EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

histpat przed operacją drogą oligobiopsji. znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. Bad. wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw.         naciek otoczenia. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . owrzodzenie powierzchni. n. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. Klinicznego. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół. się bad. twarzowego ok. w przyusznicy niedowład n. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. rzadziej w głębokim. rzadko wykon. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. bez skrzepu. 4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek. objawy. Zakażony zębodół. suchy zębodół – przyczyny. o obnażonych ścianach kostnych. z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej.

bo: . głębokie. urazy żuchwy lub dna jamy ustnej .Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1.dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie.o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst. ksylokaina. Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . paciorkowce. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl.twarzy . jodoform z anestezyną. ślinianek. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol. zakażenia przywierzchołkowe zęba 6. naczyń i przestrzeni anatomicznych. obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa. Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: .ostre. stany zapalne ósemek 2. rozlane.szyi . podżuchwowych 4. beztlenowce 3. ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi. maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4.angina Ludwiga . bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem. stany zapalne migdałków. ciała obce wbite w mięśnie języka 5. węzłów chłonnych np.Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze .

zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) .przyspieszona czynność serca.postępujące zaburzenie ruchomości języka .wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1. zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica). krtani . co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 .trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu .chory jest osłabiony.stan ogólny chorych jest ciężki . które zmniejszają dopływ powietrza). podżuchwowej 4.ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego.szczękościsk .początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami . podbródkowej 3. brak łaknienia.sz. w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia . U pacjentów zdrowych.wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn.wew. tkliwa. które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: . Przebieg choroby: . zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji.skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta. bezsenność. powodując powstanie tzw. niekiedy zaburzenia świadomości . podjęzykowej 2. powikłanie po ekstrakcji.obrzęk gardła.7. zaostrzone rysy twarzy. współistniejące choroby układowe i metaboliczne.często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: . blady pokryty potem.więcej jest ich młodych postaci.duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka. do tkanek głębokich szyi otaczających t. nagłośni. znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność.rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej. ze na graficznym obrazowaniu neutrofili. przygardłowej 5. szybko postępujący!!! . silne samoistne i promieniujące bole głowy .

w tym możliwości drenażu . jonoforeza. limfocyty 20-25%. a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi. a szczególnie gammaglobulin) . w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. żywienie pozajelitowe. istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków. mechanoterapia. M=8mm/godz do 60 rz) . w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji.np. leki p/bólowe.Neutrofile do 70%. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia. zresekowanie martwych tkanek. gruźlica. jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. jeśli takowa istnieje 7. a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux. monocyty do 8% .pomyślne.zmiany w proteinogramie (spadek białka. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6. PENICYLINA + METRONIDAZOL). uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje. zbicie gorączki 5. antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G.leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3.diatermia krótkofalowa. która obejmuje: 1. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!. bazofile do 1%. W przypadku szerzenia . aby moc włączyć leczenie celowane. eozynofile do 4%. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia).wysokie OB. aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni. niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4.

a następnie kośc żuchwy.. błonę śluzową przedsionka j. jest lecz. skórę.u. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. krioterapia) decyduje stan zaawansow.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. neo  zalec. która ulega stopniowemu niszczeniu. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne. wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne. u mężczyzn pomiędzy 50-70 r. 5. 2% wszystkich neo  gł. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust. co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. które może wyst. następuje martwica guza i jego rozpad. Gilliesa. Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. ma przebieg wolny. jako kalafiorowaty. rtg. kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir. 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!). następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych.ż.  w przypadkach rozległych zmian stos. perły rogowe  rozpoznanie: Bad. które przechodzi później w owrzodzenie..

 inne neo złość. w czerwieni wargowej. kliniczne – ustal. marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  .  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości. czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw. i podjęzyk.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad. ślinowych (gł. ślin. podjęzykowa). rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. w obrębie wargi jak gruczolakoraki. czerniaki i mięsaki wyst. przezroczysty o bad. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin. z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne. również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio). rzadko w obrębie wargi 6. okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia. Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. płyn ciągnący.u. uwypuklenie o średnicy 0. obecnością śliny lub śluzu. miękką spoistością. dzięki charakteryst. w dużych grucz. cienką torebką.śluz j. podżuchw. Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt.

i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. chełboczącego. które w przyp. Neuralgia nerwu trójdzielnego . często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst.wykon się w przyp. W analizie chem. rzadziej ślinowego.u. okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. wyłuszczenie /extirpatio. ale wystąpić może w każdym wieku. cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. starając się nie uszkodzic jej ścian. Jest to miękki.51.5 cm).śluz dna j. z nowotworami i z polipem zatoki. zrostów torebki torbieli z otoczeniem. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli. Rozpoznanie ustala się na podst. pod postacią owalnego lub kulistego tworu. – rozstrzyga nakłucie. podjęzyk. jednostronnie. łatwy do rozpoznania. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych. RTG zatok. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ . wycina się przednią jej ścianę przy dnie j. wyst. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. Rozwija się zwykle bezobjawowo. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. z gruczołu śluzowego. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j. Dotyczy głównie dzieci. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j.u. Należy różnicowac z zębopochodną torbielą.klinicznie są to różnej wielkości (0. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. leżącego pod językiem. do najczęściej wyst. torbiel ślin. leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. co utrudnia jej wyłuszczenie. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość. wraz z przylegającą śluzówką. Dno torbieli przech w bł. niebolesnego. na dolnej ścianie zatoki szczękowej.u. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. zdj. najcz. o śluzowiak /mucocoele/ . 7. chełboczące.u.

V podzielic można na:  nerwoból objawowy. folnego dziąsła. jaskrawe światło. unerwia skórę wargi górnej. czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n. u osób w średnim lub starszym wieku. mycia twarzy itp. powieki górnej. śluzówkę górnej części jamy nosa. choć same są termoreceptorami. bł. nosa. języka i dna j. spojówkę. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. dolną wargę. się w czasie ruchów mimicznych. mieszany czuciowo – ruchowy. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. o I gałąź – n. Jedną z końcowych gałęzi jest n. skórę nosa. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. powieki dolnej. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. szczęki. zmiana temp. gruczoł łzowy.) bez okresu zwiastującego. unerwia skórę dolnej części twarzy. Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny. . policzka. FIZJOLOGIA BÓLU 1. pojawiającego się po urazie. podniebienia i nosogardzieli. śluz.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np. zęby górne.u. dolne zęby. podmuch wiatru. tylnej części skroni. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe. częściej poj. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania.śluz. unerwia gałkę oczną.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową. żucia. bł. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. 2.największy nerw czaszkowy. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną.podoczodołowy o III gałąź – n. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. nerw trójdzielny (nervus trigeminus). DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk.

przecięcie nerwu) b. Wyrwanie korzeni c. Waga się ona od 120m/s do 0. czego wynikiem jest hiperalgezja. Ucisk (guz. rozciągnięcie. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych). e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna. Ból trzewny. niecałkowite przecięcie d. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1.i eksteroreceptorów. Nerw: a. Infekcja (neuralgia półpaścowi) . Pojawia się napromienianie trzewno.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero. BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek. Lokalizacja I. blizna. Polineuropatie (cukrzyca. sarkoidoza) 2. Ucisk c. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego. Zmiażdżenie. II. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym . napromienianie) e. Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki. towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw. Zwój rdzeniowy a.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. Mononeuropatie (cukrzyca. krążek międzykręgowy) b.receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości). Nerwiak (amputacja. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia. 4.d) receptory (c. Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu. Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego.5m/s 5. który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych. 3. Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien.

kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. Stłuczenie b. Niecałkowite przecięcie 4. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. • Hipoesezja – niedoczulica. Uraz c. hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia). Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. kłujący lub rozdzierający. Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. znaczną intensywnością i krótkim. produkującego wolne rodniki. Guz b. rwący. Pień mózgu. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX. • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju. receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. Określany jest jako przeszywający. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. wzgórze. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. palący. . • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. Przyczyna jest najczęściej znana. stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). wzrost ilości kanałów wapnia typu N). Guz c. parzący.3. Rdzeń kręgowy a. W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. półkule mózgu: a. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A. Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem.

Charakter bólu (napadowy. zapalenie ucha. Objawów ogólnoustrojowych b. jaskrawe światło. etc) c.in. podmuch wiatru. Czas trwania d. golenie. Czynniki sprzyjające np. Schorzeń tkanki łącznej d. okresy remisji. gardła. Głowy. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. ruchy mimiczne. zmiana temperatury. najtrudniejszych do zniesienia bólów. należy do najbardziej gwałtownych. Chorób układowych b. Lokalizacja bólu b. kłujący. wysokie dźwięki. Schorzeń psychicznych c. Zaburzeń neurologicznych e. Cechą charakterystyczną jest m. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. Dotychczasowe leczenie 3. uszu. Wywiad dotyczący bólu a. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem. tępy. Przebytych urazów g. Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk. . OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1. Stosowanych leków 1. zmiana pozycji ciała 2. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. nosa. której dotyczy neuralgia. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Strona b. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. szyi c. różnica temperatur. żucie. jedzenie. Mięśnie szkieletowych d. Przebieg objawów: ból napadowy. strefy spustowe. ruchy żuchwy. pora dnia. jamy ustnej.• Hiperpatia – opóźniona. Skargi szczegółowe: a.V. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową. narastający. stały. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy. dotyk. mycie twarzy. zatok f. parzący. Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie. owianie chłodnym powietrzem. okresy. Czynniki wyzwalające ból c. zaostrzeń d. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n.

co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. . żyłę skalistą (dość często). pierwotny.nerwoból samoistny. że neuralgia ustępuje. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu. Obecnie przeważa pogląd.tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna). Badania autopsyjne wykazały jednak. Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy. że konflikt występował również w przypadkach. W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu. ale nie w każdym przypadku. zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi. że w ok. Okazało się. Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. który chorobę nazwał „tortura faciei”. Przyjęto.nerwoból objawowy. jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu. że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą. W czasie przecinania pozazwojowego n.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą. Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia. Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r. wtórny (neuralgia symptomatica). tworząc pętle. .V można podzielić na: . należy stwierdzić. że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych. Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia. Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta. Wiadomo natomiast. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. Opisano ucisk nerwu przez: . Przewodzony . Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii. . Mechanizm idiopatyczny.V stwierdził. w których nie obserwowano za życia neuralgii. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią. Konflikt naczyniowo-nerwowy. idiopatyczny (neuralgia essentials). Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n.tętnicę dolną przednią móżdżku. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy. .tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej). co sprzyja występowaniu konfliktu. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”.

Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. zapalenie kości zębodołu. Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. Reakcja alergiczna. Częstą przyczyną jest półpasiec. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu. Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. krwiaki i pourazowe deformacje kostne. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. zębiniaki. torbiele.3 przypadków na 100 tys. ostry brzeg zębodołu. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. Epidemiologia Występuje z częstością 4. występuje w kilkunastu procentach przypadków. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. ropień czy malformacja naczyniowa. zapalenie kości szczęk. Neuralgia objawowa. stawopochodne. pozostawione ciała obce. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. choroby zębów (zapalenie miazgi. Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. mieszkańców. wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. hypercementozy korzeni zębów. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). Przyczyny ogólne. tętniaki. Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. zmiany zapalne w przebiegu włókien. guzy piramidy w okolicy zwoju. Przyczyny miejscowe. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. zęby zatrzymane. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu. zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. . Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. zapalne. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego.

3% pacjentów (2-5%). a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. łzawienia. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. wydzielania śliny. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. Wg wykładu do kilku sekund. Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy. czasem promieniują na dalsze obszary. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. a niekiedy w obu równocześnie. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. Czucie jest zachowane. może wystąpić przeczulica. Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej. a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia. depresji. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat. zespół Costena i inne. skłaniać nawet do myśli samobójczych. ostrym. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. Z reguły jest to ból jednostronny. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). osób w średnim i starszym wieku. Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. parzący. pocenia. krótko trwa. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący.

Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. Stosuje się także witaminy z grupy B. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy. Amizepin. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. w zależności od wskazań. Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. punktów spustowych. w okolice otworu nadoczodołowego. Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. Leczenie zachowawcze. Neurotop). trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. tj. od końca XIX wieku. Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady. najlepiej rezonans magnetyczny. Następnie wykonuje się badanie obrazowe. sprawiając. takie jak fenytoina czy klonazepam. Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. że inne procedury wykonywane są wyjątkowo.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol. czyli otworów w kościach twarzy. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. do których wchodzą trzy gałęzie n. fenytoina. często przychodzi zbyt późno. Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi. Blokady znoszą doraźnie ból. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. podoczodołowego lub bródkowego. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Od początków współczesnej neurochirurgii. W większości przypadków leki typu karbamazepina. warunkowane znajomością etiologii schorzenia.tzw. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii. Chory został uwolniony od bólu. w celu wykluczenia neuralgii objawowej. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii.

Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu. śluzówki. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%. ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu. Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego. Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. która oddaje istotę i cel zabiegu. a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD). Odchylając półkulę móżdżku. naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. wg Krysta. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu. uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne.5-1ml z 2% lignokainą. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki.5 cm.remisję. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku. W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik.0 x 3. jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych .V wykonywane wewnątrzustnie. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). termokoagulację. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0. ale i tkanek sąsiednich skóry. Często podeszły wiek chorych. wata teflonowa czy Goretex. Leczenie chirurgiczne. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat). Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje. Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia.

Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata.wywołany wysunięciem się materiału izolującego. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. w ok. Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. 6 cm. że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok. na ogół dożylnym. Uważa się. na czas wykonywania uszkodzenia. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi. . Inne metody leczenia neuralgii. W ok. Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela). Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane. Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. Rzadko. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach. w przypadku glicerolu. 90-95%. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi .2 ml sterylnego glicerolu. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów. Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy. Do otworu wchodzi się na głębokość ok. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe. Igłę. W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu. Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny).

8. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia. Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki. a nawet po zabiegach chirurgicznych. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. z pozostawieniem części ruchowej. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego.. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne. Niektórzy uważali. głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego. Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. a nawet zmiany troficzne w kości.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu . zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. Może pojawić się po stłuczeniach. Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. złamaniach.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu. Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna). a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. Dandy w 1926r. Wskazania do ekstrakcji zębów . Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie. głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia. W 1937r. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. Pierwsze doniesienia są obiecujące. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty. nasilającym się pod wpływem ciepła. zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego. KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy.V. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych. Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. parzącym. że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe.

o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych . choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz. zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st.

nieprzydatne czynnościowo. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz. nerwobólu objawowego. wsierdzia i m. skóry o niekt. protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. wzrokowego i tk. i protet. w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. gałki ocznej o zap. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz. n. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk. sercowego o zap. ortodont. ortodont. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch. o zęby zdrowe ze wsk. alergiczne o ch. u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz. ch OUN i nn. reumatyczna o zapal. ukł. zębów o ch. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. chir. kłębuszkowe nerek o ch.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch.o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka . endod.

Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps. bóle mięśni. Szkliwiak – patogeneza.złe samopoczucie.Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2.gorączka . rozpoznanie i leczenie 10.obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową .o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3.podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy .uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: . leczenie( patrz pyt. bóle głowy . przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: .dreszcze . podział. nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie.utrudnione rozwieranie szczęk .suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder.może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki . parotitis epidemia. Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny. objawy. 108) 1.

guzy pierwotne kości (np. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. która przyczepia się do powierzchni korzenia. Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji. Ziarniniak szczelinowaty. szkliwiak. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego. Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. rak piersi czy płuc).Miejscowo. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte.rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5. . szpiczak mnogi).Leczenie: 1.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka.W zapaleniu opon mózgowo. Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości.W zapaleniu jąder. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów. W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego. Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza. przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np. Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki.kortykosteroidy i NLPZ 4. a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej.przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2. 12. kwasochłonny. torbiele zębopochodne. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc.Objawowe.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba. w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Izolacja chorego! 11. pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość.suche. ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3. Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu). włókniak kostniejący).

Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . Resztki te pod wpływem czynników drażniących. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud. 5 razy częściej u mężczyzn. W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. resekcji. Chorobę ziarniniak kwasochłonny. rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego. plazmatyczne i limfocyty. mniej naczyń ale o grubszych ścianach. perforacją dna komory lub choroba przyzębia. bakterii i ich toksyn. zapalne i naczynia włosowate są nieliczne. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia.ekstrakcji. hemisekcji. dojrzałej i starej).wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli. jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry. kom. Jedna postać może przechodzić w drugą. np. Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu. Przyczyna choroby jest nieznana. Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy. Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów. W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. kom. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni. nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba. Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2.

Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową. Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. zwykle niebolesne przy dotyku. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę. rzadziej w płucach.10). Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki. miednica i kręgosłup. pojawia się wygórowanie elastyczne. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. bez oznak stanu zapalnego. rzadziej żebra. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . węzłach chłonnych. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia.układzie kostnym. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. Mogą występować bóle głowy. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji. gardle i wątrobie. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe. języku. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. trombocytopenię. żuchwa. stany podgorączkowe. Zmiany wczesne. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. brak apetytu. rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce.

a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna. sugerując obecność polipa. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. Postać kostna. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. miejscu i stadium rozwoju. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. radiologiczne i histologiczne. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. kostno-zatokowa. Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. Dziąsło ulega zmatowieniu. Z czasem ulega zniszczeniu. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. rozchwianie zębów. Chory skarży się na nadwrażliwość. Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. Postać dziąsłowa. dziąsłowo-kostna. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym. obrzmieniu. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa). wynikają stąd różne objawy kliniczne. Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. W postaci . Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej. imitujące torbiel. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. a jego początek jest mało charakterystyczny. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy.

W starszych. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. Przebieg choroby na ogół łagodny. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. ziarniny pobranej z ogniska kostnego. zatokowo-kostna. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. rozpulchnione. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. Badanie hist-pat. Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj. które mogą tworzyć całe pasma. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki.. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia. Dziąsła są zaczerwienione. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny. stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. W .różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów. Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. Ogniska świeżych zmian. Ponadto występują komórki Langerhansa. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk. łatwo krwawią. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych. Rozpoznanie ustala się na podst. Postać zatokowa. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór.. Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. choć nadal w odcieniu jest blada. wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. przewlekły. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. długo przebiega bezobjawowo. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych. W ziarniniaku.

rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg.  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon. miednica. węzłach chł. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł. stosuje się napromienianie. mscem wyst. odpowiednie odżywianie i witaminy. Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk. szczególnie w postaci jednoogniskowej. Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. który wykryje postać dziąsłowo. cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych . w szczęce i żuchwie. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. rzadziej w płucach. najcz. dbać o ogólny stan chorego. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. rzadziej żebra. w ukł. gardle. wątrobie. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst. są kości płaskie: sklepienie czaszki. b. u osób młodych.Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. języku o zm w kościach wyst. nast. bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13. niebolesne przy dotyku. W przypadkach opornych na leczenie hormonami. szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie.przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie . pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach.kostnym. 5xczęściej u M o zm.kostną tego schorzenia.

jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”.węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. chłonnych do okolicznych ww. stan okolicznych węzłów chłonnych (N. Posługując się systemem TNM.wzdłuż nn.guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4. językowy c) n. 3. wziernikowaniu i radiologicznym. Brak objawów guza określa się jako T0. wzdłuż nich szerzą się patologie. O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+). . wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-). N”a”). podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4.metastasis). gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np.! Tylko duże nn! a) n. wzdłuż luźnej tk. gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka. zębodołowy dolny b) n. N . drogą nn. 14.chłonnych  zropienie 2. niezależnie od dalszego przebiegu choroby.łącznej  jw. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk. wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn.łącznej = blaszki powięziowe. oceniając wielkość guza (T.tumor). ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego. Jest to bardzo ważny etap rozpoznania. T .Szerzenie patologicznych procesów: 1.nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. węzły zagardłowe). czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym.żylnych 5.

powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 . u osób z niskim ciśnieniem.bez powiększenia węzłów chłonnych N1 . Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np. Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. siedzenie w wyprostowanej pozycji.powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne. a także celowego reagowania na bodźce. wysportowanych. co do miejsca i co do własnej osoby. gorącym . rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji. stres. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej. przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego. Omdlenie jest to nagła. Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy.N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 .M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. zatłoczonym miejscu. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres. ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi. z dystonią wegetatywną. Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. T2. wyczerpanie. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę. niepokój. przebywanie w wilgotnym. . głód. 15. tzw. ruchome N3 .powiększenie węzłów chłonnych nieruchome. które rzadko prowadzi do zagrożenia życia. wysokich. otrzymanie złej wiadomości. takie jak strach. T2N0 II stopień – T1N1. zła kondycja.

Przypominają napady padaczkowe. zimne ręce i stopy. trwa kilka minut. Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie.zespół omdleniowo – kaszlowy .rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej . Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca. z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc. oszołomienie. z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni. bywają wąskie lub szerokie.zaburzenia błędnikowe . Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży. pogłębienie oddechów. bradykardia.padaczka .należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę. Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych. ziewanie. pojawienie się potu. Patogeneza omdlenia: .aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) . zawroty głowy.zaburzenia rytmu . Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji.rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni . W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) .zmęczonych. . Źrenice zachowują się różnie. późne: rozszerzenie źrenic. mogą też pojawiać się drgawki. Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”.zwolnienie czynności serca . Dotyczy tęgich mężczyz. nudności. bladość lub szary kolor skóry.omdlenia ortostatyczne . uczucie ciepła. mimowolne oddanie moczu. Pojawiają się często. tętno zwalnia do 40/min. ciężki oddech. RR spada. ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone. Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . niedociśnienie. bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci. Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania.omdlenia ischemiczne . u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania. niedożywionyh. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut. odbijanie i czkawka. Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu. zaburzenia widzenia. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny. Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca. Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki. Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu. uczucie osłabienia. tachykardia. palących. napadowo.

postać mózgowa. w przypadku żylaków kończyn dolnych.. do którego dochodzi podczas stania. Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej. Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych.częstoskurcz napadowy 2. guzy .migotanie komór . Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: . Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina.gwałtowny spadek ciśnienia krwi .nadciśnienie płucne 3. spada ciśnienie skurczowe. aldosteron.podanie atropiny dożylnie 0. angiotensyna. Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy.zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego . hormon antydiuretyczny. Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . tętno wzrasta.postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: .ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1. jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji.zwężenia zastawkowe ujść aorty .Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała. praca mięśni i przepony) ) ortost. Przeszkody mechaniczne . w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą. gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia .5 – 1 mg . spadek rozkurczowego jest niewielki.postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią . Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . Jest to zaburzenie układu autonomicznego. u chorych spędzających dużo czasu w łóżku. Pojawiają się mroczki przed oczyma.kardiomiopatie.

Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. pojawia się sine zabarwienie skóry. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. Oprócz bladości powłok. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. defibrylacja. Omdlenia występują w czasie wysiłku. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. procesy zapalne. sztywne źrenice. utrata przytomności. zaburzenia czucia. drgawki. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie. Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. parestezje. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. Napadowy częstoskurcz 2. ma związek z połykaniem. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. oddanie stolca i moczu. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. zaburzenia równowagi. zawroty głowy. stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię. Zwolnienie tętna do 40/s. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. afazja. szum w uszach. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa. . głuchota jednostronna. emocji. Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. charczący oddech. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód.

poty. łzawienie. bez ustalonego rozpoznania. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna. ślinotok.5 ml/l). zaburzenia orientacji Inne zab. bóle brzucha. RR. niepokój. nadprodukcja insuliny. drętwienie warg. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. • lekki napad – uczucie głodu. objawy piramidowe i pozapiramidowe. obrzęk krtani. zaburzenia w jej uruchamianiu. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia. urojenie. Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. niepewność. substancji histaminopochodnych.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. biegunki. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące.5 mmol/l – drgawki. ciśnienia. napad astmy oskrzelowej. Przyczyną jest uwalnianie histaminy. nietrzymaniem moczu.9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0. bradykininy. z przygryzaniem języka. ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. spadek częstości tętna. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia.9 % NaCl i podawać w dawce 0. drżenie. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2. wykwity. Napad.prostaglandyn. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty.5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia . Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości. niedowłady. powinien być hospitalizowany. upośledzenie koncentracji.

n. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego. Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% .n. łagodne. małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% . Atropina – przyspiesza rytm zatokowy. obkurcza naczynia obwodowe. złośliwe) . 50% . poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne. Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n. w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli). osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy. zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres.2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny. Objawami ostrej n. która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. duże zmęczenie. Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego.n.w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0.k. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie.n. złośliwe) Ślinianka podjęzykowa. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne. Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy). włącznie z utratą przytomności i zgonem. • 16. Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca. Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach. są ospałość.

Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5. cylindroma) 2. Rak gruczołowotorbielowaty. Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum. Gruczolaki jednopostaciowe: .tendencja do złośliwienia zmian łagodnych . Guz mieszany. Nowotwory nienabłonkowe . Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3. Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7.nabłonkowe .inne (ade.• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) . tzw.basocellulare. złośliwy (tumor mixstus malignus). tumor mixtus) 2.nienabłonkowy .chłonny.oblak (ca adenoides cysticum. Rak lity.sebaceu m) Złośliwe 1. guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6.niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1. Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4.kwasochłonny (oncocytoma) .powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: . niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8. Rak śluzowo-naskórkowy.znaczny pleomorfizm .

Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2.Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3. Mięsak (lymphosarcoma. liposarcoma) 2. Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1.Łagodne 1. Tłuszczak(lipoma) 4. Chłoniak .

nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia .przerzuty do płuc.rosną powoli (wiele lat) . obj. podłożem i kośćmi .spoistość: elastyczno.tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: .u kobiet . bólowych .początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy .ruchome .spoistość: twarda .są otorbione .ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) . termometryczne) • Badanie radiologiczne: .przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne .nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: . żeber.tkanki tłuszczowej . radiologiczne.nieotorbione. histologiczne. scyntygraficzne.tkanki gruczołowej . • Nowotwory złośliwe: . podżuchwowych. kości) .gł. przed 40 r.porażenie n. nadobojczykowych i śródpiersia.twarda.ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) .7 . MR.50 r. . szyjnych. rak gruczołowy.brak obj.rzadko porażenie n.tkanki naczyniowej .często( 33%).tkanki limfatycznej . guzowata. u mężczyzn.badania specjalistyczne (cytologiczne.badanie kliniczne . płuca. naciekają otoczenie .ż . kości czaszki.gł.rosną szybko( miesiące) . ok.częste przerzuty( LN.nabłonka przewodów . miednicy – oblak.7 .25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych. kręgosłupa.często związany ze skórą.Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: . torbielowata . USG. bólowe .wyst.nawroty po niedoszczętnym usunięciu .ż .

choroba Mikulicza .przerzuty do płuc. brak odgraniczenia guza.przerzuty czerniaka.obraz sialograficzny 1. kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: .najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) . .Gruczolak wielopostaciowy. jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz.struktury (lity. Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) .zespół Sjoegrena .obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: . dużych i małych gruczołów ślinowych . wargi. 2.wielkości .stosunku do otaczających narządów TK – ocena: .położenia guza .charakteru wzrostu (rozprężający. mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. nieprawidłowa gęstość miąższu.w śl. naciekający) . torbielowaty) .. • USG . promienicze) .ślinianek . guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki.sarkoidoza .dot.nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność.sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu .stan zapalny LN przydusznych. skóry.ocena: .ocena zniszczenia kości w podłożu guza .stopnia naciekania (tkanek miękkich.zap. swoiste (gruźlicze.rak skóry naciekający gruczoł ślinowy .kamica . podżuchwowych . której brzeg jest dobrze odgraniczony.zap. twardych) . guz złośliwy .położenia . raków jamy ustnej.wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych .torbiele .

Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.Bad. Ślinianek .kostna i śluzowa .ż .owrzodzenia). rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n.torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki. poza nabłonkiem. USG.skóra nad guzem: przesuwalna. otaczających.( w przyp. w przyusznicy) . tworzenie przerzutów odległych .6 % nowotw.głównie u mężczyzn.Gruczolak chłonny( guz Whartina). Zachowawcza parotidektomia).7(tzw. CT.kliniczne. cytopunkcja.nasilenie cech zezłośliwienia. tworzą: tk.wznowy mają wzrost wieloogniskowy . dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp.językowego poduszeczki Bichata pł. 20.40 r.histopatol.rośnie powoli. RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.ma postać kulistą. przez które guz wrasta do tk. chrzęstna .twarz. dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) .rozpoznanie: Bad. rozprężająco.50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! . ..5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n. czasem ścieńczała . następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu.cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2.(przy lokal.kolejne wznowy miejscowe.włóknista. przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) .utkanie guza. nie zmieniona. Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł. sialografia.

-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): . Ślinianek . w śliniankach przyusznych( w 20%.u) .nieotorbiony .otorbiony guz .nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir.Rak gruczołowo. Nerwiak.nie ulega zezłośliwieniu .zbudowany z dużych kom. ślinianek . 2. dno j. podniebienie.nazwa pochodzi stąd. tk.rzadko występuje .rzadko w śl. że kom. . w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie . Naczyniak.posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach . .chełbotanie przy bad. często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego.rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.najbardziej podstępnie rosnący now. limfatycznej.otorbiony .gł. Podżuchwowej .5% now.rozwija się w małych gr.dotykowym . jamy ustnej( policzek. 3.nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3.torbielowaty. ..zbudowany z elementów gruczołowych.nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.obustronnie) . nowotw.zawiera płynną treść. Tłuszczak.

Rokowanie: wątpliwe.gł. szczękościsk spowodowany naciekiem m. chemioterapia.sialografia: daje obraz amputacji przewodów . mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek). wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza. Przy nieradykalności zabiegu. –szybsza dynamika rozwoju od r. płaskonabł.nierówna powierzchnia. na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji. . .początkowe objawy są nieuchwytne. agresywny wzrost . u mężczyzn .90%. 2. potem radioterapia.nieotorbiony .wybitna złośliwość miejscowa .szerzy się drogą naczyń krwionośnych. przewodów ślin. Przyusznej . chemią.szybki. płaskonabłonkowy.przerzuty mogą wystąpić nawet kilka. kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego .niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących . szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi .USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza . napromienianiem.powoduje porażenie n. twarda spoistość . his-pat pobiera się z oligobiopsji. do bad . gruczoł. miękkie i kości. ślinianek .powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk.rozwija się w śl.7% now.lecz..bóle promieniujące do skroni. naciekając tk. Met skojarzone: najpierw chirurgia. skrzydłowego przyśrodkowego .7. rzadko . niskozróżnicowany .nacieka skórę i podłoże .his-pat.przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup. rzadziej do okolicznych LN .: oligobiopsja Z owrzodzeń. r.wycinek próbny. silne bóle .r.mat.7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu . miednica) . z ewentualną operacją doszczętną ukł. ze wzgl.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych . dając przerzuty do: płuc.chłonnego.gruczolakoraki.materiał do bad.rośnie powoli. ból w okolicy ślinianki czy porażenie n.histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r. żwacza lub m.Rak.

TK.mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze.gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b. gł.11% now. Lecz. 2. Niskozróżnicowany. r. górnego odcinka przewodu pokarmowego .agresywny • . porażenia n.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem . otaczających( kości. Zszycie szpary powiekowej. 3. która może ulegać owrzodzeniem .żle odgraniczony od otoczenia .o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2. górnych dróg oddech.o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b.-25% przypadków. płaskonabł. Wyleczenie 5-cio letnie w przyp. operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud.wzrasta naciekając otoczenie . nerwy. ślinianek .7 obserwuje się czasem tzw. operowanej. podczas jedzenia • Piekące bóle okol.7.rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin. pocenie się skóry twarzy po str. raka gruczoł. .w przyp.Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta).po zabiegach uszkadzających n. mikroskopowej. naczynia).Frey: • Zaczerwienienie.-20%.Wysokozróżnicowany. podwieszenie kąta ust na powięzi. zaawansowane. oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk. paliatywne( napromienianie).2 typy : 1..Crile’a. i doszczętnej operacji ukł. • Typ 1.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego. RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk. . Zespół Łucji.

rozpoznanie: bad.guz >2<4 cm. śl podniebienia lub w dnie j.2.7 T4b. twardy w bad.30%. T4a. T3.w operacjach doszczętnych.guz nacieka podstawę czaszki. .guz >4cm. T1.b. bez naciekania poza tk. nacieka poza tk. wyleczenie 5-cio letnie.guz nacieka skórę.napromienianie.klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego. gruczołową T2. W zaawansowanych przyp..szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1. niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny.wcześnie powoduje porażenie n. 3 poziomu.n. grucz. Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM. grucz.7 i przerzuty do LN . palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni . Przerzuty z tych nowotworów. bez cech naciekania poza tk.Mięsak.u mają postać czerwonego. Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre.do LN 1. wyrostek skrzydłowy. rzadki w obrębie ślinianek .guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze. t. przewód sł.zewn. żuchwę.

zewn.przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej .od zewn.ropnie przebijają się zwykle w ok.żuchwy) .brzegu gał. skr.skrzydłowatego boku: gał.policzk.skr. i skrzydła większe k.przyśr.17.skrzydeł większych k. a pow. skrzydłowych i m. Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m. skroniowy pokryty od zewn. dolnej  grzebienia podskr.klinowej poniżej grzebienia podskron. mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk. str. wewn.skroniowej! Ropowice m.przedni brzeg m. skroniową z: .tłuszczowa  procesy zap.styka się z poduszeczką tł. między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk. Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww.pow. tłuszczowej łączy ok. wewn. przylega do obu mm. .przyuszniczo-żwaczowej (ok.w dolnej części pow. mm.podskroniową . powięzią skroniową Powięź skroniowa: .ok.)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr.ok.dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: .oczodół . zewn.żuchwy góry: dolna pow.  odpowiednio jw.łączna + tk. skroniowy: . – okostna dołu skr. szerzą się na kość (łuskę k. i więz.krawędź łuku jarzmowego. kk. skroniowego: .ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn.rylcowaty + przyczepione tam mm. wewn. M.policzkową W dolnym odcinku między m.zrośnięty pow.łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow. żwacza . .klin.: blaszka boczna wyr. . do mm.w rzadkich przyp. Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: .. od kresy skr. z pow.

przyśr.kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż. Policzka  m.pol.skrzydł.Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: .żwacz od tyłu: wyr. od przodu: tylny brzeg gał.przyśr.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow. w ok.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk. przyśr.nadoczodołowa i żż.V3 2.rylcowaty + mm. tłuszczowa      ok. MOS od str.kąta żuchwy  m. szczękowej 3.podniebienny ok.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł. n.kąta oka  ż.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m.skroniowa dół skrzydłowo.) od zewn.podskorniowa ok.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW.t.żwacza (oddzielony poduszeczką tł. gał.łączna i tk. od góry: przewód słuchowy zewn. splotu żż.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł.: m.żuchwy (od wewn. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa .policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.: wyr.sutkowaty i m.

+ cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm.) -n.ropne na ok. + n.żwacza (pom.XI.zewn.skrzydłowymi przyśr. (+ t.szczękowa -ż.zażuchwową = ż.VII (splot przuszniczy) .gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn.łączną Graniczy z: 1.uszny tylny – I gał.powierzchowna i t. ż.szyjna wewn..XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał. skrzydłowy przyśr.n.policzka  proc.Zawartość: ślinianka przyuszna.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.t.X = powrózek naczyniowo-nn. naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.uszna tylna + tylna gał.szyjna zewn. 3.tylna gał.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.nim a okostną) Brak luźnej tk.dołem zażuchwowym 4. I bocznym Od przodu: szew policzkowo.słuch.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew. (ż.ż. dołem podskroniowym 2.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m.uszna tylna-łączy się z ż.n.V3 łączy ją przez o.szyjna wewn.początek ż. zażuchwowa . t.zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: .IX. Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: . 2. Przestrzeń wypełniona luźną tk.: m.VII po jego wyjściu z otw.szyjna zewn – jej końcowe gał.przestrzenią przygardłową Przebieg n.X.policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ.nie ma możliwości rozprzestrzeniania .szyjnej zewn. t.ż.sk.żuchwy Od przyśr.uszna tylna.t . n. szyjnej zewn.tej przestrzeni przylega poduszeczka tł.

łączna + ww. żuchwowo-gnykowy Od zewn. m. ponad nim mm. żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch. Podstawa trójkąta: k.twarzowa Blaszka pow. .szyi  od trzonu i rogów większych k. DNO J.: blaszka powierzchowna pow.ż. m.brzegami przednich brzuśców mm.gnykowa Szczyt: żuchwa Od str.chł. powięzi szyi Zawartość: luźna tk. ok. PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr. końca języka. rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m.dwubrzuścowego.szyi.ww.USTNEJ Podstawa: m.ww.podskórna. a gał.ustnej.żuchwy mogą powstawać ropnie.gnykowo-językowy Zawartość: .Między dolnym odc. t. żuchwowo-gnykowy.pow.bródkowej i przednich dolnych zz. bródkowo-gnykowe.dwubrzuścowych Od tyłu: mm.mm.j. Dno j.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż.: rylcowo-językowy. m.dwubrzuśccowych. rylcowo-gnykowy.podżuchwowe 3.ustnej: przestrzeń ogr. pod nimi przednie brzuśce mm.szeroki szyi i skóra Zawartość: 1. ślinianka podżuchwowa 2.chłonne Chłonka z przedniego odc.ustnej= p. tk.ślinianka podżuchwowa .bródkowo-językowe.dwubrzuścowego Dno: m.j. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.od siebie -wzdłuż naczyń i nn.chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk. szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł.twarzowa 4.łącznej oddzielającej poszczególne mm.

ok. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) .żuchwowognykowego a m.szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) . (8)  szyja poza tylnym brzegiem m. przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz.żuchw.poprzeczny języka.jarzmowym większym. t. t.gnykowa.---„--------poniżej---. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm.łącznej (n.powleka m.Blaszka przedtchawicza  od zewn. j.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2. śluz. te hamują szerzenie procesu ku bokom.żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1.tylnym brzegiem m. pokład luźnej tk. MM.językowa.łącznej oddzialjącej obydwa mm. w okolicę podżuchw. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m. mm. i ż. i k.językowy. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua). ślinianka podjęzykowa.i podjęz. przewód ślinianki podjęz. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM .bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł. od dołu dolny brzeg ż.: trzon żuchwy przodu i dołu: m.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz.Warstwa tk.tłuszczowej -m.. ż.ustnej zewn.gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk.podjęzykową (szczelina zawarta m. do linii żuchwowo-gnykowej .

wybiórcza). 3.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: . pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr.nn. skrzydłowy przyśr.dołem zażuchwowym szczeliną między m.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego.. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1.gardłowy + więzadła: r.pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo. szyjna zewn.rylcowaty + mm.-językowy.szyjna wewn.Jest to tzw.brzeg ślinianki przyusznej) 2. r. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna.migdałków podniebiennych wzdłuż ż. X. 4. .--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p.Ściana przyśr.XII 5.: rylcowo-gnykowy.przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap.podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw.: IX. XI.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m. r.szyjna wspólna 2.-gnykowe + r.ż.skrzydłowym przyśr. 18. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m.t. Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA . a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr.żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1.t. szyjna cz. z dnem j.aspiracyjna . szyjna wewn.ustnej wzdłuż przebiegu m.BAC .t.punkcja .: mm.

polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów.radykalne (doszczętne). .objawowe. .Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania . scyntygrafii.2 mm. podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach). .Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna. p/zapalne. wzmacnające. . tracheotomia ze wskazań życiowych. tarczycy. . TK. . o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich).Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu. 19. . . BIOPSJA GRUBOIGŁOWA .Wykonuje się ja również w przypadku. .Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki.W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa. Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: .. . lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe.Można wykona biopsje: węzła chłonnego.Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1.oligobiopsja . L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe. L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór.łagodzące (paliatywne).Jest to zabieg bolesny. który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu. polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka . Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych.Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta.Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym.Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego. gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania. uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu .Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza. piersi.Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej. L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego. . . mammografii.Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły . pobiera się jej cylindryczny wycinek. .

tj.) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego.0 cm) oraz warunków anatomicznych. . ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw.chemiczne.najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl. Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia. np. .odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod. Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność.energią promienistą. • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna. rozsiew ogólny występuje. twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne. lecz ostatnio wykryto iż występują szybko. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj. • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu. chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: . spinocellulare 1. usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność.z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego.Wybór metody leczenia n.hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego.0-2. najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz.chirurgiczne (operacyjne). radioterapeuta. gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu. podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych. (szczególnie przy nowotw. jak i w głąb.0 cm.0 cm. .możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna. jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego. . usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie.0-6.5-1. zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek). L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e . zł. melanoma malignum 3. Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg. zależy od histologicznego typu nowotworu. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł. c.wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius). • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c.

usunięcie w jednym bloku „en bloc”. guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) .) . 0.zabieg wykonywany jedno.VII. ślinianek. dostęp operacyjny (rodzaje cięć).zapewniają małą utratę krwi .. mięsaki wychodzace z tk. szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). egzenteracji oczodołu itp. ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego . ok.obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego. a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi. .. jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc. O ile jest kliniczne uzasadnienie. laserowa mają coraz szersze zastosowanie. m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową.polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn. USG. Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną. a po niej zabieg operacyjny. Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym.wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir. raki płaskonabł. . lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie. usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea). miękkich i kości.długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek. Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy. konieczność tracheotomii. od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy. Wady elektrochir.zależy od umiejscowienia. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia. które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny. CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis).lecz. Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np. i gruczołowe. .wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np.lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne.stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej).chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np.cytopunkcja węzłów.5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie. chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter.zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji. usunięty jest też m. nowotw.kriochirurgia i chir. –postępowanie jest niejednakowe. Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny. m. możliwość niedowładu n.

powierzchowną. szpiku i tkanki limfatycznej. tym mniej promienioczuła. gastrostomia.zmniejszenie masy guza przed napromienianiem. Promienioczułość zależy od: . elektrokoagulacja. podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem.stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe.źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii. 5) elektronoterapia. 3) prom. w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym. .zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych. nowotw. . Rozróżnia się terapię: .Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej. . radioterapia) . blizny mniej) . guz Ewinga.wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki). .uszkadzające działanie na otaczające tkanki.dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym. elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów).duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: . .dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych. np. nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł. siateczkowo-śródbłonkowego.przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej.stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka. Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych). . Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe. technicznie i biologicznie nieoperacyjne. . tracheotomia. rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . 2) prom.nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi. poch. szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM).nowotw. kriochirurgia.promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością. rentgenowskie. plazmocytoma(szpiczak). . 4) neutronoterapia.

miejscowe stosowanie leków osłaniających.obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) .ujemna strona. nowotw. . Jako zejście pozostaje zanik. Leczenie paliatywne.w czasie naprom. zdrowych najczęściej w ostrej postaci. megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry. w raku policzka. nudności i wymioty Leczenie powikłań: .bardzo trudna w leczeniu.objawy ogólne. superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach.leki ogólnie wzmacniające.leczenie radem trwa 6-7 dni. uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie. gdy na drodze wiązki jest tk.martwica popromienna kości (osteoradionecrosis). leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią. krwiotwórcze. należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł. podczas zabiegu .metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki.powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk. .6000-7000 radów w czasie 6 tyg. kostna). głęboką (konwencjonalną). ścieńczenie i odbarwienie skóry. poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem. nowotw.- średnią. – prom. .2/3 dawki radykalnej .brachyterapia. czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych).w dużym zaawans. dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: .osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia. taktyka skojarzona jest stosowna . zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”.leczenie radykalne. hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych.staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu. .gorsze gojenie się napromienionych tkanek .osłabienie. chłoniaki) oraz w lecz.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne.napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz. . późne następstwa. – owrzodzenia martwicze. L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) . . operacyjnego i mniejszy rozsiew kom.zastosowanie śródtkankowe.czasem potrzebne przetaczanie krwi.zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne. .zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) .odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry. witaminy. leczenie operacyjne. gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg. . np.

po chir. . dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna. lub radioter.chemioterapia jako lecz. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw. pierwotnego lub mikroprzerzutów. tym większa wrażliwość na działanie tych leków. . . . leukeran. p/nowotworowym.. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi..vinblastyna.im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej. Alkilujące)nitrogranulogen.o dział. uszkadzają kw. bleomycyna.aktynomycyna D.uniemożliwiają podział jąder komórek.metotrexat. metotrexat.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania.. . vinblastyna. adriamycyna. działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii.współczesna chemioterapia nowotworów. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne. vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity. Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki. mitomycyna C.p/nowotw. adriamycyna.uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności.tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna.poprzedza lecz. . uniemożl. a więc hamują metabolizm.cytostatyki o działaniu nieswoistym. oraz zmniejszenie masy guza. vinkrystyna. Przeciwwskazania do chemioterapii: . hydroksymocznik. . nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw. 5fluorouracyl . endoxan. uzupełniające. .w stanach dużego zaawansowania jako lecz. ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw.. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów.gruźlica płuc. 5-fluorouracyl. 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki. . podstawowe.chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna). w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami. paliatywne.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe.natulan.dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju.

wyłysienie.zaburzenia akcji serca.leukopenia. nowotw. .u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe. gorączka. .bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej. . immunoterapia nieswoista.leukopenia.choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego.badania nad zastosowaniem interferonu. . guza Ewinga kości szczękowych. mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego. . . . .obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta . nudności.owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki .krwotoki.kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego. osłabienie. hiperkalcemia.niepłodność.zaburzenia miesiączkowania. .wstrzyknięcie chorym napromienianych kom. . .uszkodzenia wątroby. 20.trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna). w lecz. . Immunoterapia nowotworów .. .doświadczalnie.immunoterapia swoista.. niektórych chłoniaków złośliwych.skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: . .BCG. objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból.

15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I.wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział . kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe. podniebienne. szczęki.ryc 6. oczodoły. łzowe. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: . jarzmowe.) Według podziału WANYURY . podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe. trajektorii). zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. tu opisujemy złamania.• Złamania w tym odcinku obejmują nos. szczękowe. małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą. jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw.

powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne.1 DON . wyrostki czołowe szczęk. wyrostek czołowy szczeki. komórki błędnika kości sitowej. Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3.1. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. który jest prostopadły lub nie. Złamanie jarzmowo – szczękowo . a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów .oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. dochodzi do złamania kości nosa. lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów. wyróżnia się DON jedno.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów.DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową. powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej). czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) .

zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia.skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia .niedrożność dróg łzowych . często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie. na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2. niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11.zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa .ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek . dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną .plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I.PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski.odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi . • Najczęstsze powikłania DON: . endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8. upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9.enoftalmia i podwójne widzenie .niedrożność nosa • Objawy DON 1. upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12. epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych. przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi. jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: .obniżenie kąta przyśrodkowego powiek . o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa.powstają rozległe ubytki kostne.anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego . ptoza 6.pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki . spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10. którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4.udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności .usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej .2 PGMT . w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: . pseudoptoza 5. zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne.zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej . zapadnięcie. telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3. poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7.usunięcie przykrych zaburzeń czucia.

ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. Opadnięty. przy mówieniu. zderzaka przysiecznego twarzy. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3.• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. Ciężki stan ogólny. Obrzęknięta jak balon twarz. zwykle niedrożny nos 5. pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. poszerzona. Rozległe rany twarzy. poszerzony. nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. ból. Twarz spłaszczona. jamy ustnej i ran twarzy . rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. trudności oddechowe. przestrzeni miedzy oczodołowej. ale na ogół przytomni 8. Telecanthus 6. Obfite krwawienie z nosa. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki.

MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego. zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • . Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10. rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. TK. należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe. należy zapewnić drożność dróg oddechowych. Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. 11. ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT . wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe.9. dowiązujemy je do zachowanych zębów. esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru). rtg. opanować krwawienie.

należy utrzymać jeszcze przez ok. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2.−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się. które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II. o niezbyt dużej sile. bez tendencji do ustępowania. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. Enophthalmus .1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO. zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. tylko wygina.

skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz.zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. − skorygowanie en oftalmii. uderzenie pięścią). Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej.2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo . Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np. Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6.5. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2. − zniesienie zaburzeń czucia. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie.

dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki. nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu. Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny.• 4. padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. co pociąga za sobą. wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. pokona . Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym. ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. zapadnięta okolica podoczodołowa.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. Wybroczyny podspojówkowe 8. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6. Często krwawienie z nosa 9. prócz konsekwencji opisanych przy ZJO.

pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu. zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa. przednią. otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna.39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego. najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo. boczne czaszki.pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego. pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej. Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej . rozdrobnione złamanie dna oczodołu. wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. rozległe ubytki kostne obejmujące górną. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty. przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. .granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej. wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6.

wylewu podsiatkówkowego. warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy . objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. en oftalmia. wylewu krwi do ciała szklistego. pęknięcia naczyniówki. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe. Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego. w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. tj. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1. obniżenie gałki ocznej 2. Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. podwichnięcia soczewki. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia. najważniejszym po podwójnym widzeniu. Asymetria twarzy 2.

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami . zawór.. a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka. złamania typu en clapet (z fr. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej.przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym. zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. tętniakiem. otwierającą się do sitowia.na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne . kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • . rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna. przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową. podwójne widzenie. wentyl). stąd nazwa „złamanie wentylowe” . w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia). endophtalmus . opadnięcie powieki ( ptosis). tzw. zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego. ból głęboki w oczodole.do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota . nie reaguje na światło). głownie odwodzenia. tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy .w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem.są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. IV – bloczkowy. krwiaka. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań.

a wychodzi tętnica oczna. ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne . .w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej . RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego . KT.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych . USG.złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne. celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . warstwowe kanału nerwu wzrokowego. rozerwanie osłonki oponowej nerwu.rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. angiografia tętnicy ocznej.otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły. neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy.rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego..

swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne. na tylną ścianę szczęki. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego. • W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. inne kliniczne. a to zdarza się rzadko). a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone. rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności. ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. a potem ku górze do szwu czołowo – .

jednoodłamowe lub wieloodłamowe.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna. podoczodołowej i powiek. wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi. przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. wypadek przy pracy. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane. zamknięte. w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. tworząc ostra nierówność kostna. wypadek komunikacyjny. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego.jarzmowego. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej. a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo. niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości.

Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). grzebienia jarzmowo – zębodołowego. czasu wykonania zabiegu. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej. musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu.4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. półosiowe czaszki. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych. metody i rozpoznania towarzyszących powikłań. może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. najczęściej występuje w dolnej powiece. poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu. rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi. przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. .

Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty. kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną . rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: . dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu .zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów.kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego .punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) . Obowiązuje kontrola dna oczodołu. że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw. stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne.najczęściej stosowany i najprostszy sposób . Gilliesa.nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka . zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów.po sprawdzeniu. jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami. W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie. Strohmeyera.palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu. zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń. pociąganie próbne).• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne. Langenbecka i inne . Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu.do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda.obecnie metoda historyczna . które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany. Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce).

wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m. DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne . na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku. stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny.dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1.anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia. Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI . pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu. gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu.in. że wystarczą dwa punkty . zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość.) .podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo. niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie). używając go jednocześnie do wyciągu. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem .w przypadku złamań z przemieszczeniem.. jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego.przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu. Jędraszki i inne .szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami . o tzw. w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają. a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu.

unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową.zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność. mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw. w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. beleczką kostną. co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej. DO GRZEBIENIA JARZMOWO. dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne. po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową .dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ . tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem. podłużne. guz odłamuje się od . otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4. flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej. DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3.2.ZĘBODOŁOWEGO . • Mogą to być złamania z ubytkiem kości.

przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej.uczucie drętwienia zębów górnych .wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej .wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego . operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami.patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. głównie wargi górnej. • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego. Okres unieruchomienia wynosi ok. biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki. tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. . omija otwór podoczodołowy. .• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym). przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy. następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: . wówczas występuje typ I złamania Le Forta.obrzęk twarzy. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia. 4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy.krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych . złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej. policzków. przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową.zaburzenia zwarcia zębów . W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym. Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem.

półosiowe czaszki. o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. w okolicy nasady nosa. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. powiek. kości łzowe. poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. małżowiny nosowe dolne. • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki. grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. • . W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi. okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. kości podniebienne. kości nosa.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego.

• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. tętna. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. dna oczodołów. ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum. Miejscowe. kości podniebienne. Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy). Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . kość nosowa. ale jeszcze bardziej nasilone. kości jarzmowe. Adams średni. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. kości łzowe i część kości klinowych.

-Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. -zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania.jest wynikiem bezpośredniego urazu.występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci. wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego . -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów. również zawiązków zębowych.wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. . występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki. dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem.• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz. bardzo oszczędnym.Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej . -Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej.Leczenie polega na usunięciu. jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. . -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych. . najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. -postępowanie lecznicze jak wyżej. powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą. .

nadciśnienie . leki. należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz . w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba.uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami . 21. atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia . Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych . PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej.u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych .choroby wątroby . jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych.krwawienie tzw.pozostawiona w zębodole ziarnina . źródła krwawienia i czas wystąpienia. jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba.zaburzenia układu hemostazy. szczególnie u dzieci.anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych. po czym ranę śluzówki zszywa.cukrzyca .niedokrwistość . Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby. Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię. LEKI. -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka.SPOSOBY.. płytkowe i naczyniowe .Zawiązki zębowe pozostawia się. jak np. tj.miażdżyca . przyczyny krwawień 21. TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA. skazy krwotoczne osoczowe.

co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną. o ile sama tamponada jest nieskuteczna. • Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi. Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę.doraźnie wykonanych badań krwi. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi.9-1. Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. kontrola wskaźnika INR (0. czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). lub gdy nie jest to możliwe. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. • uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą. Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze. Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. przykładając koniec tępego narzędzia. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej. należy podwiązać naczynia.5). Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania. uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . jak kleszczyki Peana. Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia. wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny. * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. zakładając. w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l). Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu.

topografia. Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną.żelatynę i pektyny roślinne doustnie . które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: . fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np. Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej . • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy.glikokortykosteroidy i estrogeny .epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000. wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej. nadciśnienie). krioprecypitat. roztwór fibrynogenu. preparaty rutyny (Rutina. Acidum tannicum . topografia.aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m.10% roztwór związków wapniowych .Hemostin. fizjologia 22.ałuny. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C.związki żelaza .in. z kory dębu).* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia. 22. Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia. posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne. Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: . hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl. Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi. np. Alumen w postaci 0. trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne. C. Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego. np. wit. od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec . w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem. cukrzycy lub nadczynności tarczycy. od przodu gałąź żuchwy. po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik. np. Gruczoły ślinowe.garbniki. Gruczoły ślinowe – anatomia.jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. cyklonamina. Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np. kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego .domięśniowo etamsylat i witaminę K .25-1% roztworu do płukania .anatomia. leży w dole zażuchwowym.

Nie posiada łącznotkankowej torebki. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. W większości są gruczołami śluzowymi. które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. Otacza ją łącznotkankowa torebka. pomiędzy żuchwą. zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. przewód Stensona. Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. nosowej części gardła. przewód Warthona. którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. oraz od tętnicy podjjęzykowej. policzkowe. w brodawce. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym). Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej. Przewód wyprowadzający ślinianki. Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. żuchwowe i szyjne. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. które mają własne przewody wyprowadzające. Jej część przednia jest większa. Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. Jest gruczołem surowiczym. może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej. podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych. tuż przy wędzidełku języka. od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe. Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną. Węzły chłonne. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1. Końcowy orzewód ślinianki. przylegająca do przestrzeni przygardłowej. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. poprzeczną twarzy i uszną tylną. jarzmowe.5cm poniżej łuku kości jarzmowej. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej.mięśnia dwubrzuściowego. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą. Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. która jest gąłęzią tętnicy językowej. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . zwany również „gęsią stopką”. ucha zewnętrznego i środkowego. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy. skóry głowy. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. ale mogą być . leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym.

Wnikając w przestrzenie międzyzębowe. który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. 23. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany. b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte . Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. Są niebolesne. Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. ale czasami z powodu ucisku. jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła.gruczołami mieszanymi. spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. łatwo krwawią przy drobnych urazach. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. jaki wywierają na podłoże kostne.). mogą ulegać owrzodzeniu. ozębna. surowiczo-śluzowymi. okostna). powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). nieco rzadziej zębów bocznych. spoistości elastycznej. nieregularnego kształtu. Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza.

który występuje w kościach długich. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. granice resorpcji są gładkie. reparativum). Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem. wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. guzami ciążowymi. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego. Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami. o ile są dużych rozmiarów. rozessane. Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. brak odczynów okostnowych. Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. zwykle w żuchwie. tzw. Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. Sialozy . W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek. a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. któremu towarzyszy rozdęcie kości. unaczynionego podścieliska z małych. z małych wrzecionowatych komórek. Ubytki poresekcyjne w żuchwie. Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. zawsze prowadzi do wznowy. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale.gigantocellulare periphericum). w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian. Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. 25. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek. znacznie rzadziej w szczęce. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany. tzw. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej.

nienowotworowe choroby ślinianek .. tzw. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby. osłabienie. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego. gardła nosa. Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. przywspółczólny. zmniejszone wydzielanie potu. w menopauzie i andropauzie. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. w otyłości i hiperlipidemii. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. odżywienie. 3. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. z zaburzeniami metabolicznymi.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej.25. szkorbut). wzrost liczby limfocytów we krwi. . sialoza reumatyczna. w anoreksji. pieczenie spojówek. suchość w jamie ustnej i gradle. zwłaszcza u cukrzyków. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. pelagra. w czasie ciąży i laktacji. Uzupełnienie niedoborów witamin. bulimii. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. z zanikiem brodawrek ich ujścia. Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek. zmniejszone wydzielanie łez. która wykazuje obecność tzw. w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. oraz leków psychotropowych. spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. wysychanie. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu. W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. 2. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne. stany podgorączkowe. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. wyniszczenia u alkoholików. podwyższony OB. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów.

Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek. Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. ze szpary ustnej wycieka ślina. zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. suchość błony śluzowej jamy ustnej. Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. neurologiczne i fizykoterapia.B. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). wit A. połykanie jest utrudnione. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. policzki są lekko napięte i wygładzone. jak stany gorączkowe. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). osłabienie. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym. Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych. Etiologia jest alergiczna. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek.spotykane najczęściej. mowa bełkotliwa. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . W tym stanie chory ma otwarte usta. chudnięcie. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. obniżenie odporności organizmu. Leczenie kortykosteroidami. Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. Zwichnięcie obustronne przednie. 26. łzowych oraz końca języka. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie.A i B1. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową. Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. wit.

Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy.występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. Zwichnięcie przyśrodkowe. bocznych i przyśrodkowych. 2. 3.zdjęcie w projekcji Schüllera .występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego. w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne. które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową.w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek. 4. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy). Zwichnięcie boczne. Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej. otwarty. układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy. Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu. Zwichnięcie tylne. z zaleceniem płynnej diety. • w leczeniu zwichnięć tylnych.zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy . a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze. naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu.zdjęcie pantomograficzne . Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia.* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. skazana jest rehabilitacja. czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. po czym. Laseroterapia • • . Badanie radiologiczne: . że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis). dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne. Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy. Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia.

zarówno u dzieci. U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych. przede wszystkim w żuchwie. komórek sitowych.biegunka. 3. Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: . . . niemowląt.często objawami oponowymi. . 2. Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1. a nawet ropowic. procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej. jamy czaszki.27. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi). Objawy te współistnieją z: .dreszczami. Cechuje je szybki i ostry przebieg. pogarszających stan ogólny.twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni. odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki. 3.rozległymi obrzękami. 1.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych. U noworodków. Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki. U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. . U dzieci znamiennymi objawami są również: . Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum. . W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie. . większą ilość gąbczastej istoty kości. 2. rozlanego kości szczęk. Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci. a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna. obecność zawiązków zębowych.wysoką temperaturą ciała. Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: .brakiem łaknienia.snu. jak i u dorosłych. różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka. sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę.

5) wtłoczenie korzenia zęba.- ropnia lub ropowicy oczodołu. 7) przetoka zatokowo-ustna. zapalenia śródpiersia.zatrzymania zębów.braki zębowe. Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny. 2) zapaść. 8) atak padaczki. . nowy Kryst str. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania.Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie. widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty. 6) krwawienie po usunięciu zęba.zmiany w ich ułożeniu.zaburzenia rozwoju kości. ale gdy to nastąpi.Związane z usuwaniem zębów 2. 4) ropne zapalenie zębodołu. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: . zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej. 4) zawał mięśnia sercowego.funkcji żucia. 3) złamanie kości. .128-138. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) .101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. . 5) powikłania bakteryjne. .Powikłania po usunięciu zęba 1. Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str.zaburzenia zgryzu. Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw. 3) atak dusznicy bolesnej.staw skroniowo-żuchwowy.ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości). .czynności stawu skroniowo-żuchwowego. Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie. takich jak: . ropnego zapalenia mózgu. 28. 3) pusty zębodół. zapalenia opon mózgowych. . 4) zwichnięcie doprzednie żuchwy. 2) szczękościsk. U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego. . 5) atak częstoskurczu napadowego. 2) obrażenia zębów. 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego.zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych. Należą do nich: . Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich. 7) atak dychawicy oskrzelowej. 2.

Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. lewej ręki lub nadbrzusza. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. nadmiernie pobudliwych. zasłabnięcie. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. deslanosid. niepokój w okolicy serca. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej. sól fizjologiczna. masaż zatoki szyjnej. Przedłużający się napad. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. sztuczna wentylacja. uczucie osłabienia. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. Z leków stosuje się: propranolol . krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. podać tlen. dextran). Tętno jest słabo napięte. jak strach. z niedokrwieniem mięśnia serca. Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej. z nadczynnością tarczycy. Może go poprzedzać zblednięcie powłok.Omdlenie – jest nagłą. zblednięciem powłok. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. wadą mitralną. zwolnione. Należą do nich próba Valsalvy. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem. szczególnie kończyn. nitkowatym. Zapaść zagraża życiu. Napad jest odczuwany przez chorego. Charakteryzuje się słabo napiętym. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. Często występuje u osób zdrowych. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. zwłaszcza młodych. poty. przyspieszonym tętnem. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. towarzyszy mu uczucie strachu. spłyceniem oddechów. którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min. nudności. salbutamol lub . jako szybkie kołotanie serca. jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. ochłodzeniem skóry. podać tlen. Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. żuchwy. ciśnienie tętnicze krwi spada. Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. farmakoterapia). Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. ból itp. tlenoterapia. masaż pośredni serca.

Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. W górnych siekaczach. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. . „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. należy podać domięśniowo relanium lub luminal. środki uspakajające (relanium). Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek. miękkich. a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia. Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. językowa). U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. a ranę zszyć. a gdy przedłuża się. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. podniebienna. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę. Napad mija sam. Obrażenia zębów – A. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. ust. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j. Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. Złamanie korony lub korzenia zęba. dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie.bezotec w aerozolu. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego.

E. Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. D. po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. W przypadku wybicia zęba. a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej. Złamanie kościA. należy wykonać reimplantację. co doprowadza do odłamania guza szczęki. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne. a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi.Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina. należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. a brzegi wyrównać. Przypadkowe zwichnięcie. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). . C. Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. Rokowanie jest dobre. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. W złamaniu. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą. C. a śluzówkę zszyć. zależnie od jego rodzaju. B. B. to należy go usunąć. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu. Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. Jeżeli istnieją odpowiednie warunki. Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) . szczególnie na wysokości trzonowców górnych. który został nadwichnięty.

pod śluzówkę policzka. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania. należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. jednostronnie lub częściej obustronnie. Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. guz. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . która w tych stanach ulega rozerwaniu. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. kanał żuchwy. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę. w dno j. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. ust. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. D. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. zanik wyrostka zębodołowego. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. Należy wówczas wykonać cięcie. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. zwykle trapezowate. Jeżeli doszło do nadłamania guza. torbiel. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg. nisko położnych.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. zapalenie kości. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi.

Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. ząb. w panice chwyta się za szyję. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych. m. Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. Aby nie dopuścić do tego powikłania. co przyspieszy jego wydalenie. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść. skrzydłowe). Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. używając laryngoskopu. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. należy przestrzegać zasady. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. Druga dłoń ułożona jest na pięści. świszczący oddech. Jeżeli to nie nastąpi. ziemniaczano-kaszkowej. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. Jeśli się to nie udaje. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują. szczególnie u dzieci. czy został w całości usunięty.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze. aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia. duszność. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. kleszczyków Magilla i ssaka. W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. chory sinieje i traci przytomność. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych. chory dławi się. Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. Nie . gdy występują objawy niedrożności oddechowej.

3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu. nabłonkowego. czynnika wzrostu fibroblastow) 2. zapalenie kości. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m.) Skrzep jest źródłem: 1. transformującego. przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości. czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. z której te włókna wychodzą). ropowica. rodzaju bakterii. ropień. 3. . . pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny.leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego.).równa kość zbita. 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt. Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk. . Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok. Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2. Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt. . wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny.patrz pyt. u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji. 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo). budując most. zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min. Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny.in. posocznica). wrastaja nowe naczynia.stąd też wniosek praktyczny . W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a. 21 29. i narządach. bialek wiążących heparyne) 4. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis). by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. insulinopodobnego.

zachodzi najczęściej.w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia. a osteoblasty tworza kosc gabczasta. nierównych brzegów zębodołów. Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze. 2. zespołu suchego zębodołu. zanik prosty (atrophia ex inactivitate). odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok. . 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. nadłamanych. Powstaje mloda tkanka laczna. infekcji. Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. jedzenia bardzo gorących pokarmów. W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej. 6 tygodnia)można protezowac 6. nieprawidłowego zaopatrzenia rany. zanik włóknisty. 4. dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid.Fibroblasty penetruja caly skrzep. zmiażdżonych tkanek. wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. stanu pozostawienia rany. 5. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej).białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny . Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu.resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych. 1.

Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II . Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. W górnych siekaczach. co pierwotnie. chociaż w uzębieniu .Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. wstrząs zęba. stosując ruchy półobrotowi. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. co daje kształt litery T.złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia. a następnie policzkowy bliższy od dalszego.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni. a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. jak nadłamanie szkliwa. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. 30. Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne.

• niebolesne. Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym. przelyk) . Znieczulenia – rodzaje. poniżej szyjki zęba.u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. rzadziej policzka czy dna ju) . Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej. które występują w zębach stałych. 31. Kliniczne objawy nowotworów złośliwych.chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka.wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu . na dnie masy martwicze . • kalafiorowate. gardlo. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki. skośnym.podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego. na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem .rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn .spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna.bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu . guzowi Ewinga . endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi. gdy brak możliwości odbudowy protetycznej. wieloodłamowym. preparaty 32.w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne . grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2.dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej . Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: .niegojace się owrzodzenie np.mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń. dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty.

) .dotykiem (spoistość.skłonność do owrzodzen i martwicy .złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow .węzły chłonne . kosci.nieregularny kształt . stosunek do pokrywającej skory) . zawod.badanie wziernikiem jam ciala .mogą wystepowowac wieloogniskowo .Nowotwory złośliwe cechuje : . które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r . początek choroby. powierzchnia. spadek wagi. wywiad: .wznowy .oglądanie( kolor. przebieg. wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a.przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu.wiek. bolesność.wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok. dziedziczność b. zasieg. badanie przedmiotowe . 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu. palenie. kształt. dolegliwości. cieplota. środowisko.

torbielowatych. zew i wew-ustne. gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn. Orbitografia.wycienk przesyla się w 10% formalinie .do głębszych warstw anatomicznych.oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b. Warstwowe (tomograficzne).5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . unikając ich zmiażdżenia . sline. K167).stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA.szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU.Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych. jezyka. Badania kontrastowe . GARDLA. guzow slinianek (Sialografia.najczęściej stosowane iv.bialko S-100 i antygen HMB . Limfografia.materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 . Badanie radiologiczne i. co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d. powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a. zgryzowe.badanie jamy ustnej.bezpośrednie. a w czerniaku złośliwym.nigdy zbyt brutalnie . dna .badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej. Tomografia komputerowa (TK). Flebografia.pośrednie – gdy badaniu poddano np.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) . Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) . CZERNIAKA .. malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany). Astrografia) . Zdjecie przeglądowe. Badanie cytologiczne .jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0.wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c. Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v. policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne .ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro. MIESAKOW. popłuczyny z zatki szczekowej. pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii. plwocine . Badania immunohistochemiczne . Arteriografia. celowane ii. Pneumografia.

tarczycy.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej . Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu. naczyniakow krwionośnych f. endokrynologiczne itp. pluc.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie . Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur). mozgu. poziom wapnia. fosfatazy alkalicznej. nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h. Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e. poziom bialek. pęka przy zgięciu . fosforu. trzustki.vi.wewnątrz i pozastawowe . Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy . guzow przerzutowych do LN. specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne. zastosowanie w neo slinianek. okulistyczne. wątroby. OB. Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. przydatna w diagnostyce guzow slinianek. technet 99. Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. badanie punktaku szpiku. kosci. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g. toleruje zgięcie. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin.sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi. Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy . otolaryngologiczne. Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone. pomoc. 33. pulmonologiczne. guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi.głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna. tym wieksze szanse na wyleczenie. rozkrusza się przy ucisku .klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1. mocz. elektroforeza..szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk.

szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu.usunięcie przemieszczonego odłamu . ból okolicy stawu sż po stronie złamania .zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy . głowa do przodu-uderza w guzek stawowy. monoblok. kt . czasem złamanie zew otworu słuchowego . więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy.chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów.condylectomia . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) .uczucie napięcia w okolicy przedusznej .trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) .p-a żuchwy .od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow.2.jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: . a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) .obrzęk. Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki . wiązania Ivy.szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy .boczne żuchwy prawe/lewe .pełne/niepełne/zielonej gałązki .dodatkowo: tomografia konwencjonalna. dołu stawowego.zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta.od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk.następnie ćwiczenia czynne . gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: .ograniczona ruchomość żuchwy .wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr .to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: .podstawnokłykciowe . rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie .zachowawcze – najczęściej (funda.w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz . szyjka zgina się do dołu i łamie .pantom ogram .ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: . zwichnięcie .najczęstszy .w obustronnych – zaburzenia są symetryczne.w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3. a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi .częściej uraz bezpośredni .przeważnie wewnątrzstawowe .

wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4. świeży.torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 .zapalenie zatoki szczękowej.guz 3. które przetrwało ponad 14 dni. chorobowe: .zmiany OKW zębów .torbiele zatoki .złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1. rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła.nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba .Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa . Często goi się w ciągu 2 tyg. Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1.Zdjęcie RTG .złamanie guza szczęki .nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare. Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych.zatokowe: Wczesny. samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany. „ostry”. Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. jatrogenne: . Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1.Oglądanie .Krwawienie z nosa . 98 chodzi o to samo.cienkie dno zatoki 2. Przetoki ustno – zatokowe (w pyt. Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego . Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. ropniaku. urazy: .rozerwanie błony śluzowej . „przewlekłe”. Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2. przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki. przewlekłe zapalenie zatok .Wyciek treści ropnej przez zębodół. anatomiczne: .niski wyrostek zębodołowy . torbieli w świetle zatoki) . więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno.nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . dopiero co powstały otwór.34.

– środki przeciwhistaminowe. szczelinowate. .. b. Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny. Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza.Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół. Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. – krople do nosa obkurczające naczynia. Ząb usunięty w całości. spowodować odmę podskórną. . bez zmian okw. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni. Nie należy wykonywać tej próby. Korzeń należy usunąć przez np. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu. Połączenie szerokie. ewentualnie dodatkowo .endoskopię (wziernikowanie). a także przez .in. Następnie: . Leczenie W zależności m. ekstrakcja zęba trzonowego. a.dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. 2. korzenia. bez dodatkowych zabiegów. Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu. ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych.prześwietlenie. od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. Ustalenie losów zęba.. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: .Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. doksycyklina. Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu. Korzeń zęba w zębodole. -. zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej.Próba powietrzna . zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki.wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych.RTG.USG. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki).ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie). usunięty ząb miał żywą miazgę. Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka. Połączenie wąskie. zdrowa zatoka. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok. dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do . zdrowa zatoka.

Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1. Postępowanie uprościła endoskopia. zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce. która pozwala: . Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. 3. szczególnie ropnych. 2 tyg. Zabieg wykonuje się codziennie tak długo. a. Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki). dwuwęglanem sodu. która może spowodować zator powietrzny. co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. z równoczesnym zamknięciem przetoki. Płaty dziąsłowe nad zębodołem. a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin. . nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami. zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni. Nie używa się roztworu wody utlenionej. wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. zatoka zmieniona chorobowo. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu. 4. 2. Przy przewlekłych. . . Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki.usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. wyjęcie korzenia. Konieczna jest rewizja zatoki. W tym czasie. Dobry stan jamy ustnej.. najlepiej szwami materacowymi. 0. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. zamknięcie przetoki. Inne przypadki: Należy odczekać min. Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. b. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. usunięcie korzenia.. aż popłuczyny z zatoki będą czyste.usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce.zamknięcia połączenia. Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. zdrowe uzębienie. zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki. którą kończy plastyka przetoki. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie.ocenić stan wyściółki zatoki. Tnąc śluzówkę i okostną.

Płat podniebienny arterializowany 5.cięciu na szczycie wyrostka. Najczęściej stosowana metoda. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8.po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę. Na zasadzie organizacji skrzepu. Polega na: .szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu. Metody jednowarstwowe. II. . Ciało tłuszczowe Bichata 7. jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1. Płat mostowy III. różnego pochodzenia. . 2. dwuwarstwowa (powierzchnia wewn. Metoda Zangego 3. zewn. 14 dni. szczelne zaszycie rany. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok.zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). zsuwając zsuwając go w dół.dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka. Płat policzkowo-wargowy 4. Obturator I.wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . 1.dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki . na zasadzie organizacji skrzepu. II. Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz).odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata. Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I. Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2. Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. . z tkanek sąsiednich) 1. . szczelne zaszycie rany. (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki). Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV.Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. Płat językowy 6.okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). . Metoda Zangego . dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół. protetyczna: 1. Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. .

co może później utrudniać protezowanie. .niepowodzenia po uprzednich zabiegach.na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego.miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. 7. 6. . bo nie zawiera okostnej. Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. do okolicy siekaczy.powoduje ona spłycenie przedsionka.na przednio-bocznej ścianie zatoki. . Płat jest wiotki.skręceniu. Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy). Wadą jest postępowanie dwuetapowe. 4. która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie. Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego. Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: .wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. Metoda ta nie jest korzystna. Płat mostowy. .w linii środkowej podniebienia.w sklepieniu przedsionka. 8.znacznie spłyca przedsionek. Ranę skórną zszywa się.Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. . 5. . Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka. Polega na: . Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką.cięcie wypada na szczycie wyrostka. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka. Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry. pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi. Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną). . Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części. gdyż: .brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek). 3. Wskazanie do jego zastosowania stanowią: . szczelnym zaszyciu. Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy. Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Wady: . .uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego.

polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy.co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku . Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: .heterogennej.chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli. Metoda dwuwarstwowa 1.ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli . lokalizacji.najczęściej cięcie Partscha.to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej . Zabieg ten można wykonać: .w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. IV. Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne.płytki metalowej lub .siatki teritalowej. .tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki. . 35.liofilizowanej. latach) . policzkowy lub podniebienny.chrząstki homogennej.podeszły wiek. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: .następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies. wieku i stanu ogólnego chorego 1. co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń.III. W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego.jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany .wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną. zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . . Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate . jeśli stosując lapisowanie jego brzegów. Metoda protetyczna 1. .marsupializacja . Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I. . Obturator zakłada się również: . a zatykadło to ułatwia. rozmiarów.

odwarstwienie. zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym.. Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów.wytworzenie płata śluzówkowo. usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli.schorzenia ogólne .na 2 tyg .zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I.konieczny obturator .metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy.2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera. Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne.ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie .wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .wyłuszczenie pozostałości mieszka . kość wygładza frezem . aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli .pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym .okostnowego ponad przednią ścianą torbieli.umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących .wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej.konieczna bardzo dobra higiena Wskazania .możliwość nawrotu .prostota i mała rozległość zabiegu .długie gojenie . Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II .pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej . 2. ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego.po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem.następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat .płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli . wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości .nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje . dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora .

1-czasowość .w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny.zezłośliwienie . wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy. cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel. korzeniowa (zapalna) .cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! . HA ..gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) .gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej . poziome .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli . torbiel pierwotna. zawiązkowa.gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha.torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu .rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu . dziąsłowa. po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów.całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog . wzrost temp.krótsze gojenie Wskazania: .2 etap – wyłuszczenie.wyłuszczenie .połączenie z jamą nosową .jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów.ból samoistny. odwarstwia się i wyłuszcza.jama kostna wypełnia się skrzepem.uszkodzenie sąsiednich zębów. Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego.złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne .wyłuszczenie całej torebki – raspatorem .zropienie krwiaka. przepłukać jamę . do trzymania – obturator .niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót . pęczka nerwowo-nacz . 1. Beauvisa. usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną . który ulega organizacji potem kostnieniu .brak wznowy i metaplazji neo .1 etap – bez wytwarzania płata.wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli. ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania . naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy.płat wszywa się w miejsce na głucho .

większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe .łatwo wrzodziejący i krwawiący .. Dostęp zew. po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36. kości gnykowej.gładka/brodawkowata powierzchnia . po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi. podniebienie) .zropienie torbieli . Czerniak twarzy i jamy ustnej . rzadko na bł śluz( dziąsła. niekiedy z jej resekcją. z cięcia wzdłuż fałdu szyi.rozległa torbiel żuchwy .często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby. zęba przyczynowego nie usuwa się 3. Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku. torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż. mózgu. płuc.polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju. Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7.usunięcie/resekcja zęba przyczynowego . Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6. Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany.możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów . torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3.nacieka podścielisko . Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4. szczęki. Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy.lub wewnątrzustny 8.złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych .obj – wyniosły/płaski guz . przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci .metoda 2-czasowa Wskazania: . odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu. 5.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) . kości) – szybki wzrost . Torbiel krwotoczna . frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc.zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika .zły stan ogólny 2.torbiel szczęki wpuklająca się do nosa .występują głównie na skórze.komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza .ciemne zabarwienie .klasyfikacja TNM jak w rakach .

ulega owrzodzeniu ..czerniak młodzieńczy . wstrząs septyczny.profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna. interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) .mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum .Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm . zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej .ziarniniak naczyniowy .leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty.jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia.rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry. sączy.zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37. zmienia barwę. krwawi. intraepidermalis.histiocytoma . podstawą skierowany w głąb tkanki . nacieka.kom wieloboczne. przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę .brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu . mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci. wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę . które szybko rośnie. łysieje.Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) . śródnaskórkowe. skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne. Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica. powierzchnię. mieszane (naevus marginalis.

duszność • Leukocytoza. Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych . Zapalenie śródpiersia – mediastinitis . potem celowana) • Otwarcie. hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna.rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne. przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica. nadpłytkowość. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1. drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3. toksyczne ziarnistości w granulocytach.

pleocytoza. wzrost zawartości białka. wzmacniające 4. temperatura. drgawki .. wymioty. ból głowy. wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny. glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe.nagły. zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe .objawy oponowe.zwiększone OB. nudności. leukocytoza. następcze usunięcie torebki ropnia . silny ból głowy. obrzęk tarczy nerwu wzrokowego .W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka. zaburzenia świadomości.stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż. Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry .

nacięcie. ich toksyn we krwi. temperatura – wtedy ponowny drenaż. wymioty. spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu. tkankach . twarz apatyczna Nudności. czyrak wargi górnej.wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. przerywana (hektyczny. niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi . zwiększonej patogenności. PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień.Usunięcie ogniska zakażenia. nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze. posokowata Gorączka nieregularna. lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość.empiryczna . zwalniająca. Posocznica . wzmacniające .5.wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie. ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej. grzyby.sucha. sinawy odcień skóry. przy spadku odporności. swobodny odpływ treści ropnej .ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny .2 następne – po 24-48 godz Leczenie .natychmiastowa antybiotykoterapia.pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . z szarym nalotem. Ciężka posocznica . wirusy.. skąpą wydzieliną ropną.leczenie objawowe.rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min. septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza. wzrost OB. parazyty).

przyspieszenie oddechu. oliguria. Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy . Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8.w Dodatkowo: hipoperfuzja. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9. światłowstręt. gorączka. Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. leukocytoza Niepokój. wzrost tętna. zaburzenia świadomości 7. hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa.• • • • Objawy j. Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. przeczulica. Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł.

wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. chorego należy badać ostrożnie. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. wytrzeszcz. brak reakcji na światło. porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia. ograniczenie ruchów gałek ocznych. unieruchomienie. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10. nasady nosa. Obrzęk powiek. Przyczyny: Powikłania oczodołowe .• • • Ciężki stan ogólny. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. tarcza zastoinowa (. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej. spojówek. rozszerzenie źrenic. zakrzepy przyścienne. dreszcze. gorączka septyczna. uszkodzenie błony wewnętrznej. wycięcie żyły twarzowej. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11.

ropień mózgu .• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a. nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego.ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka . zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek. obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie . gorączka septyczna.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej . zmniejszenie ostrości wzroku. drenaż . opadnięcie powiek.do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik. nacięcie.punkcja aspiracyjna. nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek. spojówki. wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia. opon.cięcie – u podstawy powieki dolnej. bolesność gałki. + unieruchomienie gałki ocznej. bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. objawy oponowe.

5% . blokada kilku nerwow na raz.12.celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). rozlegle znieczulenie powierzchowne) .slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem.choroby serca . nerki. pokrzywka. atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) .działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych.dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie . wątroba. Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja.wysoka temperatura ciala . bez polaczenia z bialkami osocza . Zapalenie nerwów czaszkowych 13.choroby wyniszczajace .toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0. spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym.podanie zbyt dużej dawki (np.znieczulenie zewnatrzoponowe . bladość. porazenie serca. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: . potliwość. Toksyczność . tlenem.osoby skłonne do odczynow alergicznych . adrenalina.podeszly wiek .zaburzenia elektrolitow (RKZ) . który wniknął do ustroju.toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: . fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym.choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) . Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej).wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli. mózg. DIC 38. śledziona) 14. Potocznie zwana zatruciem. Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca.kobiety w ciazy .choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) .przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: .osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: .kumulacja leku . a układem biologicznym.

reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności. układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. asystoliamala objętość. bradykardia. które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3.1. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj. drzeniem rak. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . 2. zawroty glowy . strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe. niepokojem. drgawkami. utrata przytomności. napad dychawicy oskrzelowej. układ oddechowy –zaburzenia oddechu.

efedryna Omdlenie. a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca.masaz serca.LECZENIE: oddech wspomagany.najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi . fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej.na ogol te objawy mijaja szybko. przeciwwskazania.zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym . tlen.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas. a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania . bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie .przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe. metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza. normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie. sztuczne oddychanie. tlen. . noradrenalina) . spadek cisnienia 39. opóźniają jego wchłanianie.LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina.podanie srodkow hipertensyjnych np.domięśniowo chloropromazyna. Resekcja wierzchołka – wskazania. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia. której nie można wypełnić materiałem endodontycznym.

przez korony. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta. nerek nadczynność tarczycy. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. nadciśnienie.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca. materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia. opanować wysięku. nerwy. kresa skośna. duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa.niewyrównana. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np. naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: . torbiel. może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu. choroby krwi.

po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem . . MTA. pozwala śledzić przebieg korzeni. trudno zszyć.gdy kanał jest niedrożny: .musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne .• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie. słaby wgląd w pole operacyjne. .wypełnienie np. a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym .najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne. cementem fosforanowym. nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu. szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki. bardzo rzadko wykonywana. kompozytem np.najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę. pod kontrolą wzroku. by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe. dobry dostęp i widoczność. ale przedłuża czas zabiegu. nieestetyczne . zapewnia dobre odżywienie płata. sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH. w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie .Cięcie Reinmollera są historyczne.płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie. dobrze unaczyniony płat. amalgamatem.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata. cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . Adaptic. poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. Glass – jonomerem(Ketac Silver). Tl. przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0. Oszczędza przyzębie.

wzdłuż brzegu dziąsła. w przedniej części szczęki. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata. szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo. dobra estetyka . solcoseryl na ranę.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem.cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . resorbowalnymi – usuwane po tygodniu. by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. poprzeczne materacowe. uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli. szwy pionowe.. który zahacza o nierówność. dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym. z 1 lub 2 cięciami pionowymi. zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz . dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak. zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego . neuralgia) • Uszkodzenie n.poziome – przydziąsłowe. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka. ostra łyżeczka. jedwabnymi. Parestezje. aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych. blizna w sklepieniu przedsionka. na granicy ruchomej i nieruchomej bł.

wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka.. siateczkowo – śródbłonkowa.szybki przebieg.nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1.(tętnica bródkowa. torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału. Histiocytoza X .• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny.u niemowląt. narz. sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) .niedokrwistość niedobarwliwa .ogniska rozplemu histiocytów w ukł. Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki .próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2.ukł.choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł.pod postacią ostrej posocznicy . granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r.podwyższony cholesterol we krwi .rozplem ziarniniaków z kom. tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40.ż Chł>dziew . śluz Zm. ss – rozrost – uszkodzenie narz. tk. dzieci do 2-3 r. sklepienie czaszki . amalgamatu. z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów . Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta . skórze. zazwyczaj śmierć . pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu. bł. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem. Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica. W kościach – gł.ż .kostnym.wew.

kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki . rozchwianie.zmiany wczesne – bezobjawowe.5.znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy .witaminy.ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową. żebra.naświetlanie ognisk kostnych .ust : obrzęk. zapal bł śluz j. .szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie . język. rozrostowe zapalenie .leukocytoza.lub wieloogniskowy . rzadko przetoki skórne. przyszyjkową . niedokrwistość .pierwsze obj mogą występować w j. Przewlekły. obrzęk .okrągłe. trudne do uchwycenia.rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny .przebieg łagodny. częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka .obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich . kieszonki.ostry. cholesterol.ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową.zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni. Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum .hormony/ przeszczep przysadki 3. wykrywane przypadkowo na rtg.na rtg .zmiany gł w ukł kostnym. wątroba . ob. podwyższ fosfataza zasadowa. rozpulchnienie dziąseł. węzły.torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów . rzadziej: płuca. zaczerwienienie. niebolesne bez obj zapalenia . gardło. jasny. owalne nieregulne przejaśnienia . brak obwódki osteosklerotycznej .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate .6 .skóra nie zmieniona. wypad zębów. żuchwa.ostre granice.ż m>k 5:1 .w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia. w złamaniach patologicznych kości . kręgosłup . kości szczęk . wtórnie w głąb wyr zębodół.większe – ból. dobry stan ogólny .dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle.miejsc – elastyczne wygórowanie. trombopenia.hepatosplenomegalia.leczenie – chemioterapia .najłagodniejszy 20-30r. rozchwianie zębów .brak odczynu okostnowego -1.gł kości płaskie: czaszka. brak apetytu. krwawienie. st podgorączkowe . przetaczanie krwi . brunatną – w okol zębów 4. .obj ogólne : ból głowy. limfadenopatia. stwardniały brzeg bz na obwodzie .obj.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych . rozpulchnienie dziąseł.u.. miednica.

przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom. młode histiocyty leukocyty gł kwasochł. osłabieniem. napromienianie . Węzeł jest powiększony i bolesny. bólem głowy i złym samopoczuciem. Schorzenia węzłów chłonnych 42. A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła. kom Langerhansa. Przy sprawnym układzie immunologicznym . stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia.Ogniska stare – wł łącznotkank. W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych.mnogie – hormony kory nadnerczy. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). witaminy .interferon 41.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny . cytostatyk. limfocyty. Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem). Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42. odp odżywianie. W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową. wydłużone kom. czemu towarzyszy obecność wysięku. chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym.usunięcie ognisk zakażenia. SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1. kom plazmatyczne.zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . kom olbrzymie . Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka. ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami.

.oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: . Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek.usunięcie przyczyny. czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym.objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała. 2. Węzły są powiększone. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. ekstrakcja zęba. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny. B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła. które są bolesne przy badaniu dotykiem. elastyczno-twarde. które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. Np. stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia . zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy. przyspieszone OB. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych.perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. leukocytoza.w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi. Możliwe jest również. często przed laty. . W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała.

W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). później nacięcie i drenaż.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień.. różyczka. salmonelozy. Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np. krztuśca. . listeriozy) • Wirusowy (np. blastomikoza. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie. Ni. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę. niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1. Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4. histoplazmoza. zakażenia wirusami Herpes. oraz hormonalnych np. Fe. mononukleoza zakaźna. toksoplazmoza. polietylen. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. włośnica. kolagenozach. lipidozy) 3. choroby kociego pazura. amyloidoza. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. cząsteczki metali Cr. mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. choroba reumatyczna. nadczynność tarczycy. Co. kiły. leiszmanioza. np. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: .fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np. adenowirusami. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np. . płonicy. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. odry. zaburzeniach metabolicznych. toruloza) • Pierwotniaków (np. cytomegalii.

Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. zatoki szczękowe. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np.zauszne i karkowe. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. odrze. tkanki przyzębia i kości szczęk. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała). istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym. penicyliny. Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. klindamycyna. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. w mononukleozie zakaźnej. np. nadczynność tarczycy. rak. u dzieci do 4rż. ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. leki przeciwgorączkowe. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np. migdałki. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • . z powodu silnego bólu i emocji. zakażone rany błony śluzowej i skóry. ziarnica złośliwa.szyjne karkowe i potyliczne. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). mięsak Kaposiego. szczepionki przeciwko gruźlicy.) • Przerost bliznowaty. tężcowi. powysiłkowe. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne. zwapnienie. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6. w AIDS. hydralazyna. poposiłkowe.zwykle bakterie i wirusy. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np. w przebiegu. czerniak. sulfonamidy.

Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. błonie śluzowej policzka. Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych. odosobniona lub narządowa Spotykana częściej. Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. 4. 2. nadobojczykowych. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. węzłów wnęk. gruźlica ograniczona. rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych. 3. szyjnych głębokich. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. a niekiedy karkowych i przydusznych. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci. Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego). podniebienia. języka. zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami. W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle. nadkażenie wewnątrzpochodne. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . zespół pierwotny. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych. bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo. 1. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. zatok obocznych nosa.tzw.

. serowacenie jest powolne i długotrwałe. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. dotyczy pojedynczych węzłów. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. a czasem eozynofilię. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo.Spotykana rzadko. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów. serowacenie. jej początek jest nieuchwytny. tzw. przebieg łagodny i powolny (lata). Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. tzw. Wówczas zrastają się one z otoczeniem. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej. później surowiczej oraz ropnej. wtopienie węzłów. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała. Zajęte węzły są miernie powiększone. Następstwem są deformujące blizny. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. a ich konsystencja jest twarda. Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki. otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. ma bardzo ciężki przebieg. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. limfocytozę lub limfocytopenię. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia.skórna. Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia. 5. pocenia nocnego. Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. 6. Przetoki skórne tworzą się rzadko. są . Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę. złego samopoczucia. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki.

a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: . W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. szpecących blizn. nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. Cechuje się on nieuchwytnym początkiem. które szybko ulegają serowaceniu. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki. Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. 7. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej. długotrwale sączące.małe. W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień). po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów. Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością. zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat.drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. najczęściej podżuchwowych. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) .

. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami. .w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów. a nawet punktowane. . postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: . bez chemioterapii przeciwprątkowej. Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego. aminoglikozydów i chinolonów.skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów. ropniami opadowymi. .radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) . bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia. Porażenie nerwu VII . bądź zmiany podawania drogi podawania leku. zwapnieniami. przetokami i szpecącymi bliznami. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze. które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) . Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych .radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku.brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np.aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) .gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej .stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych. . .wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków.zimne ropnie nie powinny być nacinane. powstaniem przetok i szpecących blizn.zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych.w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana.

resekcji szczęki.krwotokami podpajęczynówkowymi . Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy. chociaż częściej u osób starszych. Spowodowane jest: .Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy. Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście.uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego. nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy. Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. jarzmowej i gałęzi żuchwy . usuwania nowotworów ślinianki przyusznej. żuchwowe i gałąź szyjna. Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną. Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała. jarzmowe.przez nowotwór ślinianki przyusznej .ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym. który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe. Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki. natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu.guzami mózgu . nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe.w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych. aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia. Może być spowodowane: . niezależnie od wieku. W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej.zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci.złamaniami podstawy czaszki . a więc z obu półkul mózgowych.zapalenia kości skalistej.schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych . policzkowe. W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy. Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne. splot przyuszniczy (plexus parotideus). Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy. kąta mostowo-móżdżkowego . Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego. Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej. Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu.

tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu. Np. Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie. Uszko0dzenie powyżej sprawia. Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni. Przyczyny: . drgawkami. gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej. witaminy z grupy B. prostygminę. Objawy kliniczne : .- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe. gimnastyka. przykurczami. w okolicy zwoju kolanka. Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia.idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni. Pomocne są masaże.„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i . prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka. Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu.alergiczne . W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy.zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy . czuciowe i przywspółczulne. co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych. uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h). że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej.wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym . okłady parafinowe. stąd nazwa „a frigore” .

zagwizdanie. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła. poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych. niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe. nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. wyszczerzenie zębów. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka. STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. zaciśnięcie powiek. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów.- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII. wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu. co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka . jak marszczenie czoła. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 .

hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe. Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne. łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda . później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę. W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda.Leczenie: . ropień) – usunięcie przyczyny.jest leczeniem przyczynowym . leków przeciwzapalnych . przeciwuczuleniowe. B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne.niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem. Stosowane dawniej duże dawki wit.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego . Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) .gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz. potylicznego mniejszego. Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII. a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni. Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama .przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych. które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów.w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia. ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę. stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia).w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” .niedowład typu Bella – steroidy np. 45. Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne.

należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy.powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych . a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy). Jeżeli kieszonka jest dość szeroka. Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy.podwyższoną temperaturą ciała. Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie. skrzydłowo-żuchwowej. a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia. Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: .anginą . przygardłowej.zapalnymi powikłaniami torbieli . zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej.wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej .zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej.Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: . Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej. W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid. jak: . W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami.szczękościskiem .zapaleniem okostnej .szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło.zapalenie kości . podżuchwowej.zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych . Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej. Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła. w okolicy podjęzykowej.ropniem okołomigdałkowym .i zewnątrzustnych. . w okolicy zęba mądrości. która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę.zapaleniem kości . ropni wewnątrz. Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg.silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha . a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych. najlepiej pantomogramu. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju. ropowicy. .objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie .

Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki. Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa. Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum.nieprzydatność w zgryzie . Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia. Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła.raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris). Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać. Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek. Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej. Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki.kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46. który wtórnie nacieka kość szczęki. odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem. Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną. jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich. co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych.lub endofityczne. kwalifikuje się go do pozostawienia. Mogą to być guzy egzo. Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. to nacieka powierzchownie błonę śluzową. . Wyróżnia się: . Wskazania do usunięcia zęba stanowią: . Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia. Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale).zgorzel miazgi lub ropne zapalenie .brak miejsca w łuku .Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement).nawroty stanów zapalnych . W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby. cylindroma). rzadko występuje postać brodawkowata.raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) .

Z czasem powstaje owrzodzenie. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego. podżuchwowych i szyjnych. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia. zazwyczaj późne. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo. a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu.Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. bóle występują poza gałką oczną. powstać może połączenie z zatoką szczękową. powodując nasilenie bólów głowy. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. przeczulicę w tylnej części podniebienia. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa. Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego. Objawy kliniczne. złe przyleganie protezy. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia). Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. w okolicy skroni i karku. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. co utrudnia wczesne rozpoznanie. świadczą o naciekaniu . Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy.

dużą wartość ma KT. z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka. Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej. które stanowią: .klinicznym .Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym.rozchwianie górnych zębów .zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej . Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych. NMR. podżuchwowych i szyjnych. Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi.a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne. Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami.badaniu rtg .zniszczenia ścian kostnych . zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia. Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny.endoskopii zatoki szczękowej .a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa. . laryngologiczne i okulistyczne.wytrzeszcze gałki ocznej . przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa).jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi . zdjęcie pantomograficzne. który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę.uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian. Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. Rozpoznanie opiera się na badaniu: .górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu. . sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego.rinoskopii przedniej i tylnej .łzawienie . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: . a także USG. musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej. szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki. KT.

nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki.II – przejście poza ściany zatoki. Topograficzny podział. dół skrzydłowopodniebienny) . odległe przerzuty.nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) .boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) . Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) . tym gorsze rokowanie. oczodół. bez przekroczenia linii środkowej . komórki sitowe. Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe).dno zatoki T2 (1) . Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny. najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania. Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki. a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu. guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie.nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu . Szczękowej. III – tylno-górny zewnętrzny. Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół.III – przekracza linię środkową. Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie.IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. wprowadził Ohngren. W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki. II – przednio-dolny zewnętrzny. Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. IV – tylno-górny wewnętrzny.Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego.dolna ściana nosowo-zatokowa (3) .I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki .ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) .

Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona. uszno-skroniowy. Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. t. częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie. bębenkowa).nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) . że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. uszno-skroniowego z n. W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych. Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny. szczytu głowy. skroni. karku oraz ramienia. Sludera. bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej. Hoigne’a. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego. może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym.nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n. Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi. zaburzenie smaku. Wydaje się zatem. Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego. metaliczny posmak w ustach. Wiadomo. Zespoły: Costena. potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie. językowo-gardłowy. a nawet skórę (2) . pieczenie i mrowienie języka.nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) . potylicy. Silne bóle. n. Łucji Frey. ucha. że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka. W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania .nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) . czyli n. gałki ocznej. Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach.T3 (1) . ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym.

Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. fenytoine. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie.bólów. stanowiącego drogę smakową. ból twarzy Hunta. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. dotykowymi). natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego. Częstym powodem patologii są wady zgryzu. trójdzielnego. jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. tzn. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać. Może trwać około 15 minut. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi. Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. Objawy Objawia się panicznym lękiem. neuralgia nerwu pośredniego. stosując karbamazepinę. czy klonazepam. silnymi wstrząsami ciała. Tworzą go włókna czuciowe. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. halucynacjami. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. Ustępuje samoczynnie. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. Brak objawów zapaści naczyniowej. Etiologia . Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny.

Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. pęcherzyki surowicze w uszach. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego. Objawy Charakteryzuje się silnymi. Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. Ból nie jest prowokowany. Promieniuje w głąb twarzy.leki p/wirusowe. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej.VII. ślinienie.obwodowa neurektomia powyższych nerwów . stałymi i napadowymi bólami. co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym. Leczenie Leczenie: . Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne. wg wykładu w głębi twarzy. nieprawidłowości anatomicznych nosa. korzenia języka i gardła. zawroty głowy i zaburzenia smaku. górne. towarzyszy mu łzawienie. do szczęki. kłującymi. ciał obcych w . – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n. wysięk z nosa. w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. strzelającymi. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej. Porażenie nerwu twarzowego.Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim. szum w uszach. . . częściej u kobiet. Wg wykładu promieniują do ucha i karku. Bóle występują w uchu.karbamazepina. przeszywającymi głęboko w uchu. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe.wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. wyrostka sutkowatego.

Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła.nosie. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo. inni autorzy uważają. szczękowy. Epidemiologia Rzadko występuje. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. czuciowe i ruchowe. Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne. do tylnej ściany gardła i barku. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim. migdałków. Rozpoznanie . guza szczęki. jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. łzawienie. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. Ból promieniuje do ucha. nowotworów. dociera do zwoju.podniebiennego. w głębi policzka. wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. niedowład podniebienia. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. Odczuwany jest w głębi twarzy. Konsekwencją jest jednostronne. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym. w okolicy podstawy nosa. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. obrzęk policzka. sitowie. podniebienia. że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej. zatoka szczękowa) i podniebienia. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe). czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu.

wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz . W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego.Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia.zabiegu operacyjnego (np. że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych.zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu). usunięcie ślinianki przyusznej). oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne). Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę. Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa. Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej. uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. Uszkodzenie ich powoduje. naczynioruchowe dla skóry. Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból. Do uszkodzenia n. że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry. fenytoina.V – karbamazepina. Objawy Do objawów w tym zespole należą: . uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: . W ostateczności silne. .urazu (najczęściej) lub . ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n.włókna czuciowe. . ślinianki przyusznej. Etiologia Powodem są procesy dot. pieczenia. Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n.przeczulica skóry tej okolicy. uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: . Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia. oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze. .wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki.

usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów.jest to doraźny sposób w ostrym stanie .napadowe. powstaje w ten sposób sztuczna przetoka . Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne . gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3. 48. cukrzycą) 2.ząb wielokorzeniowy usunąć.przecięciu (neurotomii) n. drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3. ustąpienie obrzęku.Uformowany ropień Dorośli: . Ropowica 1.znieczulenie nasiękowe . OKW .. śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny.uszno-skroniowego. językowo-gardłowego lub .usunięcie zęba do czasu.+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np. palące.odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4. . lub . Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan).ząb przyczynowy. parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej.sączkowanie } antybiotyków . zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować . szczękościsku 4. Leczenie Leczenie polega na: . który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy .ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): . ostre ropne zapalenie tk.nawiercanie wiertłem przez bł. .antybiotyki 2.struny bębenkowej.czy mleczny czy stały 1. piekące. Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) . usunięcie zęba.blokadach.przecięciu n.nacięcie ropnia } w 90% bez .

Choroby niezapalne: . Choroby zapalne: .popromienne uszkodzenie ślinianek c. a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49. Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5. zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym. Zakażenie ogniskowe: .ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk. OKW. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1. Przetoki ślinowe Inny podział : a. lecz. 5.dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku ..kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena . zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6. Wady rozwojowe 8. Wady rozwojowe b. Nowotwory 7.pierwotne zapalenie ślinianek . Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2. Zaburzenia czynnościowe (zwiększone. usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki. resekcja korzenia. Torbiele 3. Zapalenia swoiste i nieswoiste 4.

Szczękościsk Leczenie: .flebolitem.gdy brak objawów niedrożności .Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2.bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków. Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4. Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek. przeciwbólowe.fosforanowej. Torbiele f.przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy. Nowotwory e.kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc.kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3. w zaburzeniach gospodarki wapniowo.środki ślinopędne.. bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa . Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek. przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk .rozpoznanie na podstawie: wywiadu.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5. ogniskiem zagęszczenia kości.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty .wtórne zapalenie ślinianek d. USG. sialografia . kostniakiem. kamieniem żylnym.badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym.zachowawcze. przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1. następnie zapalenia. rozkurczowe. w chorobach enzymatycznych . pantomograficzne). najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%). pozostawionym korzeniem. kamica ślinowa.lub zewnątrzustne.Silny ból o charakterze napadowym. radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz. badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu).gdy występują objawy niedrożności . zawiązkiem zęba.

powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia . nosa .torbiel zastoinowa 2. zmniejszone wydzielanie łez .usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu . pieczenie spojówek.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego. Z powodu zaniku tkanki gruczołowej.marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1.usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg . przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce.przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA . naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień.Zespół Sjogrena. Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. zmniejsza się wydzielanie śliny. w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie. wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi. drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni. . podwyższone OB.chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie.przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi.obraz kliniczny . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej. Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem .bardzo rzadko .nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki. suche zapalenie spojóweki rogówek.suchość w gardle i jamie ustnej . wzrost limfocytów we krwi .wysychanie..zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu .ropiń ślinianki 3.leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1. gardła.sialoza reumatyczna. KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY . stany podgorączkowe. Rozpoznanie: .przetoka ślinowa 4.

B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy..obustronne powiększenie gruczołów ślinowych .etiologia alergiczna . histerii Leczenie: przyczynowe .może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia.z zespołem Mikulicza i Heerfordta . arsen). polekowa suchość jamy ustnej ( atropina.suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: .dyssialia.Zespół Heerfordta .okulistyczne: sztuczne łzy .sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate.zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego . środki przeciwgorączkowe .z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. stany podgorączkowe. witaminy A i B1 . chudnięcie . oligosialia.objawy ogólne.zmniejszone wydzielanie śliny . choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy.fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY.okulistyczne -neurologiczne .w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych.spadek albumin . osłabienie.pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3. to kserostomia prawdziwa Np. choroby gorączkowe.środki ślino pędne . choroby psychiczne. wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości.wzrost immunoglobulin IgG.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy.brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne . antyhistaminowe). ołów.w nerwicy wegetatywnej.być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: . kamica ślinianek.reumatologiczne 2. łzowych i końca języka . IgM. przy paleniu papierosów Asialia. sialozy.witaminy A.zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych . jamiste ) . IgH Różnicowanie: . Zespół Mikulicza . w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć. witaminy A i B complex .

chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły.rzadko . promieniczak.GRUŹLICA 3.PROMINICA 2.chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni. 0.chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia. próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: . usunięcie gruźliczaka.swoiste farmakologiczne .zakażenie może szerzyć się na kość..antybiotykoterapia .usunąć GRUŹLICA .głównie ślinianki przyuszne . czasem usunięcie ślinianki.KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: .przy kile II i III rzędowej .guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi. promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne .0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1. a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych . po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak .swoiste farmakologiczne . operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI . uraz. mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki . wycięcie zaciągających blizn KIŁA .kilaki .stosowanie atropiny (tabl.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne.wtórne naciekanie tkanek .najczęściej jako ognisko wtórne .sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: .głównie w śliniance podżuchwowej .

przewody. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący . zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. badanie radiologiczne. nerw twarzowy. który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej. USG Leczenie: . naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia.uszkodzeniu może ulec miąższ.częste w śliniankach podjęzykowych . wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej . więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE.charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości.wycięcie przedniej ściany. cienka torebka.brak objawów.związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi .TORBIELE ZASTOINOWA .śliny.pień lub gałązki . szybko powiększa się i może mieć postać mnogą. nakłucie ( płyn ciągnący.okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką.stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE. po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ.owalny.ŻABKA-RANULA . uczucie ciała obcego . rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia.(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego). miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne. .całkowite wyłuszczenie torbieli. przeźroczysty).operacyjne 1.z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo .90% włośniczkowe.najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej.przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: . wyłuszczenie torebki torbieli 2. czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia.w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE .powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki.

Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki. Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia . osłona antybiotykowa 3. do lekarza rodzinnego.2). zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy. po lekach.przed planowanym zabiegiem w j.ch. Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę. zmierzyć.choroby serca . przebyte IZW. chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2. krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę. Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych.8-1. Rtg. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością. Nadciśnienie: czy leczone. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5. czy wziął leki. Czy występuje alergia na leki.chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu. sinice. kłutych.chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50. wady wrodzone. 6.ciętych. najlepiej pantomogram .jeśli przyjmuje Sintron. poniżej 50tys. fizykoterapia ) . tarczycy .zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. Założyć dren. 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad.jaskra . Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K. Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4. Leczenie: .przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1. Acenokumarol – skierow.korzeni z miazgą zgorzelinową lecz. zachowawcze . ran postrzałowych i jatrogennych.by był po śniadaniu. powiększenie gruczołu. obrzęk.Objawy: ból. usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: .nadciśnienie . wynik INR w dniu zabiegu (norma 0. Czy choruje na cukrzycę. gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. penetrujących. Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego.ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu .

obrzęki kostek. nerwowy.osłuchiwanie serca i płuc . pokarmy -przyjmowane leki .dotyczy narządów i układów. zakrzepica. znieczulenia czy współistniejących chorób. . Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8. wodobrzusze. ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność.ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j. astma.warunki socjalne . Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania.neurologiczne: stan świadomości. Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych. niewydolność krążenia.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny . Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu. OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania.badanie j. choroba niedokrwienna serca. czynność wątroby i nerek. omdlenia.. wartość ciśnienia tętniczego .ocena obwodowych tętnic i żył . W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta. Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. płuc.alergie – w szczególności na leki i inne np. rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność . cukrzyca inne). rozedma) (bóle głowy. drgawki. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal. ruchomość stawów s-ż. hormonalny. oskrzeli.ocena sprężystości.zawód. nadciśnienie.obciążenia rodzinne .używki . gruźlica. funkcje sensomotoryczne .czy był już znieczulany 7. porażenia) ( choroby tarczycy. ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia. perystaltyka . warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca. ustnej. zawał. U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania . padaczka. uzębienie . brzusznej :wzdęcie. (np. jod. oddechowy. wilgotności.

leczenie.przewidywana utrata krwi. układu krążenia. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń. cukrzycą. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski . zaburz. Nazwa pochodzi od grec. Dodatkowo spirometria. i K po 55. Ścianę torbieli tworzy mieszek. choroby nerek. podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne. cukrzyca. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm.j. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. po radioterapii.morfologia krwi .ż. próby wysiłkowe. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym. elektrokardiogram. zaburz. płuc. po radioterapii. niezębopochodne. steroidoterapia. choroby wątroby. alkoholizm -próby wątrobowe . rutynowo u M po 45r.poziom płytek krwi. krążenia. zębopochodne.grupa krwi – przewidywana utrata krwi . objawy. leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy.+ wiek. cukrzyca. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np. choroby krążenia. nowotwory. środki moczopędne. tkanek miękkich. przyczyny. składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki. otoczony torebką. U osób obciążonych chorobami serca. warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej. steroidoterapia . Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron. Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. koronarografia itp. krzepnięcia . badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: .stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca. rutynowo u wszystkich powyżej 60r. glikozydy naparstnicy .choroby wątroby.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. Torbiele: kości.w.koagulogram – choroby wątroby.stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł. krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek.z. glikozydy naparstnicy . gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową. o ECHO serca. Ogólnym. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc.

bursztynowy lub brunatny. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg.wykazujący skłonność do rogowacenia. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. Zawartość torbieli. Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry. zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli). a wielkość . cylindryczny lub migawkowy. Nabłonkowe a. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. Pindborga i Kramera I. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru. Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b.mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej. Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek. Zapalne 1)korzeniowa . narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka. od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie. w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. Torbiele szczęk (kostne) A.chirurgiczne usunięcie torbieli.

zaburzenia czucia przy ucisku na n. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. Różnicować z: nowotworami złośliwymi.w zaawansowanych przypadkach. zastoinowa D. brak oporu kostnego.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. Stosowane bywa bad. kontrast do jamy torbieli. Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. zewnątrzustne(pan tomograficzne. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa. warstwowe. Ślinowa. Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. Krwotoczna b. W przyp.kości. objawy zapalne. guzami paranowotworowymi i zap. nakłucie. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza.B. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach. owalnego lub okrągłego kształtu. Boczna szyi E.albo do światła torbieli).guz. Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu. mikroskopowe. . z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp. Zastoinowe C. Torbieli zębopochodnych. Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu. histochemiczne. Kliniczne. Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. Tętniakowata II.0g/100ml). zdj. niekiedy bad. rtg ( zdj. przemieszczenie sąsiednich zębów. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej. otoczony sklerotyczną obwódką. Naskórkowe B. Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. przeglądowe. przysieczny. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka. poniżej 4. Nienabłonkowe a. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad.

jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych. Leczenia zależy od: rodzaju torbieli. Zatoki szczękowej lub jej ropniak. W przyp. .korzeniowej) .ZAWIĄZKOWA. PIERWOTNA. lokalizacji.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli. ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t.a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach).rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego. DZIĄSŁOWA. keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie. gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym. płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto. Szkliwiak). Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom. możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego. możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T. Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj. zapalenie kości.cystis primordialis. złośliwe oraz schorzeniami układowymi. 8 i II przedtrzonowa .rozwija się w okresie. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień. półzłośliwe (gł. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany. kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem. przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia.cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą. Różnicowanie: guzy niezłośliwe. Występuje rzadko. wykrywana na rtg 3) T. ROZWOJOWE T. wyłuszczenie mieszka w całości.bez otoczki osteosklerotycznej. TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A. rozmiarów. Wybór met. w I etapie. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba.w szczęce.lub parakeratozy -na rtg.kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t. zap. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T.

a t. kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V.cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym. korzeniowych tj.w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t.wyrostka zębodołowego. W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego.-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie. torbiel środkowa szczęki. wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T. ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe.t. Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli. przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz. -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową.cystis globulo-maxillaris . korzeniowej ( rozdęcie kości. T. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA .brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T. eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba .cystis parodontalis. PRZYZĘBNA . torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej).korzeniową. t. Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T. boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm). t. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO. nie dając dolegliwości . 3) T. wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu.cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T.środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego.

mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. -T. Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B. NOSOWO-WARGOWA. rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route).-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T. cystis alae nasi. -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu. -błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej. w okolicy bocznych siekaczy i kłów. -Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej.cystis naso-labialis. Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne. . przedsionka nosa. Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli. Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach. bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa. brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione). skrzydełka nosa. ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. cystis introitu nasi. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego.cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą. -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie .z nabłonkiem w-warstwowym płaskim. korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych.początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy.

zębopochodny włókniak.korzeniowa i zawiązkowa. kostniak. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. Ognisko osteolityczne wg. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia. ziarniniak kwasochłonny.wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych. Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t.Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. guzem olbrzymiokomórkowym. ch. mięsak Ewinga. Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości. szpiczak. Różnicowanie z ziarniniakiem prostym. W różnicowaniu rtg. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. zębiak. włókniste torbielowate zwyrodnienie kości. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą. -na rtg t. ugina się przy badaniu dotykowym.postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. przetoką tętniczo-żylną.a w żuchwie-owalnego. włókniak kostniejący. śluzak. W T.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe. Reckinghausena. Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne. naczyniakiem.opukiwania objaw drżenia ( fremissement). przerzut . ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany. chrzęstniak. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. która może się okazać jamą torbieli. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t. włókniako-nerwiak. Rozsunięcie korzeni zębów. a zbieżne nachylenie koron charakt.korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju.

usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli. Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate. met. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat.naskórkową żuchwy. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest. rozległa torbiel żuchwy.cystotomia. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli. rak pierwotny i t. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek. aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli. torbiel szczęki wpuklająca się do nosa. dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora. Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu. możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap.exstirpatio. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku. zropienie torbieli. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat.DWUCZASOWEJ. metaplazja nowotworowa. dwuczasowość operacji. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. konieczność stosowania obturatora.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym. odwarstwia go od podłoża.raka do kości szczęki. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą.prostota zabiegu i mała rozległość. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem. białe krwinki i kryształki cholesterolu. ZALETY MET. Partscha. WADY. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. WYŁUSZCZENIE TORBIELI. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha.wgłobienie czy odbarczenie. cystectomia.

śluzówkę. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu.naciek zapalny otaczających tkanek. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. Zapobieganie. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. Postępowanie. Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu. T. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca.należy przesłać do bad. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów. Jama kostna wypełnia się skrzepem. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach. Modyfikacja Drozdowskiego met. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. a torbiel do wyłuszczenia. wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. szczególnie w szczęce. wyłuszczenie mieszka w całości. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator. Hist-pat. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego.szczęki zropiała .zdjąć szew i przepłukać jamę. wieku chorego. brak wznowy i metaplazji nowotworowej. Beauvisa lub poziomego. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny. wzrost temp. wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy. biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli.. kość i torebkę torbieli. hydroksyapatyt. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho. podskórnego lub zapalenia kości.

martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia. Leczenie.może dawać objawy podobne do ropnego zapal.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego. URAZOWA. KRWOTOCZNA. powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym. samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi. resorpcją guzów. ale wyraźnym ograniczeniu. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów. Zatoki szczękowej. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA. częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego. guzami zębopochodnymi. kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym. wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią . zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T. szczególnie guzem Pindborga. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie.

cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego.zastoinowa może występować w bł. 2) T.śluzowej jamy ustnej. urazowy. TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. włókniak). powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t.naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t. surowiczo-śluzowa. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem. ZASTOINOWA. -T. naczyniak. guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy. jak masy łojowe. obecnością śliny lub śluzu. cienką torebką. w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ. ślinowa. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę. włosy. przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją. Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz. zęby wśród gęstej. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt.lub wewnątrzustnego.ślinianki podjęzykowej. Wyglądem z przeświecaniem zawartości.cystis e retentione -należy tutaj t. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi. w zależności od położenia torbieli. zagęszczenie śliny.-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew. miękką spoistością . śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego. zastosowaniem przeszczepu kostnego. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu).

Marsupializacja.z kontrastem). Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem. -rozwija się bezobjawowo. Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej.z kontrastem w torbieli lub sialografią. przezroczysty). niebolesny. śluzowiaka zatoki.skórzastej-obecność gęstego. rzadziej ślinowego -to miękki. Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący. które utrudniają jej wyłuszczenie. brak przyczyny zębowej). rzadziej przyusznej. wargi. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. chełboczący. 1)wyłuszczenie torebki torbieli. ślinianki podjęzykowej.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany.w przypadku t.ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem. 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw. t. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca).cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego. Kliniczne. .skórzastą dna jamy ustnej. bad.ZASTOINOWA WARGI. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej. z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki. rozstrzyga nakłucie. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. ŚLUZOWIAK. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t.wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem.mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. śluzowiak zatoki szczękowej T. -różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia. Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA. usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj. najczęściej zatoce szczękowej.-rozpoznanie: bad.przeglądowe. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T.

chełboczący guz w okolicy bocznej szyi. naczyń. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia. Histologiczne.ŚRODKOWA SZYI. usg.cystis ductus thyreoglossi.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia . z cięcia wzdłuż szyi. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku. BOCZNA SZYI. guzy kłębka szyjnego.przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych. BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T. Warthina).uszkodzenie n XI. od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając. po czym zakłada się ssanie czynne Redona.płaskonabłonkowego -bad. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem. niebolesny. zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi.cystis colli lateralis. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T. tłuszczak. T. co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową. zapalenia. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym. należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole . nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli. PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka. nerwów. guzy np. przemieszczona tarczyca. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy. Powikłanie zabiegu.w mieszku nabłonek wałeczkowaty. którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż.szyjnej wewnętrznej.SKRZELOPOCHODNA. zezłośliwienie w kierunku r. T. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny.

Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy. Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY.ANATOMIA. FIZJOLOGIA. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ.GUZKA STAWOWEGO. Dolna . wypukłej. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym. Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k.tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką. guzy przytarczyc i tarczycy. wklęsłej. oddzielona od niego chrząstką stawową.części PRZEDNIEJ. Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego.skórzastą i naskórkową.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej.fossa mandibularis . Jest cienki w odcinku środkowym. Osiągając tu grubość 3-4mm. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. znacznie grubszy w częściach brzeżnych. PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY.językowe). Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego.DOŁU ŻUCHWOWEGO. t. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. W odcinku tylnym. przebiegającym równolegle do dołka stawowego.jest wypukłym walcem kostnym.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym. Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej.jest uwypukleniem kostnym. przylegającym do dołka stawowego. szczególnie z przodu i z tyłu. niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY. Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką. jest wypukła.

Jest ona tak luźna. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna. Nie przypisuje się mu większego znaczenia. Ściana torebki jest grubsza z tyłu. Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej. auriculotemporalis) . UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. skroniowej jest prawie kolisty. częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY. od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy. Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową. Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej. Przyczep torebki na k.chrząstkowo-skroniowy -dolny. Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale).powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi. Wg. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY.jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi.chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. poza tym cienka. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. skroniowej do szyjki żuchwy. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki. Obejmuje on guzek stawowy. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe . stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY. Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy. Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. SKRONIOWEJ.

w którą ruch się odbywa. UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia. co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie. Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar). ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3.ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu. PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK. Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu. ŻWACZOWY (n. podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie. Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego. massetericus) i N. ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie.głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy .N. podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz. odchodzących od t.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają. Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki.

-COFANIE ŻUCHWY. żuchwowo-gnykowy tej samej strony. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw. łopatkowognykowego i m. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I. bródkowo-gnykowego. skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych.NA PRAWO-m. ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II. strony przeciwnej. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi. z tym że tylne włókna m. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej.skroniowego. mostkowo-gnykowego.jest możliwe dzięki działaniu mm.skrzydłowy boczny LEWY. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III. przedniego brzuśca m. Konieczne jest przy tym USTALENIE K. -RUCHY BOCZNE. rylcowo-gnykowego. Dna jamy ustnej i tylnych włókien m. -UNOSZENIE ŻUCHWY. Drogę powrotną wykonują mm.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego.żwaczy.odbywa się głównie dzięki pracy mm.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY. GNYKOWEJ. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: .dwubrzuścowego.

trismus 2) Przykurcz.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.contusio 2) Wylew krwawy.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI .TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ.subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV. WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO. NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI.fraktura proces sus condylaris V.hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej. OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK.

odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej.bloczkowy. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej.okoruchowy. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki. N. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła.n. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej.pod nim n.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53. poniżej I gałąź n. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k. Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA.skroniowej. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne. bloczkowy. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA. ciemieniowa. które nadają jej charakter ciała jamistego. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły.trójdzielnego. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. rozciągając się od szczytu piramidy k. klinowej. biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi.trójdzielnego. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki .zatokę kolistą. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi. okoruchowy. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym. które łączą obydwie zatoki jamiste. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej.trójdzielnego. odwodzący. tzw.niżej II gałąź n. -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA. a także I i częściowo II gałąź n. skroniowa i potyliczna. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj.

V . 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie. 54.światłowstręt . Leczenie miejscowe tj. wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej. IV. tarcza zastoinowa na dnie oka. Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn. III. lecz. Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi.szyjnej wewnętrznej oplatający t. Jest groźnym dla życia powikłaniem. Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. zawiązkowe.przeczulica . przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania. .in. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: . zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych. rozwojowe. Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej.3) splot żylny t. śmiertelność 15-30%.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n. p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego. zapalne. korzeniowe oraz zębopochodne. -powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia. upośledzenie ostrości wzroku jedno. Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj. PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne.obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej. szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki. -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa).czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło.silne bóle głowy . VI n. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym. Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. którymi mogą być m.

Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. wytwarzając większą. IL-1) a także keratocyty. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki. osteoblasty. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka. tworzących naciek zapalny. globuliny i kryształki cholesterolu. albuminy. a następnie ziarniniak torbielowaty.i plazmocytów. otorbioną jamę. Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. albuminy. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka . W ich wnętrzu powstają jamki. leukocyty. Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego.IL-6. Atrofię uciskową. powodując ich zanik przez tzw. TGF . globuliny i nukleoproteiny. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. fibroblasty. które z biegiem czasu otacza torebka. erytrocyty. Przyrost objętościowy płynu. będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych.W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. krwinki białe i czerwone. sprzyjając wzrostowi torbieli. komórki naskórka i odpowiednie enzymy. W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. płyn opalizuje. rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej. co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF .

poniżej 20 rż. szybkie narastanie objawów. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. zatoki szyjnej. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran.• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk. poliuria. 2) Typ II insulinooporność. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy.T.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej. dawkowanie leków. poliuria. wzmożone łaknienie. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja.powstają z ekto. leczenie. spadek masy ciała. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. raczej względny niedobór insuliny. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek. owrzodzenia. powiększenie ślinianek przyusznych. niewydolności nerek. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta . mogą występować:polidypsja.miekkich.BOCZNE SZYI. nerwobóle. czas podania ostatniej dawki insuliny. Etiopatogeneza T.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych. neuropatii i retinopatii.ŚRODKOWEJ SZYI. suchość w jamie ustnej. powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego. tłuszczy i węglowodanów. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. T.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55. skłonność do kwasicy ketonowej. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. osłabienie. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego.

24cm. ZATOKA SZCZĘKOWA. wzmożona potliwość. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji). -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. 2. głód. co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych. drżenie ciała hiperwentylacja.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. ZATOKA SZCZĘKOWA- . zębodół kła natomiast leży przed zatoką. U noworodka mają wielkość ziarna grochu. bóle głowy.ANATOMIA. Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych. ROLA. zimne poty. przyśpieszone tętno. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę. Rozwór szczękowy. można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. który łączy zatokę z jamą nosową. W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. zaburzenia koncentracji. SCHORZENIA ZAPALNE. sok owocowy). zaburzenia widzenia. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. bladość.8 mmol/l (50mg/dl). zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego. Pojemność każdej zatoki wynosi ok.5-2mg glukagonu. Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie.hiatus maxillaris. gdyż już w 5m-cu życia płodowego. słodka herbata. umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. parestezje. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. kołatanie serca. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce. osłabienia. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE. Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki.

Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej.. które ustępuje po kilku dniach od urazu.zderzaka” twarzy.zapalenie migdałka podniebiennego . To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie.57. później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. policzka i skrzydła nosa. 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej. 58.(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego. uderzenie pięścią. Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu. tj. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . Zablokowanie odwodzenia żuchwy. złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego . z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np.

zaburzenia oddychania 2.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) . Zaburzenia funkcji połykania.wewnątrz. zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: .wg Krysta objaw różnicujący 3.utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych . Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli. obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: . Trudności w połykaniu i mówieniu. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej.ropne zapalnie migdałków podniebiennych .zapalenie ślinianki podżuchwowej . Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6.zakażenie zębopochodne 1. Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2.asymetria cieśni gardła 4. Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7. niekiedy oddychania 5. skrzydłowo-żuchwowej.. Silny ból promieniujący do skroni 3. skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1.zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej. Szczękościsk ( rzadko ). Chrypka 4. Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: . podjęzykowej.chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej. Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8.

2. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego. szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych.do jamy czaszki 59. Jest najłatwiejsza do wykonania. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. 1. Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. Szyna Tigerstedta rozporowa. Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę. Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury.ku górze do przestrzeni skrzydłowo. rozporową. Szyna Tigerstedta gładka. Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach. WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm. z pętlami i z równia prowadząca. Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo.do śródpiersia . który będzie objęty wiązaniem ligaturowym. podskroniowej . Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . Jest wykonana podobnie jak szyna gładka. aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego. SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE. skrzydłowopodniebiennej. Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić. że liczba zębów powinna być taka. czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu. opróżnienie ropnia i drenaż. z tym. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego . a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych. Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka.żuchwowej. Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach.

ale muszą od niego odstawać na 1 mm. 5. Jest modyfikacją szyny gładkiej. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi. są używane przeważnie w pierwszej pomocy. Standardowa szyna Hauptmeyera.5 mm. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej.3. 8. Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. SA one doginane w kierunku dziąsła. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych. Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy. Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. Standardowa szyna Tigerstedta. Szyna Tigerstedta z pętlami. Szyny druciane standardowe.kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . Jest rzadko stosowana. pod warunkiem. 6. że: . WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. Szyna Hammonda. 4. 7. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny. Różni się od szyny Sapera tym. Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym. Różni się od gładkiej tylko tym.

6 lat mają: .jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe. a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych . Iry (2-szczękowe). oczkowe (2 – szczękowe) .zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. UZĘBIENIE MIESZANE .jeszcze lepsze .ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 .nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową.można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach . . a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej. ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego. jeśli może zaburzyć oddychanie .zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów.w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego.szyna jest dobrze dopasowana do zębów.szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego .pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej .jest to odpowiednik szyny Tigerstedta. Przy złamaniach z żuchwie . ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane . unieruchomione).zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: .jest to najprostszy sposób unieruchomienia.dzieci w wieku 7-11 lat . dogięta na modelu gipsowym .zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy .całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .

choroby przemiany materii itp).rozległości obrażeń .unieruchamianie dwuszczękowe – Iry.ząb w szparze złamania . w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna. wymiany na szynę Tigerstedta .Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn .choroba alkoholowa .padaczka .braki zębowe . krwiaki. które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich.są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np.nieprawidłowego leczenia . szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania.złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy. wymioty . oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: . Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi.astma .nieleczenia . Zakażenie. choroby wyniszczające. Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem. zanieczyszczenie ran ciałami obcymi. Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań.uzębienie mleczne . służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia .zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem . Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby.reflux.pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych. znaczne przemieszczenie odłamów. jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień. Innymi czynnikami.bulimia. .zęby rozchwiane . pierwotnym. usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu. a także niektóre schorzenia ogólne.niedrożność nosa .ciąża . Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte. anoreksja .choroby serca i stany lękowe .unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe .

Występuje po złamaniach szczęk u dzieci. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. a nawet połowy twarzy. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. szczególnie żuchwy. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania.Naciek zapalny ropień. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”. Rtg – końce odłamów zaokrąglone. i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. szczelina złamania staje się nierówna.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów. Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. Leczenie je ortopedyczne. Niedorozwój zatok szczękowych. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione.s-ż. wypełniona ziarnina i martwakami. niekiedy z przeszczepem kości. . wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. wygładzone i pokryte kością zbitą. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad. jeżeli wydzielina zalega. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. rzadziej kości jarzmowych i szczęk. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. jest promienica. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. szeroka. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. Staw rzekomy (pseudoarthrosis). Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). ropowica przestrzeni okołożuchwowych.

spowodowane lękiem czy bólem . Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych. wymioty. świadomości (objawy uszkodz. U pacjentów z chorobami ukł. piersiowej. Postępowanie z chorym.nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. Potylicy). życia ) 4.nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle. gdy . Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków. Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. 72K. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone. że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze. ciśnienie krwi b. Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów.duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane . rozpoznane w trakcie zabiegu chir. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu). odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3.89 mmHg. Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80. Choroba niedokrwienna serca. OUN) -ból w klatce piersiowej . Z współistniejącym bólem w kl. 183B. tylko w 70% rozpoznawane. zaburzenia widzenia. Nadciśnienie t. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: . wysokie a stan ogólny chorego zły. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją).wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca. Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: . Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg. Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg. 81K. Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły. nudności. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B. sercowego –pogotowie.60. nie na leżance. Postępowanie: 1.nadciśnienie przemijające . co najmniej 5 min. nadciśnienie leczone ale niekontrolowane . sercowego. Ocenia się.bóle głowy (najcz. należy wezwać pogotowie (bezpośr.postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. zagroż. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne.

zmierzyć ciśnienie krwi.brak możliwości kontroli ciśnienia . Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja. Pacjenci. Ból tępy. zębów.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl. .bóle zuchwy. charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl. wieńcowej). duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) . Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego. Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . wymagają zmniejszenia dawek o połowę. pozycję leżącą .przerwać zabieg . wstrząs. Ekwiwalent bólowy (objawy). karku.podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę.blady. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany.w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem.jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: . spocony. sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu. zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego. zapalenie.) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu. stabilna choroba wieńcowa. wieńcowej. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty. spłycenie oddechu.ból dławicowy. Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t. niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości. piersiowej. nadbrzusza. t.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki . . dławica Prinzmetala (zwęż.szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe. . Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji . Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg. Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową.zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język). jest to stan zagrażający zawałem m. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki). zator. a m-ca nie można określić. ramion.zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi. czkawka.podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.zapewnić komfort. tachykardia. który nie ustępuje pod wpływem nitratów. Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen. który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg .

Odczuwany jako kołatanie serca. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np. dextran). szczególnie kończyn. zasłabnięcie. ucisk na gałki oczne. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. DIC. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. naczyniowe. Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. dostęp do żyły. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. kobiety w trakcie miesiączki. sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). ochłodzeniem skóry. Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. sercowego. . masaż zatoki szyjnej. płytkowe. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. szczególnie u dzieci. podanie płynów (NaCl. * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m. miażdżyca. niedokrwistości. lód. w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. sercowego. nadciśnienie. wadą mitralną. u których NIE ZSZYWA się zębodołu.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . Z kości przez jej zmiażdżenie. Często u osób z nadczynnością tarczycy. żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie. szpital. To: próba Valsalvy. niedokrwieniem m. Tlenoterapia. Miąższowe przez wosk chirurgiczny. choroby wątroby. zblednięciem powłok. spłyceniem oddechów. cukrzyca. deslanosid. X. stosowane są również kleje tkankowe. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego.

antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. von Willenbrandtta (cz.czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) . w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po. hemofilia Bcz. cyclonamina 2 amp. Dikumarol. AHG) * czynnik IX . mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2. czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu. Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. ambulatoryjnych ranę zszywa. ac-globulina) * czynnik VI . Sintron. osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi. Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I . Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę). hydrokortyzon 100mg. K dożylnie 2. Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C. ustnej w warunkach szpitalnych. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j.globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A. aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy). 1.2).czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI . konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu. VIII.fibrynogen * czynnik II .W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych.zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B.protrombina * czynnik III .proakceleryna (czynnik chwiejny.tromboplastyna tkankowa * czynnik IV .Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia. Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz. 2. PTC) * czynnik X . Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l. Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. o ile sama tamponada nie jest skuteczna. IX. Epsiaminokapronowy 2 amp.1./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys.8.zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V . uszkodzenia śluzówki. w 5%glukozie 250ml lub NaCl. Zalecane pojedyncze ekstrakcje. wit C 1000mg. rutinoscorbin.prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII . przy poziomie płytek poniżej 50tys. Preparaty te podaje się przed. zębodół zaopatruje się spongosanem. Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw. można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. przy krwawieniu podać wit. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem. czynnik Rosenthala) * czynnik XII . odstawić leki i przejść na heparynę./mm3).akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII .5-3 (norma 0.

61.nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi. ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się.9% NaCl. Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0. pogrążonym. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki. Pogłębienie przedsionka wskazania: . Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej).wrodzony płytki przedsionek . wlew dożylny dextran 40000 i 0. W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym. 62.czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość. W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej.stabilizujący włóknik (fibrynaza. pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki. Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła . transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina . Odwarstwia się płat śluzówkowy.* czynnik XIII . fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech.5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR. Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie. FSF czynik LakiLoranda. natomiast bardziej elastyczne. wytworzenie skrzepu. Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem. którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami. Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej. co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii. .czynnik Fletchera * kininogen .

Po 8 tyg. W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG. Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. . uschniętego drzewa.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. której brzeg jest dobrze odgraniczony. . jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. 63. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią. W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. . w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. TK i MR. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie.naciek zapalny. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych.opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. ropień. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. a tzw. szeroka. W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. wypełniona ziarniną i martwakami. a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów. Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) . Leczenie polega na zapewnieniu . o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje). szczególnie żuchwy jest promienica. szczelina złamania staje się nierówna. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki.

Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone. postępowanie w przypadku ropnia. bruzda graniczna (sulcus terminalis). . Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości . powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). . jeżeli wydzielina zalega. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów.Język – budowa. funkcje.zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi. W języku rozróżniamy nasadę. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. wygładzone i pokryte zbitą kością. niekiedy z przeszczepem kości. tzw. oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną. jak też żucia i połykania.zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Leczenie jest ortopedyczne. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. czyli grzbiet języka (dorsum lingua). trzon i koniec. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci. Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego. Przy porażeniu zarówno mowa.prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania. . jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone. . . Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną. . rzadziej szczęki. Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową. 64. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą.staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu.

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

u dzieci – ok.) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: . TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ .stanu ogólnego .wieku chorego . dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2.z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek . ale jeszcze podatna na przesunięcia .z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty . Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry.kostnina powstaje ze wszystkich ww.osteoblasty wytwarzają fosfatazę. a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę .zanika obfite unaczynienie . czyli ziarnina .w średnim wieku – ok.odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69. 6 tygodni . TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych. a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę .miejsca złamania .intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne.od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1. kości i z okostnej .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów .wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne . ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew .GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI .u starszych – ok.stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3. która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości. 8 tygodni Zależy od: . 4 tygodni .rodzaju .68.krwiak ulega wchłonięciu.po 3 tygodniach jest już dość spoista.

mogą prowadzić do przemiany nowotworowej . stosuje się więc leki przeciwkiłowe . a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania .owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok.przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste.leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi.leczenie jest przyczynowe.histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka . rumienie.schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych . 0. prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry.owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami. które mogą ulegać owrzodzeniu .na części śluzowej mogą występować pęknięcia. wypełnieniami itp. błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków.zmiana o wyglądzie brodawki . a czasem powierzchowne kilaki. ostrymi brzegami protez.mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami .w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe. policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) . języku lub wardze .1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) .5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) .występuje na wargach. jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego.zaczerwieniona.leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek.) . należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) . nierówności. błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej. w razie potrzeby.w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) . często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki .leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne.nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) .

leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek. rzadziej podniebienie.jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia. a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe. B2.klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . wyrostki zębodołowe.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) . . głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia . gdy dochodzi do owrzodzeń . .możliwość zezłośliwienia wynosi 0. głownie A.stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . używki itp.9%). jak: palenie papierosów. wargi .charakteryzuje sie niedokrwistością.występuje na skutek niedoboru żelaza .4%). twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną .najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin.5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) . brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła .są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków. Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe. rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy). ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) .zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin .najczęściej u mężczyzn (94. obrączki czy tarczki na języku . nawyk przygryzania policzków. niedokwaśnością. czynniki jatrogenne. zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp. bruksizm.występują zwykle na podłożu neurogennym. żelaza. dno jamy ustnej.leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących. sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej.miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. często u kobiet w wieku przekwitania . opalizujące zmiany III st – wyniosłe. . PP i B complex . niedokrwistość.może być ograniczona lub rozlana .-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej . prądy galwaniczne. B.wg. do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia.

PP. ustnej. procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. co umożliwia rozcięcie. wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej. Zwykle występują w obrębie twarzy. częste beztlen. Złożona budowa Różnorodność postaci. nacięcie. rozprz. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt. szyi i jamy ustnej. przyczynowe (usun.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B.) j. drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. mieszanych.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. lecz. oddychania 4. Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. możliwość krwionośne i limf. oka. Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. dynamiki. (promieniowce. ale wręcz odwrotnie. Sąsiedztwo OUN i Zagroż. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie.ustnej. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3. wykluczyć nowotwór 2. trudność określenia wrót zakażenia. Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. preparaty żelaza 70. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń.

Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz. chir. brak zastawek. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza. możliwość nakłucia ropnia 71. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. zatok obocznych 6. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany. o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4.nosa. 5 oraz 6) .. haluronidaza. wolniejszy przepływ krwi. Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna.

kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. kanał skrzydłowo-podniebienny.o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły. szczelina oczodołowa dolna. o Wzdłuż nerwu żuchwowego. żyła oczna górna i dolna. żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa . klinowo-podniebienny. tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa.

Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki. przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. spowodowanego zwolnieniem akcji serca. skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. przy nawet lekkim ucisku. Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici). Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). Jest to stan chorobowy. choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m. 73. W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca.

zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. torbiele i guzy nowotworowe. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich. Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej. przebyte urazy szczęk. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości. W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością. połączeniu jej za pomocą .5 mm. Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym. niedobory witaminowe. Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba. 2. a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. zatoki szczękowej. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0.polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy . O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła. zniekształcenia porozczepowe. dziedzicznośc. Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości. czyli od strony podniebienia lub języka. Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica. dolne kły i dolne siekacze. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. co odpowiada mieszkowi zębowemu . Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. pantomogram).Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały.przy podstawie wyrostka kłykciowatego. że znajduje się bliżej kliszt rtg. Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości.Zabieg odsłaniania korony zęba. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . Korzenie są często zakrzywione. Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe. prawidłowo zbudowany. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia. zaburzenie hormonalne.

Wynika to z ułożenia zęba w kości. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. nerwoból objawowy. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej .polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis). W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej. b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym. ucisk na ząb sąsiedni. stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. jest położony podniebiennie. 3. zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu.wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. protetycznych i estetycznych. 74. Jeżeli zatrzymany ząb. najczęściej górny kieł. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu. Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego. ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową.

. budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. 75. • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych. niektóre Gram ujemne (-). zapalenia ucha. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia. chlamydie. Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. pneumoniae. W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. bakterie atypowe: mykoplasma. funkcji. malformacje tętnico-żylne. zapalenia zatok. jodowy) i możliwość infekcji. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki. legionella.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane.

zapalenie wsierdzia. dawercyna po. oksytetracyklina. zakazenia stawow i kosci. tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych. oleandromycyna???. po. uszkodzenia wątroby i nerek. metacyklina. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+. T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina. L i n k o c a m i d y : 1. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek. Klindamycyna. zapalenia pluc typowe i atypowe. . wtorne infekcje grzybicze. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. w tym S. Dalacin C.iv. Lincomycyna po.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po. Bakterie g-. roitetracyklina. zapalenie kości. po. Proteus. zakazenia skory i tkanek miękkich. doksycyklina. zapalenia zyl.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok.iv. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica.gram ujemne (-).iv 2. po. w tym E.iv. modyfikowane.aureus. Pseudomonas Auerginosa. iv. hipoplazja zębów. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. roksytromycyna. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+).colli.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych.po. rowamycyna. posocznica. Neisseria. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza. spiromycyna. karmienie piersia.

Zinacef. Mefotoksyna. iv. polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina. Keflex. G-. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa. Monaspor. Cephalexin. i.iv. Rocephin. p. Mezocyklina. Sefril. p.o III: +Rp. Hiconsil. Keflin.v. Amoksil. Cefiksym. p. Aksetyl. bakterie G+: nieskuteczne. Proteus. Ampicylina. Rp. Baypen. Securopen. Zinnat.Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. p. po. Ceftriakson. prokainowa. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-. Rp.v +Rp. karbopenicyliny: Pseudomonas. Suprax. iv. są antybiotykami drugiego wyboru . Mandol. i. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+.acetylomuraminowego w ścianę komórki. Rp. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. Duomox. Carbenizylina. farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej. Cefoperazom. Duracef. Tykarcylina.v +Rp. Timentin. V-cylina). Carfecillin. Rp. rozpad komórki bakteryjnej.o. działają silnie bakteriobójczo. II. Claforan. III generacji I: Rp. po. Mefoxim. Mecylinam) -cefalosporyny: I. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe. i. Amoksycyklina.iv. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. Cefaklor. i. ureidopenicyliny: Enterobakterie. Piperazyna. Temocyklina. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe.o. Cefobid.v. kloksacyklina.o II: +Rp. Ceclor. Kefzol. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N. Azlocylina. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. nafcylina. i. Ceftazidim.v. metycylina. Cedax. Tiar.

i. Teikoplanina. Ciprobay. moczowego. Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej). p.i. .v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1.o. tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna. iv  K a r b a p e n e m y . w tym układu oddechowego. i.ciężkie.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy. tkanek miękkich. ototoksyczność. nie dziala na Streptococcus). skóry. kości i stawów. Kliebsiella. karmienie piersią. Aztreonam.o Cyprofloksacyna. Imipenem. Tienam.o. sulbaktam. Rp. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. Rp.v. Otloksacyna. hepatotoksyczność. Noliein. Enterobacter. Ciprinol. Rp. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność. moczowego. zapalenia ukl. oporne na inne antybiotyki. Właściwy dobór antybiotyku .S p e k t r u m : bakterie G+(S. tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-. Oddechowego. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-. G-(E. Proteus.i. tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych. Pseudomonas. nefrotoksyczność. dróg moczowych. Tarivid. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: .v Petloksacyna.aureus. p. tkanek miękkich. kości i stawów. p. p. kości.v Nortloksacyna. Abaktal.bardzo szerokie spektrum G+ i G-. zakażenia układu moczowego.colli.

Ropnie u osób wyniszczonych 5. Ostre i przewlekle zapalenia kości 4. Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1.zaburzenia hormonalne. czasu leczenia i drogi podawania 4. Zapobiegania działaniom ubocznym 5. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1.Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą.5g antybiotyku -Erytromycyna 1. przed ekstrakcją.0g/2godz. torbiele. z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną. Czyraki twarzy 8. Ustalenie skutecznej dawki. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6. zęby z torbielą korzeniową.Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi.zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej. po czym po upływie 6 godzin następne 1. urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku .0g/1godz. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3. następnie 0. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe. przewlekłym zapaleniem ozębnej. przed zabiegiem.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości. Objawy uogólnionego zakażenia 7.3. 76. krzywica .Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby. Ropowice twarzy i szyi 3.z miazgą zgorzelinową. a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności.po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej.wady rozwojowe. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2.

ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej. ulożone podniebiennie. ewakuacja ropnia.Zabieg odsłonięcia korony zęba. najczęściej jednostronnie. usunięcie zęba . szczękościsk. temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte. przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia.zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. ślinianki podżuchwowej lub przyusznej.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego.Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej . zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych.Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej. zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł. ból promieniujący do ucha. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. zapalenie kości.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. skrzydłowożuchwowej.Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1. angina. ropień okolomigdalkowy.Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. szczękościsk.zapalenie kości.

Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia.77. wąskie światło.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. zawiera dużo mucyny. sole nieorganiczne. ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła. związki organiczne. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: . białka. kręty. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. nawracającym odczynem zapalnym. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych. • Ślina – zasadowe pH. ptialiny. Najczęstsze schorzenie ślinianek. węglan wapnia.

sialografia Leczenie chirurgiczne. w anoreksji.nawracające. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1. 2. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu. w menopauzie i andropauzie. w czasie ciąży i laktakcji. a zwlaszcza: u cukrzyków. Patogeneza nie jest jasna. Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . obrzęk śliniaki i jej ujscia. Głównie dotyczą ślinianki przyusznej. Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. bulimii. w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri.silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa. pelagra. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy. Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego.USG. K:M 9:1. w hiperlipidemii. RTG.usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym). niezapalne. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia. w otyłości. czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych). szkorbut).konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy). objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych. u cukrzyków czu alkoholików).niedoczynność układu lub neuropatia (np.• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból. Objawy. nienowotworowe choroby ślinianek. wyniszczenia u alkoholików. 3. wzmożona spoistość. można wyczuć kamień) • Badania obrazowe. częściej. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. przywspółczulny oraz leków psychotropowych.

• Oddechowe: suchość w jamie nosa. złe samopoczucie. przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby.Powiększenie ślinianki. próchnicę zębów). zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych.40%.naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny. zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu. niewielkie podwyższenie temperatury.podwyzszone. suchość błony śluzowej jamy ustnej. zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry. Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość. z tendencją do strupienia. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów).75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). zapalenia opłucnej i płuc. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby. zwiększona liczba leukocytów. Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych.steroidy i leki immunosupresyjne. łzowych oraz końca języka. w toczniu rumieniowatym układowym (20%). Zespół Heerforda • . pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki).zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej. czynnik reumatoidalny. obrzęk ślinianek przyusznych. ból. Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza. • Brzuszne: przewlekłe. obrzęk ślinianek przyusznych. bóle mięśni i stawów. obniżenie odporności organizmu. zaburzenia żucia. powoduje: trudności w połykaniu. jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek).

Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. oparzeniem).Występuje rzadko. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. toxyczny). . wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. endokrynny. Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. objawy ogólne (stany gorączkowe. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe. zaburzenie składu chemicznego śliny. Dawka 60-70 Gy. w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. a często śmierci. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. Rytmu serca). anafilaktyczny. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu. uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78. Wstrząs – uczuleniowy. wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca.B comp. zaburzenie czynności w 50%. w zwiazku z tamponada serca. chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. bądź też wszystkimi na raz. neurogenny. płucnej. wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. rozstrzeniową. często nieodwracalne. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. masywnym zatorem tet. zaburz. środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne. witamini A. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia.. z związku z krwotokim. w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki. septyczny. kardiomiopatią przerostową. ciezkim nadciśnieniem płucnym). neurologiczne i fizykoterapia. Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. osłabienie. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek.zniszczenie w 80%. wadami zastawek. toxyczny.

zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. wykwity pokrzywkowe.. dynamiki oraz fazy wstrzasu. skurcz oskrzeli (duszność). ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. obrzek blon sluzowych. metabolity kwasu arachidonowego. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. kininy. przerwanie kontaktu z antygenem. sercowego. gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. bladość. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy. kalikreina). ale dowiedziono także udzial IgG. . mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom. a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. jest to zatem szybko rozwijajaca się. Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. przyspieszenie akcji serca.5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. obrzek Quinckego. tryptaza. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg). histamina. swiad.Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu. podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów. sinica obwodowa etc. ogólna. chlodna. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m. serotonina. W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. a ponadto wzrost temp. pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np. leukotrieny. obrzek krtani. i tlenek azotu. czynnika etiopatogen. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg . z tym.2-0.

która powstaje przy ciezkim zakaż. w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10.w. podanie l. W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji. (pwsk do podania jest padaczka. mogą dopowadzic do . Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2. plyn wieloelektrolitowy. miedzy innymi w tk przyzębia okw. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. zaburzenia rytmu serca. p/wsk do stosowania takie same j..Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy. Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii. 5% glukoze. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9.2-0. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia. a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg. grzybami. Plan dzialania: 1.5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. świeży zawal serca.agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn. przerwanie kontaktu z alergenem 4. podanie tlenu 4-6 l/min 8. teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. nie przekraczając 40 mg. którego terapie prowadzi się na OIOM. pierwotniakami. jednakże może być spowodowany gram +. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. beztlen. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny. bakt. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . HAES-200. H1 w dawce 25 – 50 mg. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju.c. padaczka. np. ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min). wirusami. choroba wrzodowa).wezwanie karetki 2.

w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. polegają na monitorowaniu czynności życiowych. czynnika aktywującego płytki – PAF).pok i układzie moczowo-płciowym). Przem.: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu. IL-6. . Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. starzy. wzrostu przepuszczalności naczyń. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep. z cukrzyca.in. po operacjach na p. przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec). który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna. nowotworem. Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu. a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego. Mat. Krążenia Przysp. co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw. Wstrząs często powodują m.wystąpienia wstrząsu septycznego. czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego. uszkodzenia śródbłonka. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu. wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej. dzieci. jak też tlenku azotu. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane). Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow. Przysp. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek.

Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła.9 stopni Erytrodermia – rozlane. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. ale nieco później staje się otępiały. chłodna. Aureus i Strep. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. zwykle słabo wyczuwalne. plamiste zap. Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. pobudzają je do wytwarzania cytokin. obojętny. bezpośrednio po urazie. w początkowym okresie wstrząsu. ewentualnie unieść kończyny dolne. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. często pokryta potem. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. Skóry Spadek ciśn krwi .• • złamania kości długich. Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. Wiążą się one z limf. rana. tętno jest przyspieszone. T . zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). wezwać karetkę pogotowia ratunkowego. chory może być podniecony. ułożyć go płasko z nisko położoną głową. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. nie interesuje się swoim losem i otoczeniem. łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. Objawy: Gorączka powyżej 38. nie poruszać chorego bez potrzeby. septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych.

Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii. Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. –150 –180 stopni Celsjusza. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem. wymioty. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni. Nowotwory łagodne – zasady. bóle mięśni. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. T. bo daja wznowy. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. 79. ani radioterapii. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1. Temp. Jeśli usuwamy to całkowicie. Chirurgia laserowa: . oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu. Została stworzona molekuła V-beta. Zamrażanie powinno być powolne. leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie. Do zamrażania używa się krioaplikatora.5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany.Objawy narządowe: biegunka. Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. leukocyturia. zawroty głowy. wzrost stężenia bilirubiny.

Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana.torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej .Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich. a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego . Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. neo. której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw. . która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek.). widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego. również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej. 80. gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym .wczesne zmiany sialodochitis.kamica ślinianek. Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast.. a tym samym niszczenie kom.w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >.w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz . OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1. Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej. 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat.. daje to ubytek cienia ślinianki. SIALOGRAFIA.w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią . ale powiedzmy. Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji .. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3. WSKAZANIA: .aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym.

przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową.w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ). Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri). podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi. . Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe. Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi. Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: . Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor). na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. że lepszym badaniem jest USG. w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis).ostre stany zapalne gruczołów ślinowych .sialozy.trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu. Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego.nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n. Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n.trigemini).jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia.uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze . TK.trigemini) leży w grzbietowej części mostu. MR. Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli). Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego. W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej. brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem . Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego. leżą w grzbietowej części mostu. w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis. do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego. Jądra krańcowe (nuclei terminationis). 81.

mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym. bocznie od trzonu kości klinowej. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. która tworzy dla niego jamkę. Zbiornik ten. Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej. odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. . gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych. Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana.Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną. mniejsza. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny. Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej.oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ). Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a.meningea parva). gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. otoczony przez oponę twardą. Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia. dążąc do nerwu żuchwowego. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej. Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go.

w rzucie bocznym na guzek stawowy. 2. okolicę zatok skalistej górnej. zaopatrująca przednią część opony twardej . w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej. Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi. a z niej do otworu okrągłego. wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r. poprzecznej i prostej. Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego.maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n. 3. Ta ostatnia. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej.mandibularis). Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną. do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła. Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. . Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki. zaopatruje ona namiot móżdżku.tentorii).meningeus medius).Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową. biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego. jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. twarzowego i językowo – gardłowego. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa.meningeus nervi mandibularis).ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n. Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny. Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r. Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. to znaczy że nakłuto zatokę jamistą. instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój. razem z tętnicą oponową środkową.

przedłużenie nerwu nadoczodołowego. Nerw czołowy (n. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej. . Nerw nosowo-rzęskowy (n. dołączają się też włókna współczulne. Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową.frontalis). który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową. dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy. Nerwy rzęskowe długie (nn.communicans cum n. Nerw nadbloczkowy (n. gdzie zaopatruje spojówkę. 3) nerw nosowo-rzęskowy. przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło. który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej.zigomatico). najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego. oddaje gałązki do jamy nosowej. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r.ethmoidalis posterior). do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej.supraorbitalis). Nerw oczny Nerw oczny (n.lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego. Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3. 2. powieki i skórę. cieńsza z dwóch gałęzi. Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n.ciliares longi) do gałki ocznej 2. Nerw nadoczodołowy (n. odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. Nerw łzowy (n.supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego. Gałąź boczna (ramus lateralis n. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach. za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz.supratrochlearis).Do włókien pozazwojowych.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej.ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej. obwodowych. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy. Nerw sitowy tylny (n. gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego. Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej. 2) nerw czołowy. a poniżej nerwu bloczkowego. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1. który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu.

Jedna z tych gałęzi. Główną jego gałęzią jest: 4. łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej.nasalis externus). Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy. radix symphatica. W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr. Nerw podbloczkowy (n. . zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni). zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa.ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki. czworokątny. biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym.. Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi. otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej. odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego.infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr.nasales anteriores mediales). radix brevis). Nerw sitowy przedni (n. ruchowy od nerwu okoruchowego. w woreczku łzowym. przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa. Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi. stanowiąca korzeń czuciowy. Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari). leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego.nasales anteriores laterales). o wymiarach 2x2 mm. 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare. Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn. biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis). radix media) od splotu współczulnego. gałąź nosowa zewnętrzna (r. 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria .ciliares breves) w liczbie 3-6. prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy. w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa.

albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego.alveolaris superior medius) często nie występuje. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych. Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem. na guzie szczęki. a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n. Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi.alveolares superiores). gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna. Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. Gałązki te (rami nasales)zespalają .Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr.żuchwowego).maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. które dzielimy na trzy grupy: tylną. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową. który opuszcza przez otwór podoczodołowy. Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn. w tylnej części bruzdy podoczodołowej. wchodzą do kanalików kostnych. dostając się na twarz.pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. gałąź dziąsłowa górna. 1. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej. Jedna z tych gałązek. Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi. środkową i przednią. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny.alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. a potem do kanału podoczodołowego. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. 3. tworząc splot zębowy. doprowadzając do niego włókna czuciowe.Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy. Nerw podoczodołowy (n. zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi. 2. w liczbie 2-3. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. Pozostałe gałązki. Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół.

Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr.się z nerwem nosowo.gingivales superiores). które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki. gałąź jarzmowo-twarzowa (r. środkowych i przednich tworzy w kości.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr. ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości.nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr. zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie.labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n. czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. Górna z nich. to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr. Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum. albo cienkim kanalikiem kostnym.podniebiennym.zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym. Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior).zygomaticotemporalis). Gałązka dolna. Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%. splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów. kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych. Rozgałęzia się w przedniej części policzka. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną. który wówczas je unerwia.dentales superiores). tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej. czy nie. Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego. nerwy zębodołowe przednie w 25%. Jeżeli nie istnieje. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. gałąź jarzmowo-skroniowa (r. zwróconą do dołu skroniowego. Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych.zygomaticofacialis). długość jego wynosi około 5 mm. Wytwarzają go korzenie: . w okolicy przyszcztowej. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr.

petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego. zwanym bruzdą nerwu skalistego większego. Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój.sphenopalatini). Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2. nie ulegając przerwie. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego. Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego. n. Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. odchodzą od nerwu twarzowego. Korzeń przywspółczulny. Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową .petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a. 2)Nerw skalisty większy (n.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie. nn. które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym. Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n. gdzie przebija chrząstkę podstawną.pterygopalatini. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n. 3)Nerw skalisty głęboki (n. czuciowe.nasales posteriores superiores). Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku. są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi. n. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze.nasales posteriores inferiores laterales). Włókna przywspółczulne.Vidianus). ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. współczulny.petrosus major.1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn.nasopalatinus Scarpae). przywspółczulny. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych.carotis int. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia.Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr. przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa.nasales posteriores superiores mediales s. a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr. Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego.radix facialis. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr.). Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego.septi nasi) przegrodę nosa.canalis pterygoidei s. n.nasopalatinus. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi.Gałęzie nosowe tylne górne (rr.

które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej.przewodu nosowego dolnego i środkowego.orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. 5. nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn.intermedius) do nerwu skalistego większego (n.palatini minores). stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej.zygomaticus). zespalając się z jego końcowymi gałązkami.Gałąź gardłowa (r.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze.lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis). Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne. 4.palatinus medius). 3. Nerwy podniebienne (nn. Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n. Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego. . Mała gałązka. Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n. Zarówno nerwy nosowe. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego. Nerw podniebienny większy (n. Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek.pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego.petrosus major). Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie. w którym droga nerwowa ulega synapsie. Od zwoju.Gałęzie oczodołowe (rr. zwana nerwem podniebiennym środkowym (n. a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne.

buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego. Tu rozpada się na gałązki końcowe. Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia. Przebiega bocznie od tych gałązek. w okolicy oczodołu i w szczęce. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części. Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. w końcu na boczną. 1. n. czuciowy. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie. W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego. która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). do ucha i do barku. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa.buccalis.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego. 2. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia. później między gałęzią . promieniujące ku tyłowi głowy. W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego.mandibularis). potem przedostaje się na stronę przednią. Nerw językowy (n. znany pod nazwą zespołu Sludera. zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem.Nerw policzkowy (n. zaczerwienienie i obrzęk policzka. wiedzie również część ruchową. Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu. Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej. czasami możr w ogóle nie istnieć. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej. Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust.

linguales).communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego. które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale). pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr.tonsillares). Nerw zębodołowy dolny (n. 4.żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym. Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. oddaje do niej delikatne włókienka. Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. z którymi łączy się zwój podżuchwowy. W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych. Jest to nerw podjęzykowy (n. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym. W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową. skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej. Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe. Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na . krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego. W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa. Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej.mylohyoideus). Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego. a rozgałęziające się w języku.communicans cum chorda tympani). oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. jednak biegną z nim również włókna ruchowe. która wiedzie włókna dośrodkowe. gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego. przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy.isthmi faucium).sublingualis.hypoglossus. następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej. smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne.subligualis. gałąź nerwu językowego. XII nerw czaszkowy i n.

temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej. przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr. Dalej. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n. Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy. 4. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego .gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy.auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową.parotidei). unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej.alveolares inferiores posteriores et medii). że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej. f)gałęzie stawowe (rr. od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr. W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego. już jednolity. pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior).Nerw uszno-skroniowy (n. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej. Nerw zębodołowy dolny. Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior). Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny. Po drodze oddają gałązki do ozębnej. b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n. Na uwagę zasługuje to. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną. zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r.articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego.membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr. unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową. by rozpaść się na swe gałązki końcowe.dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr. owija się koło niego. .meatus acustici externi).wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy. dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego.mentalis). przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi. Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym. Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową. przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej.

gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym.Nerw żuciowy (n. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza.tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej. po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego. 5. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego.g)gałęzie uszne przednie (rr. Są to włókna czuciowe. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n. leżący poniżej otworu owalnego. Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n. e)nerw żuchwowo-gnykowy (n. a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego. Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego.temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy.petrosus minor). Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe. Często zawiera również włókna czuciowe. a także przywspółczulne. Zwój uszny (ganglion oticum). kieruje się na zewnątrz.Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n. towarzysząc nerwowi policzkowemu.masticatorius).Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego.pterygoideus lateralis). Tu . krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn. 2. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego.massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny.pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego. Korzeniami jego są: 1. Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego.auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych. d)nerw żwaczowy (n. tam odłącza sięod niego. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej.odchodzi od pnia.pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. b)nerw skrzydłowy boczny (n.

z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego. 2)korzeń przywspółczulny. Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione. leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej.communicans cum ramo meningeo n. Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria).communicans cum chorda tympani).petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających. 3)korzeń współczulny (radix sympathica). utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r.parotidei).gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare).mandibularis). Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n.communicans cum n. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju.auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n. który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej. będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego.musculi tensoris veli palatini). a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej.meningeae mediae). Tworzą one tzw. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r.bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy.Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a.facialis). przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą. połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: .linguali). Włókna zazwojowe wydzielnicze. 3. Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris. Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r. ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym. Zwój uszny ma też inne połączenia. a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr. ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia.

Linie te. kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu). Mięśnie żwacze ulegają zanikowi. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). tzn. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n. najczęściej druga. tylko po jednej stronie. guzach przysadki. Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią). wchodzi w pole gałęzi drugiej. co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza. Brak odruchu obronnego. a nawet do owrzodzeń rogówki. porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria). poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim. jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych.auriculotemporalis od żuchwowego). nerwem podjęzykowym (n. najrzadziej pierwsza. Porażenie gałęzi trzeciej. co może powodować utratę gałki ocznej. tj. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. powoduje wypadnięcie czynności czuciowej. biegnące poziomo.zygomaticotemporalis od żuchwowego). prócz zniesienia czucia na jej obszarze. między jądrem nerwu a korą mózgu. lecz tylko jedna z nich. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne. zaopatrująca okolicę końca nosa. Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej. tzw. podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych. zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe). Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą.glandulares). jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego. prowadzi do stanów zapalnych. każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul.1)gałęzie gruczołowe (rr. .sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. 3)nerw uszno-skroniowy (n. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr. zwłaszcza na rogówce. W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. unerwiający okolicę skroniową .

dreszcze. Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. bóle w mięśniach kończyn i stawach. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . wargi) – pokryte szarym nalotem. w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. agranulocytozą. język. żywoczerwone i krwawiące. podniebienie. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. antybiotyki. insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej. zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). wzrost liczby limfocytów. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. dziąsła.82. szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii. może być nabyta (sulfonamidy. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe.

Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia.obecności ośrodków wzrostowych 4. dzieci do 2 r.dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie.ż. obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia). u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole. z niewielką siłą. adhezji leukocytów) 83. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów. Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1. fagocytozy.bardzo szybkiego gojenia złamań 5.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby.aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. dzieci od 2 do 6 r. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3. w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania.aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi . Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego.ż.budowy kości i okostnej 2.

Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą. gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością.Dzieci od 2 do 6 lat.że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1. wieku oraz rodzaju złamania. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych.W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań. dzieci od 12 do 15 r. najlepiej w znieczuleniu gólnym. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami.ż. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. dzieci od 7 do 11 r. Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. jego osobowości. a zęby stałe jeszcze nie mają . 2. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych. 3. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi. zęby mleczne mają zresorbowane korzenie. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia.ż. jego odrębny sposób bycia. myślenia i przeżyć wewnętrznych.3. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka.

natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową.Dzieci od 12 do 15 lat. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach.ich ukształtowanych. Zrost złamań następuje u dzieci szybko. Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera. 84. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. czynności i estetyki. przetoki i nadżerki) 3. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. 2. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. 4. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. przewlekle owrzodzenia. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5. z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. po 2 – 4 tygodniach. 4. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. Zarówno jedne. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. nie przedłużanie czasu leczenia zmian. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników. leczenia zniekształceń twarzy. a powikłania spotykane rzadko. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. stanów przedrakowych (leukoplakia. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają . eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów.

pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego. nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np. a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7.facialis. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny. mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. Przyczyną może być: . niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. picia alkoholu. facialis) pod dnem komory czwartej. Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie. niepokojem. nerwowością.przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy. wewnętrzny niepokój. co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n. ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85. stresy. Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano .: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem.wyleczeniu. obgryzanie paznokci. -objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki. Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. 86. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego.

aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. Następną. w grzbietowo-dolnej części mostu. nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. śliniankę podżuchwową i podjęzykową. gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi). Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy. Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. nerwu pośredniego. który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego. Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. intermedius). . małą gałązkę. W miejscu. potem łączą się za sobą. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze. a biegnące za kolanem tzw. okrążając go łukiem ku dołowi. wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego. Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy. Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r. a przez zwój do gruczołu łzowego. W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n.facialis). część pierwszą (pars prima). Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego. Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). Dołącza się do niego nerw pośredni (n. część drugą (pars secunda). Stąd pochodzi jego nazwa. zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi).nerwu twarzowego (genu n facialis). Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym. stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. tj.gardłowego. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego. lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu. gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. communicans cum plexu tympanico). Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego. Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). petrosus major). Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego. leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Jego włókna czuciowe (smakowe). Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo.

biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. temporales). gałęzie policzkowe (rr. Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. Część górna wysyła: 1. odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani).W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. gałęzie skroniowe (rr. przedniego i dolnego brzegu ślinianki. prowadzącą włókna nerwu pośredniego. i dolną. rozpoczynające się zarówno w części górnej. Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej.vagi). Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. do brodawek grzybowatych. gałęzie jarzmowe (rr. wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani). stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. w którym rozpada się na część górną. auricularis posterior). odchodzące od zwoju kolanka. tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego. wydzielnicze. 2) włókna przywspółczulne. które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka. Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno.bębenkową. biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). 3.skroniowym. 2. biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego . które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi. W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). czyli pień jarzmowotwarzowy. buccales). Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym. czyli pień szyjno-twarzowy. jak i dolnej. Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego. Strunę bębenkową.zygomatici).

przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa. Z obserwacji klinicznych wynika. torbiel) . lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych.urazy (złamanie guza szczęki. superiores n. Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę. że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia. gałąź szyi (r. prócz nerwu twarzowego. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr. postępowanie. WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa. sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). rzadziej przedtrzonowych. unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi. bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki. najniższa z nich. Głównymi gałęziami części dolnej są: 1. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r.nerw. Mięsień szeroki szyi.anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. a wyjątkowo kła. mandibulares). Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym. czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. złamanie szczęk). Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: .jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) .chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. Jest częstym powikłaniem. 88. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis). pochodzącymi ze splotu szyjnego.ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa. tranversi colli). zmiany okołowierzchołkowe zębów. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb. gałęzie żuchwowe (rr.przyczyny. guz. Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. marginalis mandibule) 2. Przy kontroli zębodołu stwierdza się. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. leczenie POŁĄCZENIE JK.

wkładanie setonu gazowego).metoda Zangego . ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca. Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod. a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. ewentualnie dodatkowo USG. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej . Powstają bowiem następujące możliwości: . zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych. odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej .płat skórno – mięśniowo – policzkowy . w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne.płat mostowy . Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka. a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce. zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . a otwór do zatoki małych rozmiarów. jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona. zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym. Niekiedy tylko.płat językowy .płat podniebienny arterializowany .ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. Następnie wykonuje się badanie radiologiczne.ząb usunięty w całości. Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych. czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej. może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu. prześwietlenie lub wziernikowanie.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba. z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej.płat przesunięty z policzka . wyjecie korzenia. dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu.korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki. Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić. Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii.operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza . W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok.

dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka. Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym. po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. Płat językowy . Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy. skąd przesunięto płat.. do okolicy siekaczy.ciało tłuszczowe Bichata . wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. ponieważ nie zawiera okostnej. Płat ten jest wiotki. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się. odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy. Metoda ta nie jest korzystna. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. Można też zakładać szwy materacowe. zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia. Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. dzięki temu jest doskonale ukrwiony. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni. gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce. Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki. a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza).

niezależnie od metody. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. policzkowy lub podniebienny. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. która może spowodować zator powietrzny. szczególnie ropnych. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Wadą jest postępowanie dwuetapowe. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. Przy przewlekłych. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. 0. co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni. aż . pobrany z bocznej ściany języka. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. charakteryzuje się dobrym ukrwieniem.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. dwuwęglanem sodu.Płat językowy. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego. Wskazanie stanowi podeszły wiek. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. a zatykało to ułatwia. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej.

igła Kaegara.2 cięcia łączy się cięciem . . 89. Dal Ponta.jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf. ..cięcie zewnątrzustne.odsłania się pole trzema hakami. zębodołowy dolny etap I .bez nacinania powlok twarzy. .popłuczyny z zatoki będą czyste. zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca. . .odwarstwia się przyczepy m. zębodołowy dolny. szyjnej zewn.nerwowego.od strony jamy ustnej.Coldwella . . . . od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego. . poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego.wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana. .przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą. .zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy.dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo.dojście wewnątrzustne .zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy. .przy użyciu piłki Giliego. wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. uszk. Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana . skrzydłowego przyśr.szyny nazębne. skroniowego.umieszczenie nerwu we wgłobieniu.) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista.zespolenie odłamów szwem kostnym. żwacza.dwuczasowa osteotomia. . 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki .od wewnątrz. etap II . .wytworzenie wgłobień w kości na n.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy. t.zachowuje n. .

.wyciąg międzyszczękowy. .przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą.wyciąg sztywny lub elastyczny.dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . . nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych. . które zużywają tlen).operacja języka. w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np.aseptyka zabiegu. kurzu.pole łatwo dostępne.Górskiego . okolica podżuchwowa. 90.przebieg mięśni nie ulega zmianie. skaleczeniu. występuje w glebie.2 cm od skrawka ucha. . błocie itp. g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego.z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia. . . bródki z cięcia w przedsionku od 6-6. .choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani.usunięcie nadmiaru kości z ok. trzonu . Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie. . . przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi. . . wytwarzającą okrągłe spory. .niewielki uraz.prosta technika zabiegu.dobra widoczność.strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy. co prowadzi do stałego.przeniesienie przyczepów żwaczy. Tężec Tetanus.wyciąg międzyszczękowy. zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej. . Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach).dobre gojenie rany.zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna. . powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych.jest neurotoksyną.„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego.szyny nazębne. zwane też przetrwalnikami. Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu.cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem. . Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina. która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego.

może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. . • Skurcze robaczkowe mięśni. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW. • Ból w okolicy rany. Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2. • Ból głowy. ciepłota ciała podnosi się do 41 st. • Duszenie się.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk.• Tetanolizyna. • Stałe konwulsje.przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. W ok. • Niepokój psychiczny. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe. Wzmagają się odruchy ścięgniste. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy. pojawia się odruch Babińskiego. Postać zstępująca. • Fibrynolizyna. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała. • Wyczerpanie chorego.

chory w izolowanym pokoju. ZAPOBIEGANIE: 1. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów.po 6-12 miesiącach-0. Prawidłowa pielęgnacja pacjenta. Zwalczanie ataków. podanie leków uspokajających. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2.5ml. • Rozległe rany miażdżone i szarpane. 5. 7.na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami. Podanie anatoksyny/antytoksyny.0. ziemią. • Oparzenia i odmrożenia. 3. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe. Dobre odżywienie chorego. Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza. Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec). nasennych. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4. • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). Rozcięcie rany. Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: .po 30dniach. 6. Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna. • Zanieczyszczone kurzem ulicznym. podaję się do 12 godzin od zranienia. LECZENIE: 1.5ml.• Zgon. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0.5ml-dawka przypominająca 2.

wyciąg międzyszczękowy). ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu.obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki. towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk. zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy. Rtg. dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie. Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie.nadmierne wysunięcie z. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie .następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia.91. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej.wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze.unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa. jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową.

zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie. Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1.wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych. nie można szyć po zabiegach) 1. Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku. VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%. Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. zropienie. okres półtrwania cz.zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i. Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0. Hemofilia A –brak cz.5 . jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92. IX T1/2 = 24h. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . Wczesne (do 24h) 2. Hemofilia B – cz.nowego guzka stawowego. VIII.

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

kalcyparynę. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit. glikopeptydy. Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej. Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna. • • • .bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa). Zazwyczaj. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy. Odczyn okostnowy. Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia .wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta. U uczulonych na penicylinę-ampicylina.penicyliny. Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg. Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce. heparynę. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2. i metronidazol 500 co 6h. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. terapia 4-6tyg.2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. kreatyninę i białko C-reaktywnw. Pierwotnie przewlekłe. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi. leukocytozę. cefalosporyny. TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie. sintrom.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie.og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin.

gazowy zator tętniczy.4-2. choroba kesonowa. Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. resekcja martwego odcinka kości. Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią. proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. ropą i martwakami. cementów kostnych. Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. bóle zębów i zatok. Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego.usuwanie rozchwianych martwych zębów. gąbek kolagenowych. Dekortykacja. rekonstrukcje. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. polimiksyny. Powikłania: odma. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej. dekortykacja. Stosujemy. neosporyny neomycyny. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. resekcja martwych odcinków kośći. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. dekortykacja.roztwory klindamycyny. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki). Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. 30 razy. zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie . . przyspiesza angiogenezę. powstają po 14 dniach od początku choroby. mogą ulec resorpcji. Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają. zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2.Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia. Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. Bardziej radykalna. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. zaburzenia widzenia. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne. Chirurgia Ostre zapalenie. doustnie.

wliczają się w to złamania 1. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. Klasyczne złamanie Le fort III. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. 2. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3. PGMT .Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej.W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej. biegnie ku dołowi. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu.przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. skroniowej w okolicy otworu zew. 96. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego. na tylną ścianę szczęki. włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie . ustawia je poziomo i napina je.oczodołowe 97. Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe . pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. kanału tet. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego .patrz pytanie nr 20. miękkiego . levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. przodowi i przyśrodkowo do pod. gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego. ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo .

mięsień podniebienno-językowy(m. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t.VII . unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie. tensor veli platini). czasem gałązki n. przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk. podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym.. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami. pochodzące od nX i IX. działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy.rylcowo-gardłowego. druga część na haczyku wyr. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym. zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m. szczękowej. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m. włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego .rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej.unerwienie: gałązki splotu gardłowego. palatopharyngeus). zwój s-p i nn.uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie.biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym.rozpoczyna się w środkowym odc. część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego. palatoglossus).VII przez n. skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m. podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr. a także drogą n. cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego. biegnie po obu str linii pośrodkowej. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej. skalisty większy.

zap ucha środkowego. nerwowych.99. ropne zapantybiotyki . choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew. ultradźwięków i diatermii . naczynioruchowych. duży wysięk. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych.żwaczowy. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis).Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe. nieco podwyższona temp. przeważnie u osób starszych.regulacja zgryzu mechanoterapia.w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha. ż w pozycji Benneta. ropień przyusznic. trzeszczenie. Ostre surowicze zap ssż.unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap. dreszcze. chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta). bóle w okolicy ssż. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie.jest najczęściej następstwem powyższego. bolesność dotykowa ssż. p/bół miejscowe okłady wysuszające.punkcja. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8. uzupełnienie braków zębowych .jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp. lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż. o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu. zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry. szczękościsk. etio nie jasna. stos. zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres. zap przyusznicy. o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis). zaczerwienienie skóry. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle.

powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . w późniejszym okresie mechanoterapia 100. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany.Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych. ssż. reakcje na światło . oddechu. swoiste. zależne od rozpoznania. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka.Gońcowe zap. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz. przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność. wykonuje się także badanie Rtg. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż.szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów.występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . KT. temp. miejsca. ciśnienia. USG. farmakologiczne. szerokość.Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. sytuacji. miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk. orientacji co czasu. prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1.

uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr. V .podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) . tracheotomia 3.Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek. bada się stan nn czaszkowych II. kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. protezy . skrzepy krwi. używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową.VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki. żeby. kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy. ewentualnie intubacja dotchawicza.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką. jamy brzusznej. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem. fragmenty kości. gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki. III. szew materacowy i wyciągi na lejcach. nie wolno trzymać ich luźno. nos. podniebienie  krwotok z języka.

tracheotomia) 3. bandaż 6. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6.Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15. oznaczeni grupy krwi 4.zaopatrzenie pierwotne odroczone. intubacja.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4. płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego. stała kontrola ciśnienia i tętna 8. przylepiec. jałowa gaza .prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9. odtłuszczenie. zapewnienie tlenu ( podanie.Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych. opanowanie krwawienia 2.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku . należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7. przetoczenie krwi 7. zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. tk.20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5. zapobieganie zakażeniu 5.

Występują w płytce nazębnej. kieszonkach dziąsłowych. zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. złamanie kości. gardła i dna j. israeli (najczęściej wywołuje promienice). naeslundi i viscosus. aby krew i wydzielina z jamy nosowo.PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis). Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej .gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101.jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis. ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8. Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja. ubytkach próchnicowych. odontolyticus. głowa odchylona na bok. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych.transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi.

występuje rzadko.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania. 2. Guzowata (guz promieniczy. tworzą się guzy ziarninowe. są przetoki.actinomycoma) 3. obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). Centralna. • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną. Guzowata-guz promieniczy.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1. Obwodowa. które niszczą kość. w 3 postaciach: 1. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa. okolica podżuchwowa i kość żuchwy. w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno . PROMIENICA KOŚCI. Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok. Naciekowa (naciek promieniczy. wzrost OB.jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie. szyja. promieniczak.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa.kość gąbczasta).infiltratio actinomycotica) 2.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. • Stany podgorączkowe. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3.

102. POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej. usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności. Nakłucie nerwu. usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku. • Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni. wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym. objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy. najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego. witaminy. pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. usuwanie martwaków. z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu). postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową. jedynie przy podaniu znieczulenia w m.najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej. Zranienie naczynia krwionośnego. amoksycylina. wysokokaloryczna dieta. można łączyć np.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina. • Zranienie mięśni.

2. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku.raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi. Postępowanie: 1.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie. objawia się bólem.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę.jak wyżej. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek. leczenie: środki przeciwbólowe. Podać tlen . objawy: niepokój. fizjoterapia. zawroty głowy.przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie. szczękościskiem. usunąć wszystko z jamy ustnej. prowadzące do bezdechu. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. szum w uszach. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia. drgawki.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw. przechodzący w senność. Przerwać podawanie leku. spadek ciśnienia tętniczego. Martwica błony śluzowej.się samoistnie. • Porażenie nerwu twarzowego. jak w leczeniu neuralgii. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy. bradykardia. • Ból i obrzęk.

• Zaburzenia rytmu serca. śpiączka. bezdech. 4. Farmakoterapia: drgawki.3. Przeciwskazania: . spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające. 5. zaburzenia rytmu serca. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego. IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg. Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie). Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6. 7. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów. Przy utracie przytomności. • Jednokorzeniowe.udrożnienie dróg oddechowych. • 105. • Małe braki w uzębieniu. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia.może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu).diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie. • Zdrowe przyzębie. nieuszkodzone zęby stałe (siekacze. TRANSPLANTACJA.na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca. REPLANTACJA. kły). 8. Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze. • Zęby z niezakończonym rozwojem. Utrata przytomności. drgawki.

gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. kość. mleku. następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. .• Schorzenia przyzębia i miazgi. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów. • Złamanie zęba. Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. powięź.z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku. płynie do soczewek kontaktowych. zakażenie.między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. nerwy i ścięgna. • Duże braki uzębienia. inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia.u tego samego osobnika • Homogenny. soli fizjologicznej. Powikłania późne: resorpcja korzenia. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe. • Ropne zapalenie ozębnej. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. błona śluzowa. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni. wodzie. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy.implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji). Implant jest materiałem sztucznym. tkanka tłuszczowa. leczenie kanałowe. Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu. ew. chrząstka. Rodzaje przeszczepów: • Autogenny. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole. jelito cienkie. • Ksenogenny. żyły.

-Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: .odczyn okoliczny. podbródkowe. które goi się w ciągu kilku dni. przyusznicze. wytwarza się czop ropny. a zawartość ich ulega wchłonięciu. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym. Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku. szyjne i zagardłowe. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. a po wygojeniu tworzą się następne. CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. . obrzęknięte (stąd miękkie. a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni. O ile dojdzie do zropienia. jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. POWKŁANIA.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. takie jak kark i plecy. to nazywamy czyrakiem (furunculus). Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań. OBJAWY. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . Małe czyraki często nie wydzielają się. wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych. to mówimy o perifollicculitis. LECZENIE. a czyrak jest żywobolesny. Nazywa się to czyracznością. Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie. -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. która uległa martwicy. a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. są szczególnie podatne na powstanie czyraków. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. podżuchwowe. niekiedy jako pierwszy objaw. które są powiększone. Implantacja. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. -Z tkanki.

która nie wydzieli się na zewnątrz. a także odległe ropnie przerzutowe (np. gruźlica węzłów chłonnych). kości – abscessus metastaticus) 6. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. adenophlegmone). przez żyłę kątową (vena angularis). Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. septicopyemia) . mózgu. Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. warga górna). Proces gojenia przebiega samoistnie. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja). nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. a nawet życia chorego. przesuwalne względem otoczenia. Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia. zator tętniczy (embolus) 4. m. bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki. dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. mięśnia sercowego. Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. mononukleoza. Występują także ogólne objawy procesu zapalnego. elastyczno – twarde węzły chłonne. Ropnie przerzutowe (płuc. wątroby. • Czyraka nie wolno wyciskać. D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej. do płuc). Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis).in. nerek. Zapalenie nerwów czaszkowych (np. Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica.purulenta abscedens. ropowica oczodołu. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. zawartość czyraka. bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej. Powikłania ogólne ostrych.

Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom.7. Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała. Czyrak i czyrak mnogi. stosuje się okłady z rywanolu. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. a do jamy wprowadza seton gazowy. O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. Czyraka. natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110. musi odbywać się w warunkach szpitalnych. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. Gdy zmiana jest w stanie nacieku. W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. lecz czasem . Leczenie. Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. jak zapalenie żył twarzy. ropnie przerzutowe. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. nie przyspiesza leczenia. Gaza powinna być szeroka. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie. Antybiotyki są wskazane. szczególnie górnego i środkowego piętra. Zakażenie pochodzi z zewnątrz. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. w których mogą powstać powikłania.

Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy. jej przesunięcia lub zwężenia.powyżej 30 r. Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. d) krzepnięcia i fibrynolizy. glukozy w surowicy krwi. układu hemostatycznego. Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania. kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy). czasu krzepnięcia. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. badania ogólnego moczu. narkotyki). przerzuty nowotworowe do płuc). przerost gruczołu krokowego). bóle w klatce piersiowej. liczby plytek krwi. Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających. wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. . Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). antybiotyki.duszność spoczynkowa i wysiłowa.zachowuje ważnośc pół roku. u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania. krwawienia. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy). oceny obecności przerzutów nowotworowych.ż. nadciśnienie tętnicze. h) alergia na leki (przeciwbólowe. morfologii krwi. ropni przerzutowych do płuc. środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). Badanie elektrokardiograficzne. ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych. ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu. rozedma płuc. c) endokrynologiczny (cukrzyca. Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione. Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca. w tym przy usuwaniu zębów. zakrzepica żył kończyn dolnych. Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. zaburzenia rytmu serca.również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych. czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności. palenie papierosów. poziomu elektrolitów. gruźlica płuc. zabarwienie powłok). alkohol. b) oddechowy (astma oskrzelowa. mocznika.

rurki ustno. znerwicowanych. defibrylator. b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów. płyny . aparat Ambu. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy. u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. źródło tlenu. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. Pamiętać również należy. stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego. zleca się konsultację właściwych specjalistów. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. nowotwory dna jamy ustnej. nacięcie ropowicy twarzy. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. szczękorozwieracz. wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. zestaw do tracheotomii. laryngoskop. Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. otwarcia ropnia okołoczękowego. mnogie ekstrakcje). że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych. jamy ustnej i szyi (np. Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). niezawodny ssak. z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu.i nosowo-gardłowe. wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. e) Stany zapalne okołoszczękowe. d) Dzieci zdrowe. np. trzonu żuchwy i języka. usuwanie układu chłonnego szyi. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych.

na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. diprivan. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. O2. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. halotan. W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie. Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe. . przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych. Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. tiopental. Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się). 111. Polskie przepisy wymagają.infuzyjne i krwiozastępcze. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. Może być jedno lub obustronne (częściej). wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej. hypnomidate. zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki.

Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. otwarty. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew. Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. w kształcie kija hokejowego. boczne. wewnątrzustne. Chory ma otwarte usta. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny). tylne.rzadko. Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze. Przez Kraszewskiego). RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym. Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej. Zwichnięcie tylne – b. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze.warstwowe ssż. zażuchwowe. Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. a niekiedy zdj.Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. . naciska obustronnie na żuchwę do dołu. zauszne. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. połykanie utrudnione. odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. policzki są lekko napięte i wygładzone. przysrodkowe. podżuchwowe. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. mowa bełkotliwa.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. ze szpary ustnej wycieka ślina. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. jedno lub obustronne (częściej). Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy.

blokadę nerwu żwaczowego. szpatułki. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. skroniowego). b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach. skrzydł. W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. dziobisty żuchwy. Przyś. III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. preparat Methocarbamol lub Mydocalm. II° to niemożność wprowadzenia 2 palców. Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy. zabiegów operacyjnych i innych chorób. niektóre schorzenia OUN. Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. oparzenia. Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) . łyżki drewnianej.). więzadłach. Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych. . Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. a następnie kostnym zrostem pow. później wskazana jest rehabilitacja.Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. zranień. Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. Czasem stosuje się aparat blokowy. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr.. może mieć charakter przemijający lub stały. histeria . mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. stawowych lub tkanek otaczających. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza.

W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr. Leczenie – prawdziwego kostnego . kłykciowego lub dziobiastego. Równie często u chłopców i dziewcząt. kości żuchwy lub wyr. -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu. -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe. uszkodzenie el. stawu). Ma na celu wytworzenie nowego stawu na . sutkowatego. sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy.Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow. Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny). wg Schullera oraz pantomogram. przez cięcie okalające kąt żuchwy. Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte.w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow.zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego. stawowych. Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary).oraz przebieg dotychczasowego leczenia.. w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej. złamania wyr. przyusznicy. -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe. stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . Nabyte. W wywiadzie pytamy o – początek choroby. Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy.wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym. dolna warga cofnięta. nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią . zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk.. zapalenia). Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym. przyczynę (uraz. w zwarciu i rozwarciu szczęk).

należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji. Prowadzi do słabej. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk. . Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. 112. Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. ototoksyczny. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. hepatotoksyczny.różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy. Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku. mielotoksyczny. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by . uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy.

Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych. Mięskach podjęzykowych. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. 114. Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa.doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego.in. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową. stanowiące tzw. Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw. którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . który naciąga się przy niesieniu języka ku górze. Największy odsetek występuje po leczeniu . Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy. proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin. Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Przeponę jamy ustnej. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. rozległości pola objętego promieniowaniem. Bezpośrednie wiąże się m. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej. Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ). dawki dobowej. Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej.rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą.zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae). Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. .

płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2. zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie. często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok . Objawy: .obnażenie kości .radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek.przekrwienie .hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie . . śródtkankowym leczeniu radem . często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: .złamania patologiczne .zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych .ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno.w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej . 0.ustne.Rozpoczyna się od: .hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2.zamknięcie przetoki skórno.zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian.zapalenie . brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : .typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1.występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego.zmniejszenie liczby komórek .obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej. 0.szczękościsk . 2% jodkiem sodu.zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek .9 % NaCl.zakrzepicę wewnątrznaczyniową . . występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy. .przetoki dziąsłowe oraz skórno.ból .12 % chlorheksydyną.mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii .skojarzonym.radioterapia w wywiadzie . Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .częściowej nekrektomii.

lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. Ostre / przewlekłe (zanikowe. zapalenie przyzębia. Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz. ze zmianami OKW. włóknikowe. Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. ropne zapalenie opon m-r. ropne) 3. przedmiotowe oraz pomocnicze. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. wytwórcze – surowicze. 115. głębokimi ubytkami próchnicowymi. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym. utrudnionym wyrzynaniem. rozchwianych. Swoiste / nieswoiste 2. zła higiena jamy ustnej. rzadziej wirusowym czy grzybiczym.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy. infekcje. złamanie podstawy czaszki. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. tkanek przyzębia.

pantomogram). szybkie tętno i oddechy. • Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść. nieprzesuwalne. tkliwa na dotyk. gładkie. BAC lub wycinek hist-pat. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego. rtg (wewnątrzustne. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie. mogą wystapic zaostrzenia. dreszcze. krwiak. chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. Kliniczne postacie zapaleń: 1. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . wodobrzusze. elastyczna. przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). badanie bakteriologiczne. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. nakłucie diagnostyczne. twarde. nieregularny) o Granice – ostre. skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta. dolegliwościami ze strony ślinianek. twarda. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. dynamika niewielka. miękkie. • Stany przewlekłe – początek często skryty.• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. owalny. torbiel. leczeniem zachowawczym. W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem. anginą. przebieg wolny. rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. niebolesne. zaczerwieniona. ogólne złe samopoczucie). esktrakcją. gładkie. średnica (cm) o Kształt (kulisty. szybki burzliwy przebieg. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. odgraniczone.

. odczyn kwaśny tkanke otaczających. 3. Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. wiązania Ivy) lub laseroterapii. pochodzących z granulocytów. 6. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru. elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). o dużej dynamice. ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. z czasem powstaje błona ropotwórcza. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. 5. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych.2. Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. Dochodzi do rozciągnięcia torebki. otoczonych torebką stawową. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa. co jest zależne od siły mechanicznego urazu. chrząstki śródstawowej. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej. 4. 8. panewki). 7.

Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . Złamania te. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz. augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego.Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust. Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy. niewchodzące w pole protetyczne. okołokątowego. w wypadkach komunikacyjnych.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. najczęściej zapadnietych. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone. zausznego. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie.

Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. torbiele.• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. usunięcie przegród międzyzębodołowych. kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. szycie) lub obu na raz. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. wygładzenie pilnikiem. szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. usuniecie frezem lub pilnikiem. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej. złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. szycie . zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. wyrówanienie ostrych brzegów. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego.

usunięcie przerosłych tkanek. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . w początkowym etapie – podścielenie protezy. po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia. szycie. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. infekcja HPV. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate.• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy. zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej. Y. leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X.nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej . Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka.

współwystępuje z: . wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych . najrzadziej podjęzykowej (1%). Kamica ślinianki – sialolitiaza . ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) .• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych.ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa. Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart.zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) . przyusznych (8 -19%). powiększenie gruczołu podczas żucia . potem ku przodowi do ujścia.na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) . przyusznej ma zasadowe pH. powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad.cechy fizyczno-chem. 118. stan kliniczny. żuchwowo-gnykowego . śliny – w porównaniu do ślin. wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%). ból ślinianki napadowy (tzw. kręty. kolka ślinowa). Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: . z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze.jej anatomia – długi. RTG.bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny. USG Wywiad: kolka kamicza. sialografia. zaginając się na tylnej krawędzi m. często szczękościsk. dużo mucyny.

dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz. Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. VII Powikłania: torbiel zastoinowa. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. środki ślinopędne. kamień może nie ujawnić się na zdjęciach. choroba włóknista kości. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram). Kamica przewod. kamieniem żylnym (flebolitem).znieczulenie przewodowe n. jeśli stan zapalny + wysięk ropny. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe. pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. zaburzenia w wydzielaniu śliny. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. przyusznej : j. kostniakiem. Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg. zawiązkiem zęba. objawów. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. podżuchw. przewodowa. usunięcie. Częste płukanie j. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. Można też usunąć endoskopowi lub laserowo. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin. Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie. ropień ślinianki. językowego i nasiękowe . wzmożona spoistość gruczołu. ustnej.. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. ślin. bolesność uciskowa). unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim.Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. ogniskiem zagęszczenia kości.w. która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą . marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj. podżuchw. Kamica miąższowa ślin. 10dni.

Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. zwłaszcza po urazie (np. deformujące kość żuchwy).ż. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. Np. żwirowata. a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę. a zmiany kostne uwapnieniu.jarzmowej. Przyczyna nieznana. urazy. Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych. że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. dając bezpostaciową kość. Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. Nie jest to choroba rzadka. Nie zawsze wykrywana. bezboleśnie. Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji. Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia. gałęzi). Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości. ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu.osteoidalną. trzonie. Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. Chyba. rzadziej w szczece i k. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: . brak odczynu okostnowego. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia. czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy. Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych. Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. Spoistość tych mas jest ziarnista. nieswoiste zapalenie bakteryjne. zaburzenia neurohormonalne. Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. uwapnione. Niebolesność. Możliwe też. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. usuniecie zeba). Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica). że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. Czesciej wystepuje jednostronnie.

nieprawidłowy zgryz.ż. przemieszczenie galki ocznej. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat.>galki oczne ku gorze. + zaburzenia hormonalne. Rtg. Najczęściej u starszych mężczyzn. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu). ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza. Chirurgii w aktywnym procesie. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych). ruchome. olbrzymich. Niebolesne. Zeby stale. Opis kliniczny j. jarzmowej. klinowej. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania. zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. Deformacja policzkow w okolicy kata. Torbielowate. ciemieniowej. obustronne zmiany. duzo młodych naczyn. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy. duzo kom. a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy.u.w.przemieszczenia zębów. u wielu członków rodziny.może być brak zawiązków. Zmiany występują symetrycznie. utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż). niebolesne. Upodabnia twarz chorego do lwa. ze zmiany wielokomorowe. symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. W j. W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne. Potem uwapnienia i kostnienie. Leczenie: nie stos. Wezły sa miękkie. Obraz histo: mloda tkanka laczna. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r.jak opis niżej z tym . (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy. szczeki. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach . niedrożność nosa. bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy. najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci). + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright.

KT . Stwierdza się tk. „puch śnieżny”. a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. Początkowo przewaga elementów tk.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok). hist-pat. „skórę pomarańczy”. We wczesnych zmianach (przewaga tk. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. kark.odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci. Później przewaga zwapnień i kostnienia. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg.ż. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień.15 r. przypominające swym wygladem torbiele kostne. Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie. łącznej. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia. Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans. klatka. rtg. Brak nawartstwien okostnowych. Schorzenie jest dziedzicze. klinowej. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie. W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. wloknista z kom. mezenchymanej na drodze metaplazji. Zwykle w wieku młodzieńczym. W kosciach pokrywy czaszki. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) . Wykrywany najczęściej miedzy 4. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. Ostra raczej u dzieci. zalezy od okresu choroby. Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). . Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną . Rozpoznanie na podstawie kliniki. Możliwe tez. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki. w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza.

zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie. występujące w żuchwie u dzieci. Wtedy farmakoterapia. w postaciach jednokostnych. ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. choroba Reckinghausena. włókniak niekostniejacy. torbielowata postac szpiczaka. choroba Pageta. ale u dzieci hamuje wzrost szczeki. Dlatego istnieje konieczność sanacji j. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. czyli informacje kt sa w Kryście. kiedy zmiany ulegna uwapnieniu. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. Rokowanie: Dobre. zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego. dynamiki. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle. śluzak. zaostrzające. choroba Handa. ale zalezy od umiejscowienia . ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: . miesak chrząstki.u. postaci klinicznej. torbiel kostna. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby). kostniak.Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe.antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus. doszczętnie – tylko u dorosłych. szkliwiak.Schullera-Christiana.

co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. stanem zapalnym stawu lub jego okolicy. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych. stawu s-ż. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. przyusznicy. ropnym ucha środkowego. Spowodowane urazem. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy. czy np. wlokniakokostniakiem. raczej w żuchwie W rtg. krwiopochodne kości żuchwy . można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte . 372B. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. nowotwory. chrzęstnej czy kostnej. reumatoidalne zapal.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka. Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120.dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian. łącznej. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. Może być spowodowane rozrostem tk. Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających.nabyte najczęściej.

lecz. chorej rozwijają się prawidłowo. ortopedycznym i protetycznym. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia. . Rozpoznanie: bad klin. pomiar dł. K=M. W jednostr. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe. Klinicznie ocena zwarcia. przemieszczenie w stronę chorą. zapalenie. W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy. po str. do tk. trzonu i gałęzi. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. Ewentualnie w znieczul. Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z . i radiologiczne. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy. Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe. jak najszybciej. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia.). Wywiad: czy uraz.lub wyrostka sutkowatego.ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str.w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. ptasi profil. najcz. Zdjęcia warstwowe (TK). gdyż powodowały powikłania. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie. zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy. zgryzu.ż. zęby górne wychylone. szkarlatyna. kłykciowego. Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. Inne to urazy okołoporodowe. zachowawczo mechanoterapią. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. Telerentenogram ukaże stos. wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. Włókniste może być lecz. Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k. Miesięcznie o 2-3cm. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. protetyczne i zachowawcze zębów. usta niedomknięte. Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. wady zgryzu -> próchnica kwitnąca. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. 1 stawu. który następuje w 30% przypadków. 2 pozostaje zdrowy. miękkich. Zesztywnienie rozwija się powoli. by nie doprowadzić do nawrotu. cofnięcie bródki. pantomogram(mała dawka prom. -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. w projekcji Schillera.

łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. ale ma podobne do niego cechy kliniczne. o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0.w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka. 121. szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n. Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży. lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. Duże . można usunąć elektrochirurgicznie.uzębienie resztkowe .braki skrzydłowe . Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. formujące się młode naczynia krwionośne. komórki plazmatyczne.Klasa 3. Guz ciążowy nie jest nowotworem. Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym. twarzowego. utrudniające odżywianie się chorej. gdyż zanikają same po porodzie. limfocyty. choroba Crocker-Hartzella. który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. ziarniniak ropotwórczy. nadziąślak z naczyń włosowatych.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach . 122. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW. w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak. Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia.t.brak pojedyńczego zęba -Klasa 2. WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie. ziarniniak ciężarnych. GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty. laseram lub krioterapią. Klinicznie: -żywo czerwone -kruche.

nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia.Klasa 4.bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej . narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124. dysmorfofobia) -nadmierne. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW.. zespoły nekrotyczne. alkoholizm. AIDS. demencja starcza. zespoły uszkodzeń mózgowych. paranoja.

5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym .5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0.-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej. Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego .niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0. Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych.

128. (inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126. 129) 125.DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI. porowata luźna kość gąbczasta .

Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.

Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora. lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny. zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki. brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie. szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne . co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. 127. kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie.na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego.nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze .Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie. Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas.

Z jamy ustnej i. Koral ii. Szpik kostny ii.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. Z grzebienia kości biodrowej 3.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny. Alloprzeszczepy 1. Z guzowatości iv. Autoprzeszczepy 1. substytuty kości 1.hydroksyapatyt. Organiczny i. Bezzębny grzebień b. Kość ludzka FDBA. gałęzi żuchwy. Kolagen b. Przeszczep uszypułowany 2. Cement iv. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia . Z miejsc ekstrakcji v.Podział materiałów wg. 2. guza szczęki. CaCO3.preparaty np. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. ceramika TC iii.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny. Nieorganiczny i. Polimery 2.szkielet mineralny /proteina/.BioOss • Przeszczep alloplastyczny. Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki. Mieszanka kostna iii. Fosforan wapnia HA. Bioszkło (Bio. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a. Wolny przeszczep a. Z grzebienia kości biodrowej ii. proteina meneralna i proteina sygnałów. Kość mrożona 2. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. Spoza jamy ustnej i. Szpik kostny b. Materiały wywodzące się z kości a. jamy ustnej.z okolicy bródki.glass) iv. Kość „witalna” i. Kość liofilizowana i. Zębina iii. szkło biogenne. fosforan wapnia Wszczepy kostne. z innych miejsc np. Plaster of Paris ii.DFDBA ii. Koagulat kostny ii.

bioaktywne szkło organiczne. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. nie ma osteoindukcyjnych. Ma właściwości osteokondukcyjne. Colloss) Bio. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. napraw obnażenia implantów. podwyższenia wyrostków zębodołowych.80 tys GY). Są bioresorbowalne. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. resorbowalny.organiczny. fenestracji. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). wchłania się od 3 do 24 miesięcy. nie zawierający jednak organicznej komponenty. Nie resorbują się. W organizmie jest przetwarzany na HA. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA. Cytokiny i BMP-7. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. Ma właściwości osteokonduktywne. Czynniki wzrostu. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu . Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia.Oss.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. porowaty materiał kościozstępczy.Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. jest resorbowalny. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów.dna zatoki szczękowej. Preparaty: BioGran. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral.glass. Bio. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). ich dehiscencji. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. ma porowatą strukturę. Kość napromieniona (60.

które wymagają regeneracji. zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram. na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości. Odbudowa tk. . angielskiego (augumentation).która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej. W sytuacji. Augumentacja .Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex). na której wszczepia się implanty.kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu.adoptowane z j. Aby ocenić. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe.Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach.przed I etapem leczenia chirurgicznego. Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach. gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów. W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D.Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg. Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem. czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca.na implant zakłada się błonę kolagenową.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy.BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129.która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole.

nie powoduje bólu.okostnowych okrywających ranę. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej. która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. wydzielina ropna. 130. Groźne są infekcje głębokie. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle. zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami. Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. które pojawiają się znacznie później. ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. wczesne obnażenie implantu.Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. przetoki. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy. Przyczyną zwykle są infekcje. .Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury. obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. zła adaptacja płatów śluzowo. jedynie utrudnia formowanie brodawki. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym.

że utrata kości 1.2mm w latach następnych jest prawidłowa. Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem. do 6 tyg implanty Schtraumana. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem). Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka. 0. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. lub uszkodzenia struktur nerwowych np.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego. Przeczulica. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy. Obecne skrócenie np. +5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji. n zębodołowego bądź językowego. Stwierdził on. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna. Inni . w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura.zawsze połączone z ruchomością implantu. jest oznaką niepowodzenia.Dolegliwości bólowe. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. niewielkie odczucia bólowe.5 mm w ciągu 1 roku. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa. Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant. Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo.

mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu. Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena.należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne. Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu. Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu. obrzęk . brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych.bujające dziąsła.przetoka. wydzielina ropna w kieszonce. zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu.2N) • Analizy płynu z kieszonki. ziarnina • Obrzęk.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne.w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów. ból • Zmiana koloru. bóle. Późne przyczyny. przerosty błony . Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła. ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej. czy też chorobę układową.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym. Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny).brak skeratyzowanego dziąsła . Powikłania późne.to około 53% utrat implantów.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować.

augumentacja tkanek miękkich). nadmierna ruchomość uzupełnienia. brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej). Przyczyny to zaniedbania higieniczne.i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: . Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo.nie towarzysz im zmiany zapalane.powiększenie tkanki okołowszczepowej. 131.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna. prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka. Zmiany przerostowe. nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np. bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne. ruchomość łączników. Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno.

uwaga na uszkodznie n. .w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne .lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu.Zasada.cięcia osteotomiczne conajmniej 5.Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6.z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą . Bródkowego) .w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej .z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych.głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG .zachowujmy odległość od n. Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy.większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe.zaburzenia wrażliwości n.sklepienia czaszki . kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania. jedno.Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy.0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n.0mm.nieprawidłowości w procesie gojenia . . .zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady.w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania. Sposób wykonania zabiegu. które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego .0-2.przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior .zębodołowego 1.z grzbienia kości biodrowej .po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej .bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości .0mm Powikłania. Są to : obszar pozatrzonowy. .cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości . frezy i dłuta) .

cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n.blaszka wew. .pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości .Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów.zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n.Powikłania.rzadkie powikłania .perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) . . Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości. -jedno.) lub warstwy kości kortykalnej . .rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki. i wew. . przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn.większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania.powikłania opisane powyżej .blaszka zewn. Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu.tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew. Wskazania.przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm .transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych. umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu . ropnie Zalety/Wady. Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne.clunei -krwiaki -obrzęki . z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady. stanowi transplantat kości Powikłania.niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej. .lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu. pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej .zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 . .krwiaki.mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej. .

wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania. dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.duże defekty kostne >6mm .niewielkie ryzyko infekcji . wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm .w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej .stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety . Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości.łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny.kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości .matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze .niezależność od jakości tkanki odbiorcy .matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi . .. Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony.nieestetyczne blizny . rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej . .hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np. a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania. Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją .możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym .wysoka stabilność objętości Wymagania .zachowanie żywotności .przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady . Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: .dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości.grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm . membranie kolagenowej .stan po wycięciu nowotworu .nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro.odsłania się kość i pobiera przeszczep .

Powikłania . oddzielone zostają naczynia a.wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki. i v.zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki .ograniczenia poruszania ręką .teres major. tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze . Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1.subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia .liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu .zaburzenia w procesie gojenia ran .nieestetyczne blizny .wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej .-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej.latissimus dorsi i m.4cm) Powikłania po zabiegu .podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .2cm) niż w części centralnej (0.po odpreparowaniu mięśni m. Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji.ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry. Wskazania . Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej.10.przejściowe bóle Zalety/Wady .

Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i . Circumflexa iliaca profunda . Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy.niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. i v. Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne. Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny.Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a. rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty.można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . 210-218 132.

przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo. magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1. -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych.Wady lecznicze. mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne. -szeroki zakrs wskazań. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy. -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . jajowatym. korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych. -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza .rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym.

część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe. -mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi . zamków Ceka. w które są zaopatrzone implanty Sposób 3. które w znaczący spośób . poleca się obustronne wydłużenie .ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych. łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4. -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw.ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: . to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie.-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych.

a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD. bardziej ekonomicznie.Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę. stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD . ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji.

zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów. fabrycznie przygotowanych e. przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki.ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku.z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego. co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej . łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe. które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych..

a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach. gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów. teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego.Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego .

Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie. Rowniez inna gietkosc.brak kosci. 134. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe .] str. 269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. Sztywnosc implantow powoduje.10 razy bardziej ruchome niż implanty. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu. ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow. Implantacja natychmiastowa – wady i zalety. Stosowane sa wowczas np.korony teleskopowe.

rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł.obrzęki. wolniejszy(z tekstu) kriwaki. nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji.możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) .oś wszepu podąża w pusty zębodół. śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu. możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne .Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń .

) str.wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji .implanty te. 1 .wprowadzenie implantu . mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: . lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) . utworzonym bez napięcia . laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia. wgajane w sposób zamknięty lub otwarty.okres odroczenia od 1-12 tyg.pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu. nieco większy niż ząb naturalny . ale nie ma wygojonej tkanki kostnej .Implantacje natychmiastowe: .średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa .nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba.wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu .po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej.171-173 Wykłady implanty cz.oceniamy radiologicznie początek kostnienia .szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć.po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką. stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str.implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej. 22-25 Urban&Partner tom o implantach. po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) . niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem. do środowiska wolnego od zaplenia . gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną .można też użyć implantów stożkowatych.

krążą we krwi. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. 1. STEROWANA REGENERACJA KOŚCI. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się. tkanki nerwowej. PDGF . . Wspomniana tetrada zakłada. nie są w stanie.powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej. tzw. lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). WSKAZANIA. pericyty. w zależności od zdolności do podziałów. osteocyty. Cytokiny. związane z macierzą. 2. podczas gdy inne komórki trwałe. • komórki niezróżnicowane. MATERIAŁY. cytokiny. nabłonkowa) i trwałych (np. przygotowane do zastąpienia komórek zużytych. np. z których część należy do nadrodziny TGF-J3. która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych. glikozamino-glikany. U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np. fibrocyty. podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe. • komórki zdeterminowane.czynnikiwzrostowe. CZAS GOJENIA. • komórki zróżnicowane. napływowe z krwi. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek. mitogeny polipeptydowe. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące). amelogen polipeptyd r[A-4]. np. IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe.białka morfogenetyczne kości. Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi. BMPs . np. apoptotycznych.molekuły przenoszące sygnał do komórek. tzw. są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover).płytkopochodny czynnik wzrostu. są obecne w każdej tkance. chondroblasty. kość) mogą się regenerować. TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. sterowana regeneracja tkanek (GTR . polipeptydowe czynniki wzrostu. Czynniki te. Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe. że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww.guided bone regeneration).guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR . rzadziej do regeneracji. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. np. np. którymi są kolageny zrębu tkankowego. proteoglikany. Komórki wypełniające łoże przeszczepu.135. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM . Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji .extracellular matrix). mięśnia sercowego. komórki macierzyste. rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem. tkanka łączna. preosteoblasty. • komórki izolowane i procesowane. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi.

• kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki. okostna. Pochodne/estry kwasu poliglikolowego.nawet kilka lat. Bioszkło (bio-glas).• integryny.aminokwasy białek adhezyjnycri). ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). witaminy.pojęcia używane wymiennie). ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. 4. którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . opona twarda. • atelokolagen . Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne. fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA). resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2]. Helistat Integra Life Sciences). Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę. Politetrafluoroetylen (PTFA) . nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane). powierzchnia od strony nabłonka jest gładka. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne. hydroksyapatyty syntetyczne. czynniki wiążące heparynę. *nieresorbowalne. laminina (RGD . -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość. • inne: hormony.kolagen w postaci żelu (Atrisorb). procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej.Goretex.*adhezyny. w postaci granulek. • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. • • • • Nośnik (scaffold. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym. kość. ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni. biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał .typ I: ścięgna (ACS. Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne. np. skóra właściwa. powierzchnia od strony tkanek łącznych jest . • 3. błona śluzowa. np. Pojęcia te oznaczają. carrier .

Koken Tokyo Japan).początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata. estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. • PLA. możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii. USA). ~implantologii śródkostnej. więzadło tworzy się również po kilku tygodniach. Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend. ~regeneracji tkanki kostnej. USA. złoty standard) . Goretex (WL Gore USA).Gore USA. • Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth. Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni. stąd konieczność bariery.porowata. • Nitroceluloza. Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały. • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej. Calcitek. acetat celulozy (Milipore INC. dojrzewa kilka tygodni. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. WL. USA). które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne. która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu. lub też z talerza kości . występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach.komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio.. • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny. • Politetrafluoroetylen. USA). której rolę odgrywają błony zaporowe. Guidor). Sweden. tzw. THM biomedical Inc. Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych. • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. wymagające reoperacji w celu ich usunięcia. Sunstar Japan. • PerioGlas (USA). • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego. ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację . • Atelokolagen (Tissue Guide.bloków kostnych.kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. fragmentów . USA).

a przez to umożhwiają wgojenie. samemu posiadając te właściwości . Wykazuje właściwości osteogenne. Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku. Wykazuje właściwości osteogenne. w mięśnie. indukcja tkanki kostnej . Osteokondukcja . W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. przeszczep zachowuje się jak autogenny. część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości. np.przeszczepiona kość ulega wgojeniu. Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy.właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier).biorca i dawca należą do tego samego gatunku. lub też heterotopowyeh. jednak staje się on osteokondukcyjny. np. Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji. które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne. przeszczepu. tracąc właściwości osteoindukcyj-ne. Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy. pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych. z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion . przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu. Metody konserwacji obniżają antygenowość.extracellular matrix).pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej).biodrowej. oraz inne białka. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs .wszczepiony w miejsce heterotopowe.dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) . Charakteryzuje go obecność żywych komórek. Przeszczep izogenny/izogeniczny . Brak reakcji odrzucenia przeszczepu. a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek. Wykazuje pełne właściwości osteogenne. indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej. Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza . Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk . wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych. talerz kości biodrowej. z utkaniem kolagenowym.osteoindukcja. z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM .bone morphogenetic proteins). Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany.przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy.

Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek.bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). gałęzi żuchwy. Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej.80 tys GY). Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną). Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki.z okolicy bródki. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów). z talerza kości biodrowej . może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . z innych miejsc np. np. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. guza szczęki. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów.Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej. napraw obnażenia implantów. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach. co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka . ich dehiscencji. minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową. zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej . • Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem. w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. fenestracji. Kość napromieniona (60. 2. jamy ustnej. podwyższenia wyrostków zębodołowych.

Są bioresorbowalne. W organizmie jest przetwarzany na HA. nie ma osteoindukcyjnych. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. Czynniki wzrostu. Cytokiny i BMP-7. Ma właściwości osteokonduktywne.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. porowaty materiał kościozstępczy. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. . Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Bio. Ma właściwości osteokondukcyjne.Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). wchłania się od 3 do 24 miesięcy. Preparaty: BioGran. PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA.Ceramiczny fosforan wapnia. resorbowalny.glass.Oss. Nie resorbują się. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. bioaktywne szkło organiczne. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. nie zawierający jednak organicznej komponenty. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. jest resorbowalny.organiczny. Collos Bio. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty. ma porowatą strukturę. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt.

ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. Przed implantacją. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. 2) Badanie stomatologiczne. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. ciał obcych. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta. a także na modelu gipsowym. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. Suwmiarka . powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar. błony śluzowej jamy ustnej. obecność nowotworu. Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych. Wszczepy powinny być stosowane. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. uszkodzeń powypadkowych. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK. na modelach i rtg. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu.137. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. Należy zauważyć. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym. stanów zapalnych kości. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. zębów zatrzymanych. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta. analiza wskazań do zabiegu. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom. Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. torbieli.

np. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów. sporadycznie na podstawie TK. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym. zatok szczękowych. W praktyce okazuje się często . Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym. których średnica wynosi 5mm. zachyłków zatoki szczękowej. Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. kanału żuchwowego). dostarczanych przez producentów implantów. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. przeciwnej szczęki.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego. Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke. Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej. aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. . otworu bródkowego i ewentualnie zębów. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali. wynosi 8 mm. że szerokość żuchwy jest mniejsza. wynosząca średnio 10%. Łatwiejsze. Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep. Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego. otworów trzysiecznego i bródkowego.26. zaopatrzona w metalowe kulki. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego.

szczególnie kość . Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze. jego długość i średnica powinny być możliwie największe. która u pacjentów np. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. można zastosować łączniki kątowe. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo. . W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. Z drugiej strony. z osteoporozą jest obniżona. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. Ze względu na to. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK. Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów. jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu. Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie. Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu.D2 – gruba kość zbita porowata.D4 – luźna kość gąbczasta. bezzębnej żuchwy. 4) Ocena jakości tkanki kostnej. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu. Ocena jakości tkanki kostnej wg. Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta. MISCHA: . W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów. które nie przebiega wzdłuż jego osi.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej. co ma określony związek z wiekiem.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta. która często występuje w obszarze przednim atroficznej. Więcej danych dostarcza TK. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim. Gdy typ kości odpowiada klasie D2. fonetycznym i protetycznym. należy oczekiwać dobrego unaczynienia. . Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości. aby sprostać wymogom estetycznym.D1 – gruba kość zbita. że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości.

myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu. Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. . Pozwalają one stwierdzić. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw.. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji. diagnozy i możliwych metod leczenia. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca. w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym. 5) Analiza modeli gipsowych. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu. Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. określać grubość kości.typu D4. Oczy nie są naświetlane. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. techniczne i anatomiczne. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. Używanie . Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami.

Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną.akceptacja ryzyka. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany. zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi. . Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie . Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością. praktyczne przygotowanie do implantacji.7) Rozmowa wyjaśniająca. że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami..wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych. W ostatnich latach wzrosło znaczenie . sztywne jego zakotwiczenie w kości.wystarczający zasób kości. pozwalająca na optymalne.i mikroretencje w rozmaitych wariantach.zakończony wzrost szczęki. . posiada makro.dobra higiena jamy ustnej. . 9) Ustalenie terminu zabiegu.dobry stan zdrowia . Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia. ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: . 8) Plan leczenia i kosztów. mapy kostnej ‘’: . RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu. zgoda pacjenta.. . zależnie od rodzaju systemu. Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu. 138.korzystny stan miejscowy. Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu.

Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. im gorsza jest jakość kości. napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych. Udowodniono doświadczalnie. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej. co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści. W aktualnych badaniach wykazano. w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu. czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu.04 mm . metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. Wzmaga to stabilność pierwotną w . Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. pomniejszające niektóre części implantu ( np.. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw. Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną. Grubość warstwy wynosi ok.03 – 0. 0. W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ). stosuje się : tytan. jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo. gładkich ‘’ . stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ).implantów z czystego tytanu. nie wiadomo jednak. kondycjonowania powierzchni wszczepu. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu. Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu. Zależnie od tego. Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. które są tym ważniejsze. Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek. że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi. W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności .

opracowane mechanicznie – niska chropowatość. im. których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie. Produkuje się także implanty. Modyfikacje powierzchni implantu: . Także innymi sposobami. . . implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ). . Modyfikacje powierzchni: . ca. O .Dodatek fluoru. a więc stabilizacja wtórna. Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe. Microvent.metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: .metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik . Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością.tylko wytrawianie kwasem. Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu.piaskowanie i wytrawianie kwasem. Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię. a także tzw. chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi. Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością.piaskowanie tlenkiem tytanu. m.plazma tytanowa. 139. argonu. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI.Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej. . . a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość. potasu polepsza właściwości osteointegracyjne. mechanicznymi ( piaskowanie ). takie jak np. Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię.okresie wgajania. Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości. jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych.

Powikłania miejscowe. na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk. jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. dotyczące tk. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje. w . że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania. miękkich. PTT. Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. należy zatem. ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. W obszarze dna j. Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR. mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok. gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. miękkich.

Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. Poważną komplikację stanowi. Jeżeli odległość jest bardzo mała. przede wszystkim w obszarze kłów. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. często wygiętego w kierunku dystalnym. zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. występujące bardzo rzadko. Może to doprowadzić do uszkodzenia. W rozmowie z pacjentami. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu.porozumieniu z lekarzem internistą. rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. może pomóc zachować ząb. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. co klinicznie objawia się . a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. Gdy wrażliwość się utrzymuje. Hamuje to zdolność regeneracji kości. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. tzn. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. mentalis. jak i wszczep. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej. które po kilku dniach ustępują. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. Poza tymi śródoperacyjnymi. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła. Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym.

in. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. gdy w strefie tkanek miękkich. najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. n. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji. in. także z wykonaniem tomografii . Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. in. jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. Wymaga to wykręcenia wszczepu. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych. palatinus. Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia. 4) Inne powikłania. incisvus lub nawet n. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. bolesnością podczas obciążania. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo. które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po . zarówno między otworami bródkowymi. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. manifestujące się m. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów. w niektórych przypadkach. klinicznie nie stanowią istotnego problemu. zatoki szczękowej. co powodowało wtórną kompresję nerwów. Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. m. upośledzeniem wrażliwości n. mentalis. jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów.m. lingualis . . infraorbitalis w szczęce. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach. . Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny.w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. że tego rodzaju powikłań można uniknąć. Do rzadkich. lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego. które wprawdzie mogą nie wystąpić.0 mm. a nieznaczne uszkodzenia n. preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką.

W najlepszym razie nad implantem. powstaje krwiak. a także złą jakością kości. Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często. . że wniknął on do zatoki szczękowej.brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki.odsłonięcie części trzonu implantu. wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. Trzeba zdeponować nadłamany fragment. że została naruszona istota zbita. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. dlatego profilaktycznie. . będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. który kostnieje. Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. Po pół roku można na nowo wykonać wszczep. a w razie potrzeby zespolić go. Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione.implantacji – powodują tworzenie się przetok. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. Zdarzają się jednak. przed takim zabiegiem. W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki. Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu. . zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości. Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia.do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości. należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu.krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko. .połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. . Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę. to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj. ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym. to należy przerwać implantację. . Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną. perforacje i częściowe złamanie szczęki. Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu.

.

.

.

.

.

Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful