżej otworu owalnego.temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym. a także przywspółczulne. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy.pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. Korzeniami jego są: 1. Zwój uszny (ganglion oticum).auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych.pterygoideus lateralis). po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego.

parotidei). Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego.auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Zwój uszny ma też inne połączenia.communicans cum ramo meningeo n.musculi tensoris veli palatini). ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare.gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare). utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n.meningeae mediae). Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris. 2)korzeń przywspółczulny. połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej.communicans cum chorda tympani).facialis). Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: . Włókna zazwojowe wydzielnicze. Tworzą one tzw. Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n. Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju.bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia. leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej.communicans cum n. 3. Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r. będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego.linguali). Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria). z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a.Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a. Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r.mandibularis).petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających. Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione. Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n. które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym. a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr. a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej. 3)korzeń współczulny (radix sympathica). który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej.

jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych. podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych. powoduje wypadnięcie czynności czuciowej. porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria). tzn. Porażenie gałęzi trzeciej. Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. lecz tylko jedna z nich. zwłaszcza na rogówce. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr. zaopatrująca okolicę końca nosa. między jądrem nerwu a korą mózgu.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. prócz zniesienia czucia na jej obszarze. prowadzi do stanów zapalnych. guzach przysadki. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. nerwem podjęzykowym (n. jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. Mięśnie żwacze ulegają zanikowi. unerwiający okolicę skroniową . najczęściej druga. kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym. co może powodować utratę gałki ocznej. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). Brak odruchu obronnego. wchodzi w pole gałęzi drugiej. wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne.glandulares). tzw. co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza.auriculotemporalis od żuchwowego). najrzadziej pierwsza. zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe). W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej.1)gałęzie gruczołowe (rr. Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą. poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim. Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią). Linie te. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n.sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. 3)nerw uszno-skroniowy (n. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu).zygomaticotemporalis od żuchwowego). . tj. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul. a nawet do owrzodzeń rogówki. biegnące poziomo. tylko po jednej stronie.

insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. dziąsła. antybiotyki. żywoczerwone i krwawiące. język. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. może być nabyta (sulfonamidy. podniebienie. wargi) – pokryte szarym nalotem. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe. objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. agranulocytozą. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii.82. wzrost liczby limfocytów. dreszcze. bóle w mięśniach kończyn i stawach.

Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3. dzieci od 2 do 6 r.budowy kości i okostnej 2. obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia). z niewielką siłą. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów.obecności ośrodków wzrostowych 4. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji. Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1. w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania.dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie. Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.ż. dzieci do 2 r. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego.ż. fagocytozy. Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia.aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych.aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi .bardzo szybkiego gojenia złamań 5. adhezji leukocytów) 83.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby.

a zęby stałe jeszcze nie mają .W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4. jego odrębny sposób bycia. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami. Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.ż. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością. Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą.że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym. dzieci od 12 do 15 r. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone. zęby mleczne mają zresorbowane korzenie. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. najlepiej w znieczuleniu gólnym. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka. dzieci od 7 do 11 r. wieku oraz rodzaju złamania.ż. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. myślenia i przeżyć wewnętrznych.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań.3.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych. 2. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi. gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność.Dzieci od 2 do 6 lat. jego osobowości. 3.

Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. 84. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników.ich ukształtowanych. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają . Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach. przewlekle owrzodzenia. nie przedłużanie czasu leczenia zmian. wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. Zarówno jedne. W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera. 4. 2. stanów przedrakowych (leukoplakia. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. leczenia zniekształceń twarzy. Zrost złamań następuje u dzieci szybko. przetoki i nadżerki) 3. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej. czynności i estetyki. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone.Dzieci od 12 do 15 lat. że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. 4. eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów. natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. po 2 – 4 tygodniach. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. a powikłania spotykane rzadko.

-objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. Przyczyną może być: .facialis. stresy. Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami. Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano .: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem. co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n. ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n. obgryzanie paznokci.przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy. nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np. wewnętrzny niepokój. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki. stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85. pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego. niepokojem. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego. facialis) pod dnem komory czwartej.wyleczeniu. ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7. Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie. mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). picia alkoholu. 86. nerwowością.

małą gałązkę. śliniankę podżuchwową i podjęzykową. Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy. stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego. Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). potem łączą się za sobą. Następną. nerwu pośredniego. odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego.facialis). gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego. tj.gardłowego. Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego. Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym. okrążając go łukiem ku dołowi. . Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. communicans cum plexu tympanico). Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r. leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo. Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym. w grzbietowo-dolnej części mostu. Jego włókna czuciowe (smakowe). aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu. a biegnące za kolanem tzw. W miejscu. petrosus major). W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n. Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). a przez zwój do gruczołu łzowego. Stąd pochodzi jego nazwa. zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi). część pierwszą (pars prima). przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze. Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi). Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. część drugą (pars secunda). który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego. intermedius). Dołącza się do niego nerw pośredni (n.nerwu twarzowego (genu n facialis). Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy.

wydzielnicze. czyli pień szyjno-twarzowy. czyli pień jarzmowotwarzowy. stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego. tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . w którym rozpada się na część górną. odchodzące od zwoju kolanka. 2) włókna przywspółczulne. 3.zygomatici). temporales). Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto.vagi). Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego.W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. rozpoczynające się zarówno w części górnej. auricularis posterior). i dolną. biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. 2. przedniego i dolnego brzegu ślinianki. Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym. które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka. gałęzie skroniowe (rr.skroniowym. do brodawek grzybowatych. W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). prowadzącą włókna nerwu pośredniego. Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno. gałęzie jarzmowe (rr. gałęzie policzkowe (rr. Część górna wysyła: 1. biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani). wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani).bębenkową. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. buccales). jak i dolnej. biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego . Strunę bębenkową. 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej.

Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. Z obserwacji klinicznych wynika. złamanie szczęk). postępowanie. unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi. Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis). rzadziej przedtrzonowych.chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia. przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa.ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa. Przy kontroli zębodołu stwierdza się. bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki. 88. Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . pochodzącymi ze splotu szyjnego. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. superiores n. torbiel) . leczenie POŁĄCZENIE JK.anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . a wyjątkowo kła. gałąź szyi (r.nerw. Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę. Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. gałęzie żuchwowe (rr. Mięsień szeroki szyi. Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr. Jest częstym powikłaniem. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki.jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) . guz.urazy (złamanie guza szczęki. lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. marginalis mandibule) 2. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb.przyczyny. sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). Głównymi gałęziami części dolnej są: 1. Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa. najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. zmiany okołowierzchołkowe zębów. Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: . najniższa z nich. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. tranversi colli). Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. prócz nerwu twarzowego. mandibulares). Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego.

Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka. Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . Powstają bowiem następujące możliwości: . jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona.płat przesunięty z policzka . zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych. ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca.płat mostowy . zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych.płat podniebienny arterializowany .płat językowy . odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej .korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki.ząb usunięty lub korzeń wtłoczony.operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza . prześwietlenie lub wziernikowanie. Niekiedy tylko. W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej. dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu. może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu.płat skórno – mięśniowo – policzkowy . Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii. a otwór do zatoki małych rozmiarów. W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok. wkładanie setonu gazowego). zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym. Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej.metoda Zangego . Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić.ząb usunięty w całości. Następnie wykonuje się badanie radiologiczne. a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej . ewentualnie dodatkowo USG. w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. wyjecie korzenia. Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba.

Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia. ponieważ nie zawiera okostnej. a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki. gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni.ciało tłuszczowe Bichata . Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach. odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy.dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Płat ten jest wiotki. Metoda ta nie jest korzystna. Płat językowy . skąd przesunięto płat. Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się. do okolicy siekaczy. dzięki temu jest doskonale ukrwiony. Można też zakładać szwy materacowe.. wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka.

co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. Wskazanie stanowi podeszły wiek. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. a zatykało to ułatwia. która może spowodować zator powietrzny. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. niezależnie od metody. Przy przewlekłych. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. policzkowy lub podniebienny. W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej. 0.Płat językowy. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. aż . wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. szczególnie ropnych. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. dwuwęglanem sodu. Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. pobrany z bocznej ściany języka.

.zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy.dwuczasowa osteotomia.przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą. poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego. . . . 89. .przy użyciu piłki Giliego.zespolenie odłamów szwem kostnym.igła Kaegara.od wewnątrz. .zachowuje n. . . skrzydłowego przyśr. zębodołowy dolny etap I . .odsłania się pole trzema hakami.popłuczyny z zatoki będą czyste.cięcie zewnątrzustne. zębodołowy dolny. . żwacza.Coldwella .od strony jamy ustnej.dojście wewnątrzustne .dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo. .wytworzenie wgłobień w kości na n. skroniowego.zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy. uszk. etap II . . .) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista. Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana .bez nacinania powlok twarzy.umieszczenie nerwu we wgłobieniu. szyjnej zewn. zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca. 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki . Dal Ponta. . .2 cięcia łączy się cięciem . t. .nerwowego. od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie.szyny nazębne. wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego.jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf.odwarstwia się przyczepy m.wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana.

.2 cm od skrawka ucha. . . Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach).aseptyka zabiegu.przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą.jest neurotoksyną. okolica podżuchwowa.wyciąg międzyszczękowy. zwane też przetrwalnikami.strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy.„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego. Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie. bródki z cięcia w przedsionku od 6-6. kurzu. Tężec Tetanus.wyciąg międzyszczękowy. występuje w glebie. Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina. .Górskiego .operacja języka. . wytwarzającą okrągłe spory. błocie itp. .pole łatwo dostępne.dobra widoczność.niewielki uraz. która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego.przebieg mięśni nie ulega zmianie.z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia. powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych. .zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna.wyciąg sztywny lub elastyczny. . .prosta technika zabiegu. zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej.usunięcie nadmiaru kości z ok. co prowadzi do stałego. 90. .szyny nazębne. . g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego. w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np. Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu.dobre gojenie rany. .przeniesienie przyczepów żwaczy. które zużywają tlen).cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem. .choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani. skaleczeniu. . nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych.dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . . trzonu . przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi. .

• Wyczerpanie chorego. ciepłota ciała podnosi się do 41 st. • Fibrynolizyna.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk. Postać zstępująca. . • Duszenie się.przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW.• Tetanolizyna. • Ból w okolicy rany. • Stałe konwulsje. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe. Wzmagają się odruchy ścięgniste. W ok. • Ból głowy. • Niepokój psychiczny.może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. pojawia się odruch Babińskiego. Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2. • Skurcze robaczkowe mięśni. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy.

Rozcięcie rany. Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: . Prawidłowa pielęgnacja pacjenta. chory w izolowanym pokoju.5ml. ZAPOBIEGANIE: 1. Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza. 3. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe.5ml. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów.na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN. • Oparzenia i odmrożenia.• Zgon.5ml-dawka przypominająca 2.0. ziemią. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0. • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). podanie leków uspokajających. Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna.po 6-12 miesiącach-0. 6. nasennych. Podanie anatoksyny/antytoksyny. Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec). 7. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami. 5. Zwalczanie ataków. podaję się do 12 godzin od zranienia. Dobre odżywienie chorego. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2. • Zanieczyszczone kurzem ulicznym. • Rozległe rany miażdżone i szarpane.po 30dniach. LECZENIE: 1.

unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa. Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie. zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy. ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu. dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie.obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki. jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową.91. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie .następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia.wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze. towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk. wyciąg międzyszczękowy).nadmierne wysunięcie z. Rtg. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej.

IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92.5 .wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie. Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0. Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku. VIII. okres półtrwania cz. Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2. Wczesne (do 24h) 2. zropienie. IX T1/2 = 24h. Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). Hemofilia B – cz. VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%. Hemofilia A –brak cz. Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1.zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka. nie można szyć po zabiegach) 1.nowego guzka stawowego.

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

heparynę. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit. kreatyninę i białko C-reaktywnw. Pierwotnie przewlekłe. Odczyn okostnowy. i metronidazol 500 co 6h. kalcyparynę. Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h. cefalosporyny.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. • • • . Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie.og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin. W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi. leukocytozę. TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa).penicyliny.2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. glikopeptydy. Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy. Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce. terapia 4-6tyg. sintrom. Zazwyczaj. Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia .bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. U uczulonych na penicylinę-ampicylina. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy.wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta. a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg. Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty.

Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. cementów kostnych. powstają po 14 dniach od początku choroby. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni.usuwanie rozchwianych martwych zębów. zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. przyspiesza angiogenezę. zaburzenia widzenia. polimiksyny. Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. . resekcja martwych odcinków kośći. Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej. neosporyny neomycyny. resekcja martwego odcinka kości. doustnie.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie . Chirurgia Ostre zapalenie. choroba kesonowa. W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2.4-2. dekortykacja. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego. Dekortykacja. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej. rekonstrukcje. Stosujemy. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki). Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. gazowy zator tętniczy. Powikłania: odma. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne. Bardziej radykalna. gąbek kolagenowych.roztwory klindamycyny. Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. dekortykacja. zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. bóle zębów i zatok. proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają. mogą ulec resorpcji. 30 razy. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią. ropą i martwakami.Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia.

włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie . wliczają się w to złamania 1. biegnie ku dołowi.Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego . szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. 2. ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo . Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego. skroniowej w okolicy otworu zew. PGMT . na tylną ścianę szczęki. levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe . biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. miękkiego .oczodołowe 97. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu.patrz pytanie nr 20. kanału tet. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego. 96. Klasyczne złamanie Le fort III. pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu.W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej. ustawia je poziomo i napina je. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego.przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. przodowi i przyśrodkowo do pod.

a także drogą n. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m.VII . skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m. biegnie po obu str linii pośrodkowej. czasem gałązki n. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t. zwój s-p i nn..VII przez n. podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym. mięsień podniebienno-językowy(m. palatoglossus). działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy. szczękowej. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym.rylcowo-gardłowego.rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej. włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego . skalisty większy. palatopharyngeus).biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym. przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk. cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr. tensor veli platini). część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej.unerwienie: gałązki splotu gardłowego. pochodzące od nX i IX. unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie.rozpoczyna się w środkowym odc. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej. druga część na haczyku wyr. podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego.uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie. zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m.

unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap.99. ropień przyusznic. stos. ultradźwięków i diatermii .punkcja. choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew. uzupełnienie braków zębowych . o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu.w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis).jest najczęściej następstwem powyższego. po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle. duży wysięk. bóle w okolicy ssż. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. etio nie jasna. nerwowych. chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta). zap przyusznicy. zaczerwienienie skóry. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8. bolesność dotykowa ssż. szczękościsk. ropne zapantybiotyki . przeważnie u osób starszych. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie.żwaczowy.Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe. zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres. naczynioruchowych. ż w pozycji Benneta. p/bół miejscowe okłady wysuszające.regulacja zgryzu mechanoterapia. Ostre surowicze zap ssż. trzeszczenie. zap ucha środkowego. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry.jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp. lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż. o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis). nieco podwyższona temp. dreszcze.

Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych.Gońcowe zap. ciśnienia. wykonuje się także badanie Rtg. szerokość. zależne od rozpoznania. swoiste.powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . KT. prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1. USG. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność.występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . temp. sytuacji. miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk. farmakologiczne. miejsca. przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne. ssż. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz. orientacji co czasu. w późniejszym okresie mechanoterapia 100. reakcje na światło .Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka.szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów. oddechu.

nie wolno trzymać ich luźno. kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. protezy . gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki. skrzepy krwi.Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek. III.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język. bada się stan nn czaszkowych II.podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) .VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki. ewentualnie intubacja dotchawicza. tracheotomia 3. jamy brzusznej. V . żeby. szew materacowy i wyciągi na lejcach. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem. nos. uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr. fragmenty kości. używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową. podniebienie  krwotok z języka. kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką.

założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5. przylepiec.prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu.zaopatrzenie pierwotne odroczone. oznaczeni grupy krwi 4. zapobieganie zakażeniu 5. bandaż 6. odtłuszczenie. przetoczenie krwi 7. należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku . płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego. stała kontrola ciśnienia i tętna 8.Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6. jałowa gaza .Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15. opanowanie krwawienia 2. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych.20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9. tracheotomia) 3. zapewnienie tlenu ( podanie. intubacja. zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. tk.

jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis. gardła i dna j. złamanie kości. ubytkach próchnicowych. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych. ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. kieszonkach dziąsłowych. nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8.transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi. Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej . Występują w płytce nazębnej. naeslundi i viscosus. aby krew i wydzielina z jamy nosowo. zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja. głowa odchylona na bok.gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101.PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis). odontolyticus. israeli (najczęściej wywołuje promienice).

Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok. w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno .jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie. Naciekowa (naciek promieniczy. wzrost OB.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania. • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. które niszczą kość. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). Centralna.actinomycoma) 3.kość gąbczasta). Guzowata (guz promieniczy. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3. tworzą się guzy ziarninowe. Guzowata-guz promieniczy. promieniczak. PROMIENICA KOŚCI. Obwodowa. okolica podżuchwowa i kość żuchwy.występuje rzadko. szyja.infiltratio actinomycotica) 2.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa. obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. w 3 postaciach: 1. 2. są przetoki. • Stany podgorączkowe.

najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu). nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej. postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową. • Zranienie mięśni. 102. amoksycylina. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym. z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności. usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności. objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy.najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej. jedynie przy podaniu znieczulenia w m. usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach. POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej. usuwanie martwaków. Zranienie naczynia krwionośnego. pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. można łączyć np. Nakłucie nerwu.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina. • Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły. witaminy. wysokokaloryczna dieta.

się samoistnie. zawroty głowy.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek. szum w uszach. drgawki. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie. Przerwać podawanie leku.raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. Martwica błony śluzowej. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek. przechodzący w senność. fizjoterapia.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego. prowadzące do bezdechu. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku. 2.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę. jak w leczeniu neuralgii. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy.jak wyżej. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi. Podać tlen . usunąć wszystko z jamy ustnej. objawy: niepokój.przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie. • Ból i obrzęk. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia. spadek ciśnienia tętniczego. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie. leczenie: środki przeciwbólowe. Postępowanie: 1. • Porażenie nerwu twarzowego. szczękościskiem. bradykardia.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej. objawia się bólem.

IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg. 7. spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. kły).diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie. 4. • Zdrowe przyzębie. Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. • Zaburzenia rytmu serca. Przeciwskazania: . zaburzenia rytmu serca. bezdech. nieuszkodzone zęby stałe (siekacze.3. powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie). Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia.może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu).udrożnienie dróg oddechowych. Przy utracie przytomności. Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6. • Małe braki w uzębieniu. REPLANTACJA. • Zęby z niezakończonym rozwojem. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego. Utrata przytomności. śpiączka. Farmakoterapia: drgawki. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające. • 105. 5. • Jednokorzeniowe. TRANSPLANTACJA. drgawki.na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. 8.

Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. błona śluzowa. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. Rodzaje przeszczepów: • Autogenny.u tego samego osobnika • Homogenny. powięź. . znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe. Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu.implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji).między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. chrząstka. inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia. gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole.• Schorzenia przyzębia i miazgi. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. nerwy i ścięgna. tkanka tłuszczowa. jelito cienkie. leczenie kanałowe. Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie. zakażenie. Powikłania późne: resorpcja korzenia. soli fizjologicznej. ew. • Ropne zapalenie ozębnej. • Duże braki uzębienia. • Ksenogenny. następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. • Złamanie zęba. po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. płynie do soczewek kontaktowych. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. żyły. wodzie. mleku. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. kość. Implant jest materiałem sztucznym.z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku.

CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. wytwarza się czop ropny. • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. które są powiększone. a zawartość ich ulega wchłonięciu. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: . to mówimy o perifollicculitis. podbródkowe. -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. OBJAWY. która uległa martwicy. Nazywa się to czyracznością. a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. niekiedy jako pierwszy objaw. a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym. Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku. szyjne i zagardłowe. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. przyusznicze. -Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. obrzęknięte (stąd miękkie. to nazywamy czyrakiem (furunculus).odczyn okoliczny. może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań. Implantacja.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. LECZENIE. są szczególnie podatne na powstanie czyraków. -Z tkanki. . O ile dojdzie do zropienia. podżuchwowe. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. a czyrak jest żywobolesny. takie jak kark i plecy. POWKŁANIA. które goi się w ciągu kilku dni. a po wygojeniu tworzą się następne. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie. Małe czyraki często nie wydzielają się.

Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica. warga górna). Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. elastyczno – twarde węzły chłonne. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej. Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. mononukleoza. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. • Czyraka nie wolno wyciskać. do płuc). adenophlegmone). choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. mózgu. m. a nawet życia chorego. D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. zawartość czyraka.in. kości – abscessus metastaticus) 6. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja).purulenta abscedens. dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. Występują także ogólne objawy procesu zapalnego. ropowica oczodołu. Proces gojenia przebiega samoistnie. Ropnie przerzutowe (płuc. Zapalenie nerwów czaszkowych (np. a także odległe ropnie przerzutowe (np. powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis). mięśnia sercowego. Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia. Powikłania ogólne ostrych. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki. ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. która nie wydzieli się na zewnątrz. przesuwalne względem otoczenia. septicopyemia) . gruźlica węzłów chłonnych). wątroby. zator tętniczy (embolus) 4. przez żyłę kątową (vena angularis). nerek.

Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. szczególnie górnego i środkowego piętra. Czyraka. Czyrak i czyrak mnogi. nie przyspiesza leczenia. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. lecz czasem . Gdy zmiana jest w stanie nacieku. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. Antybiotyki są wskazane. natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110.7. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. w których mogą powstać powikłania. jak zapalenie żył twarzy. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. Gaza powinna być szeroka. a do jamy wprowadza seton gazowy. ropnie przerzutowe. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo. Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie. Zakażenie pochodzi z zewnątrz. stosuje się okłady z rywanolu. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego. Leczenie. musi odbywać się w warunkach szpitalnych.

u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania. alkohol. ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu. d) krzepnięcia i fibrynolizy. Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. Badanie elektrokardiograficzne. kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy). palenie papierosów. środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. w tym przy usuwaniu zębów. h) alergia na leki (przeciwbólowe. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca.również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych.zachowuje ważnośc pół roku. zabarwienie powłok). przerzuty nowotworowe do płuc). jej przesunięcia lub zwężenia. zaburzenia rytmu serca. oceny obecności przerzutów nowotworowych. Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania. Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności. narkotyki). nadciśnienie tętnicze. krwawienia. Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających.duszność spoczynkowa i wysiłowa. glukozy w surowicy krwi. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego. wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. gruźlica płuc. zakrzepica żył kończyn dolnych. Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione. układu hemostatycznego. antybiotyki.powyżej 30 r. e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. .ż. rozedma płuc. ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych. czasu krzepnięcia. b) oddechowy (astma oskrzelowa. bóle w klatce piersiowej. badania ogólnego moczu. poziomu elektrolitów. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy. przerost gruczołu krokowego). mocznika. c) endokrynologiczny (cukrzyca. ropni przerzutowych do płuc. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy). morfologii krwi. liczby plytek krwi.

szczękorozwieracz. źródło tlenu. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy. rurki ustno. aparat Ambu. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. nacięcie ropowicy twarzy. mnogie ekstrakcje). d) Dzieci zdrowe. w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. nowotwory dna jamy ustnej. wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu. e) Stany zapalne okołoszczękowe. zleca się konsultację właściwych specjalistów.i nosowo-gardłowe. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. jamy ustnej i szyi (np. wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. otwarcia ropnia okołoczękowego. że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych. zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych. defibrylator.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów. niezawodny ssak. trzonu żuchwy i języka. znerwicowanych. np. Pamiętać również należy. zestaw do tracheotomii. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych. u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. usuwanie układu chłonnego szyi. laryngoskop. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego. płyny . stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego.

infuzyjne i krwiozastępcze. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych. aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie. tiopental. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. hypnomidate. Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki. zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. Polskie przepisy wymagają. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się). diprivan. Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. 111. Może być jedno lub obustronne (częściej). Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. O2. Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. halotan. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. .

warstwowe ssż. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. zażuchwowe. naciska obustronnie na żuchwę do dołu. Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy. a niekiedy zdj.rzadko. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. połykanie utrudnione.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew. tylne. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. podżuchwowe. Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. Zwichnięcie tylne – b. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. w kształcie kija hokejowego. odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. mowa bełkotliwa. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. ze szpary ustnej wycieka ślina. otwarty. W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). jedno lub obustronne (częściej). Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. boczne. Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. . Chory ma otwarte usta. wewnątrzustne. W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze. Przez Kraszewskiego). Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. przysrodkowe. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze. zauszne. Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej. Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym. towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy.Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny). policzki są lekko napięte i wygładzone.

skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych. więzadłach. Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. skrzydł. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. może mieć charakter przemijający lub stały. b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach. Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. dziobisty żuchwy. preparat Methocarbamol lub Mydocalm. później wskazana jest rehabilitacja. histeria . Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. zabiegów operacyjnych i innych chorób. Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. a następnie kostnym zrostem pow. oparzenia. Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy.). Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. zranień. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. Czasem stosuje się aparat blokowy. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. stawowych lub tkanek otaczających. Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy. skroniowego). II° to niemożność wprowadzenia 2 palców. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. . Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) . Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków.Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. szpatułki. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr.. Przyś. niektóre schorzenia OUN. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. blokadę nerwu żwaczowego. mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń. Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. łyżki drewnianej.

W wywiadzie pytamy o – początek choroby. kości żuchwy lub wyr. kłykciowego lub dziobiastego. Leczenie – prawdziwego kostnego . złamania wyr.. przez cięcie okalające kąt żuchwy. zapalenia). następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr.wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym. w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu. sutkowatego. Równie często u chłopców i dziewcząt. Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary). Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny).zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego. -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. przyczynę (uraz. wg Schullera oraz pantomogram. sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy. stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow. Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy. stawowych.Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow. dolna warga cofnięta.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej. -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe.w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. przyusznicy. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe. w zwarciu i rozwarciu szczęk).. Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym. Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte. Ma na celu wytworzenie nowego stawu na . zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk. nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia. Nabyte. -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią . stawu).oraz przebieg dotychczasowego leczenia. uszkodzenie el.

Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. Prowadzi do słabej. ototoksyczny. Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. hepatotoksyczny. . uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by . 112. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy. Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku. mielotoksyczny. uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy.różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany. Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew.

Przeponę jamy ustnej. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae).doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą. Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ). którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . rozległości pola objętego promieniowaniem. Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych. Największy odsetek występuje po leczeniu .in. dawki dobowej. Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Bezpośrednie wiąże się m. stanowiące tzw. Mięskach podjęzykowych. Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa. Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw. . Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy. Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin. Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej. 114.zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego. który naciąga się przy niesieniu języka ku górze. Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej.rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra.

brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : .zakrzepicę wewnątrznaczyniową .zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek .szczękościsk .przekrwienie .obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej. .radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek.zamknięcie przetoki skórno.radioterapia w wywiadzie . . .zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych .zmniejszenie liczby komórek .hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2. występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy.występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego. Objawy: . często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok .hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie .obnażenie kości .ustne.zapalenie .typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1.ból . zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie. 0.płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2.złamania patologiczne . Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .12 % chlorheksydyną.mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii .zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian.Rozpoczyna się od: . 0. 2% jodkiem sodu.skojarzonym.9 % NaCl. śródtkankowym leczeniu radem . często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: .częściowej nekrektomii.w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej .przetoki dziąsłowe oraz skórno.ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno.

lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe. głębokimi ubytkami próchnicowymi. ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową. rzadziej wirusowym czy grzybiczym. zapalenie przyzębia. włóknikowe. infekcje. Ostre / przewlekłe (zanikowe. złamanie podstawy czaszki. wytwórcze – surowicze. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz. ze zmianami OKW. rozchwianych. przedmiotowe oraz pomocnicze. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. zła higiena jamy ustnej. Swoiste / nieswoiste 2. ropne) 3. Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . 115.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy. utrudnionym wyrzynaniem. ropne zapalenie opon m-r. tkanek przyzębia.

twarde. nieprzesuwalne. gładkie. anginą. krwiak. dynamika niewielka. W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). Kliniczne postacie zapaleń: 1. niebolesne. • Stany przewlekłe – początek często skryty. pantomogram). dreszcze. zaczerwieniona. • Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). gładkie. przebieg wolny. owalny. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem. twarda. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. nieregularny) o Granice – ostre. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone. miękkie. torbiel. naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie. elastyczna. mogą wystapic zaostrzenia. badanie bakteriologiczne. ogólne złe samopoczucie). wodobrzusze. leczeniem zachowawczym. esktrakcją. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego.• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. tkliwa na dotyk. szybkie tętno i oddechy. rtg (wewnątrzustne. szybki burzliwy przebieg. rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. BAC lub wycinek hist-pat. odgraniczone. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . nakłucie diagnostyczne. średnica (cm) o Kształt (kulisty. chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. dolegliwościami ze strony ślinianek. skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta.

którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej. ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa. może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych. Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu. z czasem powstaje błona ropotwórcza. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. . elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). 5. Dochodzi do rozciągnięcia torebki.2. 4. 8. odczyn kwaśny tkanke otaczających. panewki). Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. otoczonych torebką stawową. 6. wiązania Ivy) lub laseroterapii. pochodzących z granulocytów. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. chrząstki śródstawowej. 7. o dużej dynamice. 3. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru. co jest zależne od siły mechanicznego urazu.

augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie.Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust. żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy. Złamania te. okołokątowego. Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. w wypadkach komunikacyjnych. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone. Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte. 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz. zausznego.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. niewchodzące w pole protetyczne. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. najczęściej zapadnietych.

szycie) lub obu na raz. wygładzenie pilnikiem. torbiele.• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. usuniecie frezem lub pilnikiem. szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. usunięcie przegród międzyzębodołowych. wyrówanienie ostrych brzegów. szycie . szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej. złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2.

nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. usunięcie przerosłych tkanek. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate. leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X. szycie. zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia.• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy. leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej . kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. w początkowym etapie – podścielenie protezy. infekcja HPV. Y.

Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart. zaginając się na tylnej krawędzi m. kręty.ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa. przyusznych (8 -19%). najrzadziej podjęzykowej (1%). śliny – w porównaniu do ślin. ból ślinianki napadowy (tzw. Kamica ślinianki – sialolitiaza .na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) . powiększenie gruczołu podczas żucia . Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: . stan kliniczny. dużo mucyny.bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny.zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) . 118. ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) . przyusznej ma zasadowe pH.• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych. RTG. z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze. potem ku przodowi do ujścia.jej anatomia – długi. USG Wywiad: kolka kamicza. powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad. często szczękościsk.współwystępuje z: . żuchwowo-gnykowego . kolka ślinowa).cechy fizyczno-chem. sialografia. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych . wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%).

Można też usunąć endoskopowi lub laserowo. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie. wzmożona spoistość gruczołu. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin. : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. kamieniem żylnym (flebolitem).znieczulenie przewodowe n. językowego i nasiękowe . Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. kamień może nie ujawnić się na zdjęciach. usunięcie. ślin. przewodowa. 10dni. objawów. choroba włóknista kości. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj.Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. kostniakiem. Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. ogniskiem zagęszczenia kości. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram). ustnej. podżuchw. długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe. zaburzenia w wydzielaniu śliny. Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu. bolesność uciskowa). środki ślinopędne. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. ropień ślinianki. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. Kamica przewod. Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg. jeśli stan zapalny + wysięk ropny. Częste płukanie j. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . VII Powikłania: torbiel zastoinowa. Kamica miąższowa ślin..w. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. zawiązkiem zęba. przyusznej : j. podżuchw. marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim. która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą .

Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: . Np. Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci. Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne. Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia. W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu. trzonie. Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. nieswoiste zapalenie bakteryjne.osteoidalną. Spoistość tych mas jest ziarnista. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia. Niebolesność. czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy. zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę. rzadziej w szczece i k. Czesciej wystepuje jednostronnie. Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. żwirowata. Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości.jarzmowej. Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji. zaburzenia neurohormonalne. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. usuniecie zeba). Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych. deformujące kość żuchwy). ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. zwłaszcza po urazie (np. a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica). Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. dając bezpostaciową kość. uwapnione. a zmiany kostne uwapnieniu. Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. brak odczynu okostnowego. Chyba. bezboleśnie. że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. Nie jest to choroba rzadka. Przyczyna nieznana. Nie zawsze wykrywana.ż. gałęzi). Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. urazy. Możliwe też.

a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy. W j. olbrzymich. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. klinowej. niebolesne. Zmiany występują symetrycznie. Opis kliniczny j. symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. Rtg. utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż). Upodabnia twarz chorego do lwa. ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci).u.przemieszczenia zębów. Chirurgii w aktywnym procesie. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy. (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. niedrożność nosa. Leczenie: nie stos. Obraz histo: mloda tkanka laczna. jarzmowej. W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne.>galki oczne ku gorze. ruchome. Torbielowate. + zaburzenia hormonalne. Zeby stale.w. + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright. obustronne zmiany. Potem uwapnienia i kostnienie. nieprawidłowy zgryz. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza. zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania. Najczęściej u starszych mężczyzn. bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej.może być brak zawiązków. Wezły sa miękkie. Deformacja policzkow w okolicy kata. u wielu członków rodziny. szczeki. przemieszczenie galki ocznej. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu). cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach . Niebolesne. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych).ż. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r. ze zmiany wielokomorowe. duzo kom. duzo młodych naczyn. ciemieniowej. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat.jak opis niżej z tym .

Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) .odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci. klatka. We wczesnych zmianach (przewaga tk. W kosciach pokrywy czaszki. wloknista z kom. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. przypominające swym wygladem torbiele kostne. MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia. hist-pat. sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok). Możliwe tez. a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień. Rozpoznanie na podstawie kliniki. „skórę pomarańczy”. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki. Ostra raczej u dzieci. Początkowo przewaga elementów tk. Stwierdza się tk. . Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans. KT . Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). zalezy od okresu choroby. Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną . Brak nawartstwien okostnowych. „puch śnieżny”.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. rtg. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. łącznej. Wykrywany najczęściej miedzy 4.ż. klinowej. mezenchymanej na drodze metaplazji. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej.15 r. Zwykle w wieku młodzieńczym. w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg. kark. Później przewaga zwapnień i kostnienia. Schorzenie jest dziedzicze. W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia.

postaci klinicznej. Dlatego istnieje konieczność sanacji j. włókniak niekostniejacy. w postaciach jednokostnych. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus. choroba Reckinghausena. choroba Pageta. ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. torbiel kostna. kiedy zmiany ulegna uwapnieniu. czyli informacje kt sa w Kryście. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. szkliwiak. miesak chrząstki. choroba Handa. bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych.u. zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca. śluzak. zaostrzające. doszczętnie – tylko u dorosłych. ale u dzieci hamuje wzrost szczeki.Schullera-Christiana. ale zalezy od umiejscowienia .antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. torbielowata postac szpiczaka. Rokowanie: Dobre. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe. występujące w żuchwie u dzieci. u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: .Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby). zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego. kostniak. Wtedy farmakoterapia. dynamiki.

reumatoidalne zapal. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120. chrzęstnej czy kostnej.nabyte najczęściej. wlokniakokostniakiem. krwiopochodne kości żuchwy . Może być spowodowane rozrostem tk. nowotwory.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K. przyusznicy. raczej w żuchwie W rtg. ropnym ucha środkowego. stawu s-ż. 372B. łącznej. można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte . Spowodowane urazem. Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych. stanem zapalnym stawu lub jego okolicy. czy np. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy.dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy.

Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. Ewentualnie w znieczul. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. ortopedycznym i protetycznym. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). jak najszybciej.).ż. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z .ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. w projekcji Schillera. trzonu i gałęzi. który następuje w 30% przypadków. K=M. by nie doprowadzić do nawrotu. zgryzu. zachowawczo mechanoterapią. Zesztywnienie rozwija się powoli. po str. Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. przemieszczenie w stronę chorą. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. protetyczne i zachowawcze zębów. Włókniste może być lecz. W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy. szkarlatyna. -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. lecz. Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str.lub wyrostka sutkowatego. pomiar dł. Inne to urazy okołoporodowe. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. miękkich. . ptasi profil. Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k. pantomogram(mała dawka prom. Zdjęcia warstwowe (TK). zapalenie. zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy. wady zgryzu -> próchnica kwitnąca. Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe. Rozpoznanie: bad klin. do tk. 2 pozostaje zdrowy. Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. 1 stawu. Klinicznie ocena zwarcia. najcz. gdyż powodowały powikłania. chorej rozwijają się prawidłowo. wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. Telerentenogram ukaże stos. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe. Miesięcznie o 2-3cm. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora. cofnięcie bródki. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy. kłykciowego. i radiologiczne. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia. usta niedomknięte. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie.w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. zęby górne wychylone. U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. Wywiad: czy uraz. W jednostr.

Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym.brak pojedyńczego zęba -Klasa 2. choroba Crocker-Hartzella. Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie. który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. komórki plazmatyczne. ziarniniak ropotwórczy.uzębienie resztkowe . 121. GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty. WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. można usunąć elektrochirurgicznie.t. nadziąślak z naczyń włosowatych. Duże . łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. 122. twarzowego. o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0. ale ma podobne do niego cechy kliniczne. utrudniające odżywianie się chorej.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach . Klinicznie: -żywo czerwone -kruche. w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak. szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n. laseram lub krioterapią. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW.Klasa 3. ziarniniak ciężarnych. limfocyty. gdyż zanikają same po porodzie. lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży. Guz ciążowy nie jest nowotworem.braki skrzydłowe .w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka. formujące się młode naczynia krwionośne.

zespoły nekrotyczne. paranoja. demencja starcza. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej .bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe.. narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia. alkoholizm.Klasa 4. AIDS. zespoły uszkodzeń mózgowych. nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia. dysmorfofobia) -nadmierne.

Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego . Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych.5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0.niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0.-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej.5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym .

DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. (inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126. ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. porowata luźna kość gąbczasta . 129) 125. protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. 128.

-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .

nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze . Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność. szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne . zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów.na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego. Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie. Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas.Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny. 127. Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie. kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora. kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej.

Autoprzeszczepy 1. Z grzebienia kości biodrowej ii. Fosforan wapnia HA.glass) iv. Bezzębny grzebień b. Organiczny i.szkielet mineralny /proteina/. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. Zębina iii. Kość liofilizowana i. Cement iv. Wolny przeszczep a. Nieorganiczny i. jamy ustnej. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia . Kość „witalna” i. Kość ludzka FDBA.BioOss • Przeszczep alloplastyczny. Koagulat kostny ii. Z grzebienia kości biodrowej 3. proteina meneralna i proteina sygnałów. fosforan wapnia Wszczepy kostne. Plaster of Paris ii.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a. Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki. 2.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny.z okolicy bródki.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. Szpik kostny ii. Z guzowatości iv. Alloprzeszczepy 1.preparaty np.Podział materiałów wg. z innych miejsc np. Szpik kostny b. CaCO3. Przeszczep uszypułowany 2. substytuty kości 1.DFDBA ii. Z jamy ustnej i. Kość mrożona 2. ceramika TC iii. Kolagen b. Polimery 2. Z miejsc ekstrakcji v. szkło biogenne.hydroksyapatyt. Materiały wywodzące się z kości a. Spoza jamy ustnej i. Bioszkło (Bio. gałęzi żuchwy. Koral ii. guza szczęki. Mieszanka kostna iii.

Colloss) Bio. Kość napromieniona (60.Oss. resorbowalny. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa.glass.Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. Cytokiny i BMP-7. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. bioaktywne szkło organiczne. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. Są bioresorbowalne. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. nie ma osteoindukcyjnych. Nie resorbują się. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia. nie zawierający jednak organicznej komponenty. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu .80 tys GY). ich dehiscencji. Preparaty: BioGran. W organizmie jest przetwarzany na HA. fenestracji. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek.organiczny. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Czynniki wzrostu. jest resorbowalny. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów.dna zatoki szczękowej. porowaty materiał kościozstępczy. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. Ma właściwości osteokonduktywne. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. podwyższenia wyrostków zębodołowych. ma porowatą strukturę. Ma właściwości osteokondukcyjne. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). Bio. napraw obnażenia implantów.

Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg. Odbudowa tk.adoptowane z j. . na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram. gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów. Aby ocenić.która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe. czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca. Augumentacja .przed I etapem leczenia chirurgicznego. Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem.Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex). zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie.kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu. które wymagają regeneracji.BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129. angielskiego (augumentation). Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach. W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D.która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole. W sytuacji. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości. na której wszczepia się implanty.na implant zakłada się błonę kolagenową. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy.Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach.

zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”.Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia. Przyczyną zwykle są infekcje. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. przetoki. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. wydzielina ropna. nie powoduje bólu. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk.Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. zła adaptacja płatów śluzowo. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. które pojawiają się znacznie później.okostnowych okrywających ranę. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. wczesne obnażenie implantu. obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego. . jedynie utrudnia formowanie brodawki. 130. Groźne są infekcje głębokie.

jest oznaką niepowodzenia. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości. 0. lub uszkodzenia struktur nerwowych np. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1.5 mm w ciągu 1 roku. Przeczulica. niewielkie odczucia bólowe. n zębodołowego bądź językowego. że utrata kości 1. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy.zawsze połączone z ruchomością implantu. Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego. Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. Obecne skrócenie np. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem). +5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna. Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. do 6 tyg implanty Schtraumana. Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem. Stwierdził on. Inni .Dolegliwości bólowe. w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura. Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm.2mm w latach następnych jest prawidłowa. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji.

w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta. mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu. Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0. ból • Zmiana koloru.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny).należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne.brak skeratyzowanego dziąsła . zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu. bóle. czy też chorobę układową. wydzielina ropna w kieszonce. Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu. Powikłania późne. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła. ziarnina • Obrzęk.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów. Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy. Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3. ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej. obrzęk . Późne przyczyny.to około 53% utrat implantów. przerosty błony . Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym.przetoka.bujające dziąsła.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować. brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych.2N) • Analizy płynu z kieszonki.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne.

ruchomość łączników. Zmiany przerostowe. nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np. Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna. bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne. Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno. nadmierna ruchomość uzupełnienia. 131.powiększenie tkanki okołowszczepowej. prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka.i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: . augumentacja tkanek miękkich). brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej).nie towarzysz im zmiany zapalane. Przyczyny to zaniedbania higieniczne.

lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu.głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG .0mm. . jedno.0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n.sklepienia czaszki . .w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .0-2.Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy.0mm Powikłania.po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej .zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady. . kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania.w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej .większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe.z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą . Bródkowego) .w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne .zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego .bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości . frezy i dłuta) . Są to : obszar pozatrzonowy. .uwaga na uszkodznie n.z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych. Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy.przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior .zachowujmy odległość od n. Sposób wykonania zabiegu.zaburzenia wrażliwości n.nieprawidłowości w procesie gojenia .z grzbienia kości biodrowej .Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6.cięcia osteotomiczne conajmniej 5.Zasada. które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania.zębodołowego 1.cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości .

blaszka zewn.rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki. ropnie Zalety/Wady.blaszka wew. .cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n.pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości .Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów. Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu. przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn. Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości. .perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) .tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew.) lub warstwy kości kortykalnej .rzadkie powikłania .zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 . stanowi transplantat kości Powikłania.przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm . .clunei -krwiaki -obrzęki .większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania. . Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne. i wew. Wskazania.mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej.lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu. pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej .niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej. .zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n. . umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu . .Powikłania.krwiaki.transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych. -jedno.powikłania opisane powyżej . z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady.

łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu . Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją . Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości.przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady .nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro.grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm . membranie kolagenowej .stan po wycięciu nowotworu .odsłania się kość i pobiera przeszczep .matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze . a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania.duże defekty kostne >6mm .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny. wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm .matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi . Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony. . .stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety . Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: .w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej .niewielkie ryzyko infekcji .wysoka stabilność objętości Wymagania .dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości.wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania.hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np.możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym . dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.nieestetyczne blizny ..zachowanie żywotności .niezależność od jakości tkanki odbiorcy . rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej .kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości .

liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu . Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej.po odpreparowaniu mięśni m.4cm) Powikłania po zabiegu . Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1.nieestetyczne blizny .podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .teres major.przejściowe bóle Zalety/Wady .zaburzenia w procesie gojenia ran .subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia . i v.latissimus dorsi i m. tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze .ograniczenia poruszania ręką .zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki . Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji.10. Powikłania . Wskazania . oddzielone zostają naczynia a.-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej.wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej .ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry.2cm) niż w części centralnej (0.wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki.

rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty. i v.niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. 210-218 132.można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i . Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy.Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a. Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny. Circumflexa iliaca profunda . Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne.

mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy.rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym.Wady lecznicze. estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1. -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza . -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. -szeroki zakrs wskazań. jajowatym. -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych. korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych. równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo.

ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych.-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych. łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4. poleca się obustronne wydłużenie .część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe. zamków Ceka. które w znaczący spośób .ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: . -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw. to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie. w które są zaopatrzone implanty Sposób 3. -mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi .

bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD . a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji.Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę. ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów. stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. bardziej ekonomicznie. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD.

przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki.. zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów. fabrycznie przygotowanych e. co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej . łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe. które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych.z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego.ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku.

Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego. gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego . a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach.

269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok. Sztywnosc implantow powoduje.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach. ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe .brak kosci. Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty. Rowniez inna gietkosc.korony teleskopowe. 134. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie. Implantacja natychmiastowa – wady i zalety. Stosowane sa wowczas np. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia.10 razy bardziej ruchome niż implanty. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu.] str. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub.

możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) . możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne .obrzęki.rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł. nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji.Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń . wolniejszy(z tekstu) kriwaki.oś wszepu podąża w pusty zębodół. śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu.

wgajane w sposób zamknięty lub otwarty. 22-25 Urban&Partner tom o implantach.) str. do środowiska wolnego od zaplenia .oceniamy radiologicznie początek kostnienia .po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej.można też użyć implantów stożkowatych. niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem. mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: . lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) .implanty te. 1 . laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia.średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa .Implantacje natychmiastowe: .okres odroczenia od 1-12 tyg.wprowadzenie implantu .wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji . stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str.implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej. gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną .wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu . nieco większy niż ząb naturalny . utworzonym bez napięcia .nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba. ale nie ma wygojonej tkanki kostnej .171-173 Wykłady implanty cz.po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką.pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu. po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) .szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć.

Czynniki te. apoptotycznych.guided bone regeneration). tkanka łączna. którymi są kolageny zrębu tkankowego. tkanki nerwowej. w zależności od zdolności do podziałów. związane z macierzą. TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. np. WSKAZANIA. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM .135. np. PDGF . fibrocyty. Wspomniana tetrada zakłada. rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem. amelogen polipeptyd r[A-4]. proteoglikany. z których część należy do nadrodziny TGF-J3. komórki macierzyste.molekuły przenoszące sygnał do komórek. mięśnia sercowego. Cytokiny. STEROWANA REGENERACJA KOŚCI.czynnikiwzrostowe.białka morfogenetyczne kości. np. chondroblasty. krążą we krwi. lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). rzadziej do regeneracji. Komórki wypełniające łoże przeszczepu. mitogeny polipeptydowe. IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe. Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji .powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. MATERIAŁY. • komórki izolowane i procesowane. 2. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi. np. BMPs . nabłonkowa) i trwałych (np.extracellular matrix). • komórki zróżnicowane. są obecne w każdej tkance. tzw. sterowana regeneracja tkanek (GTR . • komórki niezróżnicowane. że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww. pericyty. tzw. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się. napływowe z krwi. CZAS GOJENIA. podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe. • komórki zdeterminowane. np. cytokiny. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące).guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR . Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi. nie są w stanie. Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe. glikozamino-glikany.płytkopochodny czynnik wzrostu. podczas gdy inne komórki trwałe. są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover). . 1. przygotowane do zastąpienia komórek zużytych. preosteoblasty. U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np. kość) mogą się regenerować. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek. osteocyty. polipeptydowe czynniki wzrostu. która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych.

resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2]. • 3. Pojęcia te oznaczają.• integryny. • inne: hormony. Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne. ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni. Helistat Integra Life Sciences). ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę. np. Politetrafluoroetylen (PTFA) . hydroksyapatyty syntetyczne.kolagen w postaci żelu (Atrisorb).nawet kilka lat. powierzchnia od strony tkanek łącznych jest .pojęcia używane wymiennie). czynniki wiążące heparynę. witaminy. procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej. nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane). -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość.Goretex. fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA). Pochodne/estry kwasu poliglikolowego. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne. opona twarda. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym.typ I: ścięgna (ACS. okostna. np. biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał .*adhezyny. powierzchnia od strony nabłonka jest gładka. Bioszkło (bio-glas). • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. w postaci granulek. • • • • Nośnik (scaffold. 4. kość. błona śluzowa. skóra właściwa. laminina (RGD . Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne. • atelokolagen . którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. • kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki.aminokwasy białek adhezyjnycri). carrier . *nieresorbowalne.

USA. dojrzewa kilka tygodni. • Atelokolagen (Tissue Guide. wymagające reoperacji w celu ich usunięcia. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny.początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata. której rolę odgrywają błony zaporowe. Guidor). więzadło tworzy się również po kilku tygodniach. • Politetrafluoroetylen. Koken Tokyo Japan). THM biomedical Inc. • Nitroceluloza.bloków kostnych. złoty standard) .porowata.Gore USA. możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii. USA). USA). • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej. Goretex (WL Gore USA). tzw. USA). Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni. lub też z talerza kości . ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację .kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. ~implantologii śródkostnej. USA). • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego. • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend. Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych. • Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth. która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu. występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach. Calcitek. fragmentów .. stąd konieczność bariery. estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. acetat celulozy (Milipore INC. Sunstar Japan. ~regeneracji tkanki kostnej. • PLA. które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne. Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały. • PerioGlas (USA). Sweden.komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio. • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. WL.

a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek. z utkaniem kolagenowym.osteoindukcja.biodrowej.przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy. część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości. indukcja tkanki kostnej . z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM . W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. Wykazuje pełne właściwości osteogenne. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji. np. z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion . a przez to umożhwiają wgojenie. przeszczep zachowuje się jak autogenny. Wykazuje właściwości osteogenne. Przeszczep izogenny/izogeniczny . pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych.właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier). Metody konserwacji obniżają antygenowość.extracellular matrix).bone morphogenetic proteins). przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu. w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany. Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy. talerz kości biodrowej. samemu posiadając te właściwości . indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej. które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne. Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy. tracąc właściwości osteoindukcyj-ne. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs . np. oraz inne białka. Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk . w mięśnie. lub też heterotopowyeh. Brak reakcji odrzucenia przeszczepu.wszczepiony w miejsce heterotopowe. Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku. Osteokondukcja . Wykazuje właściwości osteogenne.przeszczepiona kość ulega wgojeniu. Charakteryzuje go obecność żywych komórek. Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza .biorca i dawca należą do tego samego gatunku.dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) . przeszczepu.pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej). wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych. jednak staje się on osteokondukcyjny.

charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka . z talerza kości biodrowej . Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Kość napromieniona (60. podwyższenia wyrostków zębodołowych. przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów).z okolicy bródki. z innych miejsc np. 2. zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej . może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. guza szczęki.bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki. ich dehiscencji. napraw obnażenia implantów. jamy ustnej. • Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach. Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej. Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną).Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej. minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową.80 tys GY). gałęzi żuchwy. co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . np. Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. fenestracji. w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów.

Collos Bio. nie ma osteoindukcyjnych. Czynniki wzrostu. W organizmie jest przetwarzany na HA. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty. Są bioresorbowalne. Ma właściwości osteokonduktywne. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. porowaty materiał kościozstępczy.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. jest resorbowalny.Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. nie zawierający jednak organicznej komponenty. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. Bio. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA. . Ma właściwości osteokondukcyjne.Oss. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt.glass.Ceramiczny fosforan wapnia. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA).organiczny. resorbowalny. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Nie resorbują się. Preparaty: BioGran. ma porowatą strukturę. Cytokiny i BMP-7. bioaktywne szkło organiczne. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji.

Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK. Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. Należy zauważyć. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. na modelach i rtg. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. a także na modelu gipsowym. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta. obecność nowotworu. ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta. ciał obcych. powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu. Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. torbieli. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom.137. uszkodzeń powypadkowych. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. stanów zapalnych kości. Suwmiarka . błony śluzowej jamy ustnej. zębów zatrzymanych. 2) Badanie stomatologiczne. analiza wskazań do zabiegu. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta. Przed implantacją. jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. Wszczepy powinny być stosowane. Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści.

Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów. Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. Łatwiejsze. Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym. . Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). że szerokość żuchwy jest mniejsza. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym. Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą. wynosi 8 mm. dostarczanych przez producentów implantów. kanału żuchwowego). Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego. których średnica wynosi 5mm. wynosząca średnio 10%. sporadycznie na podstawie TK. Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. otworu bródkowego i ewentualnie zębów. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali. Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. zatok szczękowych.26. W praktyce okazuje się często . W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego. zaopatrzona w metalowe kulki. przeciwnej szczęki. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. np. Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. zachyłków zatoki szczękowej. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów. otworów trzysiecznego i bródkowego. Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego.

Z drugiej strony. które nie przebiega wzdłuż jego osi. Ze względu na to. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim. W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. MISCHA: . jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów. aby sprostać wymogom estetycznym. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. która często występuje w obszarze przednim atroficznej. Ocena jakości tkanki kostnej wg. Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo. z osteoporozą jest obniżona. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. . można zastosować łączniki kątowe. fonetycznym i protetycznym. Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów. która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta. co ma określony związek z wiekiem. która u pacjentów np. Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze.D2 – gruba kość zbita porowata. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. . Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu. Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. jego długość i średnica powinny być możliwie największe.D1 – gruba kość zbita. Gdy typ kości odpowiada klasie D2. Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie.D4 – luźna kość gąbczasta. Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu. szczególnie kość . należy oczekiwać dobrego unaczynienia. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu. Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu. Więcej danych dostarcza TK. bezzębnej żuchwy. 4) Ocena jakości tkanki kostnej. spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia.

Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy. Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów.. 5) Analiza modeli gipsowych. techniczne i anatomiczne. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. . woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach. wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki. a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym. Pozwalają one stwierdzić. myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. diagnozy i możliwych metod leczenia. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. określać grubość kości. Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. Oczy nie są naświetlane. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji. w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie. Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego.typu D4. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. Używanie . Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca. W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne.

i mikroretencje w rozmaitych wariantach.zakończony wzrost szczęki.wystarczający zasób kości. zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi. KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany.. . W ostatnich latach wzrosło znaczenie . że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami. . . praktyczne przygotowanie do implantacji.dobry stan zdrowia . 9) Ustalenie terminu zabiegu. pozwalająca na optymalne. Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością.korzystny stan miejscowy. 138. mapy kostnej ‘’: .7) Rozmowa wyjaśniająca. zależnie od rodzaju systemu.akceptacja ryzyka. 8) Plan leczenia i kosztów. Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną. Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu. Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych. posiada makro.. zgoda pacjenta.dobra higiena jamy ustnej. sztywne jego zakotwiczenie w kości. Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie . Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia. RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu.wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu. . ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: .

Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów. które są tym ważniejsze.03 – 0. Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek. Zależnie od tego. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści. kondycjonowania powierzchni wszczepu. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu. czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych. nie wiadomo jednak. Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. im gorsza jest jakość kości. Wzmaga to stabilność pierwotną w . W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności . metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. Grubość warstwy wynosi ok. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw. Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu. stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ). jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. gładkich ‘’ . W aktualnych badaniach wykazano. pomniejszające niektóre części implantu ( np. Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. Udowodniono doświadczalnie. stosuje się : tytan. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu. co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną.04 mm . że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo.. w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu. że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi.implantów z czystego tytanu. 0. W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ).

jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych. O . potasu polepsza właściwości osteointegracyjne. a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość.tylko wytrawianie kwasem. a więc stabilizacja wtórna. Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe. Modyfikacje powierzchni implantu: .piaskowanie i wytrawianie kwasem. Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię. Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię. Także innymi sposobami. których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie.plazma tytanowa. takie jak np. . argonu. m. ca.opracowane mechanicznie – niska chropowatość. Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością. . Modyfikacje powierzchni: . POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI.metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik . mechanicznymi ( piaskowanie ). . Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu. Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością. . implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ). 139. . Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. Produkuje się także implanty.metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: . Microvent.piaskowanie tlenkiem tytanu.Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej.Dodatek fluoru. a także tzw.okresie wgajania. im. Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości. Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem.

jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym. miękkich. Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. dotyczące tk. Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. należy zatem. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. w . na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje. ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk. Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania. Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. W obszarze dna j. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. Powikłania miejscowe. Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. miękkich. Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. PTT. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii.

W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. Może to doprowadzić do uszkodzenia. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. występujące bardzo rzadko. Jeżeli odległość jest bardzo mała. jak i wszczep. może pomóc zachować ząb. W rozmowie z pacjentami. przede wszystkim w obszarze kłów. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. Gdy wrażliwość się utrzymuje. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej.porozumieniu z lekarzem internistą. Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. mentalis. 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. często wygiętego w kierunku dystalnym. zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. Poza tymi śródoperacyjnymi. które po kilku dniach ustępują. Hamuje to zdolność regeneracji kości. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych. 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. co klinicznie objawia się . Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. Poważną komplikację stanowi. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych. należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. tzn. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła.

Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy. że tego rodzaju powikłań można uniknąć. mentalis. klinicznie nie stanowią istotnego problemu. manifestujące się m. ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep. co powodowało wtórną kompresję nerwów. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. n. Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. . które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po .in. lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego. w niektórych przypadkach. zatoki szczękowej. gdy w strefie tkanek miękkich. upośledzeniem wrażliwości n. in. zarówno między otworami bródkowymi.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. . Do rzadkich. infraorbitalis w szczęce. incisvus lub nawet n.m. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych. m. jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji. lingualis . jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów. bolesnością podczas obciążania. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo. palatinus. Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. także z wykonaniem tomografii . najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych. preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny. które wprawdzie mogą nie wystąpić. a nieznaczne uszkodzenia n. 4) Inne powikłania.0 mm. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku.w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka. Wymaga to wykręcenia wszczepu. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach. Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. in.

do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną. należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu. wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się. Zdarzają się jednak.odsłonięcie części trzonu implantu.brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu. W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki.połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. perforacje i częściowe złamanie szczęki. Trzeba zdeponować nadłamany fragment. a także złą jakością kości. zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości. . to należy przerwać implantację. że została naruszona istota zbita. . to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj. ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. .implantacji – powodują tworzenie się przetok. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. W najlepszym razie nad implantem. . Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia. Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. . będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. powstaje krwiak. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki. Po pół roku można na nowo wykonać wszczep.krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym. że wniknął on do zatoki szczękowej. który kostnieje. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę. przed takim zabiegiem. Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione. w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu. dlatego profilaktycznie. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości. Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki. a w razie potrzeby zespolić go. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. .

.

.

.

.

.

Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful