EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. suchy zębodół – przyczyny. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . owrzodzenie powierzchni. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. histpat przed operacją drogą oligobiopsji. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół. rzadziej w głębokim. w przyusznicy niedowład n. 4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek. Klinicznego. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz.         naciek otoczenia. o obnażonych ścianach kostnych. n. Zakażony zębodół. twarzowego ok. się bad. rzadko wykon. twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy. z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. Bad. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. objawy. wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw. bez skrzepu. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej.

Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol. naczyń i przestrzeni anatomicznych.o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst.Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze . bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa. Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: . Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . bo: . rozlane. stany zapalne migdałków. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl. urazy żuchwy lub dna jamy ustnej . węzłów chłonnych np. stany zapalne ósemek 2. obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. ciała obce wbite w mięśnie języka 5. ksylokaina. paciorkowce.angina Ludwiga . głębokie. ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi. podżuchwowych 4. maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4. ślinianek. zakażenia przywierzchołkowe zęba 6. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem.dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie.ostre.szyi . Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny. beztlenowce 3. jodoform z anestezyną.twarzy .

ze na graficznym obrazowaniu neutrofili.trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu . U pacjentów zdrowych.rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej. blady pokryty potem. które zmniejszają dopływ powietrza).ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego. które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: .przyspieszona czynność serca.skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta. nagłośni. niekiedy zaburzenia świadomości .chory jest osłabiony.wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn.stan ogólny chorych jest ciężki . zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) . silne samoistne i promieniujące bole głowy . znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność.wew. krtani . szybko postępujący!!! .obrzęk gardła. w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia .duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka. powodując powstanie tzw. brak łaknienia.7. do tkanek głębokich szyi otaczających t.często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: . zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji. podjęzykowej 2. podżuchwowej 4.więcej jest ich młodych postaci. zaostrzone rysy twarzy. bezsenność. co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 . przygardłowej 5. podbródkowej 3. zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica). powikłanie po ekstrakcji. tkliwa.szczękościsk .sz.postępujące zaburzenie ruchomości języka . Przebieg choroby: . współistniejące choroby układowe i metaboliczne.wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1.początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami .

jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty. leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę. aby moc włączyć leczenie celowane. niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz. gruźlica.pomyślne. zbicie gorączki 5. a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi. jeśli takowa istnieje 7. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux.diatermia krótkofalowa. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4.zmiany w proteinogramie (spadek białka. istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków.np. leki p/bólowe. w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji. zresekowanie martwych tkanek.Neutrofile do 70%. eozynofile do 4%. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia). limfocyty 20-25%. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. PENICYLINA + METRONIDAZOL). nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia. aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni.wysokie OB. żywienie pozajelitowe.leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3. antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G. W przypadku szerzenia . w tym możliwości drenażu . bazofile do 1%.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica. jonoforeza. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje. która obejmuje: 1. monocyty do 8% . a szczególnie gammaglobulin) . mechanoterapia. w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. M=8mm/godz do 60 rz) .

Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. skórę. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. która ulega stopniowemu niszczeniu.. Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!). Gilliesa. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust. 2% wszystkich neo  gł. następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). jako kalafiorowaty. w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych. które może wyst. a następnie kośc żuchwy. kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir. rtg. które przechodzi później w owrzodzenie. krioterapia) decyduje stan zaawansow. następuje martwica guza i jego rozpad.ż. u mężczyzn pomiędzy 50-70 r. neo  zalec.. ma przebieg wolny.  w przypadkach rozległych zmian stos. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W. do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym.u.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan. 5. jest lecz. błonę śluzową przedsionka j. wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. perły rogowe  rozpoznanie: Bad.

jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości. uwypuklenie o średnicy 0. Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt.u. w dużych grucz. czerniaki i mięsaki wyst. rzadko w obrębie wargi 6. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio). z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne.  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. podżuchw. ślinowych (gł. czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw. ślin. podjęzykowa). marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  . rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. kliniczne – ustal. inne neo złość. obecnością śliny lub śluzu.śluz j. przezroczysty o bad. w obrębie wargi jak gruczolakoraki. dzięki charakteryst. okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych. płyn ciągnący. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia. miękką spoistością. i podjęzyk. Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. cienką torebką. również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. w czerwieni wargowej.

Należy różnicowac z zębopochodną torbielą. ale wystąpić może w każdym wieku. niebolesnego. z nowotworami i z polipem zatoki. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. jednostronnie.5 cm). co utrudnia jej wyłuszczenie.klinicznie są to różnej wielkości (0. wraz z przylegającą śluzówką. Dno torbieli przech w bł. Dotyczy głównie dzieci. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja. RTG zatok. cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. leżącego pod językiem. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. zdj. wyst. rzadziej ślinowego. W analizie chem.u.51. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość.wykon się w przyp. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. pod postacią owalnego lub kulistego tworu. okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. łatwy do rozpoznania. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. starając się nie uszkodzic jej ścian. które w przyp. Rozwija się zwykle bezobjawowo. podjęzyk.u. z gruczołu śluzowego. często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. wyłuszczenie /extirpatio. torbiel ślin. 7. Neuralgia nerwu trójdzielnego . do najczęściej wyst. zrostów torebki torbieli z otoczeniem. Rozpoznanie ustala się na podst. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j. – rozstrzyga nakłucie. najcz. o śluzowiak /mucocoele/ . wycina się przednią jej ścianę przy dnie j. i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. chełboczące. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. na dolnej ścianie zatoki szczękowej.u. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli.śluz dna j.u. Jest to miękki. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j. leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej. chełboczącego. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ .

częściej poj.śluz. dolną wargę. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. choć same są termoreceptorami.u.największy nerw czaszkowy. mycia twarzy itp. . o I gałąź – n. zęby górne. u osób w średnim lub starszym wieku. V podzielic można na:  nerwoból objawowy. jaskrawe światło. szczęki. śluz. folnego dziąsła. nerw trójdzielny (nervus trigeminus). podmuch wiatru. DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny. bł. unerwia skórę wargi górnej. dolne zęby. tylnej części skroni. unerwia skórę dolnej części twarzy. gruczoł łzowy. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. pojawiającego się po urazie. zmiana temp. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. języka i dna j. 2. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. policzka. czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n. FIZJOLOGIA BÓLU 1. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. bł.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np. nosa. żucia. podniebienia i nosogardzieli. Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. spojówkę. skórę nosa. Jedną z końcowych gałęzi jest n. powieki dolnej. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną. mieszany czuciowo – ruchowy. powieki górnej. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. śluzówkę górnej części jamy nosa.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe.) bez okresu zwiastującego. unerwia gałkę oczną.podoczodołowy o III gałąź – n. się w czasie ruchów mimicznych.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n.

Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego. e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory. krążek międzykręgowy) b. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia. Waga się ona od 120m/s do 0. 4. Polineuropatie (cukrzyca. napromienianie) e. Zmiażdżenie. blizna. BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek.i eksteroreceptorów. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych.d) receptory (c. Wyrwanie korzeni c. Infekcja (neuralgia półpaścowi) .receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości). rozciągnięcie. Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien. 3. Ból trzewny. Ucisk (guz. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym . Nerwiak (amputacja. Zwój rdzeniowy a. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna. niecałkowite przecięcie d. Pojawia się napromienianie trzewno. Mononeuropatie (cukrzyca. czego wynikiem jest hiperalgezja. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego. który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. przecięcie nerwu) b.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1. Lokalizacja I.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych). Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu. sarkoidoza) 2. Ucisk c. Nerw: a.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. II. Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki.5m/s 5. towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw.

Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem. występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. Uraz c. W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. rwący. . Stłuczenie b. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX. kłujący lub rozdzierający. Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. znaczną intensywnością i krótkim. palący. stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. Guz c. Guz b. produkującego wolne rodniki. Niecałkowite przecięcie 4. wzgórze. Przyczyna jest najczęściej znana. Określany jest jako przeszywający. • Hipoesezja – niedoczulica. Pień mózgu. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A. Rdzeń kręgowy a. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. wzrost ilości kanałów wapnia typu N). hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia).3. receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. parzący. półkule mózgu: a. • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju.

ruchy mimiczne. podmuch wiatru. Czynniki sprzyjające np. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy.V. zaostrzeń d. Mięśnie szkieletowych d. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1. narastający. należy do najbardziej gwałtownych. szyi c. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. jaskrawe światło. ruchy żuchwy. różnica temperatur. Objawów ogólnoustrojowych b. Głowy. zmiana temperatury. zapalenie ucha. okresy. zatok f. zmiana pozycji ciała 2. żucie. Chorób układowych b. Schorzeń tkanki łącznej d. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a. uszu. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n. Charakter bólu (napadowy. Dotychczasowe leczenie 3. owianie chłodnym powietrzem.• Hiperpatia – opóźniona. strefy spustowe. Czas trwania d. mycie twarzy. pora dnia. stały. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk. . dotyk. Zaburzeń neurologicznych e. parzący. Skargi szczegółowe: a. Strona b. Cechą charakterystyczną jest m. Stosowanych leków 1. golenie. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. Lokalizacja bólu b. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem. Schorzeń psychicznych c. której dotyczy neuralgia. jamy ustnej. tępy. najtrudniejszych do zniesienia bólów. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie.in. etc) c. Przebytych urazów g. gardła. jedzenie. Czynniki wyzwalające ból c. wysokie dźwięki. okresy remisji. Wywiad dotyczący bólu a. nosa. Przebieg objawów: ból napadowy. kłujący.

Przewodzony . jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu.nerwoból samoistny. . tworząc pętle.nerwoból objawowy. Badania autopsyjne wykazały jednak. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r. że konflikt występował również w przypadkach. Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy.V stwierdził. .tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna).tętnicę dolną przednią móżdżku. . W czasie przecinania pozazwojowego n. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. który chorobę nazwał „tortura faciei”. że neuralgia ustępuje. ale nie w każdym przypadku. idiopatyczny (neuralgia essentials). W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”. zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi.V można podzielić na: . Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny. wtórny (neuralgia symptomatica). w których nie obserwowano za życia neuralgii. Przyjęto.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą. Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia. Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta. należy stwierdzić. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy. Mechanizm idiopatyczny. że w ok. Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia. Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią. Wiadomo natomiast. . co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. Obecnie przeważa pogląd. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii. Okazało się. Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna.tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej). Konflikt naczyniowo-nerwowy. że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą. co sprzyja występowaniu konfliktu. Opisano ucisk nerwu przez: . że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu. pierwotny. żyłę skalistą (dość często). Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n.

tętniaki. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego. ostry brzeg zębodołu. guzy piramidy w okolicy zwoju. zębiniaki. zęby zatrzymane. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. Reakcja alergiczna. ropień czy malformacja naczyniowa. zapalenie kości zębodołu. Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. Epidemiologia Występuje z częstością 4.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki. Przyczyny ogólne. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). występuje w kilkunastu procentach przypadków. Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. krwiaki i pourazowe deformacje kostne. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu. zapalne.3 przypadków na 100 tys. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. hypercementozy korzeni zębów. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. Neuralgia objawowa. Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. mieszkańców. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. Częstą przyczyną jest półpasiec. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. pozostawione ciała obce. torbiele. zapalenie kości szczęk. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez. . Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. Przyczyny miejscowe. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. zmiany zapalne w przebiegu włókien. stawopochodne. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. choroby zębów (zapalenie miazgi. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy.

Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. czasem promieniują na dalsze obszary. wydzielania śliny. Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej. 3% pacjentów (2-5%). depresji. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa. Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. Z reguły jest to ból jednostronny. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat. krótko trwa. Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. a niekiedy w obu równocześnie. Czucie jest zachowane. pocenia. może wystąpić przeczulica. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. Wg wykładu do kilku sekund. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . osób w średnim i starszym wieku. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący. a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia. parzący. ostrym.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. zespół Costena i inne. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. skłaniać nawet do myśli samobójczych. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. łzawienia. Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego.

Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. W większości przypadków leki typu karbamazepina. Stosuje się także witaminy z grupy B. Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. warunkowane znajomością etiologii schorzenia. sprawiając. Następnie wykonuje się badanie obrazowe. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii. do których wchodzą trzy gałęzie n. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy.tzw. Chory został uwolniony od bólu. fenytoina. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi. Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. Neurotop). od końca XIX wieku. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady. trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. tj. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. w okolice otworu nadoczodołowego. punktów spustowych. Od początków współczesnej neurochirurgii. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. najlepiej rezonans magnetyczny. że inne procedury wykonywane są wyjątkowo. w celu wykluczenia neuralgii objawowej. podoczodołowego lub bródkowego. Blokady znoszą doraźnie ból. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. często przychodzi zbyt późno. Amizepin. Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. takie jak fenytoina czy klonazepam. czyli otworów w kościach twarzy. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii. Leczenie zachowawcze. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . w zależności od wskazań. Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego.

a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych. Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu. Odchylając półkulę móżdżku. termokoagulację. Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje. W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD). ale i tkanek sąsiednich skóry. Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne. gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n.5 cm. Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. Leczenie chirurgiczne. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu.remisję. kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. wata teflonowa czy Goretex. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat). Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0.0 x 3. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych . wg Krysta.V wykonywane wewnątrzustnie. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku. uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu. Często podeszły wiek chorych.5-1ml z 2% lignokainą. W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). śluzówki. ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. która oddaje istotę i cel zabiegu.

Uważa się. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata. Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi . W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Do otworu wchodzi się na głębokość ok. W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach.2 ml sterylnego glicerolu. Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. w przypadku glicerolu. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego. że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. w ok. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. . Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe. Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. 90-95%. 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). Inne metody leczenia neuralgii. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych. 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane.wywołany wysunięciem się materiału izolującego. Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela). na ogół dożylnym. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny). W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi. Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. na czas wykonywania uszkodzenia. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. 6 cm. Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy. Igłę. Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok. W ok. Rzadko.

Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu. złamaniach. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia. Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie. Dandy w 1926r. W 1937r. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo. Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna). KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego. Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. Może pojawić się po stłuczeniach. zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n. nasilającym się pod wpływem ciepła. Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia. z pozostawieniem części ruchowej. a nawet zmiany troficzne w kości. Wskazania do ekstrakcji zębów . przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. 8.. a nawet po zabiegach chirurgicznych. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne.V. że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych. a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu . zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu. Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. Niektórzy uważali. parzącym. Pierwsze doniesienia są obiecujące.

korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st. torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz. zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych .

kłębuszkowe nerek o ch. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. zębów o ch. u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. ortodont. protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz. skóry o niekt. alergiczne o ch. sercowego o zap. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk. ch OUN i nn. nerwobólu objawowego. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch. reumatyczna o zapal. wsierdzia i m. gałki ocznej o zap. w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch.o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. chir. wzrokowego i tk. n. nieprzydatne czynnościowo. endod. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka . i protet. ukł. o zęby zdrowe ze wsk. ortodont. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz.

parotitis epidemia. rozpoznanie i leczenie 10. 108) 1. nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie. bóle głowy . Szkliwiak – patogeneza.uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: . leczenie( patrz pyt. przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: . objawy.Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2. Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny.może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki .podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy .obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową .złe samopoczucie.suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3.gorączka .o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9. podział.utrudnione rozwieranie szczęk . Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps. bóle mięśni.dreszcze .

W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki.Objawowe. Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka. Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo. ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3. w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych.suche. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego. włókniak kostniejący).Leczenie: 1. a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. szkliwiak.W zapaleniu opon mózgowo. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba. szpiczak mnogi). guzy pierwotne kości (np. Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości.kortykosteroidy i NLPZ 4. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki. Izolacja chorego! 11.W zapaleniu jąder. Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą. Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. 12. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów. która przyczepia się do powierzchni korzenia. kwasochłonny. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji. rak piersi czy płuc). Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. Ziarniniak szczelinowaty. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza.Miejscowo.rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu). przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np.przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2. pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość. . torbiele zębopochodne.

Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3. Jedna postać może przechodzić w drugą. Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli. 5 razy częściej u mężczyzn. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo. kom. Resztki te pod wpływem czynników drażniących. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego. Przyczyna choroby jest nieznana. rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud. jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. resekcji. nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba. np. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. plazmatyczne i limfocyty. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni.ekstrakcji. Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym. Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2. dojrzałej i starej). Chorobę ziarniniak kwasochłonny.wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów. bakterii i ich toksyn. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. hemisekcji. Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. mniej naczyń ale o grubszych ścianach. perforacją dna komory lub choroba przyzębia. Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). zapalne i naczynia włosowate są nieliczne. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego. W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia. kom.

Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe. przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek.układzie kostnym. brak apetytu. Zmiany wczesne. żuchwa. Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. węzłach chłonnych. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. rzadziej żebra. bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. bez oznak stanu zapalnego. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę. języku. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia.10). miednica i kręgosłup. pojawia się wygórowanie elastyczne. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. rzadziej w płucach. trombocytopenię. zwykle niebolesne przy dotyku. Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. Mogą występować bóle głowy. stany podgorączkowe. gardle i wątrobie. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji. Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona.

Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. dziąsłowo-kostna. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. wynikają stąd różne objawy kliniczne. Z czasem ulega zniszczeniu. kostno-zatokowa.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. sugerując obecność polipa. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. W postaci . Dziąsło ulega zmatowieniu. Postać kostna. W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. rozchwianie zębów. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. obrzmieniu. radiologiczne i histologiczne. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. Postać dziąsłowa. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. miejscu i stadium rozwoju. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. a jego początek jest mało charakterystyczny. kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. imitujące torbiel. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy. a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna. Chory skarży się na nadwrażliwość. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa). dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip.

Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. Dziąsła są zaczerwienione. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. łatwo krwawią. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych. w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny.. Postać zatokowa. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych. Ponadto występują komórki Langerhansa. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy. Ogniska świeżych zmian.. rozpulchnione. ziarniny pobranej z ogniska kostnego. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. Rozpoznanie ustala się na podst. choć nadal w odcieniu jest blada. W ziarniniaku. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. długo przebiega bezobjawowo. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. które mogą tworzyć całe pasma. Badanie hist-pat. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo. Przebieg choroby na ogół łagodny. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. przewlekły. W starszych. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. zatokowo-kostna. stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. W . wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych.różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych.

przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie . Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. 5xczęściej u M o zm. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie. który wykryje postać dziąsłowo. najcz. nast. dbać o ogólny stan chorego. cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł. mscem wyst. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych . szczególnie w postaci jednoogniskowej. miednica. w ukł. w szczęce i żuchwie. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst. rzadziej w płucach. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. odpowiednie odżywianie i witaminy. węzłach chł. są kości płaskie: sklepienie czaszki. szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon. gardle. niebolesne przy dotyku. rzadziej żebra. stosuje się napromienianie. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre. u osób młodych. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13.kostnym.Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. wątrobie. pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach. języku o zm w kościach wyst. b.kostną tego schorzenia. Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk. W przypadkach opornych na leczenie hormonami.rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg.  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł.

guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4. językowy c) n. podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4. N”a”). czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym. gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np.Szerzenie patologicznych procesów: 1. zębodołowy dolny b) n. węzły zagardłowe). wzdłuż nich szerzą się patologie. T . Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+). wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-).wzdłuż nn. ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego.żylnych 5. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk. drogą nn.łącznej  jw.metastasis).nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. Posługując się systemem TNM.łącznej = blaszki powięziowe. 3. .węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. stan okolicznych węzłów chłonnych (N. 14.chłonnych  zropienie 2. oceniając wielkość guza (T. O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . Jest to bardzo ważny etap rozpoznania. niezależnie od dalszego przebiegu choroby.tumor). chłonnych do okolicznych ww.! Tylko duże nn! a) n. gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka. N . wziernikowaniu i radiologicznym. Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. wzdłuż luźnej tk. jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”. wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn. Brak objawów guza określa się jako T0.

Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy.powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 . gorącym . co do miejsca i co do własnej osoby. T2N0 II stopień – T1N1. ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi. wyczerpanie.bez powiększenia węzłów chłonnych N1 .N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 . 15. a także celowego reagowania na bodźce. zła kondycja. siedzenie w wyprostowanej pozycji. u osób z niskim ciśnieniem. . z dystonią wegetatywną. takie jak strach. Omdlenie jest to nagła. Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. głód. ruchome N3 . wysokich. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę. zatłoczonym miejscu. przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego. Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne.M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej. wysportowanych.powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne. otrzymanie złej wiadomości. które rzadko prowadzi do zagrożenia życia. stres. Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. przebywanie w wilgotnym. T2.powiększenie węzłów chłonnych nieruchome. tzw. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np. niepokój. rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji.

Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca. tętno zwalnia do 40/min. mogą też pojawiać się drgawki.zaburzenia błędnikowe . Dotyczy tęgich mężczyz. Przypominają napady padaczkowe. odbijanie i czkawka. nudności. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut.omdlenia ischemiczne . Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych. . Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się.należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę. Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania. z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni.padaczka . tachykardia. bladość lub szary kolor skóry. pojawienie się potu.zaburzenia rytmu . późne: rozszerzenie źrenic. napadowo. uczucie ciepła. trwa kilka minut. Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie. Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki.zmęczonych. zawroty głowy. ciężki oddech. pogłębienie oddechów. oszołomienie.aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) .omdlenia ortostatyczne . Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca.zwolnienie czynności serca . Pojawiają się często. Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu. Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży. bywają wąskie lub szerokie. uczucie osłabienia. palących. niedożywionyh. zimne ręce i stopy. ziewanie. Patogeneza omdlenia: . Źrenice zachowują się różnie. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci. bradykardia.zespół omdleniowo – kaszlowy . ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone. Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) . Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”. bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe. RR spada. u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania. zaburzenia widzenia.rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni . niedociśnienie. mimowolne oddanie moczu.rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej . z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc. W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca.

aldosteron.ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1. Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy. hormon antydiuretyczny.zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego . praca mięśni i przepony) ) ortost. Jest to zaburzenie układu autonomicznego.podanie atropiny dożylnie 0.Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie.postać mózgowa. do którego dochodzi podczas stania. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała.częstoskurcz napadowy 2.nadciśnienie płucne 3. Pojawiają się mroczki przed oczyma.5 – 1 mg . w przypadku żylaków kończyn dolnych.postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią . Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych. Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej. angiotensyna.gwałtowny spadek ciśnienia krwi . spada ciśnienie skurczowe. Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: . Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich. Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . spadek rozkurczowego jest niewielki. gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia .. u chorych spędzających dużo czasu w łóżku.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą. guzy .migotanie komór . Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina.kardiomiopatie. jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji.zwężenia zastawkowe ujść aorty . tętno wzrasta. Przeszkody mechaniczne .postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: .

drgawki. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie. pojawia się sine zabarwienie skóry. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. zaburzenia czucia. zawroty głowy. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. utrata przytomności. Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. oddanie stolca i moczu. Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. głuchota jednostronna. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. zaburzenia równowagi. sztywne źrenice. parestezje. może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. emocji. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. Oprócz bladości powłok. Zwolnienie tętna do 40/s.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. ma związek z połykaniem. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. charczący oddech. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. procesy zapalne. Napadowy częstoskurcz 2. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. . afazja. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. Omdlenia występują w czasie wysiłku. Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. szum w uszach. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód. defibrylacja. stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię.

5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia .5 ml/l).9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0. nadprodukcja insuliny. ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. obrzęk krtani. drżenie. ciśnienia. powinien być hospitalizowany. Przyczyną jest uwalnianie histaminy. nietrzymaniem moczu. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące. RR. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty. wykwity. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. bóle brzucha. Napad. niedowłady. objawy piramidowe i pozapiramidowe. substancji histaminopochodnych. z przygryzaniem języka.9 % NaCl i podawać w dawce 0. upośledzenie koncentracji. łzawienie. drętwienie warg. niepokój. zaburzenia orientacji Inne zab. zaburzenia w jej uruchamianiu. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia. urojenie. • lekki napad – uczucie głodu. spadek częstości tętna. bradykininy. ślinotok. napad astmy oskrzelowej. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory.5 mmol/l – drgawki. niepewność.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości. poty. biegunki. Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0.prostaglandyn. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. bez ustalonego rozpoznania. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia.

Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n.n. Objawami ostrej n. zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. złośliwe) Ślinianka podjęzykowa. obkurcza naczynia obwodowe. Atropina – przyspiesza rytm zatokowy.n. łagodne. W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres. Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% . która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. włącznie z utratą przytomności i zgonem. w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli).w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie. małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% . osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy. duże zmęczenie. • 16. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń. złośliwe) . 50% . Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia. poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne. Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy).n.n. Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach.k. Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. są ospałość. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego. Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca.2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny.

• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . cylindroma) 2. Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) . guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6. tumor mixtus) 2. złośliwy (tumor mixstus malignus). Gruczolaki jednopostaciowe: .inne (ade.znaczny pleomorfizm . Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7. Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum. Rak śluzowo-naskórkowy. Nowotwory nienabłonkowe .nienabłonkowy .oblak (ca adenoides cysticum.nabłonkowe . niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8.powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: . Rak lity.kwasochłonny (oncocytoma) . tzw.basocellulare.niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1. Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4.sebaceu m) Złośliwe 1. Guz mieszany.chłonny. Rak gruczołowotorbielowaty. Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5.tendencja do złośliwienia zmian łagodnych . Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3.

Mięsak (lymphosarcoma. Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1.Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2. Tłuszczak(lipoma) 4. Chłoniak .Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3.Łagodne 1. liposarcoma) 2.

25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych.tkanki tłuszczowej .tkanki gruczołowej .tkanki limfatycznej .spoistość: elastyczno. torbielowata .nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia . podłożem i kośćmi .ż .nawroty po niedoszczętnym usunięciu . termometryczne) • Badanie radiologiczne: . MR. podżuchwowych.twarda.ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) .tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: .gł.Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: . obj. USG. kości) .ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) . bólowe .przerzuty do płuc. .7 .rosną szybko( miesiące) . kości czaszki. radiologiczne. nadobojczykowych i śródpiersia. ok. rak gruczołowy.częste przerzuty( LN. szyjnych.wyst. u mężczyzn.przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne .badanie kliniczne .ruchome .często związany ze skórą.nieotorbione.badania specjalistyczne (cytologiczne. przed 40 r.gł. naciekają otoczenie .rosną powoli (wiele lat) . • Nowotwory złośliwe: . bólowych .rzadko porażenie n.brak obj. histologiczne.nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: .są otorbione . żeber. guzowata.u kobiet . kręgosłupa.tkanki naczyniowej .nabłonka przewodów .często( 33%).ż .spoistość: twarda . miednicy – oblak.7 .początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy . scyntygraficzne.50 r. płuca.porażenie n.

torbiele . dużych i małych gruczołów ślinowych .dot.przerzuty do płuc.ocena: .przerzuty czerniaka.najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) .ocena zniszczenia kości w podłożu guza .w śl.struktury (lity.sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu .rak skóry naciekający gruczoł ślinowy . naciekający) . torbielowaty) .położenia guza . promienicze) ..obraz sialograficzny 1.charakteru wzrostu (rozprężający. swoiste (gruźlicze.położenia .nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność.Gruczolak wielopostaciowy.wielkości . skóry. brak odgraniczenia guza. wargi. podżuchwowych . guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki. której brzeg jest dobrze odgraniczony. nieprawidłowa gęstość miąższu. twardych) . . raków jamy ustnej.choroba Mikulicza .wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych . guz złośliwy .ślinianek . jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. 2.stan zapalny LN przydusznych. mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.stosunku do otaczających narządów TK – ocena: . kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: .zap.zespół Sjoegrena .zap.sarkoidoza .obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: .kamica .stopnia naciekania (tkanek miękkich. Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) . • USG .

twarz.owrzodzenia). rozprężająco. tworzenie przerzutów odległych . cytopunkcja.włóknista. Ślinianek .kolejne wznowy miejscowe. 20. czasem ścieńczała .7(tzw. RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n. dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) . Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł. otaczających. . przez które guz wrasta do tk.rozpoznanie: Bad.Bad.histopatol. nie zmieniona.głównie u mężczyzn. następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu. tworzą: tk. dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp.40 r.torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki. chrzęstna . Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.ż . w przyusznicy) .skóra nad guzem: przesuwalna. poza nabłonkiem. CT. Zachowawcza parotidektomia).50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! . przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) . sialografia. USG..nasilenie cech zezłośliwienia.kliniczne.językowego poduszeczki Bichata pł.utkanie guza.(przy lokal.6 % nowotw.Gruczolak chłonny( guz Whartina).( w przyp. rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n.rośnie powoli.cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2.kostna i śluzowa .wznowy mają wzrost wieloogniskowy .ma postać kulistą.

Podżuchwowej .otorbiony .obustronnie) .-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1. Nerwiak. tk.najbardziej podstępnie rosnący now.posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach . w śliniankach przyusznych( w 20%. . jamy ustnej( policzek. Tłuszczak.u) .rozwija się w małych gr. podniebienie. ślinianek .rzadko w śl.dotykowym .chełbotanie przy bad.nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir.5% now.zbudowany z elementów gruczołowych..nie ulega zezłośliwieniu .Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): .nazwa pochodzi stąd.zawiera płynną treść. Naczyniak. że kom.gł.zbudowany z dużych kom. w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie . . limfatycznej. często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego.rzadko występuje .Rak gruczołowo. dno j.nieotorbiony . 3. nowotw. Ślinianek .rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. . 2.torbielowaty.otorbiony guz .nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3.nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.

do bad .. z ewentualną operacją doszczętną ukł.Rak.wybitna złośliwość miejscowa .histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r. skrzydłowego przyśrodkowego . na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji.materiał do bad. mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek).wycinek próbny.niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących . –szybsza dynamika rozwoju od r. potem radioterapia. Met skojarzone: najpierw chirurgia.sialografia: daje obraz amputacji przewodów .90%. Rokowanie: wątpliwe.gł.chłonnego.lecz.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych .gruczolakoraki.7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu . płaskonabł. szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi . 2.szerzy się drogą naczyń krwionośnych. u mężczyzn . płaskonabłonkowy. żwacza lub m.przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup.7. agresywny wzrost .: oligobiopsja Z owrzodzeń. kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego .nierówna powierzchnia.r.bóle promieniujące do skroni. chemioterapia.przerzuty mogą wystąpić nawet kilka.powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk. ze wzgl. ślinianek . silne bóle .szybki. . his-pat pobiera się z oligobiopsji.powoduje porażenie n. rzadziej do okolicznych LN . gruczoł. miednica) .początkowe objawy są nieuchwytne. miękkie i kości.rośnie powoli. ból w okolicy ślinianki czy porażenie n.USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza . twarda spoistość .7% now. szczękościsk spowodowany naciekiem m. . niskozróżnicowany . Przy nieradykalności zabiegu. wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza. naciekając tk. Przyusznej .his-pat. napromienianiem.rozwija się w śl. dając przerzuty do: płuc. r. przewodów ślin.nacieka skórę i podłoże .mat.nieotorbiony . chemią. rzadko .

naczynia). Wyleczenie 5-cio letnie w przyp.11% now. • Typ 1. 3.gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b. . Niskozróżnicowany. 2. Zszycie szpary powiekowej. i doszczętnej operacji ukł.mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze.o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2. płaskonabł. mikroskopowej.wzrasta naciekając otoczenie . operowanej.-20%.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego. Lecz. zaawansowane.-25% przypadków.2 typy : 1.rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin. raka gruczoł. operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud. podczas jedzenia • Piekące bóle okol.Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta). .w przyp.7 obserwuje się czasem tzw.TK.Frey: • Zaczerwienienie. górnego odcinka przewodu pokarmowego .po zabiegach uszkadzających n.o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b.Wysokozróżnicowany. otaczających( kości. Zespół Łucji.Crile’a. oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem . porażenia n.. gł. podwieszenie kąta ust na powięzi.7. r. paliatywne( napromienianie). nerwy. górnych dróg oddech. pocenie się skóry twarzy po str.agresywny • .żle odgraniczony od otoczenia . ślinianek . która może ulegać owrzodzeniem . RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk.

Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym. T3. T4a. t.napromienianie.2. Przerzuty z tych nowotworów.guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze. bez cech naciekania poza tk. palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni . nacieka poza tk..guz nacieka skórę.b. Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł.u mają postać czerwonego.w operacjach doszczętnych. niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny.szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.wcześnie powoduje porażenie n.guz nacieka podstawę czaszki.30%.7 i przerzuty do LN . rzadki w obrębie ślinianek . śl podniebienia lub w dnie j.zewn. twardy w bad. T1.klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego.guz >4cm. W zaawansowanych przyp. wyrostek skrzydłowy. 3 poziomu. wyleczenie 5-cio letnie. grucz. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM. przewód sł. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre. bez naciekania poza tk.Mięsak. . żuchwę. gruczołową T2.guz >2<4 cm.n.rozpoznanie: bad.7 T4b.do LN 1. grucz.

Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: .policzkową W dolnym odcinku między m. zewn.tłuszczowa  procesy zap.)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr. z pow.skr.łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow.styka się z poduszeczką tł. M. skroniową z: . wewn. a pow. zewn.skrzydłowatego boku: gał.17.krawędź łuku jarzmowego. dolnej  grzebienia podskr. powięzią skroniową Powięź skroniowa: . mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk.: blaszka boczna wyr.przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej .  odpowiednio jw. tłuszczowej łączy ok.ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn.oczodół . wewn. Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m. Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww.brzegu gał. żwacza . przylega do obu mm.żuchwy) .od zewn.w dolnej części pow. skroniowego: .w rzadkich przyp.zrośnięty pow. do mm.dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: . skroniowy: .klinowej poniżej grzebienia podskron.przyśr.ropnie przebijają się zwykle w ok. skr. skroniowy pokryty od zewn.przyuszniczo-żwaczowej (ok.przedni brzeg m. skrzydłowych i m. między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk. mm. – okostna dołu skr. i skrzydła większe k.skrzydeł większych k. szerzą się na kość (łuskę k.żuchwy góry: dolna pow.. i więz. .ok. wewn. kk.łączna + tk.ok.skroniowej! Ropowice m.podskroniową . .pow. .policzk. str.klin. od kresy skr.rylcowaty + przyczepione tam mm.

: wyr.żuchwy (od wewn.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m. tłuszczowa      ok. przyśr.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW.skroniowa dół skrzydłowo. Policzka  m.V3 2.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m. szczękowej 3.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł.przyśr.kąta oka  ż.: m.rylcowaty + mm.kąta żuchwy  m.podniebienny ok.podskorniowa ok.Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: .t.kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż. splotu żż.żwacz od tyłu: wyr. od przodu: tylny brzeg gał. gał. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa .łączna i tk.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł.) od zewn.pol. w ok.nadoczodołowa i żż.policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.skrzydł. MOS od str.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow. n.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk.przyśr.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż.żwacza (oddzielony poduszeczką tł. od góry: przewód słuchowy zewn.sutkowaty i m.

łączną Graniczy z: 1.gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn. szyjnej zewn.ż.szyjna zewn – jej końcowe gał.sk.) -n.ropne na ok.szyjnej zewn.nim a okostną) Brak luźnej tk.XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał. t. + cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ.: m. 2. skrzydłowy przyśr.uszny tylny – I gał.szyjna wewn.początek ż.słuch.Zawartość: ślinianka przyuszna.XI.uszna tylna.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m.przestrzenią przygardłową Przebieg n.tylna gał.ż.n. n.policzka  proc.powierzchowna i t.żwacza (pom.t.żuchwy Od przyśr.X = powrózek naczyniowo-nn.szyjna zewn. (+ t.nie ma możliwości rozprzestrzeniania .VII (splot przuszniczy) .zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: . I bocznym Od przodu: szew policzkowo. zażuchwowa ..uszna tylna + tylna gał.V3 łączy ją przez o. 3. (ż.dołem zażuchwowym 4. naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.zewn.uszna tylna-łączy się z ż. Przestrzeń wypełniona luźną tk. + n.t .IX.zażuchwową = ż. dołem podskroniowym 2.n.szczękowa -ż.VII po jego wyjściu z otw.tej przestrzeni przylega poduszeczka tł. t. Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: .skrzydłowymi przyśr.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew.X. ż.szyjna wewn.

rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m. szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł.łączna + ww. powięzi szyi Zawartość: luźna tk. ok. PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr. Dno j. DNO J. żuchwowo-gnykowy Od zewn.gnykowa Szczyt: żuchwa Od str.: rylcowo-językowy.gnykowo-językowy Zawartość: . tk. rylcowo-gnykowy.chłonne Chłonka z przedniego odc.twarzowa Blaszka pow.żuchwy mogą powstawać ropnie. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.ww.ww. ślinianka podżuchwowa 2. m. . żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch. pod nimi przednie brzuśce mm.od siebie -wzdłuż naczyń i nn.USTNEJ Podstawa: m. ponad nim mm.dwubrzuścowego Dno: m.dwubrzuśccowych.podżuchwowe 3.dwubrzuścowego.mm.bródkowo-językowe.ż.Między dolnym odc.twarzowa 4. m. Podstawa trójkąta: k.chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk.ustnej: przestrzeń ogr. żuchwowo-gnykowy.podskórna.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż.szyi.chł. a gał.j. t.szeroki szyi i skóra Zawartość: 1.ustnej.dwubrzuścowych Od tyłu: mm. m.: blaszka powierzchowna pow.ślinianka podżuchwowa .bródkowej i przednich dolnych zz. końca języka.ustnej= p.szyi  od trzonu i rogów większych k.j. bródkowo-gnykowe.pow.brzegami przednich brzuśców mm.łącznej oddzielającej poszczególne mm.

ślinianka podjęzykowa.gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk. j.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz. t. pokład luźnej tk. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m.łącznej oddzialjącej obydwa mm.tylnym brzegiem m.tłuszczowej -m.podjęzykową (szczelina zawarta m. w okolicę podżuchw.poprzeczny języka.Warstwa tk. ż. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua).żuchwowognykowego a m.Blaszka przedtchawicza  od zewn.językowy. t.. mm.językowa.żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1.gnykowa.łącznej (n. (8)  szyja poza tylnym brzegiem m.: trzon żuchwy przodu i dołu: m.ok. przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm. przewód ślinianki podjęz.żuchw.---„--------poniżej---. twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2. od dołu dolny brzeg ż.i podjęz.jarzmowym większym.ustnej zewn. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) . i ż.bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. śluz.szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) . do linii żuchwowo-gnykowej . te hamują szerzenie procesu ku bokom. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM .powleka m. MM. i k.

z dnem j. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m. 3. pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr.migdałków podniebiennych wzdłuż ż.aspiracyjna .żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1. r. XI.Ściana przyśr.rylcowaty + mm.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m.przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap.szyjna wspólna 2.t. 18.Jest to tzw.BAC .: mm.t. a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr.podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw..-gnykowe + r.: IX. .gardłowy + więzadła: r. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1. wybiórcza).szyjna wewn.punkcja . szyjna cz.ustnej wzdłuż przebiegu m.nn.-językowy. szyjna wewn.ż.skrzydłowym przyśr.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego. r.XII 5.brzeg ślinianki przyusznej) 2. Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA .pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo. skrzydłowy przyśr. X. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna. szyjna zewn. 4.--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p.dołem zażuchwowym szczeliną między m.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: .: rylcowo-gnykowy.t.

lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe. . . . uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu .Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna.objawowe. polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa.radykalne (doszczętne). .Można wykona biopsje: węzła chłonnego. L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór.Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania .. który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu. tracheotomia ze wskazań życiowych. pobiera się jej cylindryczny wycinek.Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza. .łagodzące (paliatywne).Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej. o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich). Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: .W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG.Wykonuje się ja również w przypadku. tarczycy. L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego. p/zapalne.Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki. piersi.Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1. . TK. L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe. .Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta.Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego.oligobiopsja . mammografii. .2 mm. . .Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły . polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka . gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania. . . wzmacnające. . scyntygrafii. 19. BIOPSJA GRUBOIGŁOWA . Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych. podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach).Jest to zabieg bolesny.Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu.Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym.

Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia. chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: . • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna.możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna. jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego. • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu. tj. zależy od histologicznego typu nowotworu. rozsiew ogólny występuje. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj. najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz. ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu.Wybór metody leczenia n.najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego.wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius).z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego. c. .odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod.chirurgiczne (operacyjne). zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne. gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu. zł. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia.5-1.) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego.0 cm) oraz warunków anatomicznych. Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne. L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e . co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek). • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c. usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność.chemiczne.energią promienistą. np. (szczególnie przy nowotw.0-2.0 cm. radioterapeuta.0-6. .0 cm. podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych. jak i w głąb. usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie. spinocellulare 1. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0. melanoma malignum 3.hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony. . twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna. lecz ostatnio wykryto iż występują szybko. Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg. .

. laserowa mają coraz szersze zastosowanie. usunięty jest też m. egzenteracji oczodołu itp. nowotw. usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea).zależy od umiejscowienia. ok. Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną. lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie. Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny. –postępowanie jest niejednakowe. a po niej zabieg operacyjny. jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc. szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter. USG. możliwość niedowładu n. 0.lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne.polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn.zabieg wykonywany jedno.cytopunkcja węzłów. ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego . m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową. m.zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji. miękkich i kości.stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej). guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) . Wady elektrochir. które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny.lecz. CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis).wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir. . .. konieczność tracheotomii.kriochirurgia i chir.VII.) . a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi.zapewniają małą utratę krwi . wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia..obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego. i gruczołowe. ślinianek. mięsaki wychodzace z tk.długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek.chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np.usunięcie w jednym bloku „en bloc”. dostęp operacyjny (rodzaje cięć). O ile jest kliniczne uzasadnienie.5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie. Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np. raki płaskonabł. Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy.wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np. Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym.

Promienioczułość zależy od: . . szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM).uszkadzające działanie na otaczające tkanki.nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi. . Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe.przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej. blizny mniej) . 5) elektronoterapia.dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym. rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . plazmocytoma(szpiczak). 2) prom. poch. tym mniej promienioczuła. . 3) prom. antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki). Rozróżnia się terapię: . szpiku i tkanki limfatycznej.dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych. .wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. guz Ewinga. rentgenowskie. tracheotomia. elektrokoagulacja. gastrostomia.powierzchowną. w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym. Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych).stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka. . nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł. np.promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością. radioterapia) . kriochirurgia.Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej. nowotw. .nowotw.zmniejszenie masy guza przed napromienianiem.zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych. podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem. .stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe.źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii. technicznie i biologicznie nieoperacyjne. elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów).duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: . 4) neutronoterapia. . siateczkowo-śródbłonkowego.

6000-7000 radów w czasie 6 tyg.zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) . nudności i wymioty Leczenie powikłań: . w raku policzka. superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach.objawy ogólne.- średnią. leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią. głęboką (konwencjonalną). – prom. nowotw.czasem potrzebne przetaczanie krwi. czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych).metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki. – owrzodzenia martwicze. megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry. .w dużym zaawans.osłabienie.martwica popromienna kości (osteoradionecrosis). . kostna).bardzo trudna w leczeniu. gdy na drodze wiązki jest tk. taktyka skojarzona jest stosowna .leki ogólnie wzmacniające.powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk.ujemna strona. .zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne. nowotw. chłoniaki) oraz w lecz. poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem. . Jako zejście pozostaje zanik. witaminy.odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne. zdrowych najczęściej w ostrej postaci. należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł. dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: . L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) . hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych. np.leczenie radykalne. .w czasie naprom. leczenie operacyjne. uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie. zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”.2/3 dawki radykalnej .napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz. . późne następstwa. operacyjnego i mniejszy rozsiew kom.staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu.leczenie radem trwa 6-7 dni.zastosowanie śródtkankowe. Leczenie paliatywne. ścieńczenie i odbarwienie skóry. . podczas zabiegu .brachyterapia.obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) . . gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg.gorsze gojenie się napromienionych tkanek . krwiotwórcze.osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia.miejscowe stosowanie leków osłaniających.

lub radioter.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności.poprzedza lecz. vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw. bleomycyna. w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami. leukeran.tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna.dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju. metotrexat. Alkilujące)nitrogranulogen.cytostatyki o działaniu nieswoistym. uzupełniające.. . . 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania. . uniemożl..chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna). tym większa wrażliwość na działanie tych leków. uszkadzają kw. hydroksymocznik. endoxan.po chir. Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki. vinkrystyna. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi. vinblastyna. .metotrexat. paliatywne. adriamycyna.gruźlica płuc. działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii. . p/nowotworowym.p/nowotw. 5-fluorouracyl. Przeciwwskazania do chemioterapii: . nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne. adriamycyna. .vinblastyna. oraz zmniejszenie masy guza.o dział.chemioterapia jako lecz.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw. pierwotnego lub mikroprzerzutów.uniemożliwiają podział jąder komórek. ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw.w stanach dużego zaawansowania jako lecz. . . mitomycyna C.aktynomycyna D..współczesna chemioterapia nowotworów.. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów. podstawowe.im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej.natulan. .uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity. dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna. a więc hamują metabolizm. 5fluorouracyl .

niektórych chłoniaków złośliwych.. osłabienie.krwotoki. immunoterapia nieswoista. .bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej. . .zaburzenia miesiączkowania. gorączka.doświadczalnie. .trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna).badania nad zastosowaniem interferonu. Immunoterapia nowotworów .leukopenia.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki .uszkodzenia wątroby.niepłodność.kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego. w lecz. hiperkalcemia. objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból.choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. nudności.wstrzyknięcie chorym napromienianych kom. . guza Ewinga kości szczękowych. . .BCG.leukopenia. . . .immunoterapia swoista. . .zaburzenia akcji serca.owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego. .. nowotw. 20.wyłysienie.skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: . mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego.zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego. .obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta .u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe.

łzowe.15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I.• Złamania w tym odcinku obejmują nos.wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział . kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe. jarzmowe. oczodoły. trajektorii). podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe.) Według podziału WANYURY . tu opisujemy złamania. szczęki. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: .ryc 6. szczękowe. podniebienne. jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw. zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą.

powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. dochodzi do złamania kości nosa. lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu. który jest prostopadły lub nie. Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej). powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa.1 DON .1. przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów . Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. komórki błędnika kości sitowej. wyrostek czołowy szczeki. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. wyróżnia się DON jedno. wyrostki czołowe szczęk. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową.oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego. Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3. a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego.DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1. złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) . promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. Złamanie jarzmowo – szczękowo .

pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki . epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych.zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa .udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności . upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12. jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: . zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne. spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10. na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2. telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3. często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie.ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek . niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11.powstają rozległe ubytki kostne. zapadnięcie. endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8.niedrożność nosa • Objawy DON 1. pseudoptoza 5. łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi. dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną .2 PGMT . • Najczęstsze powikłania DON: .usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej . poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7.enoftalmia i podwójne widzenie .zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej .PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski.usunięcie przykrych zaburzeń czucia.plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I. o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa. w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: .skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia . przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4.odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi . zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia. ptoza 6.obniżenie kąta przyśrodkowego powiek .anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego .niedrożność dróg łzowych . upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9.

tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. zwykle niedrożny nos 5. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. trudności oddechowe. zderzaka przysiecznego twarzy. luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. Ciężki stan ogólny. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. przestrzeni miedzy oczodołowej. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki. ból.• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. poszerzony. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. Rozległe rany twarzy. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. Telecanthus 6. Opadnięty. Obrzęknięta jak balon twarz. ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. przy mówieniu. jamy ustnej i ran twarzy . nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. Obfite krwawienie z nosa. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3. pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. ale na ogół przytomni 8. poszerzona. rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. Twarz spłaszczona.

wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe. 11. ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT . esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru). Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10. rtg. a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego.9. należy zapewnić drożność dróg oddechowych. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. TK. Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. opanować krwawienie. dowiązujemy je do zachowanych zębów. rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • . MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe.

Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3. bez tendencji do ustępowania. Enophthalmus . które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. tylko wygina. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych. jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4. o niezbyt dużej sile.1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2.−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II. zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie. należy utrzymać jeszcze przez ok.

2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy. uderzenie pięścią). z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. − skorygowanie en oftalmii. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia. Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie. Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6.zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim.5. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo . skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz. padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej. − zniesienie zaburzeń czucia. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1.

nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu.• 4. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia. dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki. Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym. pokona . spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. Często krwawienie z nosa 9. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. prócz konsekwencji opisanych przy ZJO. Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. zapadnięta okolica podoczodołowa. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. Wybroczyny podspojówkowe 8. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. co pociąga za sobą. wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy.

przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej . pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej. nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6.granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. rozdrobnione złamanie dna oczodołu. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty. pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu. otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu. najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo. . wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa.pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna. wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. rozległe ubytki kostne obejmujące górną. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. przednią. boczne czaszki.39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego.

podwichnięcia soczewki. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. tj. warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy . najważniejszym po podwójnym widzeniu. obniżenie gałki ocznej 2. pęknięcia naczyniówki. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. en oftalmia. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia. Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe. Asymetria twarzy 2. w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej. objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego. wylewu podsiatkówkowego. wylewu krwi do ciała szklistego.

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

podwójne widzenie.. zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. otwierającą się do sitowia. rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna. krwiaka. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań. złamania typu en clapet (z fr. opadnięcie powieki ( ptosis). porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia). w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym. głownie odwodzenia. endophtalmus . ból głęboki w oczodole. tzw. nie reaguje na światło). zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego.do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota .na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne . tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy . przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową.są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej. VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami . stąd nazwa „złamanie wentylowe” . wentyl).przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy.objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka. kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • . w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. zawór. IV – bloczkowy. tętniakiem.w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem.

. celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . a wychodzi tętnica oczna. USG. RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego .w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej . zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych . ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne . KT.rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego. angiografia tętnicy ocznej. rozerwanie osłonki oponowej nerwu.otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy.złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne. . warstwowe kanału nerwu wzrokowego.rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy.

• W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego. inne kliniczne. rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności. a to zdarza się rzadko). swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. na tylną ścianę szczęki. a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone. ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy. ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu. a potem ku górze do szwu czołowo – .

a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. wypadek przy pracy. niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi. tworząc ostra nierówność kostna. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane. jednoodłamowe lub wieloodłamowe. w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej. podoczodołowej i powiek. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna.jarzmowego. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej. wypadek komunikacyjny. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz. zamknięte. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy.

przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej. półosiowe czaszki.4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. grzebienia jarzmowo – zębodołowego. grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki. rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi. może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych. stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu. Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. czasu wykonania zabiegu. w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). najczęściej występuje w dolnej powiece. Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu. . który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. metody i rozpoznania towarzyszących powikłań. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych.

stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne. Strohmeyera.kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego .• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne.po sprawdzeniu.do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda. po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów. W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw. Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty. rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: .nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka . jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami. Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów.punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) . Gilliesa. Langenbecka i inne . dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu . zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń. zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu. w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie.najczęściej stosowany i najprostszy sposób . kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną . pociąganie próbne).zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym.palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu. Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce). które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany. Obowiązuje kontrola dna oczodołu.obecnie metoda historyczna .

na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku. a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu.anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia. że wystarczą dwa punkty . DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne .wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi. używając go jednocześnie do wyciągu. gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu. zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość.podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo.przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu. Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI . pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu. niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie). o tzw.) .. jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem .dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1.in. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m. Jędraszki i inne .w przypadku złamań z przemieszczeniem.szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami . stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny. w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają.

w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych.dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ . otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe. DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3.unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową. mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw. flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej.zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej. po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową . • Mogą to być złamania z ubytkiem kości. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4.ZĘBODOŁOWEGO . beleczką kostną. podłużne. dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej. guz odłamuje się od . tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem.2. DO GRZEBIENIA JARZMOWO.

krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych . głównie wargi górnej. 4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy.wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego . biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki.zaburzenia zwarcia zębów . Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami.obrzęk twarzy. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: . obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym). tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. . Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym.wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej . Okres unieruchomienia wynosi ok. wówczas występuje typ I złamania Le Forta. przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy.• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. policzków. następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki. omija otwór podoczodołowy.uczucie drętwienia zębów górnych . . złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej. • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego.patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej. przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową.

nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. kości podniebienne. półosiowe czaszki. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. kości nosa. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. kości łzowe. • . o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. powiek. okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych. małżowiny nosowe dolne. w okolicy nasady nosa. część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi.

Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów.• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. kości podniebienne. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. kości jarzmowe. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. Miejscowe. tętna. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. dna oczodołów. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II. kości łzowe i część kości klinowych. Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . Adams średni. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy). ale jeszcze bardziej nasilone. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. kość nosowa.

Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej .Leczenie polega na usunięciu.występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci. -Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej. -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania. występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych. -Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki. wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego . . jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz. dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem. bardzo oszczędnym. -postępowanie lecznicze jak wyżej. .• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. . również zawiązków zębowych. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów. . -zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających.wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą.jest wynikiem bezpośredniego urazu.

jak np.cukrzyca . -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka.anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych. skazy krwotoczne osoczowe. należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz .zaburzenia układu hemostazy. PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej.miażdżyca .nadciśnienie .Zawiązki zębowe pozostawia się. Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię. LEKI. jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych.krwawienie tzw. płytkowe i naczyniowe .pozostawiona w zębodole ziarnina . po czym ranę śluzówki zszywa.uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami . tj. przyczyny krwawień 21. źródła krwawienia i czas wystąpienia. leki. atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia .u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych . jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba. TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA. szczególnie u dzieci.choroby wątroby . w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba.. Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby.niedokrwistość . Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych .SPOSOBY. 21.

Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze. aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. lub gdy nie jest to możliwe. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu. przykładając koniec tępego narzędzia. Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. • Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi.co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l). Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną. Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe. należy podwiązać naczynia. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę. pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. jak kleszczyki Peana. Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu. Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą. zakładając.5). * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi. kontrola wskaźnika INR (0. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. o ile sama tamponada jest nieskuteczna. Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia.doraźnie wykonanych badań krwi. Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym.9-1. Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej. • uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny.

topografia. leży w dole zażuchwowym.żelatynę i pektyny roślinne doustnie . Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia. w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem. Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną. posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne. Gruczoły ślinowe.ałuny. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np. z kory dębu).związki żelaza . Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi. np. po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik.garbniki. fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym. preparaty rutyny (Rutina. cukrzycy lub nadczynności tarczycy.anatomia. Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego.25-1% roztworu do płukania . np.domięśniowo etamsylat i witaminę K . trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne. które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: . Gruczoły ślinowe – anatomia.Hemostin. C.glikokortykosteroidy i estrogeny . kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia. Acidum tannicum .jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec .aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m.epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000. topografia. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C. fizjologia 22. Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej . roztwór fibrynogenu. cyklonamina. wit. Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np. 22. wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego . Alumen w postaci 0. np. hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl. • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy.in.* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia. nadciśnienie). od przodu gałąź żuchwy.10% roztwór związków wapniowych . krioprecypitat. Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: .

Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy. policzkowe. Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. W większości są gruczołami śluzowymi. które mają własne przewody wyprowadzające. leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. oraz od tętnicy podjjęzykowej. od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe. bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. Otacza ją łącznotkankowa torebka. ale mogą być . Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. skóry głowy. Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. w brodawce. która jest gąłęzią tętnicy językowej. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. Jest gruczołem surowiczym. Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. zwany również „gęsią stopką”. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym). Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. przylegająca do przestrzeni przygardłowej. przewód Stensona. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. żuchwowe i szyjne. Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. ucha zewnętrznego i środkowego. Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych. odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. nosowej części gardła. pomiędzy żuchwą. podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . Nie posiada łącznotkankowej torebki. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka.mięśnia dwubrzuściowego. Końcowy orzewód ślinianki. przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej. jarzmowe. poprzeczną twarzy i uszną tylną. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą.5cm poniżej łuku kości jarzmowej. przewód Warthona. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną. Węzły chłonne. tuż przy wędzidełku języka. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1. Jej część przednia jest większa. którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. Przewód wyprowadzający ślinianki. Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła.

Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. ale czasami z powodu ucisku. ozębna. Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte . okostna). jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła. spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). Wnikając w przestrzenie międzyzębowe. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. łatwo krwawią przy drobnych urazach. mogą ulegać owrzodzeniu. Są niebolesne.). nieco rzadziej zębów bocznych.gruczołami mieszanymi. ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. surowiczo-śluzowymi. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach. powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza. jaki wywierają na podłoże kostne. spoistości elastycznej. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia. 23. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła. który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. nieregularnego kształtu. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną.

Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. który występuje w kościach długich. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). rozessane. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. któremu towarzyszy rozdęcie kości. Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego.gigantocellulare periphericum). a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. zawsze prowadzi do wznowy. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany. a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. z małych wrzecionowatych komórek. a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. granice resorpcji są gładkie. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. o ile są dużych rozmiarów. guzami ciążowymi. w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej. brak odczynów okostnowych. Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem. tzw. reparativum). Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. 25. wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. Ubytki poresekcyjne w żuchwie. L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek. zwykle w żuchwie. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. znacznie rzadziej w szczęce. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego. unaczynionego podścieliska z małych. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek. a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. tzw. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. Sialozy . Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami.

Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. Uzupełnienie niedoborów witamin. sialoza reumatyczna. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. w czasie ciąży i laktacji. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. wysychanie. z zanikiem brodawrek ich ujścia. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. zwłaszcza u cukrzyków. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. suchość w jamie ustnej i gradle. pelagra. odżywienie. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. szkorbut). W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. która wykazuje obecność tzw. zmniejszone wydzielanie łez. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego. osłabienie. wzrost liczby limfocytów we krwi. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. 3.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej..25. stany podgorączkowe. podwyższony OB. bulimii. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. . w menopauzie i andropauzie. oraz leków psychotropowych. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. wyniszczenia u alkoholików. w otyłości i hiperlipidemii. w anoreksji. pieczenie spojówek. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów. powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. przywspółczólny. Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne. nienowotworowe choroby ślinianek . spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. 2. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. zmniejszone wydzielanie potu. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. tzw. Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek. gardła nosa. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. z zaburzeniami metabolicznymi.

B. połykanie jest utrudnione. Leczenie kortykosteroidami. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek.A i B1. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena. Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). mowa bełkotliwa. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym. łzowych oraz końca języka. jak stany gorączkowe. suchość błony śluzowej jamy ustnej. Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. osłabienie. wit A. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. wit. ze szpary ustnej wycieka ślina. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk.spotykane najczęściej. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową. Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. Etiologia jest alergiczna. chudnięcie. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. Zwichnięcie obustronne przednie. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). W tym stanie chory ma otwarte usta. 26. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. neurologiczne i fizykoterapia. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . obniżenie odporności organizmu. Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. policzki są lekko napięte i wygładzone. Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych.

które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy). dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne. 2. Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze. Badanie radiologiczne: . czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. po czym. • w leczeniu zwichnięć tylnych. układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy.zdjęcie w projekcji Schüllera . 4. Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu. otwarty. którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy. przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne. Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia. że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis).zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy .w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek.występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. skazana jest rehabilitacja. Laseroterapia • • . naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu.występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego.* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. Zwichnięcie przyśrodkowe. bocznych i przyśrodkowych.zdjęcie pantomograficzne . Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. z zaleceniem płynnej diety. Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. Zwichnięcie tylne. 3. Zwichnięcie boczne.

W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych. . zarówno u dzieci. 2.brakiem łaknienia. większą ilość gąbczastej istoty kości. przede wszystkim w żuchwie. niemowląt.twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni.dreszczami. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi). rozlanego kości szczęk. obecność zawiązków zębowych. . 3.snu. U dzieci znamiennymi objawami są również: . jak i u dorosłych. . . 3. Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: . sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej. 1. odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki. Objawy te współistnieją z: . Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: . a nawet ropowic.rozległymi obrzękami. jamy czaszki. U noworodków. różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka.wysoką temperaturą ciała. procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu. Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum. a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna.często objawami oponowymi. Cechuje je szybki i ostry przebieg. U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych.27. Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1. komórek sitowych. 2. pogarszających stan ogólny. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę. . Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki.biegunka. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk. .

4) ropne zapalenie zębodołu. Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie. U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego. .101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny. zapalenia śródpiersia.zaburzenia zgryzu. 5) powikłania bakteryjne. Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str. . 5) atak częstoskurczu napadowego. .- ropnia lub ropowicy oczodołu. zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej. Należą do nich: . 2) zapaść. 2) obrażenia zębów. Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich. . Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw. 7) przetoka zatokowo-ustna. ale gdy to nastąpi. 28. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: .ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości). 3) złamanie kości. .128-138. 2. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania. 8) atak padaczki. 4) zawał mięśnia sercowego. 6) krwawienie po usunięciu zęba. takich jak: . nowy Kryst str. . 5) wtłoczenie korzenia zęba. 7) atak dychawicy oskrzelowej.zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych.funkcji żucia.staw skroniowo-żuchwowy. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) . ropnego zapalenia mózgu.Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie.Związane z usuwaniem zębów 2. 3) pusty zębodół.czynności stawu skroniowo-żuchwowego. 2) szczękościsk.zaburzenia rozwoju kości.Powikłania po usunięciu zęba 1.zatrzymania zębów. 4) zwichnięcie doprzednie żuchwy.zmiany w ich ułożeniu. . 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego. 3) atak dusznicy bolesnej. zapalenia opon mózgowych. widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty.braki zębowe.

jak strach. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej. krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. Zapaść zagraża życiu. przyspieszonym tętnem. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem. podać tlen. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. podać tlen. poty. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego.Omdlenie – jest nagłą. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. zblednięciem powłok. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej. ból itp. którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min. Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. wadą mitralną. z nadczynnością tarczycy. jako szybkie kołotanie serca. Może go poprzedzać zblednięcie powłok. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. żuchwy. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. lewej ręki lub nadbrzusza. Charakteryzuje się słabo napiętym. salbutamol lub . nadmiernie pobudliwych. masaż zatoki szyjnej. Napad jest odczuwany przez chorego. Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. Z leków stosuje się: propranolol . sztuczna wentylacja. spłyceniem oddechów. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. zasłabnięcie. zwolnione. niepokój w okolicy serca. Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. z niedokrwieniem mięśnia serca. dextran). mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. szczególnie kończyn. towarzyszy mu uczucie strachu. nudności. Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. Przedłużający się napad. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. Należą do nich próba Valsalvy. uczucie osłabienia. masaż pośredni serca. tlenoterapia. sól fizjologiczna. Tętno jest słabo napięte. Często występuje u osób zdrowych. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. ochłodzeniem skóry. ciśnienie tętnicze krwi spada. farmakoterapia). jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. deslanosid. nitkowatym. zwłaszcza młodych.

na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę. środki uspakajające (relanium). Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. Złamanie korony lub korzenia zęba. kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. . a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego. ust. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek. językowa). Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. Obrażenia zębów – A. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia. a ranę zszyć. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie. należy podać domięśniowo relanium lub luminal. dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. Napad mija sam. W górnych siekaczach. Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej. a gdy przedłuża się. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. miękkich. Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. podniebienna.bezotec w aerozolu. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j.

Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy. . B. szczególnie na wysokości trzonowców górnych. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne. a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej. Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) . Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. D.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. W złamaniu. Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się. C. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą. Jeżeli istnieją odpowiednie warunki.Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina. C. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. należy wykonać reimplantację. W przypadku wybicia zęba. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). zależnie od jego rodzaju. Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. a śluzówkę zszyć. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. a brzegi wyrównać. Przypadkowe zwichnięcie. po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. to należy go usunąć. należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. B. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. Złamanie kościA. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. E. co doprowadza do odłamania guza szczęki. Rokowanie jest dobre. a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi. który został nadwichnięty.

która w tych stanach ulega rozerwaniu. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. zwykle trapezowate. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. zanik wyrostka zębodołowego. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. ust. Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe. pod śluzówkę policzka. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. Należy wówczas wykonać cięcie. nisko położnych. Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. kanał żuchwy. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy. guz. torbiel. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. w dno j. Jeżeli doszło do nadłamania guza. jednostronnie lub częściej obustronnie. a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi. zapalenie kości. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. D. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania.

Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. ząb. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. duszność. używając laryngoskopu. Druga dłoń ułożona jest na pięści. Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. Aby nie dopuścić do tego powikłania. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. chory dławi się. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. m. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze. skrzydłowe). Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują. należy przestrzegać zasady. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. chory sinieje i traci przytomność. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). kleszczyków Magilla i ssaka. Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem. Nie . co przyspieszy jego wydalenie. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. Jeśli się to nie udaje. Jeżeli to nie nastąpi. świszczący oddech. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. szczególnie u dzieci. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani. ziemniaczano-kaszkowej. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. w panice chwyta się za szyję. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych. gdy występują objawy niedrożności oddechowej. Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. czy został w całości usunięty. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść.

Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk.leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego.patrz pyt. 3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu. 21 29. . W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a. wrastaja nowe naczynia.stąd też wniosek praktyczny .) Skrzep jest źródłem: 1. by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej. i narządach. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3. insulinopodobnego. ropień.in. Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis). nabłonkowego. bialek wiążących heparyne) 4. 3.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m. Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt. z której te włókna wychodzą). u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji.równa kość zbita. czynnika wzrostu fibroblastow) 2.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo). zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany. 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt. transformującego. budując most. ropowica. wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny. w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min. przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2. posocznica). przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji. Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. rodzaju bakterii. . Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół.). pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny. . czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. zapalenie kości. . Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok.

jedzenia bardzo gorących pokarmów. nieprawidłowego zaopatrzenia rany. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej). zachodzi najczęściej. wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. 4. 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu. Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. nadłamanych. nierównych brzegów zębodołów. 2. Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. zmiażdżonych tkanek. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny . a osteoblasty tworza kosc gabczasta.białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze. zanik prosty (atrophia ex inactivitate). W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid. infekcji. 1. odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej. stanu pozostawienia rany.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia. zanik włóknisty.w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista.Fibroblasty penetruja caly skrzep. Powstaje mloda tkanka laczna. 5. dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole. zespołu suchego zębodołu. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. .resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych. 6 tygodnia)można protezowac 6.

jak nadłamanie szkliwa. a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. chociaż w uzębieniu . Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II . aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa.Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. co daje kształt litery T. stosując ruchy półobrotowi. 30. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy. kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas.złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. a następnie policzkowy bliższy od dalszego. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa. wstrząs zęba. co pierwotnie. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne. W górnych siekaczach.

• kalafiorowate.dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej . • niebolesne.podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego.mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń.chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka.bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu . grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2. rzadziej policzka czy dna ju) . które występują w zębach stałych. Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: . na dnie masy martwicze . Znieczulenia – rodzaje. preparaty 32. gdy brak możliwości odbudowy protetycznej. przelyk) .u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. poniżej szyjki zęba.wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu . guzowi Ewinga .rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn . skośnym. wieloodłamowym. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki. 31. endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi. dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty. gardlo.spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna. Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej. na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem .w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne . Kliniczne objawy nowotworów złośliwych.niegojace się owrzodzenie np. Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym.

) . wywiad: . początek choroby. dolegliwości. przebieg. badanie przedmiotowe .skłonność do owrzodzen i martwicy . środowisko. kosci.nieregularny kształt . które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r . powierzchnia. bolesność. palenie.wiek.mogą wystepowowac wieloogniskowo . 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu.oglądanie( kolor. kształt.badanie wziernikiem jam ciala . stosunek do pokrywającej skory) . dziedziczność b.wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok. wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a.wznowy .dotykiem (spoistość.przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu.Nowotwory złośliwe cechuje : . zasieg.węzły chłonne . spadek wagi.złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow . cieplota. zawod.

sline. plwocine . Badanie radiologiczne i.wycienk przesyla się w 10% formalinie .materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 . Pneumografia. MIESAKOW.badanie jamy ustnej.wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) .5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . Badanie cytologiczne .ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro. GARDLA. guzow slinianek (Sialografia.najczęściej stosowane iv. CZERNIAKA . torbielowatych. Arteriografia. Limfografia. unikając ich zmiażdżenia .bezpośrednie. dna . jezyka. Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) . K167).do głębszych warstw anatomicznych.badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej.oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b. popłuczyny z zatki szczekowej.stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA. Badania kontrastowe . powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a.Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych. malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany). Astrografia) .. Badania immunohistochemiczne .bialko S-100 i antygen HMB . Orbitografia.szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU. gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn.jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0. zew i wew-ustne. a w czerniaku złośliwym. Zdjecie przeglądowe. Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v. Flebografia. Tomografia komputerowa (TK). policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne .pośrednie – gdy badaniu poddano np.nigdy zbyt brutalnie . Warstwowe (tomograficzne). pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii. zgryzowe. co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d. celowane ii.

trzustki. Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. pęka przy zgięciu .vi. Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy . endokrynologiczne itp. guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej . guzow przerzutowych do LN. technet 99. Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi. Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy . naczyniakow krwionośnych f. OB. pluc. Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur). Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu.klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1. badanie punktaku szpiku. specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne. pulmonologiczne.. okulistyczne. tym wieksze szanse na wyleczenie. wątroby. tarczycy.wewnątrz i pozastawowe . nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h. 33. fosforu.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie .głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna. poziom wapnia. Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone. otolaryngologiczne. mozgu. poziom bialek. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g. toleruje zgięcie.sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. mocz. przydatna w diagnostyce guzow slinianek. Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. zastosowanie w neo slinianek. elektroforeza. kosci.szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk. pomoc. rozkrusza się przy ucisku . Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e. fosfatazy alkalicznej. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin.

dodatkowo: tomografia konwencjonalna.ograniczona ruchomość żuchwy .szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3. wiązania Ivy. szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu.2. a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi .pantom ogram .jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: .w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) . szyjka zgina się do dołu i łamie . kt . gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: . czasem złamanie zew otworu słuchowego .najczęstszy .przeważnie wewnątrzstawowe .szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy . rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie . monoblok.od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow.uczucie napięcia w okolicy przedusznej .condylectomia .obrzęk.zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy .od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk.pełne/niepełne/zielonej gałązki . Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki . zwichnięcie .częściej uraz bezpośredni .następnie ćwiczenia czynne .boczne żuchwy prawe/lewe .zachowawcze – najczęściej (funda. więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy.podstawnokłykciowe . dołu stawowego.wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr . ból okolicy stawu sż po stronie złamania .ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: .usunięcie przemieszczonego odłamu .zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta. głowa do przodu-uderza w guzek stawowy. a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) .w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz .p-a żuchwy .chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów.w obustronnych – zaburzenia są symetryczne.to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: .

torbiele zatoki . torbieli w świetle zatoki) . Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1.zatokowe: Wczesny. przewlekłe zapalenie zatok . świeży. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego.cienkie dno zatoki 2. ropniaku. które przetrwało ponad 14 dni.Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa .nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego . anatomiczne: . urazy: .rozerwanie błony śluzowej .Krwawienie z nosa .wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4.zapalenie zatoki szczękowej. 98 chodzi o to samo.złamanie guza szczęki . chorobowe: .nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba .niski wyrostek zębodołowy .złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1.34. przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki. „przewlekłe”.Wyciek treści ropnej przez zębodół. samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany. Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare.nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1. więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno.zmiany OKW zębów . Często goi się w ciągu 2 tyg. „ostry”. Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła.guz 3. Przetoki ustno – zatokowe (w pyt.Zdjęcie RTG .torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 .Oglądanie . dopiero co powstały otwór. Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2. jatrogenne: .

Nie należy wykonywać tej próby. Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny.wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych.dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach.USG. Leczenie W zależności m. doksycyklina. bez zmian okw. Korzeń zęba w zębodole.RTG. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni. od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. – krople do nosa obkurczające naczynia.Próba powietrzna . Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka.in. zdrowa zatoka. usunięty ząb miał żywą miazgę. Następnie: .ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie).Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. spowodować odmę podskórną. . Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu. 2. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: . Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. Ząb usunięty w całości. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki). Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok. bez dodatkowych zabiegów. . Korzeń należy usunąć przez np. a także przez . Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu.. ewentualnie dodatkowo . dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do . a. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole. zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej. Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. Połączenie szerokie. zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. korzenia..Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół. zdrowa zatoka. -. Ustalenie losów zęba. – środki przeciwhistaminowe. szczelinowate.prześwietlenie. Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu. Połączenie wąskie. b. ekstrakcja zęba trzonowego.endoskopię (wziernikowanie). ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych.

usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. dwuwęglanem sodu. Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. Płaty dziąsłowe nad zębodołem. zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce. równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki. usunięcie korzenia. W tym czasie. szczególnie ropnych. Nie używa się roztworu wody utlenionej.usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce. . Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. . co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. wyjęcie korzenia. Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki). b. Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki.ocenić stan wyściółki zatoki. 0. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu. którą kończy plastyka przetoki.. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. Tnąc śluzówkę i okostną. aż popłuczyny z zatoki będą czyste. zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie. Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1. 4. 3. która może spowodować zator powietrzny. Inne przypadki: Należy odczekać min.. zamknięcie przetoki. Konieczna jest rewizja zatoki. z równoczesnym zamknięciem przetoki. zatoka zmieniona chorobowo. 2 tyg. Zabieg wykonuje się codziennie tak długo. Dobry stan jamy ustnej. Przy przewlekłych. która pozwala: . Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. . 2. Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin. zdrowe uzębienie.zamknięcia połączenia. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia. najlepiej szwami materacowymi. a. Postępowanie uprościła endoskopia. nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny.

.Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. Płat policzkowo-wargowy 4. 14 dni. zsuwając zsuwając go w dół.szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu. Metoda Zangego 3. jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1. Metoda Zangego . Na zasadzie organizacji skrzepu. szczelne zaszycie rany. II. Obturator I. Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). na zasadzie organizacji skrzepu. Płat językowy 6. dwuwarstwowa (powierzchnia wewn. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV. z tkanek sąsiednich) 1. Metody jednowarstwowe.dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki . . 2. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8. dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół. Płat podniebienny arterializowany 5. Najczęściej stosowana metoda.dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka. różnego pochodzenia. Płat mostowy III. 1. Ciało tłuszczowe Bichata 7. (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki).wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . zewn.odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata.zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I. przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok. Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa.cięciu na szczycie wyrostka. Polega na: . . II. protetyczna: 1.okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza).po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę. . . . Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz). szczelne zaszycie rany.

szczelnym zaszyciu. Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną). Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części. .w sklepieniu przedsionka.wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. .Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. 5.brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek). Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy). co może później utrudniać protezowanie. 7. . Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką. 6. Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy. . obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego.na przednio-bocznej ścianie zatoki. Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. Wady: . Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry. która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie.skręceniu. . Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: .w linii środkowej podniebienia. Płat mostowy. bo nie zawiera okostnej. Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego. 3. pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi. . do okolicy siekaczy. 4. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka.uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. 8. Metoda ta nie jest korzystna.powoduje ona spłycenie przedsionka. Polega na: . Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka.cięcie wypada na szczycie wyrostka.niepowodzenia po uprzednich zabiegach. . Ranę skórną zszywa się.na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego. . Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. gdyż: . Wskazanie do jego zastosowania stanowią: .znacznie spłyca przedsionek.miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. Płat jest wiotki.

Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: . Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: . .to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej . . . a zatykadło to ułatwia.płytki metalowej lub . co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. rozmiarów. Metoda protetyczna 1.chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli. . policzkowy lub podniebienny. Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne.siatki teritalowej. .co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku .w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości. Metoda dwuwarstwowa 1.najczęściej cięcie Partscha. Obturator zakłada się również: . IV. Zabieg ten można wykonać: .chrząstki homogennej. W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego.2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli . jeśli stosując lapisowanie jego brzegów.heterogennej.następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies. Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I.wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną. Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate .tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki.ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy.podeszły wiek. lokalizacji. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie.marsupializacja .liofilizowanej. 35. wieku i stanu ogólnego chorego 1. zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . latach) .III.jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany .

wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej.następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat . kość wygładza frezem .duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I. Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II .pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym . aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli .nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje .długie gojenie . zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym.konieczna bardzo dobra higiena Wskazania .prostota i mała rozległość zabiegu .zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .możliwość nawrotu .ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie . 2.po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem.schorzenia ogólne .metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy.wytworzenie płata śluzówkowo. odwarstwienie. Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne.2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera.wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .. usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli. dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora .wyłuszczenie pozostałości mieszka .okostnowego ponad przednią ścianą torbieli.płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).na 2 tyg . ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego. wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości . Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów.konieczny obturator .pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej .utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli .umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących .

wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli.całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog .wyłuszczenie całej torebki – raspatorem . przepłukać jamę . wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy. Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego.cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli .połączenie z jamą nosową .1-czasowość .. poziome .zropienie krwiaka.gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) . torbiel pierwotna.złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne .krótsze gojenie Wskazania: . korzeniowa (zapalna) . zawiązkowa.1 etap – bez wytwarzania płata. usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną . HA .płat wszywa się w miejsce na głucho .zezłośliwienie .niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót .jama kostna wypełnia się skrzepem. dziąsłowa.jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów. pęczka nerwowo-nacz . cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel.ból samoistny.w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny. który ulega organizacji potem kostnieniu .gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej . do trzymania – obturator .2 etap – wyłuszczenie.torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu .rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu .wyłuszczenie . ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania .brak wznowy i metaplazji neo . po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów.gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha. wzrost temp. 1. naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy.uszkodzenie sąsiednich zębów. Beauvisa. odwarstwia się i wyłuszcza.

występują głównie na skórze.polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju.zropienie torbieli .łatwo wrzodziejący i krwawiący .często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby. Torbiel krwotoczna .usunięcie/resekcja zęba przyczynowego . płuc. po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi.. przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho. 5.rozległa torbiel żuchwy . torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż. kości) – szybki wzrost .klasyfikacja TNM jak w rakach . po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36.gładka/brodawkowata powierzchnia . mózgu.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci .metoda 2-czasowa Wskazania: . torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) .obj – wyniosły/płaski guz . szczęki.złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych .torbiel szczęki wpuklająca się do nosa . zęba przyczynowego nie usuwa się 3. Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku. Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6. odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu. podniebienie) .zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika . z cięcia wzdłuż fałdu szyi. Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy.możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów .większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe . Czerniak twarzy i jamy ustnej .komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza . rzadko na bł śluz( dziąsła.zły stan ogólny 2. kości gnykowej. Dostęp zew. Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7. Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany. niekiedy z jej resekcją.lub wewnątrzustny 8. frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc. Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4.nacieka podścielisko .ciemne zabarwienie .

kom wieloboczne.profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna. interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) . wstrząs septyczny.Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) .Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm . nacieka.. śródnaskórkowe. wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę . zmienia barwę.jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia.mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum . sączy.leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty. Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica.brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu .zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37. które szybko rośnie. intraepidermalis.ziarniniak naczyniowy . zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej .rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry. krwawi. podstawą skierowany w głąb tkanki .czerniak młodzieńczy . przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę . łysieje. ulega owrzodzeniu . mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci. skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne.histiocytoma . mieszane (naevus marginalis. powierzchnię.

przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej. Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych . nadpłytkowość. drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3. toksyczne ziarnistości w granulocytach. Zapalenie śródpiersia – mediastinitis .rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne. trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica. potem celowana) • Otwarcie. duszność • Leukocytoza.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1.

leukocytoza.zwiększone OB..nagły. wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny. Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry . zaburzenia świadomości. silny ból głowy.stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż. pleocytoza. drgawki . zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe . wymioty. wzrost zawartości białka.objawy oponowe. wzmacniające 4. temperatura.W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka. obrzęk tarczy nerwu wzrokowego . glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe. ból głowy. następcze usunięcie torebki ropnia . nudności.

temperatura – wtedy ponowny drenaż..sucha.leczenie objawowe.natychmiastowa antybiotykoterapia. zwalniająca.pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . wymioty. swobodny odpływ treści ropnej . z szarym nalotem. ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej.5.wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. Ciężka posocznica . spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu.empiryczna . nacięcie.rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min. skąpą wydzieliną ropną. twarz apatyczna Nudności. nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze. zwiększonej patogenności. sinawy odcień skóry. Posocznica . przy spadku odporności.ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny . czyrak wargi górnej. lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość. przerywana (hektyczny. ich toksyn we krwi. niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi . wzrost OB. grzyby.2 następne – po 24-48 godz Leczenie . septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza. tkankach .Usunięcie ogniska zakażenia. wzmacniające . wirusy. PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień.wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie. parazyty). posokowata Gorączka nieregularna.

spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8. Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy . hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa. gorączka. Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. przeczulica.• • • • Objawy j. Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. wzrost tętna. Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł. przyspieszenie oddechu. leukocytoza Niepokój. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9. Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. światłowstręt. zaburzenia świadomości 7.w Dodatkowo: hipoperfuzja. oliguria.

wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. zakrzepy przyścienne. rozszerzenie źrenic. bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie. dreszcze. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej. unieruchomienie. nasady nosa. Przyczyny: Powikłania oczodołowe . spojówek. chorego należy badać ostrożnie.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. wytrzeszcz.• • • Ciężki stan ogólny. Obrzęk powiek. brak reakcji na światło. ograniczenie ruchów gałek ocznych. porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia. gorączka septyczna. wycięcie żyły twarzowej. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. uszkodzenie błony wewnętrznej. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10. tarcza zastoinowa (.

ropień mózgu . nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze. + unieruchomienie gałki ocznej.do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik.punkcja aspiracyjna. zmniejszenie ostrości wzroku. drenaż . objawy oponowe. opon. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka . wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia.• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a. bolesność gałki.cięcie – u podstawy powieki dolnej. gorączka septyczna. nacięcie. obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie . bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego. opadnięcie powiek. nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu. zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek.ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej . spojówki.

znieczulenie zewnatrzoponowe . potliwość.dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie . DIC 38. adrenalina. Potocznie zwana zatruciem.slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem. atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) . Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca.przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: . który wniknął do ustroju. pokrzywka.choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) . wątroba.celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny).podanie zbyt dużej dawki (np.wysoka temperatura ciala .kumulacja leku . a układem biologicznym. mózg. Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej).osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: . fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym.kobiety w ciazy .zaburzenia elektrolitow (RKZ) .choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) .5% .działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: . Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja. bez polaczenia z bialkami osocza .12. tlenem.toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0. śledziona) 14. nerki. spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym.osoby skłonne do odczynow alergicznych . rozlegle znieczulenie powierzchowne) .choroby serca . blokada kilku nerwow na raz. Zapalenie nerwów czaszkowych 13.podeszly wiek .choroby wyniszczajace . Toksyczność .wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli.toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: . porazenie serca. bladość.

niepokojem. bradykardia. 2. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj. układ oddechowy –zaburzenia oddechu. asystoliamala objętość. strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe. drzeniem rak. drgawkami. które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3. napad dychawicy oskrzelowej. reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności.1. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . zawroty glowy . utrata przytomności.

masaz serca. opóźniają jego wchłanianie. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina. normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie.podanie srodkow hipertensyjnych np. spadek cisnienia 39.na ogol te objawy mijaja szybko.najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym. bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie . tlen. przeciwwskazania. Resekcja wierzchołka – wskazania. fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe. noradrenalina) .zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym . a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania . tlen.LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki. a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia. efedryna Omdlenie. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia. sztuczne oddychanie.domięśniowo chloropromazyna. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej. której nie można wypełnić materiałem endodontycznym.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi .LECZENIE: oddech wspomagany. metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego.przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas. .

nerwy. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np. materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia. naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: . nerek nadczynność tarczycy. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta. torbiel.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca. nadciśnienie. opanować wysięku.niewyrównana.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie. może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych. duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa. przez korony. kresa skośna. choroby krwi.

cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . kompozytem np. zapewnia dobre odżywienie płata. dobry dostęp i widoczność. a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym . Adaptic.najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata. słaby wgląd w pole operacyjne. dobrze unaczyniony płat.Cięcie Reinmollera są historyczne.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie . nieestetyczne .wypełnienie np. poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. MTA. ale przedłuża czas zabiegu.najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę.płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie. szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki.gdy kanał jest niedrożny: . pozwala śledzić przebieg korzeni. trudno zszyć. Glass – jonomerem(Ketac Silver). . bardzo rzadko wykonywana. Oszczędza przyzębie. . sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH. by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe.• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie. nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu. w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu. amalgamatem. przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0. cementem fosforanowym.musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne . pod kontrolą wzroku. Tl.po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem .

uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń. aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. ostra łyżeczka. zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. z 1 lub 2 cięciami pionowymi.poziome – przydziąsłowe. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi. blizna w sklepieniu przedsionka. który zahacza o nierówność.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. wzdłuż brzegu dziąsła.cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo. resorbowalnymi – usuwane po tygodniu. dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym. śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka. solcoseryl na ranę. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata. na granicy ruchomej i nieruchomej bł. dobra estetyka . poprzeczne materacowe. w przedniej części szczęki. dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak. przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego .. by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych. szwy pionowe. jedwabnymi. zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz . neuralgia) • Uszkodzenie n. Parestezje.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli.

kostnym.podwyższony cholesterol we krwi .u niemowląt.rozplem ziarniniaków z kom. Histiocytoza X . amalgamatu.ż . W kościach – gł. z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów .pod postacią ostrej posocznicy . Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki .nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1. Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica. zazwyczaj śmierć . sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) . narz.. tk. śluz Zm. bł. tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40. Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta .ogniska rozplemu histiocytów w ukł. pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu.choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł.ukł. skórze. dzieci do 2-3 r.(tętnica bródkowa. granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r.szybki przebieg. wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka.• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny. siateczkowo – śródbłonkowa.wew.ż Chł>dziew .próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2. ss – rozrost – uszkodzenie narz. torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem. sklepienie czaszki .niedokrwistość niedobarwliwa .

gardło.ostry.zmiany gł w ukł kostnym. .witaminy. krwawienie.na rtg .rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny . częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka .w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia. Przewlekły. . w złamaniach patologicznych kości . żebra. stwardniały brzeg bz na obwodzie . węzły. wypad zębów.leczenie – chemioterapia .leukocytoza. ob. cholesterol.hormony/ przeszczep przysadki 3. kręgosłup .obj. zapal bł śluz j. język.u.szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie .torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów . rozchwianie.miejsc – elastyczne wygórowanie. obrzęk . brak obwódki osteosklerotycznej . kieszonki. rozpulchnienie dziąseł.obj ogólne : ból głowy.lub wieloogniskowy .większe – ból.ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową.kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki . rozrostowe zapalenie . przyszyjkową .obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich . jasny. kości szczęk . niedokrwistość . trudne do uchwycenia. niebolesne bez obj zapalenia . podwyższ fosfataza zasadowa. rozchwianie zębów .skóra nie zmieniona.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych .okrągłe. brunatną – w okol zębów 4. rzadko przetoki skórne. owalne nieregulne przejaśnienia . wtórnie w głąb wyr zębodół.gł kości płaskie: czaszka.pierwsze obj mogą występować w j.najłagodniejszy 20-30r.ostre granice. dobry stan ogólny .6 . Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum .zmiany wczesne – bezobjawowe. przetaczanie krwi .ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową. wątroba .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate .przebieg łagodny. rozpulchnienie dziąseł.5.hepatosplenomegalia. rzadziej: płuca. trombopenia. żuchwa. st podgorączkowe .brak odczynu okostnowego -1. brak apetytu. wykrywane przypadkowo na rtg.naświetlanie ognisk kostnych .zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni. zaczerwienienie. limfadenopatia..ż m>k 5:1 .ust : obrzęk.dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle. miednica.znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy .

osłabieniem.mnogie – hormony kory nadnerczy. Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42.Ogniska stare – wł łącznotkank. witaminy . młode histiocyty leukocyty gł kwasochł. ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami. chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym. kom olbrzymie . Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem). W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych. A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. Przy sprawnym układzie immunologicznym . Węzeł jest powiększony i bolesny. W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny .usunięcie ognisk zakażenia. napromienianie . stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia. odp odżywianie.interferon 41.zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . limfocyty. kom plazmatyczne. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1. cytostatyk. kom Langerhansa. czemu towarzyszy obecność wysięku. wydłużone kom. Schorzenia węzłów chłonnych 42. podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła. bólem głowy i złym samopoczuciem. Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka. przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom.

zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała.w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego.perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. leukocytoza. W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła. przyspieszone OB. węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. elastyczno-twarde. Możliwe jest również. czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym. Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki. Węzły są powiększone. często przed laty. stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia .oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. . które są bolesne przy badaniu dotykiem. . co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia. Np. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek. mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy. które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny.usunięcie przyczyny. ekstrakcja zęba. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: . 2.objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała.

. kolagenozach. . cytomegalii. różyczka. leiszmanioza. choroba reumatyczna. Ni. salmonelozy. toksoplazmoza. mononukleoza zakaźna. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. kiły. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. oraz hormonalnych np. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np. włośnica. zakażenia wirusami Herpes. W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. zaburzeniach metabolicznych. amyloidoza. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. choroby kociego pazura.fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień. Fe. niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1. amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. płonicy. mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. Co. blastomikoza. nadczynność tarczycy. później nacięcie i drenaż. Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: . listeriozy) • Wirusowy (np. . lipidozy) 3.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia. np. cząsteczki metali Cr. polietylen. krztuśca. odry. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np. Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę. histoplazmoza. adenowirusami. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. toruloza) • Pierwotniaków (np.

Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. migdałki. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6. ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. tkanki przyzębia i kości szczęk. rak. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. mięsak Kaposiego. zatoki szczękowe. np. w mononukleozie zakaźnej. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5.zauszne i karkowe. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych.zwykle bakterie i wirusy.szyjne karkowe i potyliczne. nadczynność tarczycy. Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. zwapnienie. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne. u dzieci do 4rż. ziarnica złośliwa.) • Przerost bliznowaty. w AIDS. czerniak. klindamycyna.Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. poposiłkowe. zakażone rany błony śluzowej i skóry. powysiłkowe. W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • . istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała). szczepionki przeciwko gruźlicy. z powodu silnego bólu i emocji. w przebiegu. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. odrze. tężcowi. leki przeciwgorączkowe. sulfonamidy. penicyliny. hydralazyna. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np.

węzłów wnęk. nadobojczykowych. szyjnych głębokich. nadkażenie wewnątrzpochodne. a niekiedy karkowych i przydusznych. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. 1. Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą. Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami. zespół pierwotny. 2. 4. Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach.tzw. W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle. gruźlica ograniczona. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . odosobniona lub narządowa Spotykana częściej. 3. błonie śluzowej policzka. gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. języka. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego). zatok obocznych nosa. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego. Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo. Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. podniebienia. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci.

a ich konsystencja jest twarda. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia. tzw. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej. Wówczas zrastają się one z otoczeniem. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia.. serowacenie jest powolne i długotrwałe. limfocytozę lub limfocytopenię. Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne. Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia. tzw. ma bardzo ciężki przebieg. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę. a czasem eozynofilię. przebieg łagodny i powolny (lata). złego samopoczucia. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych.Spotykana rzadko. serowacenie. W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. Następstwem są deformujące blizny. Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała.skórna. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. Zajęte węzły są miernie powiększone. pocenia nocnego. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. później surowiczej oraz ropnej. 5. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki. wtopienie węzłów. Przetoki skórne tworzą się rzadko. Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki. są . postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. jej początek jest nieuchwytny. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. dotyczy pojedynczych węzłów. 6. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów.

Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów. szpecących blizn. Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych.małe. najczęściej podżuchwowych. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) . które szybko ulegają serowaceniu. po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów. a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień). Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki. Cechuje się on nieuchwytnym początkiem. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi. Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat. Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. 7. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. długotrwale sączące. O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia. nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier. ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej. chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: .drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego.

.zimne ropnie nie powinny być nacinane.w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów.wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa. pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku. . zwapnieniami. .w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych . . Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego. . a nawet punktowane. powstaniem przetok i szpecących blizn.skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze. postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: .radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia. . bez chemioterapii przeciwprątkowej.zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych. które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych.radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) .gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej .stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych. bądź zmiany podawania drogi podawania leku. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) . Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) . aminoglikozydów i chinolonów. Porażenie nerwu VII . przetokami i szpecącymi bliznami.brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami.aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. ropniami opadowymi.

zapalenia kości skalistej. Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu. jarzmowe. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki. Może być spowodowane: . jarzmowej i gałęzi żuchwy . Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. kąta mostowo-móżdżkowego .schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych . Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście. Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną. Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne.w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych. Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe. a więc z obu półkul mózgowych. nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy. policzkowe. Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego.Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy. który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe. Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci.krwotokami podpajęczynówkowymi .przez nowotwór ślinianki przyusznej . Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. resekcji szczęki.ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym.złamaniami podstawy czaszki . aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia. chociaż częściej u osób starszych. splot przyuszniczy (plexus parotideus). W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy. W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej. usuwania nowotworów ślinianki przyusznej. natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. żuchwowe i gałąź szyjna. nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy.uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego. Spowodowane jest: .zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . niezależnie od wieku. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy.guzami mózgu . Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej. Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała. Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw.

okłady parafinowe. Np.alergiczne .wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym . uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe.„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i . drgawkami. W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy. Objawy kliniczne : . stąd nazwa „a frigore” . Uszko0dzenie powyżej sprawia.zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy .- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej. Przyczyny: . czuciowe i przywspółczulne. Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu. Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia. że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej. Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie. prostygminę.tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu. gimnastyka. w okolicy zwoju kolanka. witaminy z grupy B.idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni. co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych. Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni. przykurczami. Pomocne są masaże. prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka. Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h).

Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu. co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych.- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . jak marszczenie czoła. zaciśnięcie powiek. łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. wyszczerzenie zębów. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 . a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII. wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka. wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. zagwizdanie. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka . nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła.

które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów. ropień) – usunięcie przyczyny. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych. ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę. 45.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego . Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII.w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” . a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . Stosowane dawniej duże dawki wit. przeciwuczuleniowe.niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem. stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia).przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego.w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia. Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne. hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe.niedowład typu Bella – steroidy np. później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę.jest leczeniem przyczynowym . potylicznego mniejszego. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego.Leczenie: . Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne. B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne. Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama . W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda. łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda .gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz. Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) . leków przeciwzapalnych . Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni.

wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej .objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie .silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha . Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: . jak: . Jeżeli kieszonka jest dość szeroka. ropowicy. a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych.szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych.szczękościskiem . W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami.powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych . Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg. w okolicy podjęzykowej.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło.zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych . należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy. Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie.Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: .zapaleniem kości . zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej. . Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy. a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju.zapaleniem okostnej . Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej.anginą . W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid. ropni wewnątrz.zapalnymi powikłaniami torbieli .zapalenie kości .zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej. podżuchwowej.i zewnątrzustnych. Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej. a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy). najlepiej pantomogramu. która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę.ropniem okołomigdałkowym . skrzydłowo-żuchwowej. .podwyższoną temperaturą ciała. Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła. w okolicy zęba mądrości. przygardłowej.

Mogą to być guzy egzo.raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris). jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich.lub endofityczne. Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa.kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46. Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia.nieprzydatność w zgryzie .Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum. Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej. Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia.zgorzel miazgi lub ropne zapalenie . który wtórnie nacieka kość szczęki. co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych. kwalifikuje się go do pozostawienia. odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem. W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby.raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) .nawroty stanów zapalnych . cylindroma). . Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. rzadko występuje postać brodawkowata. Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną. Wskazania do usunięcia zęba stanowią: . to nacieka powierzchownie błonę śluzową. W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement). Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki. Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać. Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła.brak miejsca w łuku . Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki. Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek. Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. Wyróżnia się: . Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale).

powodując nasilenie bólów głowy. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. co utrudnia wczesne rozpoznanie. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. Z czasem powstaje owrzodzenie. złe przyleganie protezy. świadczą o naciekaniu . podżuchwowych i szyjnych. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów. bóle występują poza gałką oczną. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. Objawy kliniczne. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie. Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. przeczulicę w tylnej części podniebienia. Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. zazwyczaj późne. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia). powstać może połączenie z zatoką szczękową.Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. w okolicy skroni i karku. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej. Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa.

Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami. laryngologiczne i okulistyczne. Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi. który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę. Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka.zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej . przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa).jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi .rinoskopii przedniej i tylnej .zniszczenia ścian kostnych .a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa.łzawienie . NMR. które stanowią: . podżuchwowych i szyjnych. dużą wartość ma KT. . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: .endoskopii zatoki szczękowej .badaniu rtg . Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny.Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym. . musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej. Rozpoznanie opiera się na badaniu: .klinicznym .uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian. zdjęcie pantomograficzne.wytrzeszcze gałki ocznej . Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych. Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej. szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki. zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia. sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego.a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne.rozchwianie górnych zębów . a także USG.górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu. KT.

ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) .dolna ściana nosowo-zatokowa (3) . Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki. najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury. IV – tylno-górny wewnętrzny.boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) . Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. komórki sitowe. tym gorsze rokowanie. nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki. II – przednio-dolny zewnętrzny. dół skrzydłowopodniebienny) . Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny. wprowadził Ohngren. Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) .III – przekracza linię środkową. guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania.I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki . Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego.IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki. Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół. Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . Topograficzny podział. odległe przerzuty. bez przekroczenia linii środkowej . III – tylno-górny zewnętrzny. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe). Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie.II – przejście poza ściany zatoki.Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego. oczodół.nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu .nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) . Szczękowej.dno zatoki T2 (1) .

Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych. pieczenie i mrowienie języka. czyli n. potylicy. t. że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. gałki ocznej. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego. Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny. Sludera. potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie. Zespoły: Costena. Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego. częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie.nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie. zaburzenie smaku. szczytu głowy. może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym. Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona.nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) . Łucji Frey. bębenkowa). Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach. uszno-skroniowy. bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej. karku oraz ramienia. n. metaliczny posmak w ustach. ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. a nawet skórę (2) . W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania . Hoigne’a. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka.nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. ucha. językowo-gardłowy. Wydaje się zatem. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n. uszno-skroniowego z n. skroni. Wiadomo. Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) . że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle. Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi.nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) .T3 (1) . Silne bóle.

bólów. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. silnymi wstrząsami ciała. Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. trójdzielnego. Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. Może trwać około 15 minut. tzn. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. Brak objawów zapaści naczyniowej. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać. ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. halucynacjami. Etiologia . Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną. dotykowymi). stanowiącego drogę smakową. czy klonazepam. fenytoine. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. ból twarzy Hunta. natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. Objawy Objawia się panicznym lękiem. Tworzą go włókna czuciowe. Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. Ustępuje samoczynnie. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi. jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. Częstym powodem patologii są wady zgryzu. stosując karbamazepinę. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. neuralgia nerwu pośredniego. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego.

wg wykładu w głębi twarzy. . kłującymi. strzelającymi. wyrostka sutkowatego. górne.obwodowa neurektomia powyższych nerwów . Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. pęcherzyki surowicze w uszach. co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym. towarzyszy mu łzawienie. zawroty głowy i zaburzenia smaku. w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. Objawy Charakteryzuje się silnymi.Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej.wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. Bóle występują w uchu. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej. .karbamazepina. Promieniuje w głąb twarzy. ślinienie. nieprawidłowości anatomicznych nosa. przeszywającymi głęboko w uchu. Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. korzenia języka i gardła. Wg wykładu promieniują do ucha i karku. stałymi i napadowymi bólami. Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne. Leczenie Leczenie: . Porażenie nerwu twarzowego. szum w uszach.leki p/wirusowe. małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego. Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. Ból nie jest prowokowany. częściej u kobiet. wysięk z nosa. do szczęki. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe. ciał obcych w .VII. – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n.

który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim.podniebiennego. nowotworów. Odczuwany jest w głębi twarzy.nosie. łzawienie. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. zatoka szczękowa) i podniebienia. Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła. w głębi policzka. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. szczękowy. Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n. migdałków. Ból promieniuje do ucha. w okolicy podstawy nosa. sitowie. niedowład podniebienia. Epidemiologia Rzadko występuje. Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. do tylnej ściany gardła i barku. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. podniebienia. dociera do zwoju. jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne. guza szczęki. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej. wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu. inni autorzy uważają. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo. że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej. Rozpoznanie . obrzęk policzka. czuciowe i ruchowe. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. Konsekwencją jest jednostronne. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe).

ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n. uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: . Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego.włókna czuciowe. Etiologia Powodem są procesy dot. Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia. naczynioruchowe dla skóry.V – karbamazepina. Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. ślinianki przyusznej. że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych.wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz . Uszkodzenie ich powoduje. .zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu). Objawy Do objawów w tym zespole należą: .urazu (najczęściej) lub . Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból. oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne). usunięcie ślinianki przyusznej). . pieczenia. Do uszkodzenia n. Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę. W ostateczności silne. W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego.Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia. Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa. oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze.zabiegu operacyjnego (np. Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n. . uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: . fenytoina. Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej.wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki. że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry.przeczulica skóry tej okolicy.

cukrzycą) 2. .ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): .+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np.nacięcie ropnia } w 90% bez . Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan). Ropowica 1.usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów. który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy . gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3.antybiotyki 2.odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4. zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować . Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) .uszno-skroniowego. śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny.blokadach. . piekące.struny bębenkowej. 48.jest to doraźny sposób w ostrym stanie .znieczulenie nasiękowe . lub .przecięciu (neurotomii) n.usunięcie zęba do czasu.czy mleczny czy stały 1. usunięcie zęba. palące. Leczenie Leczenie polega na: .Uformowany ropień Dorośli: .. drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3. szczękościsku 4. powstaje w ten sposób sztuczna przetoka .nawiercanie wiertłem przez bł.ząb wielokorzeniowy usunąć. OKW .ząb przyczynowy. Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne .sączkowanie } antybiotyków .napadowe. ostre ropne zapalenie tk. ustąpienie obrzęku. językowo-gardłowego lub . parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej.przecięciu n.

Zaburzenia czynnościowe (zwiększone.popromienne uszkodzenie ślinianek c. Zakażenie ogniskowe: . Zapalenia swoiste i nieswoiste 4. usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki. Wady rozwojowe 8. zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym. 5. Przetoki ślinowe Inny podział : a.dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku . Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5. Wady rozwojowe b. lecz. zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6. OKW. Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2.ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk.kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena .pierwotne zapalenie ślinianek .. a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku. Nowotwory 7.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49. resekcja korzenia. Torbiele 3. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1. Choroby zapalne: . Choroby niezapalne: .

Torbiele f. badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu). Szczękościsk Leczenie: . bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa .środki ślinopędne.wtórne zapalenie ślinianek d. Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek. Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4. następnie zapalenia. pantomograficzne).kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty . sialografia . kostniakiem. pozostawionym korzeniem.przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy. kamieniem żylnym.. radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz.gdy występują objawy niedrożności . Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek. Nowotwory e.kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc.rozpoznanie na podstawie: wywiadu.Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2. ogniskiem zagęszczenia kości.fosforanowej.Silny ból o charakterze napadowym.gdy brak objawów niedrożności .bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków. zawiązkiem zęba. przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk . w chorobach enzymatycznych .zachowawcze.lub zewnątrzustne. przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1. w zaburzeniach gospodarki wapniowo. przeciwbólowe.flebolitem.badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5. rozkurczowe. kamica ślinowa. najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%). USG.

drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni.wysychanie.przetoka ślinowa 4. podwyższone OB. Z powodu zaniku tkanki gruczołowej.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu .obraz kliniczny . gardła.marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1.przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi. .powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia .przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA .torbiel zastoinowa 2. Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego. przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce. wzrost limfocytów we krwi . naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień.ropiń ślinianki 3. zmniejsza się wydzielanie śliny. Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem .bardzo rzadko . Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. zmniejszone wydzielanie łez . pieczenie spojówek. stany podgorączkowe.leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1.suchość w gardle i jamie ustnej .Zespół Sjogrena.usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg . w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie.. nosa .chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie. Rozpoznanie: . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej.zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu . suche zapalenie spojóweki rogówek.sialoza reumatyczna.nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki. wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi. KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY .

wzrost immunoglobulin IgG.fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY.może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia. histerii Leczenie: przyczynowe .środki ślino pędne .zmniejszone wydzielanie śliny . ołów.brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne .okulistyczne: sztuczne łzy . choroby gorączkowe..w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła. witaminy A i B complex . środki przeciwgorączkowe . sialozy.okulistyczne -neurologiczne . B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy. choroby psychiczne.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych .witaminy A.w nerwicy wegetatywnej. IgH Różnicowanie: .pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3. przy paleniu papierosów Asialia.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. oligosialia. kamica ślinianek.zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych . chudnięcie . łzowych i końca języka .zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego . arsen).sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate. Zespół Mikulicza . IgM.z zespołem Mikulicza i Heerfordta .suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: .spadek albumin . witaminy A i B1 .etiologia alergiczna .obustronne powiększenie gruczołów ślinowych.z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy.dyssialia.być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: . polekowa suchość jamy ustnej ( atropina.Zespół Heerfordta . to kserostomia prawdziwa Np. w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć. wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości. jamiste ) . stany podgorączkowe.reumatologiczne 2. osłabienie. antyhistaminowe).objawy ogólne.

stosowanie atropiny (tabl.antybiotykoterapia .zakażenie może szerzyć się na kość. 0.0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1.kilaki . próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: .osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne.chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia.najczęściej jako ognisko wtórne .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: . mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki .sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: .. operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI . czasem usunięcie ślinianki. promieniczak.chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne . a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych . po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .rzadko .PROMINICA 2. promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły.GRUŹLICA 3.KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.głównie ślinianki przyuszne . uraz. usunięcie gruźliczaka.głównie w śliniance podżuchwowej .wtórne naciekanie tkanek .guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi.swoiste farmakologiczne . wycięcie zaciągających blizn KIŁA .swoiste farmakologiczne .usunąć GRUŹLICA .przy kile II i III rzędowej .

częste w śliniankach podjęzykowych . nerw twarzowy.związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi . przewody. wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja. miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne. szybko powiększa się i może mieć postać mnogą. naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia.całkowite wyłuszczenie torbieli.powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki. .okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący .(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego). badanie radiologiczne.uszkodzeniu może ulec miąższ.TORBIELE ZASTOINOWA .wycięcie przedniej ściany.przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: . zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ.owalny.stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE. więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE.w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE .najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej. który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej.pień lub gałązki . cienka torebka.z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo .operacyjne 1. USG Leczenie: . uczucie ciała obcego . czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej . wyłuszczenie torebki torbieli 2. nakłucie ( płyn ciągnący. przeźroczysty).śliny.ŻABKA-RANULA .90% włośniczkowe. rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia.charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości.brak objawów.

Założyć dren. fizykoterapia ) . zmierzyć.Objawy: ból. Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę. powiększenie gruczołu.by był po śniadaniu.2). Rtg. Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki. osłona antybiotykowa 3. chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2.choroby serca . Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy.ch.ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu . przebyte IZW. wynik INR w dniu zabiegu (norma 0. 6. poniżej 50tys. 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad. do lekarza rodzinnego.ciętych. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego. Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia . Acenokumarol – skierow. Leczenie: . czy wziął leki. zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy.jeśli przyjmuje Sintron.chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50. ran postrzałowych i jatrogennych. po lekach. krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę.korzeni z miazgą zgorzelinową lecz.przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1. najlepiej pantomogram . Nadciśnienie: czy leczone.zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. obrzęk. tarczycy . Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych. kłutych. sinice. wady wrodzone. gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K. zachowawcze . Czy występuje alergia na leki. Czy choruje na cukrzycę. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością.8-1. penetrujących.przed planowanym zabiegiem w j.chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu. usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: .nadciśnienie . Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4.jaskra .

neurologiczne: stan świadomości. oskrzeli. drgawki. nadciśnienie.ocena sprężystości. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal. Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu.czy był już znieczulany 7. omdlenia. ustnej. zawał. czynność wątroby i nerek.ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j. wilgotności. warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca. U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania .obciążenia rodzinne . ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność.zawód. cukrzyca inne). ruchomość stawów s-ż. funkcje sensomotoryczne . jod. brzusznej :wzdęcie. pokarmy -przyjmowane leki . znieczulenia czy współistniejących chorób. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia. rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność .ocena obwodowych tętnic i żył . płuc.osłuchiwanie serca i płuc . ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne. Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8. (np. porażenia) ( choroby tarczycy. wartość ciśnienia tętniczego .dotyczy narządów i układów. uzębienie . padaczka..używki . perystaltyka .badanie j. astma. Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. .alergie – w szczególności na leki i inne np. wodobrzusze. niewydolność krążenia. rozedma) (bóle głowy. Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych. obrzęki kostek. Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania. oddechowy. zakrzepica. choroba niedokrwienna serca. W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta. nerwowy. hormonalny. gruźlica. OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny .warunki socjalne .

z. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc. rutynowo u wszystkich powyżej 60r. RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. elektrokardiogram. składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki. steroidoterapia . Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron. glikozydy naparstnicy . gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową.stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca.choroby wątroby. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm. po radioterapii.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. cukrzyca. alkoholizm -próby wątrobowe . krzepnięcia . próby wysiłkowe. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym. zaburz. i K po 55. glikozydy naparstnicy . choroby krążenia. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. o ECHO serca. U osób obciążonych chorobami serca. steroidoterapia.ż.poziom płytek krwi. Nazwa pochodzi od grec. podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne. krążenia. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń. zębopochodne.+ wiek. Ścianę torbieli tworzy mieszek. Torbiele: kości. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski . choroby nerek. choroby wątroby. płuc. układu krążenia. rutynowo u M po 45r. nowotwory.grupa krwi – przewidywana utrata krwi . cukrzycą. tkanek miękkich. krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek. niezębopochodne.przewidywana utrata krwi. leczenie. Dodatkowo spirometria. środki moczopędne.w. zaburz. objawy. koronarografia itp. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy. badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: .koagulogram – choroby wątroby. Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51.j. warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej. otoczony torebką. przyczyny.stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł. cukrzyca. po radioterapii.morfologia krwi . Ogólnym. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np.

Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). a wielkość . w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. bursztynowy lub brunatny.mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej. Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. cylindryczny lub migawkowy. Pindborga i Kramera I. Zawartość torbieli. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka. masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry.chirurgiczne usunięcie torbieli. narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina. zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli). Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b. od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie. Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek. Nabłonkowe a. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru.wykazujący skłonność do rogowacenia. Zapalne 1)korzeniowa . Torbiele szczęk (kostne) A.

Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A.guz. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. owalnego lub okrągłego kształtu. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach. zaburzenia czucia przy ucisku na n. Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. Stosowane bywa bad.B. W przyp. niekiedy bad. guzami paranowotworowymi i zap. brak oporu kostnego.0g/100ml). Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. otoczony sklerotyczną obwódką. Torbieli zębopochodnych. przemieszczenie sąsiednich zębów.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. Różnicować z: nowotworami złośliwymi. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej. Nienabłonkowe a.albo do światła torbieli). warstwowe.w zaawansowanych przypadkach. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka. Krwotoczna b. przeglądowe. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. . Tętniakowata II. zdj. zewnątrzustne(pan tomograficzne. poniżej 4. kontrast do jamy torbieli. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad. Zastoinowe C. Boczna szyi E. nakłucie. rtg ( zdj. objawy zapalne. przysieczny. Ślinowa. Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. zastoinowa D. mikroskopowe. Naskórkowe B. histochemiczne. Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa.kości. Kliniczne. z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp.

rozmiarów.ZAWIĄZKOWA. W przyp. półzłośliwe (gł.bez otoczki osteosklerotycznej. możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego.jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych. ROZWOJOWE T.w szczęce. zapalenie kości. PIERWOTNA. . płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli. 8 i II przedtrzonowa .cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym. Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj. w I etapie.korzeniowej) . przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia.a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach). Wybór met.rozwija się w okresie. TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A. możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T.lub parakeratozy -na rtg. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany. złośliwe oraz schorzeniami układowymi. wyłuszczenie mieszka w całości. Szkliwiak). keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie. lokalizacji. kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem. zap. Występuje rzadko. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T. Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom. DZIĄSŁOWA. ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień. gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa.kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t. Zatoki szczękowej lub jej ropniak. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba.rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego. wykrywana na rtg 3) T. Leczenia zależy od: rodzaju torbieli. Różnicowanie: guzy niezłośliwe.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą.cystis primordialis.

wyrostka zębodołowego.w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t.cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T. 3) T. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu. eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba . t. torbiel środkowa szczęki. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA .cystis globulo-maxillaris . korzeniowej ( rozdęcie kości. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO. kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V.korzeniową. nie dając dolegliwości . a t. boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm). torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej). W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego. PRZYZĘBNA .t.środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego. t.cystis parodontalis. -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T.brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T. wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb. wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T.-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie. T.cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym. ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe. Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego. Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej. przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz. korzeniowych tj.

-Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej. brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione). Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne. przedsionka nosa. cystis introitu nasi. nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego.-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route). Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach. ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. cystis alae nasi.z nabłonkiem w-warstwowym płaskim. -T. bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa. mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B. skrzydełka nosa. . -błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych. korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych. w okolicy bocznych siekaczy i kłów.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie . -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu.początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg.cystis naso-labialis. Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli.cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy. -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego. NOSOWO-WARGOWA.

Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. Różnicowanie z ziarniniakiem prostym.postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka. -na rtg t. śluzak. Ognisko osteolityczne wg.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej. guzem olbrzymiokomórkowym. a zbieżne nachylenie koron charakt.korzeniowa i zawiązkowa. chrzęstniak. ziarniniak kwasochłonny. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne. ugina się przy badaniu dotykowym. włókniak kostniejący.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego. W T. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. szpiczak. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. Reckinghausena. przetoką tętniczo-żylną. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel.wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych. która może się okazać jamą torbieli. włókniako-nerwiak. Rozsunięcie korzeni zębów. W różnicowaniu rtg. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą. Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t. ch. zębopochodny włókniak. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. kostniak. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości.korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju.Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej. przerzut .a w żuchwie-owalnego.opukiwania objaw drżenia ( fremissement). Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych. naczyniakiem. włókniste torbielowate zwyrodnienie kości. mięsak Ewinga. zębiak. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany.

DWUCZASOWEJ. Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate. konieczność stosowania obturatora. ZALETY MET. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. zropienie torbieli. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli. dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora. WADY. cystectomia. odwarstwia go od podłoża. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek. Partscha. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat. metaplazja nowotworowa.cystotomia. a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą. białe krwinki i kryształki cholesterolu.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym.raka do kości szczęki. WYŁUSZCZENIE TORBIELI.naskórkową żuchwy. usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli. rozległa torbiel żuchwy.exstirpatio. PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku. met. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha. aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli. torbiel szczęki wpuklająca się do nosa. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu.prostota zabiegu i mała rozległość. dwuczasowość operacji. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat. rak pierwotny i t. której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem.wgłobienie czy odbarczenie. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli.

Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu. wieku chorego.należy przesłać do bad. podskórnego lub zapalenia kości. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. szczególnie w szczęce.naciek zapalny otaczających tkanek. a torbiel do wyłuszczenia. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli. wyłuszczenie mieszka w całości. Jama kostna wypełnia się skrzepem.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego. wzrost temp. Postępowanie. brak wznowy i metaplazji nowotworowej. hydroksyapatyt. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny. śluzówkę. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów. Beauvisa lub poziomego. biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. Zapobieganie. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate. II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca.. Modyfikacja Drozdowskiego met. kość i torebkę torbieli. Hist-pat.zdjąć szew i przepłukać jamę. T. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho.szczęki zropiała . wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy.

kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz. Leczenie. guzami zębopochodnymi. KRWOTOCZNA. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym. resorpcją guzów. ale wyraźnym ograniczeniu. martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego. wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T. częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej. szczególnie guzem Pindborga. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym. URAZOWA.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią .może dawać objawy podobne do ropnego zapal. zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T. powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym. Zatoki szczękowej. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli. samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów.

-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy. śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu).zastoinowa może występować w bł. ZASTOINOWA. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi. włókniak). guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem. ślinowa.cystis e retentione -należy tutaj t. Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz. zęby wśród gęstej. zastosowaniem przeszczepu kostnego. TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. surowiczo-śluzowa. włosy. zagęszczenie śliny. cienką torebką. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę. powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t. -T. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ. 2) T.lub wewnątrzustnego.śluzowej jamy ustnej. obecnością śliny lub śluzu. naczyniak. w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. Wyglądem z przeświecaniem zawartości. jak masy łojowe. przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją.ślinianki podjęzykowej.naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t. w zależności od położenia torbieli.cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego. urazowy. miękką spoistością .

Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t. brak przyczyny zębowej). Marsupializacja.przeglądowe. przezroczysty). ślinianki podjęzykowej. wargi. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca). chełboczący. rozstrzyga nakłucie. bad.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA. ŚLUZOWIAK. 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany. -rozwija się bezobjawowo. najczęściej zatoce szczękowej. Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli. rzadziej ślinowego -to miękki. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej.skórzastą dna jamy ustnej.cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego. Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. śluzowiaka zatoki.z kontrastem w torbieli lub sialografią. niebolesny.z kontrastem).mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj.ZASTOINOWA WARGI. które utrudniają jej wyłuszczenie. z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki.w przypadku t. . Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej.ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem. rzadziej przyusznej.wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem. Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. 1)wyłuszczenie torebki torbieli. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący. -różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści.-rozpoznanie: bad. t. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. Kliniczne.skórzastej-obecność gęstego. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T. śluzowiak zatoki szczękowej T.

przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych. Warthina). chełboczący guz w okolicy bocznej szyi. Powikłanie zabiegu. co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej. tłuszczak. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka. ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku. usg. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem. BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T.uszkodzenie n XI. guzy np. niebolesny. zezłośliwienie w kierunku r. T. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy.ŚRODKOWA SZYI.szyjnej wewnętrznej. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia .w mieszku nabłonek wałeczkowaty. którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi. T. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia. PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO. z cięcia wzdłuż szyi. Histologiczne. zapalenia.cystis colli lateralis.SKRZELOPOCHODNA. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny.płaskonabłonkowego -bad. po czym zakłada się ssanie czynne Redona. nerwów. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu. przemieszczona tarczyca. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. guzy kłębka szyjnego. zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych. od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T. nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli. BOCZNA SZYI.cystis ductus thyreoglossi. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową. naczyń.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole .

przylegającym do dołka stawowego.ANATOMIA.językowe). Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej.tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką.jest wypukłym walcem kostnym. Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła. oddzielona od niego chrząstką stawową. wypukłej. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej. Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy. Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k. Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY. szczególnie z przodu i z tyłu. przebiegającym równolegle do dołka stawowego. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę. Osiągając tu grubość 3-4mm. Jest cienki w odcinku środkowym. niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52.skórzastą i naskórkową.DOŁU ŻUCHWOWEGO. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. jest wypukła. FIZJOLOGIA. wklęsłej. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego. znacznie grubszy w częściach brzeżnych. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym.jest uwypukleniem kostnym. Dolna . guzy przytarczyc i tarczycy. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY.fossa mandibularis . PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką.części PRZEDNIEJ. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ. t. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. W odcinku tylnym.GUZKA STAWOWEGO. Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego.

Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale). Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej. Ściana torebki jest grubsza z tyłu. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. auriculotemporalis) . Jest ona tak luźna. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k. Obejmuje on guzek stawowy. Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi. Przyczep torebki na k.jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO.chrząstkowo-skroniowy -dolny.chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu. Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi. skroniowej do szyjki żuchwy. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe . skroniowej jest prawie kolisty.powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. Nie przypisuje się mu większego znaczenia. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy. SKRONIOWEJ. Wg. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. poza tym cienka. stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY. Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową. Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna. częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego.

obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu. Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego. odchodzących od t.ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE.głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI.N.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki. ŻWACZOWY (n.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3. w którą ruch się odbywa. Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ. co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE. podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE. UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia. Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t. Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu. massetericus) i N. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy . PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar). podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy. ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają.

przedniego brzuśca m.NA PRAWO-m. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III.żwaczy.dwubrzuścowego. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I. Konieczne jest przy tym USTALENIE K. z tym że tylne włókna m.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego.skrzydłowy boczny LEWY. łopatkowognykowego i m. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m. mostkowo-gnykowego. żuchwowo-gnykowy tej samej strony.skroniowego. Dna jamy ustnej i tylnych włókien m. -RUCHY BOCZNE.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II. GNYKOWEJ.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY. Drogę powrotną wykonują mm. -UNOSZENIE ŻUCHWY. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego.jest możliwe dzięki działaniu mm.odbywa się głównie dzięki pracy mm. -COFANIE ŻUCHWY. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: . skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi. strony przeciwnej. bródkowo-gnykowego. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej. ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre. rylcowo-gnykowego. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw.

hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy. WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.trismus 2) Przykurcz.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK. NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI.fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI . OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy.fraktura proces sus condylaris V.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ.contusio 2) Wylew krwawy.

klinowej. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. rozciągając się od szczytu piramidy k. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k. poniżej I gałąź n. a także I i częściowo II gałąź n. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy. bloczkowy. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi.skroniowej. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53.pod nim n. tzw. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego.trójdzielnego.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej. okoruchowy. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA. które nadają jej charakter ciała jamistego. skroniowa i potyliczna.zatokę kolistą. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki .okoruchowy. odwodzący. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki. Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły.bloczkowy. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n.niżej II gałąź n. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. ciemieniowa.n. które łączą obydwie zatoki jamiste. -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k. Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA.trójdzielnego. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła. N. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej.trójdzielnego. odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki.

czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej. VI n. upośledzenie ostrości wzroku jedno. zapalne.in. IV. którymi mogą być m. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło. V . przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania. zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych. rozwojowe. . Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki. -powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej. korzeniowe oraz zębopochodne.obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa. Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj. Leczenie miejscowe tj. Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi.przeczulica . zawiązkowe.silne bóle głowy . Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn. 54.światłowstręt . lecz.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym. 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie.3) splot żylny t.szyjnej wewnętrznej oplatający t. p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n. -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa). III. tarcza zastoinowa na dnie oka. wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne. Jest groźnym dla życia powikłaniem. śmiertelność 15-30%. czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: .

W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. wytwarzając większą. Przyrost objętościowy płynu. osteoblasty. fibroblasty. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej. leukocyty.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. powodując ich zanik przez tzw. IL-1) a także keratocyty. erytrocyty. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego. co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF . Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli. które z biegiem czasu otacza torebka. nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. sprzyjając wzrostowi torbieli. Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. TGF . W ich wnętrzu powstają jamki. Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. globuliny i kryształki cholesterolu. rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka. Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. albuminy. albuminy. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka.i plazmocytów. a następnie ziarniniak torbielowaty. komórki naskórka i odpowiednie enzymy. krwinki białe i czerwone. W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. płyn opalizuje. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych. Atrofię uciskową.IL-6. globuliny i nukleoproteiny. tworzących naciek zapalny. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. otorbioną jamę. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka .

powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. mogą występować:polidypsja. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55.• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk.T. czas podania ostatniej dawki insuliny. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. niewydolności nerek. owrzodzenia. poliuria. dawkowanie leków.ŚRODKOWEJ SZYI.powstają z ekto. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego. neuropatii i retinopatii. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. poliuria. skłonność do kwasicy ketonowej. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy. osłabienie. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych. T. 2) Typ II insulinooporność.miekkich. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja. powiększenie ślinianek przyusznych. nerwobóle.BOCZNE SZYI. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. szybkie narastanie objawów. raczej względny niedobór insuliny. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta . zatoki szyjnej. poniżej 20 rż. czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. leczenie. tłuszczy i węglowodanów. wzmożone łaknienie. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. Etiopatogeneza T. suchość w jamie ustnej. spadek masy ciała.

hiatus maxillaris.5-2mg glukagonu. ROLA. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. ZATOKA SZCZĘKOWA- . zimne poty.ANATOMIA. W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę. parestezje. U noworodka mają wielkość ziarna grochu. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru. NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE. SCHORZENIA ZAPALNE. przyśpieszone tętno. zaburzenia widzenia.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce. 2. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji).8 mmol/l (50mg/dl). bladość. Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie. można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. wzmożona potliwość. 24cm. zaburzenia koncentracji. POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. Pojemność każdej zatoki wynosi ok. kołatanie serca. ZATOKA SZCZĘKOWA. Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki. drżenie ciała hiperwentylacja. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. bóle głowy. słodka herbata. Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. zębodół kła natomiast leży przed zatoką. Rozwór szczękowy. gdyż już w 5m-cu życia płodowego. zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. który łączy zatokę z jamą nosową. -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. osłabienia. co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych. sok owocowy). umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. głód.

Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu.zapalenie migdałka podniebiennego . później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej. Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu. złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego . w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np. Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej.. Zablokowanie odwodzenia żuchwy. tj. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej.(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . 58. To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. policzka i skrzydła nosa.57. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej. które ustępuje po kilku dniach od urazu. uderzenie pięścią.zderzaka” twarzy.

Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli. Trudności w połykaniu i mówieniu. Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6. niekiedy oddychania 5.chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej.zakażenie zębopochodne 1.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) .utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych .zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej. Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8. zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: . zaburzenia oddychania 2.zapalenie ślinianki podżuchwowej . Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7.wewnątrz.. Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: . skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1.ropne zapalnie migdałków podniebiennych . Szczękościsk ( rzadko ). Chrypka 4. skrzydłowo-żuchwowej. Zaburzenia funkcji połykania. Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2.wg Krysta objaw różnicujący 3. Silny ból promieniujący do skroni 3. obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: .asymetria cieśni gardła 4. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej. podjęzykowej.

który będzie objęty wiązaniem ligaturowym.żuchwowej. Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. Jest najłatwiejsza do wykonania. rozporową.do jamy czaszki 59. Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego . podskroniowej . Jest wykonana podobnie jak szyna gładka. Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm. Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka. Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę.ku górze do przestrzeni skrzydłowo. Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach. skrzydłowopodniebiennej.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo. Szyna Tigerstedta gładka. z pętlami i z równia prowadząca. aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego. 2.do śródpiersia . Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury. że liczba zębów powinna być taka. Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach. WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi. 1. a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych. szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych. SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. opróżnienie ropnia i drenaż. Szyna Tigerstedta rozporowa. z tym. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego. czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu.

M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych. są używane przeważnie w pierwszej pomocy. 4. WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych.5 mm. 8. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny. Jest modyfikacją szyny gładkiej. Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. Szyna Tigerstedta z pętlami. Różni się od gładkiej tylko tym.3. ale muszą od niego odstawać na 1 mm. pod warunkiem. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. 5. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . SA one doginane w kierunku dziąsła. Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. Standardowa szyna Tigerstedta. że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. Jest rzadko stosowana. Różni się od szyny Sapera tym. Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi. Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej. 6. Szyny druciane standardowe. 7. że: . Standardowa szyna Hauptmeyera.kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . Szyna Hammonda.

można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach .jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe.pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej .ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 . dogięta na modelu gipsowym . ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane . UZĘBIENIE MIESZANE .jest to najprostszy sposób unieruchomienia.szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego . Przy złamaniach z żuchwie .6 lat mają: . oczkowe (2 – szczękowe) .szyna jest dobrze dopasowana do zębów. . Iry (2-szczękowe).zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: . unieruchomione).zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy .jeszcze lepsze . ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego. a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej.jest to odpowiednik szyny Tigerstedta. jeśli może zaburzyć oddychanie .w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego.całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie.dzieci w wieku 7-11 lat . a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych .zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów.nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową.

są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np. krwiaki. jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień.zęby rozchwiane .astma . Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte. szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania.bulimia.zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem . .braki zębowe .rozległości obrażeń . a także niektóre schorzenia ogólne. wymioty . w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna.unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe . zanieczyszczenie ran ciałami obcymi. Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań.Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn . znaczne przemieszczenie odłamów.unieruchamianie dwuszczękowe – Iry. Zakażenie. Innymi czynnikami. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem.ząb w szparze złamania .niedrożność nosa . Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi. służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia . choroby wyniszczające.choroba alkoholowa . pierwotnym. Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby.uzębienie mleczne . anoreksja . usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu. wymiany na szynę Tigerstedta .pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych.nieleczenia . choroby przemiany materii itp).padaczka .choroby serca i stany lękowe . oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: .ciąża .reflux. które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich.nieprawidłowego leczenia . Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym.złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy.

Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów. Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg. Leczenie je ortopedyczne. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad. . Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s. wygładzone i pokryte kością zbitą. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci.Naciek zapalny ropień.s-ż. Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. Rtg – końce odłamów zaokrąglone. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. Staw rzekomy (pseudoarthrosis). i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. rzadziej kości jarzmowych i szczęk. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Występuje po złamaniach szczęk u dzieci. jest promienica. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. Niedorozwój zatok szczękowych. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. wypełniona ziarnina i martwakami. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. szczególnie żuchwy. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. szeroka. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. a nawet połowy twarzy. jeżeli wydzielina zalega. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. szczelina złamania staje się nierówna.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. niekiedy z przeszczepem kości. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. ropowica przestrzeni okołożuchwowych.

nudności. 72K. Postępowanie: 1. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. co najmniej 5 min. Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: . Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: . Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych.nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją). nie na leżance. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca.wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. gdy . Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów.nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne. Z współistniejącym bólem w kl. sercowego –pogotowie. zagroż.duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m. OUN) -ból w klatce piersiowej . piersiowej. Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg. tylko w 70% rozpoznawane. rozpoznane w trakcie zabiegu chir. 81K. Ocenia się. zaburzenia widzenia. Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły. należy wezwać pogotowie (bezpośr.bóle głowy (najcz. odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3. U pacjentów z chorobami ukł.nadciśnienie przemijające . wysokie a stan ogólny chorego zły. nadciśnienie leczone ale niekontrolowane . że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze. Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków. wymioty. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu). sercowego.60. Postępowanie z chorym. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B.89 mmHg. Choroba niedokrwienna serca.spowodowane lękiem czy bólem .postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. życia ) 4. Potylicy). ciśnienie krwi b. Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80. Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg. 183B. Nadciśnienie t. świadomości (objawy uszkodz.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane .

Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. wieńcowej). spłycenie oddechu. . Ból tępy.) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu.bóle zuchwy. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany. Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego. .zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język). Ekwiwalent bólowy (objawy). Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki . zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego.przerwać zabieg . zator.zapewnić komfort. piersiowej. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg . jest to stan zagrażający zawałem m. Pacjenci. zmierzyć ciśnienie krwi. który nie ustępuje pod wpływem nitratów. . zapalenie.jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. wieńcowej.ból dławicowy. sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu.zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. wstrząs. Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują. który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny. niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl.podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę. Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg. karku.w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem. Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja. Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen. stabilna choroba wieńcowa. dławica Prinzmetala (zwęż. gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi.blady. charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki). Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: . a m-ca nie można określić. wymagają zmniejszenia dawek o połowę. ramion. zębów. tachykardia. spocony.szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji . nadbrzusza. t.brak możliwości kontroli ciśnienia . czkawka. duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) .podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. pozycję leżącą .

ucisk na gałki oczne. Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. choroby wątroby. szczególnie u dzieci.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . Z kości przez jej zmiażdżenie. spłyceniem oddechów. X. masaż zatoki szyjnej. Często u osób z nadczynnością tarczycy. Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. . wadą mitralną. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. sercowego. sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. kobiety w trakcie miesiączki. ochłodzeniem skóry. Tlenoterapia. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. zasłabnięcie. podanie płynów (NaCl. sercowego. niedokrwieniem m. dostęp do żyły. Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A. cukrzyca. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. DIC. niedokrwistości. zblednięciem powłok. naczyniowe. * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m. miażdżyca. lód. Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. stosowane są również kleje tkankowe.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m. dextran). Miąższowe przez wosk chirurgiczny. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. deslanosid. nadciśnienie. żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie. u których NIE ZSZYWA się zębodołu. Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. szczególnie kończyn. Odczuwany jako kołatanie serca. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). płytkowe. To: próba Valsalvy. szpital.

w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po. o ile sama tamponada nie jest skuteczna. Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j. Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw.5-3 (norma 0. czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem. IX. odstawić leki i przejść na heparynę.W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych.1. Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz. antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. 2.proakceleryna (czynnik chwiejny.czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI . ac-globulina) * czynnik VI . wit C 1000mg.globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A.2)./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys. ambulatoryjnych ranę zszywa.protrombina * czynnik III . Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę. zębodół zaopatruje się spongosanem. w 5%glukozie 250ml lub NaCl. Dikumarol./mm3).akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII .zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V . cyclonamina 2 amp. Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę).prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII .fibrynogen * czynnik II . rutinoscorbin. hemofilia Bcz.Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia. VIII. von Willenbrandtta (cz. osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi.czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) .8. AHG) * czynnik IX . Zalecane pojedyncze ekstrakcje. ustnej w warunkach szpitalnych. czynnik Rosenthala) * czynnik XII . Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I . 1. Preparaty te podaje się przed. przy krwawieniu podać wit. konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu. K dożylnie 2. Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. uszkodzenia śluzówki. przy poziomie płytek poniżej 50tys.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C.zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B. Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. Epsiaminokapronowy 2 amp. aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy). można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. hydrokortyzon 100mg. Sintron. PTC) * czynnik X .tromboplastyna tkankowa * czynnik IV . mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2.

natomiast bardziej elastyczne. . Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem. Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek. pogrążonym.9% NaCl. fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech. Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0. 62. Odwarstwia się płat śluzówkowy.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła . FSF czynik LakiLoranda. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki. W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość. transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina . ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się. którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami. Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej). Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii. 61.stabilizujący włóknik (fibrynaza.czynnik Fletchera * kininogen .wrodzony płytki przedsionek .* czynnik XIII . W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym.5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR.nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi. Pogłębienie przedsionka wskazania: . co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym.czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek. wytworzenie skrzepu. pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki. Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie. wlew dożylny dextran 40000 i 0.

Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) . ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki. o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje). Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych. szczególnie żuchwy jest promienica. . Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów. jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. Po 8 tyg. TK i MR. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. szeroka. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią.opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. 63. której brzeg jest dobrze odgraniczony. szczelina złamania staje się nierówna. w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. uschniętego drzewa. ropień. Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Leczenie polega na zapewnieniu . W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. wypełniona ziarniną i martwakami. . a tzw. .naciek zapalny.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający.

Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego. rzadziej szczęki. . Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. . Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym.zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. jeżeli wydzielina zalega. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi. niekiedy z przeszczepem kości. Przy porażeniu zarówno mowa. wygładzone i pokryte zbitą kością.Język – budowa. powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą. 64.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci. tzw. Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości .prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania. jak też żucia i połykania. . jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone. postępowanie w przypadku ropnia. trzon i koniec. W języku rozróżniamy nasadę. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. bruzda graniczna (sulcus terminalis). .staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu.zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. czyli grzbiet języka (dorsum lingua). Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. . Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną. Leczenie jest ortopedyczne. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. . Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów. Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone. funkcje. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji.

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2. 8 tygodni Zależy od: . TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ .GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI .) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów .w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych.krwiak ulega wchłonięciu. a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę .stanu ogólnego . ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew .68.odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69.z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty .intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne. kości i z okostnej .z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek .rodzaju .miejsca złamania .po 3 tygodniach jest już dość spoista.u starszych – ok. ale jeszcze podatna na przesunięcia .od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1.stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3.kostnina powstaje ze wszystkich ww. Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry.zanika obfite unaczynienie . a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę .u dzieci – ok. czyli ziarnina . TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne . 6 tygodni . 4 tygodni .osteoblasty wytwarzają fosfatazę. która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości.wieku chorego .w średnim wieku – ok.

a czasem powierzchowne kilaki. często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki . stosuje się więc leki przeciwkiłowe .leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) . błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków. rumienie. które mogą ulegać owrzodzeniu .mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami . należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) . w razie potrzeby.na części śluzowej mogą występować pęknięcia. błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej.leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi.przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste. ostrymi brzegami protez. nierówności.histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka . które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne.zmiana o wyglądzie brodawki . prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry. języku lub wardze . a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania .) .schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych . jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego. mogą prowadzić do przemiany nowotworowej .w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe.5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) .nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) .owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami. 0.zaczerwieniona.występuje na wargach.owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok. wypełnieniami itp.leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek.leczenie jest przyczynowe.1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) .w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) .

gdy dochodzi do owrzodzeń .najczęściej u mężczyzn (94. opalizujące zmiany III st – wyniosłe.leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących.klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . jak: palenie papierosów. .występuje na skutek niedoboru żelaza .zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin .możliwość zezłośliwienia wynosi 0. zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp. . wyrostki zębodołowe.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) .stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . nawyk przygryzania policzków. czynniki jatrogenne. PP i B complex . a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe. bruksizm. Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe.są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków. twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną . niedokrwistość.miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. używki itp. głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia . do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia.5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) .może być ograniczona lub rozlana .charakteryzuje sie niedokrwistością. B2.jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia. ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) .leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek. B. dno jamy ustnej. rzadziej podniebienie. sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej. brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła . niedokwaśnością. obrączki czy tarczki na języku . często u kobiet w wieku przekwitania .4%). żelaza.występują zwykle na podłożu neurogennym.najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.9%). .wg. wargi .-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej . prądy galwaniczne. rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy).z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin. głownie A.

) j. procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej. zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. dynamiki. Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. rozprz.ustnej. oka. ustnej. możliwość krwionośne i limf. przyczynowe (usun. (promieniowce. mieszanych. wykluczyć nowotwór 2. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. ale wręcz odwrotnie. Złożona budowa Różnorodność postaci. nacięcie. co umożliwia rozcięcie. Sąsiedztwo OUN i Zagroż. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. lecz. Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B. preparaty żelaza 70. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt. trudność określenia wrót zakażenia. Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń. drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. PP. szyi i jamy ustnej. oddychania 4. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). częste beztlen. Zwykle występują w obrębie twarzy.

Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna.nosa. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz. haluronidaza. chir. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza. wolniejszy przepływ krwi. brak zastawek. o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4.. 5 oraz 6) . zatok obocznych 6. możliwość nakłucia ropnia 71. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany.

o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły. kanał skrzydłowo-podniebienny. tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa. kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. klinowo-podniebienny. żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa . szczelina oczodołowa dolna. żyła oczna górna i dolna. o Wzdłuż nerwu żuchwowego.

w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici). Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. 73. Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki. spowodowanego zwolnieniem akcji serca. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m. Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca. przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej. przy nawet lekkim ucisku. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. Jest to stan chorobowy. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych.

Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości. O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg. 2.Zabieg odsłaniania korony zęba. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe. dolne kły i dolne siekacze. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich. Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości. Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. zatoki szczękowej. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0. zaburzenie hormonalne. Korzenie są często zakrzywione. Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego.przy podstawie wyrostka kłykciowatego. zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba. niedobory witaminowe. przebyte urazy szczęk.polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy . czyli od strony podniebienia lub języka. a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. połączeniu jej za pomocą . zniekształcenia porozczepowe. Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica. Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym. że znajduje się bliżej kliszt rtg. pantomogram).Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały. Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. co odpowiada mieszkowi zębowemu .5 mm. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. dziedzicznośc. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. prawidłowo zbudowany. torbiele i guzy nowotworowe. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania.

W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej.wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba. Jeżeli zatrzymany ząb. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej . bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego. ucisk na ząb sąsiedni. Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis). 3. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. 74. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu. ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową. b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika. zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. najczęściej górny kieł. jest położony podniebiennie. nerwoból objawowy. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe.polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. Wynika to z ułożenia zęba w kości. protetycznych i estetycznych. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki.

zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych. zapalenia zatok. budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. . bakterie atypowe: mykoplasma. zapalenia ucha. przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. pneumoniae. Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. legionella. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). 75. malformacje tętnico-żylne. Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia. jodowy) i możliwość infekcji. pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane. chlamydie.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. funkcji. niektóre Gram ujemne (-).

L i n k o c a m i d y : 1. . uszkodzenia wątroby i nerek. posocznica. rowamycyna.po. zapalenia zyl. Pseudomonas Auerginosa. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+). roksytromycyna. roitetracyklina. modyfikowane. Bakterie g-. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. Neisseria.gram ujemne (-). zapalenia pluc typowe i atypowe.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych. oksytetracyklina. Klindamycyna. metacyklina. w tym E. hipoplazja zębów.iv. po. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-. Lincomycyna po. zakazenia skory i tkanek miękkich. tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych. oleandromycyna???. iv. doksycyklina. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza.iv 2. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.iv. Proteus. po. zakazenia stawow i kosci. spiromycyna. T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok. zapalenie kości. w tym S.aureus. zapalenie wsierdzia. wtorne infekcje grzybicze. po. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica. karmienie piersia. dawercyna po. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek.iv. Dalacin C.colli.

III generacji I: Rp. Ceftazidim. Cefobid. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. Zinnat.v. Azlocylina. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+. farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej.acetylomuraminowego w ścianę komórki. działają silnie bakteriobójczo. Cefoperazom. Aksetyl.v +Rp. Cefiksym. Keflex. i. Securopen. iv. Ceftriakson. Zinacef. p. ureidopenicyliny: Enterobakterie. Rocephin. Rp.iv. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina.o. Monaspor. Baypen. Sefril. Cedax. V-cylina). Timentin. p. Hiconsil. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. są antybiotykami drugiego wyboru . Amoksil. Mefoxim. po. karbopenicyliny: Pseudomonas.Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. Suprax. Keflin. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. Mecylinam) -cefalosporyny: I. Rp.v. Ampicylina. Proteus. Mezocyklina. Mefotoksyna. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe.v. p. Duracef. Kefzol.o. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-.v +Rp. Amoksycyklina. iv. po. prokainowa. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa. Rp.iv. II. Cephalexin. rozpad komórki bakteryjnej. Claforan. bakterie G+: nieskuteczne. Carbenizylina. metycylina. p. i. G-. Duomox. i. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Tiar. i. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe. Temocyklina. Piperazyna. Mandol. kloksacyklina. nafcylina.o III: +Rp. Tykarcylina. Rp. Carfecillin. Ceclor. i. Cefaklor.o II: +Rp. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N.

tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna.i. iv  K a r b a p e n e m y . Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2.aureus. Tarivid. Oddechowego.o. Tienam.v.v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża.S p e k t r u m : bakterie G+(S. Noliein. Aztreonam. nie dziala na Streptococcus). tkanek miękkich. Teikoplanina. Kliebsiella. tkanek miękkich. .o. oporne na inne antybiotyki. kości i stawów. kości. tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-. p.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy.colli. p. nefrotoksyczność. Otloksacyna. Proteus. Rp.v Petloksacyna. Ciprinol. skóry. p. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1.bardzo szerokie spektrum G+ i G-.i. zapalenia ukl. Rp. Imipenem. i.v Nortloksacyna.ciężkie.o Cyprofloksacyna. Właściwy dobór antybiotyku . moczowego. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: . hepatotoksyczność. Rp. moczowego. G-(E. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej). karmienie piersią. sulbaktam. i. ototoksyczność. tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. Ciprobay. zakażenia układu moczowego. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-. Pseudomonas. p. dróg moczowych. kości i stawów. Abaktal. w tym układu oddechowego. Enterobacter. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność.

po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej. czasu leczenia i drogi podawania 4. urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku . Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości.0g/2godz. przewlekłym zapaleniem ozębnej. przed ekstrakcją. torbiele. a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności.z miazgą zgorzelinową. Ostre i przewlekle zapalenia kości 4. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim. z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3.Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą. po czym po upływie 6 godzin następne 1. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1.Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2. 76. Ropnie u osób wyniszczonych 5.zaburzenia hormonalne.zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej. krzywica .Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi. Czyraki twarzy 8. przed zabiegiem.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe. Ustalenie skutecznej dawki. zęby z torbielą korzeniową. następnie 0. Objawy uogólnionego zakażenia 7. Zapobiegania działaniom ubocznym 5.3.0g/1godz. Ropowice twarzy i szyi 3.wady rozwojowe.5g antybiotyku -Erytromycyna 1.

rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2.Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej.Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1.Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej . szczękościsk. zapalenie kości.zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. angina. zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych. usunięcie zęba . ślinianki podżuchwowej lub przyusznej. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte. skrzydłowożuchwowej. ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej. przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia.Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. szczękościsk.zapalenie kości. zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego. ewakuacja ropnia. ból promieniujący do ucha.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3. ropień okolomigdalkowy. ulożone podniebiennie.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego.Zabieg odsłonięcia korony zęba. najczęściej jednostronnie.

Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia. Najczęstsze schorzenie ślinianek. ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła. węglan wapnia. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: .77. związki organiczne.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. wąskie światło. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi. zawiera dużo mucyny. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. nawracającym odczynem zapalnym. białka. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych. ptialiny. sole nieorganiczne. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. • Ślina – zasadowe pH. kręty.

Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia.niedoczynność układu lub neuropatia (np. w otyłości. 2. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. K:M 9:1. niezapalne. częściej. w czasie ciąży i laktakcji.USG. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu. można wyczuć kamień) • Badania obrazowe. w hiperlipidemii. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego. szkorbut).silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa.nawracające. RTG. nienowotworowe choroby ślinianek. wyniszczenia u alkoholików. Objawy. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. 3.usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym). Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . Patogeneza nie jest jasna. Głównie dotyczą ślinianki przyusznej. pelagra. Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych.konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy). czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych). a zwlaszcza: u cukrzyków. przywspółczulny oraz leków psychotropowych. objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych. Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1. w menopauzie i andropauzie. bulimii. sialografia Leczenie chirurgiczne. obrzęk śliniaki i jej ujscia.• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból. w anoreksji. u cukrzyków czu alkoholików). wzmożona spoistość. w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri.

zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry. przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby. złe samopoczucie. próchnicę zębów). zaburzenia żucia. Zespół Heerforda • .75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu. obniżenie odporności organizmu. bóle mięśni i stawów. zwiększona liczba leukocytów. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów). suchość błony śluzowej jamy ustnej. z tendencją do strupienia. Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych.40%. pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. w toczniu rumieniowatym układowym (20%).naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny.zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej. powoduje: trudności w połykaniu. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek). niewielkie podwyższenie temperatury.Powiększenie ślinianki. • Brzuszne: przewlekłe. czynnik reumatoidalny. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby. Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość. Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza.podwyzszone. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki). • Oddechowe: suchość w jamie nosa. ból. łzowych oraz końca języka. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek.steroidy i leki immunosupresyjne.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. zapalenia opłucnej i płuc. obrzęk ślinianek przyusznych. obrzęk ślinianek przyusznych.

zaburzenie składu chemicznego śliny. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. witamini A. Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia.. endokrynny. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. wadami zastawek. 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki. kardiomiopatią przerostową. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. anafilaktyczny. płucnej. toxyczny). neurologiczne i fizykoterapia. toxyczny. Wstrząs – uczuleniowy. środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne. zaburz. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe. Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. Rytmu serca). objawy ogólne (stany gorączkowe. a często śmierci. septyczny.B comp. neurogenny. uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu.Występuje rzadko. zaburzenie czynności w 50%. w zwiazku z tamponada serca. płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78. osłabienie. wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny. ciezkim nadciśnieniem płucnym). Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. często nieodwracalne. masywnym zatorem tet. wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca. oparzeniem). Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. bądź też wszystkimi na raz. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek.zniszczenie w 80%. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. . Dawka 60-70 Gy. rozstrzeniową. z związku z krwotokim.

serotonina. a ponadto wzrost temp. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. z tym. i tlenek azotu. skurcz oskrzeli (duszność).2-0. W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg). leukotrieny. pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. obrzek blon sluzowych. a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np.. gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. przyspieszenie akcji serca. obrzek krtani. bladość. chlodna. swiad. Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. obrzek Quinckego. zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem. podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów. mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. ogólna. metabolity kwasu arachidonowego. Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. czynnika etiopatogen. . sinica obwodowa etc. jest to zatem szybko rozwijajaca się. ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym. kininy. tryptaza. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. histamina.5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. kalikreina). dynamiki oraz fazy wstrzasu. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m.Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu. wykwity pokrzywkowe. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg . sercowego. przerwanie kontaktu z antygenem. Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. ale dowiedziono także udzial IgG.

w. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. pierwotniakami. ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe. podanie tlenu 4-6 l/min 8. w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10. miedzy innymi w tk przyzębia okw. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia. nie przekraczając 40 mg. natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. p/wsk do stosowania takie same j.wezwanie karetki 2. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. bakt. 5% glukoze. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. mogą dopowadzic do . która powstaje przy ciezkim zakaż. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. np. W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji. Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9. W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. beztlen. (pwsk do podania jest padaczka. teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m.Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy. plyn wieloelektrolitowy. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min). choroba wrzodowa). świeży zawal serca. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . wirusami. jednakże może być spowodowany gram +.agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn.. podanie l.c. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7. Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym. którego terapie prowadzi się na OIOM. HAES-200. przerwanie kontaktu z alergenem 4. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju. padaczka. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego. zaburzenia rytmu serca. H1 w dawce 25 – 50 mg.5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5. grzybami. Plan dzialania: 1. a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg.2-0.

Krążenia Przysp.in. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego. Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu. Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL. nowotworem. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp.wystąpienia wstrząsu septycznego. w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu. co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec). Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu. polegają na monitorowaniu czynności życiowych. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane). dzieci. z cukrzyca. przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej. Wstrząs często powodują m. jak też tlenku azotu. czynnika aktywującego płytki – PAF). wzrostu przepuszczalności naczyń. . uszkodzenia śródbłonka. który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. Przem. Mat. po operacjach na p. Przysp. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. starzy. IL-6. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek.pok i układzie moczowo-płciowym). a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna. wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu.: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych.

9 stopni Erytrodermia – rozlane. obojętny. chory może być podniecony. zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). pobudzają je do wytwarzania cytokin. rana. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. tętno jest przyspieszone. bezpośrednio po urazie. łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. często pokryta potem. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. w początkowym okresie wstrząsu. chłodna. ułożyć go płasko z nisko położoną głową. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. Wiążą się one z limf. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. nie interesuje się swoim losem i otoczeniem. zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła. T . Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. wezwać karetkę pogotowia ratunkowego. ewentualnie unieść kończyny dolne. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. Skóry Spadek ciśn krwi . ale nieco później staje się otępiały. Aureus i Strep.• • złamania kości długich. Objawy: Gorączka powyżej 38. plamiste zap. nie poruszać chorego bez potrzeby. septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych. Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. zwykle słabo wyczuwalne.

Nowotwory łagodne – zasady. oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. zawroty głowy. leukocyturia. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas.Objawy narządowe: biegunka. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni.5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie. 79. Do zamrażania używa się krioaplikatora. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1. Temp. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. wymioty. T. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. Chirurgia laserowa: . Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu. –150 –180 stopni Celsjusza. Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką. Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany. Została stworzona molekuła V-beta. Zamrażanie powinno być powolne. ani radioterapii. Jeśli usuwamy to całkowicie. bo daja wznowy. wzrost stężenia bilirubiny. bóle mięśni. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie.

80. Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej. Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej. ale powiedzmy. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią .kamica ślinianek.w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz .w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >. .w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym.torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej . widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego. Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego .wczesne zmiany sialodochitis. daje to ubytek cienia ślinianki.. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast. OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1.). której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw. Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2. 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat.aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym. w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji . a tym samym niszczenie kom. która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek. Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3.. gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym . SIALOGRAFIA. WSKAZANIA: . neo.Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich..

trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu. Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli). leżą w grzbietowej części mostu. przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową. TK. 81. W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej. MR. Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego. Jądra krańcowe (nuclei terminationis). . Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri). Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi. że lepszym badaniem jest USG.sialozy. do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego.nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone.trigemini). Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor). w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis. utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia. w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis).jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n.w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ). Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n. Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego. Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe. na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: .ostre stany zapalne gruczołów ślinowych . podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi.uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze . brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem . Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego.trigemini) leży w grzbietowej części mostu.

meningea parva). Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym. Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej. Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego. dążąc do nerwu żuchwowego. otoczony przez oponę twardą. zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. bocznie od trzonu kości klinowej. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia. nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. która tworzy dla niego jamkę. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana. Zbiornik ten. mniejsza.oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ).Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. . Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny. gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej. odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a. Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej.

2. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi. biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego. Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną. w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej. poprzecznej i prostej. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa. do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego.meningeus nervi mandibularis). razem z tętnicą oponową środkową.ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n. Ta ostatnia. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny. Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. zaopatrująca przednią część opony twardej . . Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej. instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój. Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r. Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła. twarzowego i językowo – gardłowego.maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n. jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową.mandibularis). okolicę zatok skalistej górnej. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa. wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r.tentorii). a z niej do otworu okrągłego. jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową. Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. zaopatruje ona namiot móżdżku.Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. to znaczy że nakłuto zatokę jamistą.meningeus medius). Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r. 3. Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. w rzucie bocznym na guzek stawowy.

Gałąź boczna (ramus lateralis n. który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej. 3) nerw nosowo-rzęskowy. powieki i skórę.communicans cum n. Nerw nosowo-rzęskowy (n. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz. Nerw oczny Nerw oczny (n. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1. przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r. Nerwy rzęskowe długie (nn. dołączają się też włókna współczulne. Nerw łzowy (n.supraorbitalis). który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej. gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego.supratrochlearis).supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego.frontalis). obwodowych. który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową. Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3.ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej. najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1. a poniżej nerwu bloczkowego. Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej.lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego. które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach. przedłużenie nerwu nadoczodołowego. 2) nerw czołowy. Nerw nadoczodołowy (n. 2. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej.ciliares longi) do gałki ocznej 2.zigomatico).ethmoidalis posterior). do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy. Nerw sitowy tylny (n. Nerw nadbloczkowy (n. gdzie zaopatruje spojówkę. odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. oddaje gałązki do jamy nosowej.Do włókien pozazwojowych. Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową. Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n. Nerw czołowy (n. dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. cieńsza z dwóch gałęzi. . za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego.

infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej. ruchowy od nerwu okoruchowego. otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej.nasalis externus). o wymiarach 2x2 mm. stanowiąca korzeń czuciowy.nasales anteriores mediales). 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare. Jedna z tych gałęzi.. przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi. Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn. odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego. w woreczku łzowym. Nerw sitowy przedni (n. Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni). Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej. łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej. 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria . zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa. prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi. biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym. . W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr.ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki. zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. gałąź nosowa zewnętrzna (r.nasales anteriores laterales). czworokątny. Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy. Nerw podbloczkowy (n. radix symphatica.ciliares breves) w liczbie 3-6. biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis). w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa. Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski. Główną jego gałęzią jest: 4. radix brevis). radix media) od splotu współczulnego. Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari). leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego.

w liczbie 2-3.maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. doprowadzając do niego włókna czuciowe. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego.Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr. zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. 1. który opuszcza przez otwór podoczodołowy. 3. w tylnej części bruzdy podoczodołowej. a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n.Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr.alveolaris superior medius) często nie występuje. a potem do kanału podoczodołowego. Nerw podoczodołowy (n. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy. Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem. środkową i przednią. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole. Gałązki te (rami nasales)zespalają . dostając się na twarz.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego. tworząc splot zębowy. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie.alveolares superiores). Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół. gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna. Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi. Jedna z tych gałązek. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową. na guzie szczęki. gałąź dziąsłowa górna.alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. Pozostałe gałązki. Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka. Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. wchodzą do kanalików kostnych.żuchwowego).pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek. 2. które dzielimy na trzy grupy: tylną.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r.

Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum. Gałązka dolna. Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%.labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n. tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. w okolicy przyszcztowej. zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy.się z nerwem nosowo.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr. Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior). to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne.dentales superiores). gałąź jarzmowo-skroniowa (r. splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów. zwróconą do dołu skroniowego. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. Jeżeli nie istnieje. długość jego wynosi około 5 mm. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr. kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni.podniebiennym. zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie.zygomaticofacialis).zygomaticotemporalis). Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości. Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych. Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego. nerwy zębodołowe przednie w 25%. Rozgałęzia się w przedniej części policzka. Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. czy nie.gingivales superiores).nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr. środkowych i przednich tworzy w kości. ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny. gałąź jarzmowo-twarzowa (r.zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym. Wytwarzają go korzenie: . Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki. Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych. który wówczas je unerwia. Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. Górna z nich. albo cienkim kanalikiem kostnym.

n.nasales posteriores superiores mediales s. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych.1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. zwanym bruzdą nerwu skalistego większego.petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie. Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku.petrosus major. Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. 2)Nerw skalisty większy (n.nasales posteriores inferiores laterales). Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1. czuciowe. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr. Włókna przywspółczulne. przywspółczulny. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego. Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. nn. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego.canalis pterygoidei s.Gałęzie nosowe tylne górne (rr.sphenopalatini). Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n.radix facialis.nasopalatinus. Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze. są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi.septi nasi) przegrodę nosa. nie ulegając przerwie. Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2. ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. n. n. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien. współczulny.Vidianus).carotis int.).Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr. odchodzą od nerwu twarzowego. Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego. które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia. Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n. gdzie przebija chrząstkę podstawną.nasopalatinus Scarpae). przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich. Korzeń przywspółczulny. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa.petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a.nasales posteriores superiores).pterygopalatini. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową . a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr. 3)Nerw skalisty głęboki (n.

zespalając się z jego końcowymi gałązkami. Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne. 3.petrosus major). a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym.zygomaticus).lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis).przewodu nosowego dolnego i środkowego. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego. Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n. nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n.pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne. Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Mała gałązka.Gałęzie oczodołowe (rr. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej. . Od zwoju.intermedius) do nerwu skalistego większego (n. które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej. Nerwy podniebienne (nn. Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn.Gałąź gardłowa (r. Zarówno nerwy nosowe. stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. 5.palatini minores). zwana nerwem podniebiennym środkowym (n. Nerw podniebienny większy (n. Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze.palatinus medius). w którym droga nerwowa ulega synapsie.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie. Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej.orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. 4.

Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu. czasami możr w ogóle nie istnieć.mandibularis). Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. Przebiega bocznie od tych gałązek.buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej. która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. n. Nerw językowy (n. później między gałęzią . zaczerwienienie i obrzęk policzka. promieniujące ku tyłowi głowy. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia.buccalis. potem przedostaje się na stronę przednią. Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza. 2. W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. w końcu na boczną. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu. znany pod nazwą zespołu Sludera. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny. do ucha i do barku. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. 1. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej. następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. wiedzie również część ruchową. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego. w okolicy oczodołu i w szczęce. czuciowy. W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym. Tu rozpada się na gałązki końcowe. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części. Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust.Nerw policzkowy (n.

W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa. Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na . Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego.mylohyoideus). przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy. smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne. W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n.żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym. Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej. Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe. XII nerw czaszkowy i n. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym. 4. oddaje do niej delikatne włókienka.subligualis.linguales). skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej.sublingualis. Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. gałąź nerwu językowego.communicans cum chorda tympani). W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r.isthmi faucium). zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę. pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr. krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego. które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale). gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. Jest to nerw podjęzykowy (n. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. która wiedzie włókna dośrodkowe.communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego. oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. Nerw zębodołowy dolny (n.hypoglossus. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. jednak biegną z nim również włókna ruchowe. a rozgałęziające się w języku.tonsillares). następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej. z którymi łączy się zwój podżuchwowy.

temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej. Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy. owija się koło niego. że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej. unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej. 4.dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr. od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr. Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny. już jednolity. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego . Po drodze oddają gałązki do ozębnej. przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi. zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r.wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej.mentalis).gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy.articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego. Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior).membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy. Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior). Dalej. Na uwagę zasługuje to. b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n.parotidei).auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową. przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr. by rozpaść się na swe gałązki końcowe. W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr.alveolares inferiores posteriores et medii). przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca. . f)gałęzie stawowe (rr. pochodzące od nerwu skalistego mniejszego.meatus acustici externi). Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową. Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym. dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego.Nerw uszno-skroniowy (n. Nerw zębodołowy dolny. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego. unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową.

b)nerw skrzydłowy boczny (n. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego.massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny. a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej.pterygoideus lateralis).temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym.Nerw żuciowy (n.auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego. Tu . krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n. Korzeniami jego są: 1. kieruje się na zewnątrz. Zwój uszny (ganglion oticum). e)nerw żuchwowo-gnykowy (n. Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą.petrosus minor). 2. Często zawiera również włókna czuciowe. 5. tam odłącza sięod niego.Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego. Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej.masticatorius). Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy.pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. towarzysząc nerwowi policzkowemu.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n. po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego.odchodzi od pnia. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. d)nerw żwaczowy (n. gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym.g)gałęzie uszne przednie (rr.tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej. a także przywspółczulne. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn.Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n. Są to włókna czuciowe. leżący poniżej otworu owalnego. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego.pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego.

bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r.meningeae mediae). będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego. Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. Zwój uszny ma też inne połączenia.mandibularis).communicans cum chorda tympani).linguali). a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr. Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy. Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n. Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria).Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a.petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających. leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej. z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a. a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej. Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione.facialis). dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego.musculi tensoris veli palatini). 3. które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym. Tworzą one tzw. połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej. utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą. Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n. ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. Włókna zazwojowe wydzielnicze. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare. Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris.communicans cum n.communicans cum ramo meningeo n. 2)korzeń przywspółczulny. który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej. Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r. 3)korzeń współczulny (radix sympathica). Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju.auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: .gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare).parotidei).

poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim.sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. najrzadziej pierwsza. nerwem podjęzykowym (n. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). tzn. jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie. Brak odruchu obronnego. każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul. Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią). tylko po jednej stronie. W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. wchodzi w pole gałęzi drugiej. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n. prowadzi do stanów zapalnych. tj. Linie te. lecz tylko jedna z nich. Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego. kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym. zaopatrująca okolicę końca nosa. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. co może powodować utratę gałki ocznej. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego. zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe). Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą. wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. prócz zniesienia czucia na jej obszarze. unerwiający okolicę skroniową . tzw.auriculotemporalis od żuchwowego). guzach przysadki. powoduje wypadnięcie czynności czuciowej.glandulares). biegnące poziomo. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne. zwłaszcza na rogówce. . co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza. a nawet do owrzodzeń rogówki.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. Mięśnie żwacze ulegają zanikowi. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu). Porażenie gałęzi trzeciej. Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej. 3)nerw uszno-skroniowy (n. między jądrem nerwu a korą mózgu. najczęściej druga. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr. porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria). podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych.zygomaticotemporalis od żuchwowego).1)gałęzie gruczołowe (rr.

wargi) – pokryte szarym nalotem. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. bóle w mięśniach kończyn i stawach. Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. wzrost liczby limfocytów. język. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe. żywoczerwone i krwawiące. agranulocytozą. antybiotyki. podniebienie.82. preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. może być nabyta (sulfonamidy. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii. dziąsła. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej. w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. dreszcze.

w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania. fagocytozy.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby. z niewielką siłą. adhezji leukocytów) 83. Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia).aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi . Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1.bardzo szybkiego gojenia złamań 5.obecności ośrodków wzrostowych 4.ż. Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1. dzieci do 2 r. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3.dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów.ż. dzieci od 2 do 6 r.aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji. Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole.budowy kości i okostnej 2.

ż. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4. 2.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych. myślenia i przeżyć wewnętrznych.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań. najlepiej w znieczuleniu gólnym. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym.Dzieci od 2 do 6 lat. Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą. jego odrębny sposób bycia. Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. dzieci od 7 do 11 r. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka. jego osobowości. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka.3. dzieci od 12 do 15 r. 3. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie. wieku oraz rodzaju złamania.W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań. zęby mleczne mają zresorbowane korzenie. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych.ż. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1. a zęby stałe jeszcze nie mają .że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego. gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność.

że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. przewlekle owrzodzenia. natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową. stanów przedrakowych (leukoplakia. czynności i estetyki. 4. Zarówno jedne. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają . z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera. 2. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach. eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów. leczenia zniekształceń twarzy. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. a powikłania spotykane rzadko. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. po 2 – 4 tygodniach. przetoki i nadżerki) 3. nie przedłużanie czasu leczenia zmian. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. Zrost złamań następuje u dzieci szybko.Dzieci od 12 do 15 lat. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. 84. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5.ich ukształtowanych. 4.

co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n. nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np. stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85. a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). obgryzanie paznokci. Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano .wyleczeniu. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami.facialis. nerwowością. -objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego. picia alkoholu. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny. Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego. stresy. Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki. mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. niepokojem. 86. Przyczyną może być: .przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy. ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7. facialis) pod dnem komory czwartej. wewnętrzny niepokój.: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem.

część drugą (pars secunda). małą gałązkę. lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu. W miejscu. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. potem łączą się za sobą.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego. Następną. prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego.gardłowego. przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. śliniankę podżuchwową i podjęzykową. petrosus major). communicans cum plexu tympanico). Jego włókna czuciowe (smakowe). Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy. a przez zwój do gruczołu łzowego. aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego. a biegnące za kolanem tzw. Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. Dołącza się do niego nerw pośredni (n. Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r. nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego. gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo. odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego. intermedius). w grzbietowo-dolnej części mostu. Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy. tj. część pierwszą (pars prima). Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym. który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze. gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n. stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi). leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym.facialis). okrążając go łukiem ku dołowi. zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi). Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym.nerwu twarzowego (genu n facialis). nerwu pośredniego. Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. Stąd pochodzi jego nazwa. .

Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego.zygomatici). odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani). czyli pień jarzmowotwarzowy.vagi). 2) włókna przywspółczulne. buccales). Część górna wysyła: 1. Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). 2. przedniego i dolnego brzegu ślinianki. Strunę bębenkową. gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. gałęzie jarzmowe (rr. 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej. auricularis posterior). Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . i dolną. wydzielnicze. Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym. które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka.W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. temporales). rozpoczynające się zarówno w części górnej. prowadzącą włókna nerwu pośredniego. czyli pień szyjno-twarzowy. biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. gałęzie policzkowe (rr. wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani). Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto. odchodzące od zwoju kolanka. Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego. w którym rozpada się na część górną. które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi.bębenkową. Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno.skroniowym. stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego . do brodawek grzybowatych. jak i dolnej. gałęzie skroniowe (rr. 3.

Przy kontroli zębodołu stwierdza się. prócz nerwu twarzowego.przyczyny. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . marginalis mandibule) 2. leczenie POŁĄCZENIE JK. przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa. a wyjątkowo kła. czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie.nerw. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb. torbiel) . Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę. że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia. Mięsień szeroki szyi. Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. 88. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego.anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki .ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa. złamanie szczęk). Z obserwacji klinicznych wynika. pochodzącymi ze splotu szyjnego. bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki. unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi. postępowanie. gałęzie żuchwowe (rr. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis). rzadziej przedtrzonowych. Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: . tranversi colli). najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. najniższa z nich. superiores n. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr.chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa. Jest częstym powikłaniem. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. gałąź szyi (r. zmiany okołowierzchołkowe zębów.jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) . guz. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. Głównymi gałęziami części dolnej są: 1.urazy (złamanie guza szczęki. Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. mandibulares). sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki. Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym.

a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. a otwór do zatoki małych rozmiarów. Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić. Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii. Powstają bowiem następujące możliwości: . Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka.płat mostowy . Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod.operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza . odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej . a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce. zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych. ewentualnie dodatkowo USG.ząb usunięty lub korzeń wtłoczony.płat przesunięty z policzka . jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona. wyjecie korzenia.płat skórno – mięśniowo – policzkowy . prześwietlenie lub wziernikowanie. w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok. wkładanie setonu gazowego). zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych. ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca. Następnie wykonuje się badanie radiologiczne. Niekiedy tylko. zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym. czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej. z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej.korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki.płat językowy . Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba. dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu.metoda Zangego . może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce.ząb usunięty w całości. W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej .płat podniebienny arterializowany .

dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce. Płat ten jest wiotki. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy. Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym.ciało tłuszczowe Bichata . Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką.. do okolicy siekaczy. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki. zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia. ponieważ nie zawiera okostnej. Można też zakładać szwy materacowe. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Płat językowy . Metoda ta nie jest korzystna. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. dzięki temu jest doskonale ukrwiony. Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy. skąd przesunięto płat. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się.

Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. Wskazanie stanowi podeszły wiek. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. szczególnie ropnych. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. 0. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. aż . Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. dwuwęglanem sodu.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń.Płat językowy. Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. pobrany z bocznej ściany języka. Przy przewlekłych. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. policzkowy lub podniebienny. która może spowodować zator powietrzny. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej. charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. a zatykało to ułatwia. niezależnie od metody.

.zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy. .igła Kaegara.szyny nazębne..dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo. t. . skroniowego. uszk.przy użyciu piłki Giliego.Coldwella . żwacza. wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. . szyjnej zewn. etap II . zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca.przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą. .bez nacinania powlok twarzy. zębodołowy dolny. 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki .zespolenie odłamów szwem kostnym.dwuczasowa osteotomia.popłuczyny z zatoki będą czyste. . poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego.2 cięcia łączy się cięciem . 89. .jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf. Dal Ponta.wytworzenie wgłobień w kości na n.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego.) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista.odwarstwia się przyczepy m. .od wewnątrz.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy.dojście wewnątrzustne . . skrzydłowego przyśr. .cięcie zewnątrzustne.zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy.nerwowego.odsłania się pole trzema hakami.umieszczenie nerwu we wgłobieniu. . Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana .zachowuje n.wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana. .od strony jamy ustnej. . od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie. . zębodołowy dolny etap I . .

skaleczeniu.przebieg mięśni nie ulega zmianie. . .choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani.szyny nazębne.z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia.jest neurotoksyną. bródki z cięcia w przedsionku od 6-6. .wyciąg międzyszczękowy.zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna. . błocie itp.dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . . . 90. Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina. Tężec Tetanus. trzonu . Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach).dobra widoczność. Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu. kurzu.usunięcie nadmiaru kości z ok. które zużywają tlen). co prowadzi do stałego. . g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego.operacja języka.pole łatwo dostępne.wyciąg sztywny lub elastyczny.cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem.aseptyka zabiegu.„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego. występuje w glebie. . . . w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np.prosta technika zabiegu. .2 cm od skrawka ucha. okolica podżuchwowa.przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą.niewielki uraz. przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi. . . . Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie.Górskiego . zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej. .przeniesienie przyczepów żwaczy. wytwarzającą okrągłe spory. która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego. nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych. zwane też przetrwalnikami.dobre gojenie rany.wyciąg międzyszczękowy. . powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych.strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy.

przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia. • Fibrynolizyna. • Niepokój psychiczny. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy. • Wyczerpanie chorego. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe.może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. . ciepłota ciała podnosi się do 41 st. Wzmagają się odruchy ścięgniste. pojawia się odruch Babińskiego.• Tetanolizyna. • Stałe konwulsje. • Ból w okolicy rany. Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2. W ok. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała. • Skurcze robaczkowe mięśni. • Duszenie się.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk. Postać zstępująca. • Ból głowy. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA.

• Zanieczyszczone kurzem ulicznym. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe. chory w izolowanym pokoju.po 30dniach. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0.5ml-dawka przypominająca 2. 6. ziemią. Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza.0. Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec). Zwalczanie ataków. Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami.5ml.5ml. LECZENIE: 1. Prawidłowa pielęgnacja pacjenta. • Rozległe rany miażdżone i szarpane. • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). 5. nasennych. 3. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2. ZAPOBIEGANIE: 1. podaję się do 12 godzin od zranienia. podanie leków uspokajających.• Zgon. Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: . • Oparzenia i odmrożenia.na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN. Rozcięcie rany. Podanie anatoksyny/antytoksyny. 7. Dobre odżywienie chorego. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4.po 6-12 miesiącach-0.

91.obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie .nadmierne wysunięcie z.następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia. Rtg. Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie. ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu.wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze. jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową. zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy.unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa. wyciąg międzyszczękowy). dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie. towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk.

Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0. podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92. IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . VIII. Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie. Hemofilia B – cz. Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1. Hemofilia A –brak cz. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i.zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka. Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2. jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. okres półtrwania cz. nie można szyć po zabiegach) 1.nowego guzka stawowego. VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%. zropienie. Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych.5 . Wczesne (do 24h) 2. IX T1/2 = 24h.wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu.

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty.penicyliny. Odczyn okostnowy. sintrom. • • • . leukocytozę. Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej.wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta. heparynę. W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit. terapia 4-6tyg. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy. Pierwotnie przewlekłe. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia. kreatyninę i białko C-reaktywnw. U uczulonych na penicylinę-ampicylina.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa). TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2. Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia .2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce.og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin. Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna. glikopeptydy. cefalosporyny.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie.bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe. i metronidazol 500 co 6h. Zazwyczaj. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. kalcyparynę. a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg.

doustnie. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki). ropą i martwakami. powstają po 14 dniach od początku choroby.roztwory klindamycyny. Bardziej radykalna. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają. Chirurgia Ostre zapalenie. Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. choroba kesonowa. resekcja martwych odcinków kośći. 30 razy. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. polimiksyny. Dekortykacja. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości. wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. gazowy zator tętniczy. neosporyny neomycyny. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią. rekonstrukcje.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie . proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. bóle zębów i zatok. Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne.4-2. dekortykacja.Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia. . W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. Powikłania: odma.usuwanie rozchwianych martwych zębów. przyspiesza angiogenezę. Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej. zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. zaburzenia widzenia. cementów kostnych. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2. dekortykacja. resekcja martwego odcinka kości. gąbek kolagenowych. mogą ulec resorpcji. Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej. Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego. Stosujemy.

Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej. włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie . Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. na tylną ścianę szczęki.przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. 2. 96. przodowi i przyśrodkowo do pod. Klasyczne złamanie Le fort III. Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego.patrz pytanie nr 20. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego . Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe .W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej.oczodołowe 97. PGMT . miękkiego . Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3. kanału tet. biegnie ku dołowi. pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo . skroniowej w okolicy otworu zew. wliczają się w to złamania 1. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. ustawia je poziomo i napina je.

rylcowo-gardłowego.VII . zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m. działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy. przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk. pochodzące od nX i IX. biegnie po obu str linii pośrodkowej.unerwienie: gałązki splotu gardłowego. palatoglossus). palatopharyngeus). czasem gałązki n. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m. włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego .uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie. mięsień podniebienno-językowy(m.. tensor veli platini).biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym. skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m.rozpoczyna się w środkowym odc. podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t. podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym. szczękowej. unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie. część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej. cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego. druga część na haczyku wyr. skalisty większy. zwój s-p i nn. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami. a także drogą n. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym.rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej.VII przez n. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr.

szczękościsk.punkcja.regulacja zgryzu mechanoterapia. ż w pozycji Benneta. uzupełnienie braków zębowych . zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. Ostre surowicze zap ssż. ropne zapantybiotyki .99. trzeszczenie. o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis). choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew. etio nie jasna. zap ucha środkowego. zap przyusznicy. nerwowych. bóle w okolicy ssż. p/bół miejscowe okłady wysuszające.Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe.żwaczowy. zaczerwienienie skóry. zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres. o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu. naczynioruchowych. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry. bolesność dotykowa ssż. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis).unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap. ultradźwięków i diatermii . lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8. po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle. dreszcze.jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp. ropień przyusznic. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie. nieco podwyższona temp. chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta).w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. stos. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych. przeważnie u osób starszych. duży wysięk.jest najczęściej następstwem powyższego.

prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1.powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . sytuacji.występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . USG. farmakologiczne.Gońcowe zap. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany. przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne. oddechu. w późniejszym okresie mechanoterapia 100. zależne od rozpoznania. ssż. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka. miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk. wykonuje się także badanie Rtg.Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych. KT.Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz. miejsca. ciśnienia.szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów. szerokość. reakcje na światło . swoiste. orientacji co czasu. temp.

 bada się stan nn czaszkowych II. używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową. żeby. V . podniebienie  krwotok z języka. uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr. jamy brzusznej.podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) . kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy. protezy . kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki. tracheotomia 3. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką.Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek.VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki. fragmenty kości. nos. ewentualnie intubacja dotchawicza. szew materacowy i wyciągi na lejcach. III. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język. skrzepy krwi. nie wolno trzymać ich luźno.

20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. oznaczeni grupy krwi 4.prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4. przetoczenie krwi 7. tracheotomia) 3. bandaż 6.zaopatrzenie pierwotne odroczone. jałowa gaza . intubacja.Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6. płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9. odtłuszczenie. stała kontrola ciśnienia i tętna 8. zapewnienie tlenu ( podanie. należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7. zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. zapobieganie zakażeniu 5. przylepiec.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku .Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany. założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5. tk. opanowanie krwawienia 2.

transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi. ubytkach próchnicowych. Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja. aby krew i wydzielina z jamy nosowo. kieszonkach dziąsłowych. ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. odontolyticus.jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis. nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8. Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. gardła i dna j. israeli (najczęściej wywołuje promienice). złamanie kości. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej . zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych. naeslundi i viscosus.PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis).gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101. Występują w płytce nazębnej. głowa odchylona na bok.

Naciekowa (naciek promieniczy.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa. Centralna. Guzowata (guz promieniczy.kość gąbczasta). Obwodowa. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1. w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno . promieniczak.actinomycoma) 3.jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie. są przetoki.występuje rzadko. okolica podżuchwowa i kość żuchwy.infiltratio actinomycotica) 2. w 3 postaciach: 1. Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną. szyja. 2. które niszczą kość. wzrost OB. PROMIENICA KOŚCI. obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. tworzą się guzy ziarninowe. • Stany podgorączkowe. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). Guzowata-guz promieniczy. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3.

objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy. nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej. amoksycylina. wysokokaloryczna dieta. • Zranienie mięśni. Zranienie naczynia krwionośnego. Nakłucie nerwu. najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych. 102. witaminy.najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego. wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły. usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku. jedynie przy podaniu znieczulenia w m.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym. • Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni. POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej. postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową. z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. można łączyć np.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach. usuwanie martwaków.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu). usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności.

Martwica błony śluzowej. • Ból i obrzęk.przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie. Przerwać podawanie leku. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy. Podać tlen . zawroty głowy. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia. • Porażenie nerwu twarzowego. jak w leczeniu neuralgii.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego.się samoistnie. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek. Postępowanie: 1. usunąć wszystko z jamy ustnej. 2. objawia się bólem. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. prowadzące do bezdechu. przechodzący w senność. spadek ciśnienia tętniczego.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie. fizjoterapia.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie. leczenie: środki przeciwbólowe. objawy: niepokój. drgawki. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi.raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. bradykardia. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku.jak wyżej. szum w uszach. szczękościskiem.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę.

Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6. Utrata przytomności. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie).na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca.może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu). • Małe braki w uzębieniu. spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. REPLANTACJA. kły). 8. • Jednokorzeniowe. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. Przeciwskazania: .diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego. bezdech. Przy utracie przytomności. • Zęby z niezakończonym rozwojem. TRANSPLANTACJA. 5. 4. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające. powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów.udrożnienie dróg oddechowych. • 105. • Zaburzenia rytmu serca.3. zaburzenia rytmu serca. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia. • Zdrowe przyzębie. Farmakoterapia: drgawki. śpiączka. 7. nieuszkodzone zęby stałe (siekacze. IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg. Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg. drgawki. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze.

z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku.między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. tkanka tłuszczowa. płynie do soczewek kontaktowych. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. Implant jest materiałem sztucznym. Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu. nerwy i ścięgna. następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. kość. błona śluzowa. chrząstka. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole. • Ksenogenny. • Duże braki uzębienia.u tego samego osobnika • Homogenny. wodzie. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. leczenie kanałowe. Powikłania późne: resorpcja korzenia. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. • Złamanie zęba. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo. zakażenie. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy. jelito cienkie.implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji). Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. Rodzaje przeszczepów: • Autogenny.• Schorzenia przyzębia i miazgi. powięź. inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia. • Ropne zapalenie ozębnej. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni. Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe. znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów. soli fizjologicznej. mleku. ew. . po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. żyły.

może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: . podbródkowe. to nazywamy czyrakiem (furunculus). którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym.odczyn okoliczny. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań. podżuchwowe. LECZENIE. -Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. przyusznicze. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie. wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. niekiedy jako pierwszy objaw. które są powiększone. są szczególnie podatne na powstanie czyraków. • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. . szyjne i zagardłowe.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. to mówimy o perifollicculitis. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. POWKŁANIA. Nazywa się to czyracznością. która uległa martwicy. -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. takie jak kark i plecy. Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku. -Z tkanki. Implantacja. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. OBJAWY. Małe czyraki często nie wydzielają się. a po wygojeniu tworzą się następne. obrzęknięte (stąd miękkie. wytwarza się czop ropny. a czyrak jest żywobolesny. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. a zawartość ich ulega wchłonięciu. a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni. które goi się w ciągu kilku dni. O ile dojdzie do zropienia.

a nawet życia chorego. zawartość czyraka. Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. m. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. Powikłania ogólne ostrych.in. • Czyraka nie wolno wyciskać. D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej.purulenta abscedens. nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki. która nie wydzieli się na zewnątrz. Proces gojenia przebiega samoistnie. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis). Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. przez żyłę kątową (vena angularis). przesuwalne względem otoczenia. ropowica oczodołu. a także odległe ropnie przerzutowe (np. Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. zator tętniczy (embolus) 4. Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. Ropnie przerzutowe (płuc. ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. do płuc). adenophlegmone). wątroby. nerek. Występują także ogólne objawy procesu zapalnego. gruźlica węzłów chłonnych). Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia. kości – abscessus metastaticus) 6. Zapalenie nerwów czaszkowych (np. septicopyemia) . POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. mięśnia sercowego. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. mózgu. mononukleoza. dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. elastyczno – twarde węzły chłonne. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja). Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. warga górna). bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej.

Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. Zakażenie pochodzi z zewnątrz. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. jak zapalenie żył twarzy. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. a do jamy wprowadza seton gazowy. w których mogą powstać powikłania. Antybiotyki są wskazane. stosuje się okłady z rywanolu. natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. lecz czasem . Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. nie przyspiesza leczenia. ropnie przerzutowe. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo. Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. Czyrak i czyrak mnogi. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. szczególnie górnego i środkowego piętra.7. musi odbywać się w warunkach szpitalnych. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. Gdy zmiana jest w stanie nacieku. Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie. Gaza powinna być szeroka. Czyraka. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. Leczenie.

Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. gruźlica płuc. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego. środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających. krwawienia. wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. antybiotyki. zaburzenia rytmu serca. glukozy w surowicy krwi. w tym przy usuwaniu zębów. Badanie elektrokardiograficzne. Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione.ż. nadciśnienie tętnicze. przerost gruczołu krokowego). . Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy.również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych. ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu. ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych. rozedma płuc. bóle w klatce piersiowej. ropni przerzutowych do płuc. palenie papierosów. Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania.duszność spoczynkowa i wysiłowa. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy). b) oddechowy (astma oskrzelowa. h) alergia na leki (przeciwbólowe. liczby plytek krwi. przerzuty nowotworowe do płuc). u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca. czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności. kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy). poziomu elektrolitów. oceny obecności przerzutów nowotworowych. alkohol. u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania.powyżej 30 r. Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. mocznika. c) endokrynologiczny (cukrzyca. układu hemostatycznego. zabarwienie powłok). narkotyki).zachowuje ważnośc pół roku. morfologii krwi. Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. jej przesunięcia lub zwężenia. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. czasu krzepnięcia. d) krzepnięcia i fibrynolizy. badania ogólnego moczu. zakrzepica żył kończyn dolnych.

jamy ustnej i szyi (np. b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów. z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu. wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego. zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych. że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych. aparat Ambu. szczękorozwieracz. e) Stany zapalne okołoszczękowe.i nosowo-gardłowe. laryngoskop. np. w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. mnogie ekstrakcje). zleca się konsultację właściwych specjalistów. nowotwory dna jamy ustnej. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. trzonu żuchwy i języka. płyny . u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. rurki ustno.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. znerwicowanych. Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. niezawodny ssak. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. nacięcie ropowicy twarzy. usuwanie układu chłonnego szyi. stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. źródło tlenu. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych. defibrylator. d) Dzieci zdrowe. zestaw do tracheotomii. Pamiętać również należy. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. otwarcia ropnia okołoczękowego. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy.

w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. hypnomidate. Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. O2. Może być jedno lub obustronne (częściej). zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. tiopental. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. . podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. diprivan. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. 111.infuzyjne i krwiozastępcze. Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki. na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się). W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. Polskie przepisy wymagają. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. halotan. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe.

boczne. . Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. zażuchwowe. zauszne. połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew. Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. jedno lub obustronne (częściej). Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej. Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. ze szpary ustnej wycieka ślina. Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. naciska obustronnie na żuchwę do dołu. Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym. a niekiedy zdj. mowa bełkotliwa.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. podżuchwowe. przysrodkowe. odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. wewnątrzustne. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny). Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy. W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. otwarty. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). w kształcie kija hokejowego. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. Przez Kraszewskiego).warstwowe ssż. Zwichnięcie tylne – b.rzadko. Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze. towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. tylne. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. Chory ma otwarte usta. RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy.Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. połykanie utrudnione. policzki są lekko napięte i wygładzone.

a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza. Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) . zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy. może mieć charakter przemijający lub stały.). III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. a następnie kostnym zrostem pow. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. skrzydł. Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. niektóre schorzenia OUN. Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy. II° to niemożność wprowadzenia 2 palców. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń. Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. preparat Methocarbamol lub Mydocalm. W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. Przyś. Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. więzadłach. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. skroniowego). b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach.Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. stawowych lub tkanek otaczających. Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków. Czasem stosuje się aparat blokowy. blokadę nerwu żwaczowego. histeria . Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. zranień. dziobisty żuchwy. szpatułki. zabiegów operacyjnych i innych chorób.. później wskazana jest rehabilitacja. . Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. oparzenia. łyżki drewnianej.

stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy. W wywiadzie pytamy o – początek choroby. Równie często u chłopców i dziewcząt. Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary). nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia.. kości żuchwy lub wyr. W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr. Ma na celu wytworzenie nowego stawu na .w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. Nabyte. uszkodzenie el. kłykciowego lub dziobiastego. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe.. sutkowatego. zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego. Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym. w zwarciu i rozwarciu szczęk). Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte. dolna warga cofnięta. -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych. stawu). przyczynę (uraz.zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego. zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk. przez cięcie okalające kąt żuchwy.oraz przebieg dotychczasowego leczenia. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu. zapalenia). -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. złamania wyr. wg Schullera oraz pantomogram.Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow. stawowych. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe. w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego. Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny). Leczenie – prawdziwego kostnego . następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią . Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy. przyusznicy.wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej. -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte.

Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. hepatotoksyczny. . Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew. mielotoksyczny. 112.różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji. ototoksyczny. W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. Prowadzi do słabej. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk. Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by . uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany.

114. rozległości pola objętego promieniowaniem. Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą. Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae). Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych. stanowiące tzw.in. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową. . Największy odsetek występuje po leczeniu . proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. Bezpośrednie wiąże się m. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra.rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy. Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ). Przeponę jamy ustnej. Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej.doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego. Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa. którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw.zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego. na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. dawki dobowej. Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Mięskach podjęzykowych. który naciąga się przy niesieniu języka ku górze.

brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : . 2% jodkiem sodu. zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie.zamknięcie przetoki skórno.szczękościsk .hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie .skojarzonym.przetoki dziąsłowe oraz skórno.złamania patologiczne .typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1.zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek . często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok .płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2.radioterapia w wywiadzie .mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii . 0.zakrzepicę wewnątrznaczyniową . .zapalenie .hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2.ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno.radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek.ustne.występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego. .9 % NaCl.obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej. często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: . śródtkankowym leczeniu radem .częściowej nekrektomii.zmniejszenie liczby komórek .zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian. Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej . występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy.12 % chlorheksydyną.Rozpoczyna się od: .zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych . 0.przekrwienie .ból . Objawy: . .obnażenie kości .

lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. włóknikowe. zła higiena jamy ustnej. rozchwianych. Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. tkanek przyzębia. zapalenie przyzębia. utrudnionym wyrzynaniem. Ostre / przewlekłe (zanikowe. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. wytwórcze – surowicze. ze zmianami OKW. 115. Swoiste / nieswoiste 2.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy. rzadziej wirusowym czy grzybiczym. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. ropne zapalenie opon m-r. przedmiotowe oraz pomocnicze. głębokimi ubytkami próchnicowymi. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz. złamanie podstawy czaszki. infekcje. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym. ropne) 3. ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową.

• Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. twarda. BAC lub wycinek hist-pat. nakłucie diagnostyczne. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. szybki burzliwy przebieg. badanie bakteriologiczne. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . przebieg wolny. nieregularny) o Granice – ostre. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. elastyczna. ogólne złe samopoczucie). odgraniczone. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). dreszcze. rtg (wewnątrzustne. esktrakcją. szybkie tętno i oddechy. naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie. owalny. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. nieprzesuwalne. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. leczeniem zachowawczym. chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. zaczerwieniona. tkliwa na dotyk. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego. gładkie. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść. anginą. dolegliwościami ze strony ślinianek. niebolesne. gładkie. dynamika niewielka. krwiak. twarde. • Stany przewlekłe – początek często skryty. Kliniczne postacie zapaleń: 1. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone.• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). średnica (cm) o Kształt (kulisty. Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem. torbiel. mogą wystapic zaostrzenia. skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta. rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. pantomogram). miękkie. W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. wodobrzusze.

Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. odczyn kwaśny tkanke otaczających. wiązania Ivy) lub laseroterapii. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. z czasem powstaje błona ropotwórcza. elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). . którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. 3. Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. Dochodzi do rozciągnięcia torebki. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa. Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. 4. 7. Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. 8. otoczonych torebką stawową. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. chrząstki śródstawowej. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru. pochodzących z granulocytów. 6. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej. może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych.2. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. co jest zależne od siły mechanicznego urazu. panewki). 5. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. o dużej dynamice. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu.

obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust. Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. najczęściej zapadnietych. niewchodzące w pole protetyczne. Złamania te. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. zausznego. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte.Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone. w wypadkach komunikacyjnych. okołokątowego. żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy.

szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych.• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. torbiele. zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. wygładzenie pilnikiem. usunięcie przegród międzyzębodołowych. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. wyrówanienie ostrych brzegów. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. szycie . szycie) lub obu na raz. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego. złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej. szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. usuniecie frezem lub pilnikiem. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej.

zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej.nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X. co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej . po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia. w początkowym etapie – podścielenie protezy. Y. infekcja HPV. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate. szycie. kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . usunięcie przerosłych tkanek.• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy.

ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa.współwystępuje z: .• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych. Kamica ślinianki – sialolitiaza . z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze.na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) . często szczękościsk. potem ku przodowi do ujścia. kręty. ból ślinianki napadowy (tzw. najrzadziej podjęzykowej (1%). sialografia. Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart. stan kliniczny. ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) . powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad.jej anatomia – długi. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych . zaginając się na tylnej krawędzi m. przyusznej ma zasadowe pH. kolka ślinowa). Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: .cechy fizyczno-chem.zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) . żuchwowo-gnykowego . powiększenie gruczołu podczas żucia . RTG. 118. dużo mucyny.bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny. USG Wywiad: kolka kamicza. wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%). przyusznych (8 -19%). śliny – w porównaniu do ślin.

Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu. kostniakiem. 10dni.. przyusznej : j. bolesność uciskowa). wzmożona spoistość gruczołu. Częste płukanie j. choroba włóknista kości. unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim. ogniskiem zagęszczenia kości. Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. objawów. podżuchw. zawiązkiem zęba. Można też usunąć endoskopowi lub laserowo. Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. jeśli stan zapalny + wysięk ropny. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie. podżuchw. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. językowego i nasiękowe . Kamica przewod. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe. środki ślinopędne. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. VII Powikłania: torbiel zastoinowa.Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. Kamica miąższowa ślin. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. kamień może nie ujawnić się na zdjęciach. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram). pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. usunięcie. Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. ustnej.w. marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119. kamieniem żylnym (flebolitem). Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj. ropień ślinianki. przewodowa.znieczulenie przewodowe n. ślin. która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą . zaburzenia w wydzielaniu śliny. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz.

W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu. Niebolesność. ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. żwirowata. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica). Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. Np. Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. rzadziej w szczece i k. Nie jest to choroba rzadka. Nie zawsze wykrywana. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia. a zmiany kostne uwapnieniu. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. Przyczyna nieznana. Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. uwapnione. Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia. gałęzi). Chyba. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. urazy. zwłaszcza po urazie (np. Spoistość tych mas jest ziarnista. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. brak odczynu okostnowego. Możliwe też. Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. nieswoiste zapalenie bakteryjne. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. Czesciej wystepuje jednostronnie. usuniecie zeba). zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę. bezboleśnie. zaburzenia neurohormonalne. dając bezpostaciową kość. Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne. Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości. Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych.ż. a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę.osteoidalną. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji. deformujące kość żuchwy). Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych. trzonie. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: .jarzmowej. Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci.

ze zmiany wielokomorowe. ruchome. olbrzymich. Torbielowate. + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright. Zmiany występują symetrycznie. Najczęściej u starszych mężczyzn.>galki oczne ku gorze. szczeki. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu). utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż).w. Opis kliniczny j. Chirurgii w aktywnym procesie. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. Niebolesne. jarzmowej. Wezły sa miękkie. Leczenie: nie stos. symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach . nieprawidłowy zgryz. duzo kom. Obraz histo: mloda tkanka laczna. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. + zaburzenia hormonalne.u. najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci). klinowej. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat. Rtg. obustronne zmiany. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania. ciemieniowej. przemieszczenie galki ocznej. W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne. Zeby stale. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych). u wielu członków rodziny. bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy.może być brak zawiązków. a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza.ż. Potem uwapnienia i kostnienie. niedrożność nosa. (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy.przemieszczenia zębów. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r. duzo młodych naczyn. Upodabnia twarz chorego do lwa. niebolesne. zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. Deformacja policzkow w okolicy kata. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy.jak opis niżej z tym . ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. W j.

W kosciach pokrywy czaszki. Brak nawartstwien okostnowych. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. We wczesnych zmianach (przewaga tk.15 r. Zwykle w wieku młodzieńczym. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie.odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci. rtg. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia. W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. kark. Początkowo przewaga elementów tk. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) . Możliwe tez. sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok). „skórę pomarańczy”. KT . Później przewaga zwapnień i kostnienia. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień. klatka. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. Wykrywany najczęściej miedzy 4. „puch śnieżny”. Schorzenie jest dziedzicze. MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza. wloknista z kom. Ostra raczej u dzieci. łącznej. . mezenchymanej na drodze metaplazji. Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną . zalezy od okresu choroby.ż. hist-pat. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans. Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie. Rozpoznanie na podstawie kliniki. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej. a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. Stwierdza się tk. przypominające swym wygladem torbiele kostne. Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). klinowej.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw.

ale zalezy od umiejscowienia . postaci klinicznej. występujące w żuchwie u dzieci. czyli informacje kt sa w Kryście. choroba Reckinghausena. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego.u.Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. Wtedy farmakoterapia. kostniak. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. torbiel kostna. torbielowata postac szpiczaka. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca. ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: . kiedy zmiany ulegna uwapnieniu. bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych.Schullera-Christiana. zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie. Dlatego istnieje konieczność sanacji j. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby). dynamiki. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus.antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. zaostrzające. doszczętnie – tylko u dorosłych. ale u dzieci hamuje wzrost szczeki. szkliwiak. miesak chrząstki. choroba Handa. Rokowanie: Dobre. włókniak niekostniejacy. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle. choroba Pageta. ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. w postaciach jednokostnych. śluzak. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe.

raczej w żuchwie W rtg. stawu s-ż. czy np. stanem zapalnym stawu lub jego okolicy. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120. krwiopochodne kości żuchwy . 372B. Może być spowodowane rozrostem tk. przyusznicy. łącznej.nabyte najczęściej. Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie. nowotwory. reumatoidalne zapal. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte . ropnym ucha środkowego. Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka. wlokniakokostniakiem. Spowodowane urazem. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy. chrzęstnej czy kostnej.dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K.

ż. . trzonu i gałęzi. Inne to urazy okołoporodowe. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z . Klinicznie ocena zwarcia. gdyż powodowały powikłania. usta niedomknięte. pomiar dł. w projekcji Schillera. W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy. zgryzu. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. zapalenie. jak najszybciej. Zesztywnienie rozwija się powoli. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. zachowawczo mechanoterapią. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora. ptasi profil. który następuje w 30% przypadków. kłykciowego. Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia. lecz. ortopedycznym i protetycznym. do tk. 1 stawu. Zdjęcia warstwowe (TK). pantomogram(mała dawka prom. protetyczne i zachowawcze zębów. U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. Miesięcznie o 2-3cm. miękkich. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia. Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe. K=M. i radiologiczne.). Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. cofnięcie bródki. wady zgryzu -> próchnica kwitnąca. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). Wywiad: czy uraz.w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. Telerentenogram ukaże stos. zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy.lub wyrostka sutkowatego.ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. przemieszczenie w stronę chorą. Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. szkarlatyna. Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. chorej rozwijają się prawidłowo. zęby górne wychylone. schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str. najcz. Ewentualnie w znieczul. wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. po str. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. Rozpoznanie: bad klin. -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. Włókniste może być lecz. W jednostr. by nie doprowadzić do nawrotu. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie. 2 pozostaje zdrowy. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe.

o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0. Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży.braki skrzydłowe . ale ma podobne do niego cechy kliniczne.uzębienie resztkowe . łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach . 122. WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. Duże . w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak. choroba Crocker-Hartzella.w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka. twarzowego. Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym. gdyż zanikają same po porodzie. formujące się młode naczynia krwionośne. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie.Klasa 3. nadziąślak z naczyń włosowatych. komórki plazmatyczne. 121. szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n. Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia. Klinicznie: -żywo czerwone -kruche. lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. można usunąć elektrochirurgicznie.t. utrudniające odżywianie się chorej. limfocyty. Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. laseram lub krioterapią.brak pojedyńczego zęba -Klasa 2. Guz ciążowy nie jest nowotworem. który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. ziarniniak ropotwórczy. ziarniniak ciężarnych.

narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia. paranoja. zespoły nekrotyczne.. alkoholizm. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW. zespoły uszkodzeń mózgowych. nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia. demencja starcza. AIDS. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej .bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe. dysmorfofobia) -nadmierne.Klasa 4. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124.

niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0.5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0.-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej. Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego .5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym . Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych.

DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. porowata luźna kość gąbczasta . protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. 129) 125. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. 128. Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI. (inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126.

-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .

Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. 127.na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego. co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne .nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze . szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja. kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej. lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny. Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas. Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej. brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki. Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie.

z innych miejsc np. Polimery 2. Spoza jamy ustnej i. Kość mrożona 2. Alloprzeszczepy 1.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny. Z miejsc ekstrakcji v. guza szczęki. Autoprzeszczepy 1.z okolicy bródki. Bioszkło (Bio. Z guzowatości iv. Z grzebienia kości biodrowej ii.DFDBA ii.glass) iv. Kość liofilizowana i.Podział materiałów wg.szkielet mineralny /proteina/.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny. Z grzebienia kości biodrowej 3. gałęzi żuchwy. szkło biogenne. jamy ustnej. proteina meneralna i proteina sygnałów. Wolny przeszczep a. Koral ii. Szpik kostny b. Kość ludzka FDBA. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia . Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. Koagulat kostny ii. Nieorganiczny i.hydroksyapatyt. Bezzębny grzebień b. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a. Mieszanka kostna iii.BioOss • Przeszczep alloplastyczny.preparaty np. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. Materiały wywodzące się z kości a. Plaster of Paris ii. ceramika TC iii. Kolagen b. Organiczny i. fosforan wapnia Wszczepy kostne. 2. Z jamy ustnej i. Szpik kostny ii. Fosforan wapnia HA. Cement iv. Zębina iii. Kość „witalna” i. Przeszczep uszypułowany 2. substytuty kości 1. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. CaCO3.

Kość napromieniona (60. bioaktywne szkło organiczne. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. napraw obnażenia implantów. Nie resorbują się. Preparaty: BioGran. ich dehiscencji. Cytokiny i BMP-7. nie ma osteoindukcyjnych.Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem.Oss.dna zatoki szczękowej.organiczny. Ma właściwości osteokondukcyjne. ma porowatą strukturę. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. Czynniki wzrostu. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). Bio. nie zawierający jednak organicznej komponenty.glass. Colloss) Bio. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. porowaty materiał kościozstępczy. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu . Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. W organizmie jest przetwarzany na HA. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. Ma właściwości osteokonduktywne. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA. podwyższenia wyrostków zębodołowych. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia. fenestracji. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2.80 tys GY).jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. resorbowalny. jest resorbowalny. Są bioresorbowalne.

gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów. Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem. Aby ocenić. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości. W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle. angielskiego (augumentation). . Odbudowa tk.która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej.adoptowane z j.kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu.która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole. Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach. Augumentacja . na której wszczepia się implanty.przed I etapem leczenia chirurgicznego.Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex).Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe.na implant zakłada się błonę kolagenową. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram. na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony.Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg. które wymagają regeneracji.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy.BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129. zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie. W sytuacji. czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca.

zła adaptacja płatów śluzowo.Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. jedynie utrudnia formowanie brodawki.Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. przetoki. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy. obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej.okostnowych okrywających ranę. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami. które pojawiają się znacznie później. zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. nie powoduje bólu. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk. . 130. wczesne obnażenie implantu. wydzielina ropna. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. Groźne są infekcje głębokie. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury. która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach. Przyczyną zwykle są infekcje.

że utrata kości 1. do 6 tyg implanty Schtraumana. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości. Przeczulica. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy. Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka. w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna. Obecne skrócenie np. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa. lub uszkodzenia struktur nerwowych np.zawsze połączone z ruchomością implantu. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego. Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem.2mm w latach następnych jest prawidłowa. jest oznaką niepowodzenia. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. n zębodołowego bądź językowego. Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem). 0.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1. Stwierdził on.Dolegliwości bólowe. Inni . Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant.5 mm w ciągu 1 roku. niewielkie odczucia bólowe. +5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm.

ziarnina • Obrzęk.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów.przetoka. mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu. zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne. czy też chorobę układową.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. Powikłania późne.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy.brak skeratyzowanego dziąsła . Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0. ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej. ból • Zmiana koloru.2N) • Analizy płynu z kieszonki.w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować. Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu. przerosty błony . Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena. Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym. Późne przyczyny. wydzielina ropna w kieszonce. brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych.należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne. obrzęk . bóle. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła.to około 53% utrat implantów.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu.bujające dziąsła. ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny).

Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno. Przyczyny to zaniedbania higieniczne. augumentacja tkanek miękkich).nie towarzysz im zmiany zapalane.powiększenie tkanki okołowszczepowej. prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka. brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej). bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne. Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo. 131. nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna. Zmiany przerostowe.i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: . nadmierna ruchomość uzupełnienia. ruchomość łączników.

.z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania.bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości . Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy.cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości .po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej .0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n.w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne .sklepienia czaszki .0-2.0mm. . .zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego . kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania. jedno.zaburzenia wrażliwości n. frezy i dłuta) .z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych.w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej .0mm Powikłania.Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6.przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior . Są to : obszar pozatrzonowy.lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu.z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą . Sposób wykonania zabiegu.uwaga na uszkodznie n. które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe.z grzbienia kości biodrowej .Zasada. Bródkowego) .Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy.głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG .zębodołowego 1.cięcia osteotomiczne conajmniej 5.zachowujmy odległość od n.zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady. .w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .nieprawidłowości w procesie gojenia .

blaszka wew. . z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady. Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne.zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n. Wskazania.clunei -krwiaki -obrzęki .krwiaki. Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości. . . Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu.Powikłania.cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n.tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew.pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości . pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej . . stanowi transplantat kości Powikłania.) lub warstwy kości kortykalnej . .blaszka zewn. ropnie Zalety/Wady.transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych.powikłania opisane powyżej . i wew.zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 .rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki. . .Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów.rzadkie powikłania .lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu.mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej.przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm .niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej. umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu . -jedno.perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) .większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania. przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn.

dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania. .przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady . membranie kolagenowej .w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej . a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania.wysoka stabilność objętości Wymagania .grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm .dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości.matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi . Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony.hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np.nieestetyczne blizny .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny.niezależność od jakości tkanki odbiorcy . Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją .możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym .matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze .duże defekty kostne >6mm . Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: .stan po wycięciu nowotworu .odsłania się kość i pobiera przeszczep .kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości .zachowanie żywotności .stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety . . rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej ..niewielkie ryzyko infekcji . wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm .łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu . Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości.nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro.

latissimus dorsi i m.zaburzenia w procesie gojenia ran .wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki.przejściowe bóle Zalety/Wady . Wskazania .2cm) niż w części centralnej (0.10. i v.ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry.wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej .subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia . tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze .zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki .po odpreparowaniu mięśni m. Powikłania . Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej.nieestetyczne blizny .liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu .teres major.podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .ograniczenia poruszania ręką . Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1.4cm) Powikłania po zabiegu . Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji. oddzielone zostają naczynia a.-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej.

Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny.Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a. Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne. 210-218 132. rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty.można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . i v.niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. Circumflexa iliaca profunda . Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i . Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy.

mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne. przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy.rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym. -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne. równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo. jajowatym.Wady lecznicze. -szeroki zakrs wskazań. -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych. magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza . estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1.

zamków Ceka. które w znaczący spośób . -mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi . to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie.ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych. -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw.część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe.-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych. w które są zaopatrzone implanty Sposób 3. poleca się obustronne wydłużenie .ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: . łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4.

bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD . ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. bardziej ekonomicznie. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji. stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD. a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze.Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę.

fabrycznie przygotowanych e.. zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów.ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku. łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe. przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki. które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych. co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej .z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego.

Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach. teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego . gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów.

brak kosci. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi. Sztywnosc implantow powoduje. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie. 134. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu. Stosowane sa wowczas np.10 razy bardziej ruchome niż implanty.] str. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty. 269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach. Implantacja natychmiastowa – wady i zalety. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe . ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia.korony teleskopowe. Rowniez inna gietkosc.

wolniejszy(z tekstu) kriwaki. śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu.Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń .rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł.możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) .oś wszepu podąża w pusty zębodół. możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne . nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji.obrzęki.

niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem. do środowiska wolnego od zaplenia . nieco większy niż ząb naturalny .) str.wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji .po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką.wprowadzenie implantu .171-173 Wykłady implanty cz.oceniamy radiologicznie początek kostnienia .nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba.implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej. laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia. gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną .średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa . stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str.okres odroczenia od 1-12 tyg. ale nie ma wygojonej tkanki kostnej . utworzonym bez napięcia .szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć. lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) . mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: .można też użyć implantów stożkowatych. 1 . wgajane w sposób zamknięty lub otwarty.implanty te.Implantacje natychmiastowe: . 22-25 Urban&Partner tom o implantach. po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) .wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu .po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej.pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu.

są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover). lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe. U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np.powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej. Czynniki te. sterowana regeneracja tkanek (GTR . • komórki zróżnicowane. np. . WSKAZANIA.czynnikiwzrostowe.białka morfogenetyczne kości. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek. tzw. mitogeny polipeptydowe. TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem. np. • komórki zdeterminowane. nie są w stanie. są obecne w każdej tkance. napływowe z krwi. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się. Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji . PDGF . Cytokiny. np.molekuły przenoszące sygnał do komórek. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. Komórki wypełniające łoże przeszczepu. nabłonkowa) i trwałych (np. z których część należy do nadrodziny TGF-J3. że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww. amelogen polipeptyd r[A-4]. IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe. krążą we krwi. którymi są kolageny zrębu tkankowego. 1. komórki macierzyste. chondroblasty.extracellular matrix). mięśnia sercowego. glikozamino-glikany. podczas gdy inne komórki trwałe. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące). tzw. tkanka łączna. • komórki izolowane i procesowane. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM . proteoglikany. STEROWANA REGENERACJA KOŚCI. Wspomniana tetrada zakłada.guided bone regeneration). np. np. 2.płytkopochodny czynnik wzrostu. tkanki nerwowej. kość) mogą się regenerować. podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe. preosteoblasty. Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi.guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR .135. MATERIAŁY. • komórki niezróżnicowane. osteocyty. rzadziej do regeneracji. CZAS GOJENIA. apoptotycznych. BMPs . przygotowane do zastąpienia komórek zużytych. fibrocyty. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. cytokiny. która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych. polipeptydowe czynniki wzrostu. pericyty. związane z macierzą. w zależności od zdolności do podziałów. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi.

fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA).Goretex. kość. -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość. czynniki wiążące heparynę.kolagen w postaci żelu (Atrisorb). powierzchnia od strony tkanek łącznych jest . Helistat Integra Life Sciences). biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał .pojęcia używane wymiennie). witaminy. • inne: hormony. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne. Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne. Politetrafluoroetylen (PTFA) .aminokwasy białek adhezyjnycri). carrier . 4. opona twarda. ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni. w postaci granulek. hydroksyapatyty syntetyczne. Pochodne/estry kwasu poliglikolowego. procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej. Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne.typ I: ścięgna (ACS. ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2]. ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). skóra właściwa. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym. którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane). np. • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę. • atelokolagen . Pojęcia te oznaczają. • • • • Nośnik (scaffold. • 3. np.• integryny. Bioszkło (bio-glas). laminina (RGD . błona śluzowa. okostna. • kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki.nawet kilka lat.*adhezyny. *nieresorbowalne. powierzchnia od strony nabłonka jest gładka.

• Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth. WL. • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego.. Calcitek. występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach. • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej. USA). które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne.początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata. Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych. USA. fragmentów . acetat celulozy (Milipore INC. USA). Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny.porowata. więzadło tworzy się również po kilku tygodniach. USA). Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały. • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. dojrzewa kilka tygodni. • Atelokolagen (Tissue Guide. która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu. • PerioGlas (USA). Sweden. wymagające reoperacji w celu ich usunięcia. lub też z talerza kości . • PLA. możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii.bloków kostnych. THM biomedical Inc.komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio. Sunstar Japan. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. Goretex (WL Gore USA). ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację .Gore USA. USA). Koken Tokyo Japan). tzw. Guidor). Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni. złoty standard) . Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend.kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. ~implantologii śródkostnej. • Nitroceluloza. której rolę odgrywają błony zaporowe. estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . ~regeneracji tkanki kostnej. • Politetrafluoroetylen. stąd konieczność bariery.

Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza . Wykazuje właściwości osteogenne.właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier). indukcja tkanki kostnej . Wykazuje pełne właściwości osteogenne. np.wszczepiony w miejsce heterotopowe. talerz kości biodrowej. Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji. tracąc właściwości osteoindukcyj-ne.biodrowej. część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości.osteoindukcja. w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany. a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek. Brak reakcji odrzucenia przeszczepu. oraz inne białka. Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy. Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk .dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) . które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne. Przeszczep izogenny/izogeniczny . Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy. indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej.przeszczepiona kość ulega wgojeniu. a przez to umożhwiają wgojenie. przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu. pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs .przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. Wykazuje właściwości osteogenne. przeszczep zachowuje się jak autogenny. np. samemu posiadając te właściwości . wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych. z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM .extracellular matrix). w mięśnie.biorca i dawca należą do tego samego gatunku. Osteokondukcja . lub też heterotopowyeh. Metody konserwacji obniżają antygenowość. Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion .pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej).bone morphogenetic proteins). Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku. W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. jednak staje się on osteokondukcyjny. przeszczepu. Charakteryzuje go obecność żywych komórek. z utkaniem kolagenowym.

bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). np. Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka . w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. fenestracji. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. Kość napromieniona (60. MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki. gałęzi żuchwy. z talerza kości biodrowej .z okolicy bródki. podwyższenia wyrostków zębodołowych. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki. co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów). napraw obnażenia implantów. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach. minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową. 2. Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . guza szczęki.80 tys GY). ich dehiscencji. z innych miejsc np. zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej . grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej. jamy ustnej. Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną). • Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem.Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej.

Czynniki wzrostu.Oss. PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji.Ceramiczny fosforan wapnia. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. Ma właściwości osteokondukcyjne. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. nie zawierający jednak organicznej komponenty. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. W organizmie jest przetwarzany na HA.organiczny. Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA).glass. wchłania się od 3 do 24 miesięcy.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. Preparaty: BioGran. bioaktywne szkło organiczne. Są bioresorbowalne. .Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. jest resorbowalny. ma porowatą strukturę. Nie resorbują się. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty. Collos Bio. nie ma osteoindukcyjnych. Cytokiny i BMP-7. Ma właściwości osteokonduktywne. resorbowalny. Bio. porowaty materiał kościozstępczy.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu.

jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. analiza wskazań do zabiegu. Wszczepy powinny być stosowane. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym. ciał obcych. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. obecność nowotworu. powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar.137. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. błony śluzowej jamy ustnej. a także na modelu gipsowym. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. Przed implantacją. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta. na modelach i rtg. stanów zapalnych kości. Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. Należy zauważyć. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści. Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK. 2) Badanie stomatologiczne. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. zębów zatrzymanych. ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom. Suwmiarka . uszkodzeń powypadkowych. torbieli. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych.

kanału żuchwowego). otworów trzysiecznego i bródkowego. Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej. zaopatrzona w metalowe kulki. otworu bródkowego i ewentualnie zębów. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. dostarczanych przez producentów implantów. Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego. zachyłków zatoki szczękowej. np. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów. wynosi 8 mm. sporadycznie na podstawie TK. których średnica wynosi 5mm. Łatwiejsze. Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep. Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. W praktyce okazuje się często . Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. zatok szczękowych. która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg.26. drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali. . aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów. Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. wynosząca średnio 10%. Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). że szerokość żuchwy jest mniejsza. W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego. przeciwnej szczęki. Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych.

szczególnie kość . z osteoporozą jest obniżona. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. Ze względu na to. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim.D2 – gruba kość zbita porowata. W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo. Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu. można zastosować łączniki kątowe. bezzębnej żuchwy. Więcej danych dostarcza TK. jego długość i średnica powinny być możliwie największe. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy. należy oczekiwać dobrego unaczynienia. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej. . Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie. . Gdy typ kości odpowiada klasie D2. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu. Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK. Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta.D1 – gruba kość zbita. fonetycznym i protetycznym. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. która często występuje w obszarze przednim atroficznej. MISCHA: . 4) Ocena jakości tkanki kostnej.D4 – luźna kość gąbczasta. Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze. które nie przebiega wzdłuż jego osi. Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów. co ma określony związek z wiekiem. W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta. jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . Z drugiej strony. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu. aby sprostać wymogom estetycznym. że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. Ocena jakości tkanki kostnej wg. Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu. spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. która u pacjentów np.

Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. określać grubość kości. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji. Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Oczy nie są naświetlane. Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań. w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie.. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. Używanie . Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego. woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach.typu D4. Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu. diagnozy i możliwych metod leczenia. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. Pozwalają one stwierdzić. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne. Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu. 5) Analiza modeli gipsowych. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. techniczne i anatomiczne. W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. . to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym.

Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie . ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: . pozwalająca na optymalne. KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany.zakończony wzrost szczęki. posiada makro. sztywne jego zakotwiczenie w kości. 138.. .i mikroretencje w rozmaitych wariantach. mapy kostnej ‘’: .7) Rozmowa wyjaśniająca. zależnie od rodzaju systemu. RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu. W ostatnich latach wzrosło znaczenie . Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia. Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu. zgoda pacjenta. Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych.korzystny stan miejscowy. .wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. 8) Plan leczenia i kosztów.dobry stan zdrowia .dobra higiena jamy ustnej. . Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu. zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi. Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością. 9) Ustalenie terminu zabiegu.wystarczający zasób kości. . praktyczne przygotowanie do implantacji. że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną..akceptacja ryzyka.

Udowodniono doświadczalnie. Zależnie od tego. jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek. Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu. W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności . Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. Grubość warstwy wynosi ok. że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi. Wzmaga to stabilność pierwotną w . Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu. które są tym ważniejsze. pomniejszające niektóre części implantu ( np. 0. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw. Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. stosuje się : tytan. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści.03 – 0. im gorsza jest jakość kości. gładkich ‘’ . czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu. w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu. metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. kondycjonowania powierzchni wszczepu. Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. W aktualnych badaniach wykazano. napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych.. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej. Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną. że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo. co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ). Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. nie wiadomo jednak.04 mm .implantów z czystego tytanu. stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ).

opracowane mechanicznie – niska chropowatość.plazma tytanowa. . Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością. Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości. argonu. m. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię.Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej.piaskowanie i wytrawianie kwasem.Dodatek fluoru. Microvent. a także tzw.tylko wytrawianie kwasem. Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu. a więc stabilizacja wtórna. mechanicznymi ( piaskowanie ). O . Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe. których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie. chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi. Modyfikacje powierzchni: . Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię. . potasu polepsza właściwości osteointegracyjne. . Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem. . Produkuje się także implanty. 139. takie jak np.okresie wgajania. ca. im. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI. . Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością. implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ).piaskowanie tlenkiem tytanu. Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość. jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych.metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik .metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: . Także innymi sposobami. Modyfikacje powierzchni implantu: .

Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii. jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. miękkich. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. PTT. należy zatem. że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego. Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje. W obszarze dna j. Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. Powikłania miejscowe. gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. w . ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. miękkich. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety. mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym. dotyczące tk. na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk.

porozumieniu z lekarzem internistą. Może to doprowadzić do uszkodzenia. W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi. Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. występujące bardzo rzadko. zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. co klinicznie objawia się . 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n. Poważną komplikację stanowi. często wygiętego w kierunku dystalnym. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. może pomóc zachować ząb. które po kilku dniach ustępują. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych. jak i wszczep. Hamuje to zdolność regeneracji kości. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. przede wszystkim w obszarze kłów. Poza tymi śródoperacyjnymi. Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu. mentalis. Gdy wrażliwość się utrzymuje. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. Jeżeli odległość jest bardzo mała. rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. tzn. W rozmowie z pacjentami.

Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. zatoki szczękowej. preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką. że tego rodzaju powikłań można uniknąć. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo. jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów. . ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. klinicznie nie stanowią istotnego problemu. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy. in. w niektórych przypadkach. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego. n. m. bolesnością podczas obciążania. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku. 4) Inne powikłania. gdy w strefie tkanek miękkich. Wymaga to wykręcenia wszczepu. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia.m.in. Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n. lingualis . co powodowało wtórną kompresję nerwów. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po . Do rzadkich.0 mm. zarówno między otworami bródkowymi. palatinus. a nieznaczne uszkodzenia n. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny. które wprawdzie mogą nie wystąpić. manifestujące się m. infraorbitalis w szczęce. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych.w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka. incisvus lub nawet n. także z wykonaniem tomografii . Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep. zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji. mentalis. in. upośledzeniem wrażliwości n. Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach. .

w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu. dlatego profilaktycznie. Zdarzają się jednak. .połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. . Po pół roku można na nowo wykonać wszczep. . W najlepszym razie nad implantem. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. a w razie potrzeby zespolić go. że wniknął on do zatoki szczękowej. to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj. Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione. . przed takim zabiegiem. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną. Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. . należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu. Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często. wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. Trzeba zdeponować nadłamany fragment. zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości. Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia.do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę. a także złą jakością kości. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości. powstaje krwiak. Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się.brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. że została naruszona istota zbita. Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki.implantacji – powodują tworzenie się przetok. perforacje i częściowe złamanie szczęki. . Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki.odsłonięcie części trzonu implantu. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym. to należy przerwać implantację. który kostnieje.krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko.

.

.

.

.

.

WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful