EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

się bad. bez skrzepu. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. w przyusznicy niedowład n. znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. objawy.         naciek otoczenia. 4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. rzadziej w głębokim. n. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół. Bad. rzadko wykon. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz. suchy zębodół – przyczyny. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej. histpat przed operacją drogą oligobiopsji. wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw. twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy. Klinicznego. owrzodzenie powierzchni. o obnażonych ścianach kostnych. Zakażony zębodół. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . twarzowego ok.

Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze . ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi. bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem.twarzy . obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny.ostre. Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . stany zapalne ósemek 2. głębokie. zakażenia przywierzchołkowe zęba 6. ciała obce wbite w mięśnie języka 5. Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: . stany zapalne migdałków. ksylokaina. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem. podżuchwowych 4. maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4.Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1. jodoform z anestezyną. rozlane.dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie. beztlenowce 3.angina Ludwiga . urazy żuchwy lub dna jamy ustnej . węzłów chłonnych np. paciorkowce. naczyń i przestrzeni anatomicznych. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl. bo: .szyi .o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol. ślinianek. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa.

7.szczękościsk .wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1. co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 .skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta.postępujące zaburzenie ruchomości języka . blady pokryty potem.obrzęk gardła.sz.rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej. do tkanek głębokich szyi otaczających t. które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: . brak łaknienia. podbródkowej 3. zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji. bezsenność. silne samoistne i promieniujące bole głowy . krtani . współistniejące choroby układowe i metaboliczne. U pacjentów zdrowych. Przebieg choroby: . przygardłowej 5.więcej jest ich młodych postaci. znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność.wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn. powodując powstanie tzw. nagłośni.początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami .trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu . powikłanie po ekstrakcji. zaostrzone rysy twarzy. w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia . podżuchwowej 4. szybko postępujący!!! .często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: . podjęzykowej 2. zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) .ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego.chory jest osłabiony. zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica).przyspieszona czynność serca.stan ogólny chorych jest ciężki .duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka. które zmniejszają dopływ powietrza).wew. tkliwa. ze na graficznym obrazowaniu neutrofili. niekiedy zaburzenia świadomości .

jonoforeza.Neutrofile do 70%. w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. leki p/bólowe. a szczególnie gammaglobulin) . niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica. M=8mm/godz do 60 rz) . a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje. mechanoterapia. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!.pomyślne. zresekowanie martwych tkanek.zmiany w proteinogramie (spadek białka. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. żywienie pozajelitowe. gruźlica. jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty. monocyty do 8% .wysokie OB. a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi.leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3. limfocyty 20-25%.np. jeśli takowa istnieje 7. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4. w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji. która obejmuje: 1. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia. PENICYLINA + METRONIDAZOL). istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków. uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. aby moc włączyć leczenie celowane. antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G. eozynofile do 4%. bazofile do 1%. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia). W przypadku szerzenia . w tym możliwości drenażu .diatermia krótkofalowa. aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni. zbicie gorączki 5. leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę.

. które może wyst. w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych. jest lecz.  w przypadkach rozległych zmian stos. następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!). u mężczyzn pomiędzy 50-70 r. Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne. a następnie kośc żuchwy. Gilliesa. perły rogowe  rozpoznanie: Bad. ma przebieg wolny.u. do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. 5. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. neo  zalec. 2% wszystkich neo  gł.ż. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust. które przechodzi później w owrzodzenie. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. następuje martwica guza i jego rozpad. co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. krioterapia) decyduje stan zaawansow. skórę. kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir.. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan. jako kalafiorowaty.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. która ulega stopniowemu niszczeniu. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. błonę śluzową przedsionka j. rtg. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne.

podżuchw. podjęzykowa). rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości. Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych.śluz j. płyn ciągnący. również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. uwypuklenie o średnicy 0. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia.  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. kliniczne – ustal. przezroczysty o bad. w obrębie wargi jak gruczolakoraki. miękką spoistością. rzadko w obrębie wargi 6. czerniaki i mięsaki wyst. obecnością śliny lub śluzu. w czerwieni wargowej.u. dzięki charakteryst. marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  . inne neo złość. Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt. ślin. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio). czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw. cienką torebką. i podjęzyk. ślinowych (gł.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad. w dużych grucz. z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin.

z nowotworami i z polipem zatoki. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja.u. podjęzyk. okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. Rozpoznanie ustala się na podst. które w przyp. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. Neuralgia nerwu trójdzielnego . co utrudnia jej wyłuszczenie. łatwy do rozpoznania. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych.u. często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst. rzadziej ślinowego. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j. na dolnej ścianie zatoki szczękowej. Należy różnicowac z zębopochodną torbielą. 7.51. niebolesnego. pod postacią owalnego lub kulistego tworu. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. wyłuszczenie /extirpatio. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. o śluzowiak /mucocoele/ . – rozstrzyga nakłucie. zdj. RTG zatok. starając się nie uszkodzic jej ścian. do najczęściej wyst. chełboczące. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ . torbiel ślin. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j.śluz dna j. z gruczołu śluzowego. Dno torbieli przech w bł. jednostronnie. wraz z przylegającą śluzówką. W analizie chem. Dotyczy głównie dzieci. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość. najcz. leżącego pod językiem.u. wyst. chełboczącego.klinicznie są to różnej wielkości (0. wycina się przednią jej ścianę przy dnie j. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi. Rozwija się zwykle bezobjawowo. i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej.wykon się w przyp. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. ale wystąpić może w każdym wieku. Jest to miękki. zrostów torebki torbieli z otoczeniem.5 cm). niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści.u.

o I gałąź – n.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły.podoczodołowy o III gałąź – n. Jedną z końcowych gałęzi jest n. czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n.śluz. u osób w średnim lub starszym wieku.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera. unerwia gałkę oczną. choć same są termoreceptorami. unerwia skórę wargi górnej. jaskrawe światło. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną. zmiana temp.u. dolne zęby. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. bł. szczęki. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. powieki dolnej. śluzówkę górnej części jamy nosa. podmuch wiatru. mieszany czuciowo – ruchowy. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk. pojawiającego się po urazie. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. dolną wargę. policzka. folnego dziąsła. śluz. podniebienia i nosogardzieli. V podzielic można na:  nerwoból objawowy. języka i dna j.) bez okresu zwiastującego. gruczoł łzowy. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. zęby górne. spojówkę. bł. żucia. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. mycia twarzy itp. skórę nosa. powieki górnej.największy nerw czaszkowy. 2. FIZJOLOGIA BÓLU 1. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny. Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania. . się w czasie ruchów mimicznych. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe. tylnej części skroni. nerw trójdzielny (nervus trigeminus). unerwia skórę dolnej części twarzy. częściej poj. nosa.

sarkoidoza) 2. Ból trzewny. e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna. 3. Infekcja (neuralgia półpaścowi) . towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw.i eksteroreceptorów. który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego. Wyrwanie korzeni c.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero. Lokalizacja I. rozciągnięcie. Zwój rdzeniowy a.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. Nerwiak (amputacja. Ucisk (guz. Nerw: a. napromienianie) e. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych. czego wynikiem jest hiperalgezja. Waga się ona od 120m/s do 0. przecięcie nerwu) b. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym . Pojawia się napromienianie trzewno. krążek międzykręgowy) b. Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki.d) receptory (c. 4. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia. II. niecałkowite przecięcie d.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych).5m/s 5.receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości). blizna. Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien. Zmiażdżenie. Polineuropatie (cukrzyca. BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek. Ucisk c. Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu. Mononeuropatie (cukrzyca.

kłujący lub rozdzierający. Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. . W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. Pień mózgu.3. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX. rwący. palący. kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. znaczną intensywnością i krótkim. Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. wzrost ilości kanałów wapnia typu N). Przyczyna jest najczęściej znana. receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. półkule mózgu: a. Niecałkowite przecięcie 4. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). parzący. Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem. • Hipoesezja – niedoczulica. Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. Stłuczenie b. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. Uraz c. stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. wzgórze. produkującego wolne rodniki. hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia). Określany jest jako przeszywający. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A. Rdzeń kręgowy a. Guz b. Guz c. • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju.

Schorzeń psychicznych c. żucie. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Charakter bólu (napadowy. OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1. Czynniki sprzyjające np. zmiana pozycji ciała 2. jamy ustnej. okresy remisji. parzący. tępy. różnica temperatur. podmuch wiatru. Mięśnie szkieletowych d.V. jedzenie. należy do najbardziej gwałtownych. Lokalizacja bólu b. Wywiad dotyczący bólu a. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową. Skargi szczegółowe: a. . Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk. strefy spustowe. Czas trwania d. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a. jaskrawe światło. Głowy. zatok f. ruchy mimiczne. Przebytych urazów g. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. zaostrzeń d. Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie. szyi c. dotyk. uszu. Cechą charakterystyczną jest m. ruchy żuchwy. zmiana temperatury. Objawów ogólnoustrojowych b. nosa. stały. najtrudniejszych do zniesienia bólów. wysokie dźwięki. Przebieg objawów: ból napadowy. pora dnia. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. golenie. Chorób układowych b. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. mycie twarzy. kłujący. Strona b. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem. której dotyczy neuralgia. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. Czynniki wyzwalające ból c. Stosowanych leków 1.• Hiperpatia – opóźniona. gardła. owianie chłodnym powietrzem. etc) c. okresy. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n. zapalenie ucha. Schorzeń tkanki łącznej d. Zaburzeń neurologicznych e.in. Dotychczasowe leczenie 3. narastający.

W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu. wtórny (neuralgia symptomatica).V można podzielić na: . Opisano ucisk nerwu przez: . Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy. W czasie przecinania pozazwojowego n. co sprzyja występowaniu konfliktu.nerwoból samoistny. . który chorobę nazwał „tortura faciei”. że neuralgia ustępuje. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r. idiopatyczny (neuralgia essentials). Badania autopsyjne wykazały jednak. . Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. że w ok. zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi. ale nie w każdym przypadku. Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą.tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna). Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r.V stwierdził.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna. że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą. pierwotny. że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”. . jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu. że konflikt występował również w przypadkach. Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy. tworząc pętle. należy stwierdzić. w których nie obserwowano za życia neuralgii.tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej).tętnicę dolną przednią móżdżku. Wiadomo natomiast. Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. Przyjęto. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii. żyłę skalistą (dość często). Mechanizm idiopatyczny. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią. co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. Przewodzony .nerwoból objawowy. Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii. Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta. . Obecnie przeważa pogląd. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu. Okazało się. Konflikt naczyniowo-nerwowy.

Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. hypercementozy korzeni zębów. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu. Częstą przyczyną jest półpasiec. krwiaki i pourazowe deformacje kostne. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. zmiany zapalne w przebiegu włókien. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. . zębiniaki. mieszkańców. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. zęby zatrzymane. guzy piramidy w okolicy zwoju. Epidemiologia Występuje z częstością 4. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. Reakcja alergiczna. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. torbiele. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez. Przyczyny ogólne. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. Przyczyny miejscowe. choroby zębów (zapalenie miazgi. ostry brzeg zębodołu. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. występuje w kilkunastu procentach przypadków. Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. tętniaki. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. zapalne.3 przypadków na 100 tys. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu. Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. pozostawione ciała obce. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. zapalenie kości szczęk. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. ropień czy malformacja naczyniowa. stawopochodne. zapalenie kości zębodołu. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki. Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. Neuralgia objawowa. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego.

Czucie jest zachowane. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. Z reguły jest to ból jednostronny. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. osób w średnim i starszym wieku. Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. 3% pacjentów (2-5%). a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat. Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy. Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. depresji. Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. może wystąpić przeczulica. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze. zespół Costena i inne. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. parzący. a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. ostrym. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. Wg wykładu do kilku sekund. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. krótko trwa. pocenia. Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. a niekiedy w obu równocześnie. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego. skłaniać nawet do myśli samobójczych. czasem promieniują na dalsze obszary. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący. łzawienia. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. wydzielania śliny.

że inne procedury wykonywane są wyjątkowo. w okolice otworu nadoczodołowego. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi. tj. w zależności od wskazań. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii. podoczodołowego lub bródkowego. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. fenytoina. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Amizepin. od końca XIX wieku. Od początków współczesnej neurochirurgii. W większości przypadków leki typu karbamazepina. Blokady znoszą doraźnie ból. takie jak fenytoina czy klonazepam. do których wchodzą trzy gałęzie n. najlepiej rezonans magnetyczny. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. w celu wykluczenia neuralgii objawowej. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. Leczenie zachowawcze. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady. Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol. Następnie wykonuje się badanie obrazowe. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. punktów spustowych.tzw. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. często przychodzi zbyt późno. Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. sprawiając. Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. Chory został uwolniony od bólu. Neurotop). Stosuje się także witaminy z grupy B. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. czyli otworów w kościach twarzy. warunkowane znajomością etiologii schorzenia.

remisję. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat). Leczenie chirurgiczne. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne. W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD). Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych. kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. termokoagulację. jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego.5 cm. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0. wg Krysta. śluzówki. Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu.0 x 3. która oddaje istotę i cel zabiegu. a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. Często podeszły wiek chorych.V wykonywane wewnątrzustnie. ale i tkanek sąsiednich skóry. Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych. Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych . ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%.5-1ml z 2% lignokainą. wata teflonowa czy Goretex. Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu. Odchylając półkulę móżdżku.

W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok. .wywołany wysunięciem się materiału izolującego. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. 90-95%.2 ml sterylnego glicerolu. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów. Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. Igłę. W ok. Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. Rzadko. W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy. W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane. 6 cm. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe. w ok. na ogół dożylnym. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny). 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela). Inne metody leczenia neuralgii. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego. 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. w przypadku glicerolu. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi . Do otworu wchodzi się na głębokość ok. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. na czas wykonywania uszkodzenia. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych. Uważa się.

Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. W 1937r.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna). Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. Pierwsze doniesienia są obiecujące. zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. z pozostawieniem części ruchowej. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne. nasilającym się pod wpływem ciepła. a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia. Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu. złamaniach. Wskazania do ekstrakcji zębów . głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego. przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego. a nawet zmiany troficzne w kości. Niektórzy uważali. KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia. zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. a nawet po zabiegach chirurgicznych. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie. Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu . Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe. Może pojawić się po stłuczeniach. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty.. że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. parzącym.V. Dandy w 1926r. 8. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego.

o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych . o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz. korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st.

sercowego o zap. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk. ortodont. n. ch OUN i nn. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz. alergiczne o ch. skóry o niekt. ortodont. endod. w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. wzrokowego i tk. i protet. chir. kłębuszkowe nerek o ch. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz. nieprzydatne czynnościowo. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka . u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. reumatyczna o zapal.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch.o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. o zęby zdrowe ze wsk. zębów o ch. ukł. nerwobólu objawowego. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz. wsierdzia i m. gałki ocznej o zap. protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch.

leczenie( patrz pyt.podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy . parotitis epidemia. bóle głowy . przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: . Szkliwiak – patogeneza.utrudnione rozwieranie szczęk . Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny. objawy.obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową . Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps.suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder. rozpoznanie i leczenie 10. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3.gorączka . bóle mięśni. 108) 1.może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki .uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: .dreszcze .złe samopoczucie.o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9. podział. nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie.Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2.

rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji. guzy pierwotne kości (np. Ziarniniak szczelinowaty.W zapaleniu jąder. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki. a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej.W zapaleniu opon mózgowo.przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2. przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte. w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych. W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego. włókniak kostniejący). 12.suche. pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. Izolacja chorego! 11. Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki. ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą. szpiczak mnogi).Leczenie: 1. która przyczepia się do powierzchni korzenia. szkliwiak. Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. rak piersi czy płuc). Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują. kwasochłonny.kortykosteroidy i NLPZ 4.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza. Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu).Miejscowo.Objawowe. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. . Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo. torbiele zębopochodne.

W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu. Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego.ekstrakcji. W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. hemisekcji.wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia. ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów. 5 razy częściej u mężczyzn. jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2. plazmatyczne i limfocyty. kom. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud. resekcji. Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. perforacją dna komory lub choroba przyzębia. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego. dojrzałej i starej). mniej naczyń ale o grubszych ścianach. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . zapalne i naczynia włosowate są nieliczne. kom. np. rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. Resztki te pod wpływem czynników drażniących. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. Jedna postać może przechodzić w drugą. Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a. bakterii i ich toksyn. Przyczyna choroby jest nieznana. Chorobę ziarniniak kwasochłonny. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo.

przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. żuchwa. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek. Mogą występować bóle głowy. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę. Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia. Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających. stany podgorączkowe. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji. języku. Zmiany wczesne. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe.układzie kostnym. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. rzadziej żebra. bez oznak stanu zapalnego. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny. węzłach chłonnych. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. miednica i kręgosłup. Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. gardle i wątrobie. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. pojawia się wygórowanie elastyczne. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. trombocytopenię. rzadziej w płucach. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. brak apetytu. zwykle niebolesne przy dotyku. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki.10).

a jego początek jest mało charakterystyczny. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej. Postać dziąsłowa. Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. Dziąsło ulega zmatowieniu. dziąsłowo-kostna. obrzmieniu. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. imitujące torbiel. Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg. W postaci . Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. radiologiczne i histologiczne. Z czasem ulega zniszczeniu. kostno-zatokowa. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. miejscu i stadium rozwoju.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip. sugerując obecność polipa. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. rozchwianie zębów. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym. Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna. Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. wynikają stąd różne objawy kliniczne. Postać kostna. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. Chory skarży się na nadwrażliwość. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa).

Badanie hist-pat. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. długo przebiega bezobjawowo. w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. ziarniny pobranej z ogniska kostnego. W ziarniniaku. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy. Ponadto występują komórki Langerhansa. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. zatokowo-kostna. wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych. które mogą tworzyć całe pasma. W starszych. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. Postać zatokowa. Przebieg choroby na ogół łagodny. Rozpoznanie ustala się na podst. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo. Ogniska świeżych zmian. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę.różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym. przewlekły. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych.. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. choć nadal w odcieniu jest blada. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk.. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. rozpulchnione. Dziąsła są zaczerwienione.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. łatwo krwawią. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj. Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. W . stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia.

szczególnie w postaci jednoogniskowej. mscem wyst. niebolesne przy dotyku. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie. dbać o ogólny stan chorego.kostnym.Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. wątrobie.przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie . W przypadkach opornych na leczenie hormonami. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych . bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13. miednica. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst. są kości płaskie: sklepienie czaszki. Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk.kostną tego schorzenia. najcz. odpowiednie odżywianie i witaminy. rzadziej żebra.rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg. szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian.  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł. języku o zm w kościach wyst. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł. węzłach chł. nast. w ukł. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon. Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. który wykryje postać dziąsłowo. b. pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach. w szczęce i żuchwie. u osób młodych. stosuje się napromienianie. gardle. rzadziej w płucach. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. 5xczęściej u M o zm.

łącznej  jw. Brak objawów guza określa się jako T0.wzdłuż nn. węzły zagardłowe).żylnych 5. N”a”). wziernikowaniu i radiologicznym. T . chłonnych do okolicznych ww. . N .tumor).węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np. wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn. wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-).Szerzenie patologicznych procesów: 1. Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+). O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . wzdłuż nich szerzą się patologie. oceniając wielkość guza (T.! Tylko duże nn! a) n. 14. Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. 3. zębodołowy dolny b) n. jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”.chłonnych  zropienie 2. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk. wzdłuż luźnej tk. Jest to bardzo ważny etap rozpoznania. gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka. ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego. niezależnie od dalszego przebiegu choroby.łącznej = blaszki powięziowe. Posługując się systemem TNM. czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym. podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4.metastasis).nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. stan okolicznych węzłów chłonnych (N. językowy c) n.guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4. drogą nn.

powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 . . z dystonią wegetatywną. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę. a także celowego reagowania na bodźce. T2N0 II stopień – T1N1. T2. stres. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej. ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi. wyczerpanie. rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji. tzw. głód. Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np.N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 . Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego. zła kondycja. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres. takie jak strach. niepokój. Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne. Omdlenie jest to nagła.bez powiększenia węzłów chłonnych N1 .M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. gorącym . które rzadko prowadzi do zagrożenia życia. otrzymanie złej wiadomości. zatłoczonym miejscu. wysportowanych.powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne. 15. u osób z niskim ciśnieniem. ruchome N3 . Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy. wysokich. co do miejsca i co do własnej osoby.powiększenie węzłów chłonnych nieruchome. siedzenie w wyprostowanej pozycji. przebywanie w wilgotnym.

bywają wąskie lub szerokie.zaburzenia rytmu . Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki.padaczka . bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe.zwolnienie czynności serca .rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni . zimne ręce i stopy. Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania. ziewanie. zawroty głowy.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . uczucie osłabienia. Pojawiają się często. oszołomienie. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny. Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu. mimowolne oddanie moczu. W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca. pogłębienie oddechów. Dotyczy tęgich mężczyz.rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej . .zespół omdleniowo – kaszlowy .zaburzenia błędnikowe . odbijanie i czkawka. mogą też pojawiać się drgawki.aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) . Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji. pojawienie się potu. tętno zwalnia do 40/min. RR spada. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut. ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone. Przypominają napady padaczkowe. ciężki oddech. bladość lub szary kolor skóry.omdlenia ischemiczne . Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych.należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę. trwa kilka minut. Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży. nudności. Patogeneza omdlenia: . niedociśnienie. Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się. bradykardia. późne: rozszerzenie źrenic. napadowo. Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci. niedożywionyh. Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie. u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania. Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca.omdlenia ortostatyczne . Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”. Źrenice zachowują się różnie. palących. tachykardia.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) . z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc. z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni.zmęczonych. zaburzenia widzenia. uczucie ciepła. Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu.

spada ciśnienie skurczowe.gwałtowny spadek ciśnienia krwi . Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych. hormon antydiuretyczny. Przeszkody mechaniczne .postać mózgowa. Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina.kardiomiopatie. guzy .migotanie komór . w przypadku żylaków kończyn dolnych.nadciśnienie płucne 3.5 – 1 mg . Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy. jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji.Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie. do którego dochodzi podczas stania. Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa .postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią . Pojawiają się mroczki przed oczyma.. Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: .częstoskurcz napadowy 2. angiotensyna. spadek rozkurczowego jest niewielki.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . u chorych spędzających dużo czasu w łóżku.zwężenia zastawkowe ujść aorty . praca mięśni i przepony) ) ortost.ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała. Jest to zaburzenie układu autonomicznego.zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego . gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia .postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: . tętno wzrasta. aldosteron. Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich. w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą. Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej.podanie atropiny dożylnie 0.

Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. procesy zapalne. głuchota jednostronna. pojawia się sine zabarwienie skóry. Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. parestezje. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. . Napadowy częstoskurcz 2. może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. ma związek z połykaniem. Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód. Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. defibrylacja. utrata przytomności. afazja.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. sztywne źrenice. Zwolnienie tętna do 40/s. Omdlenia występują w czasie wysiłku. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. szum w uszach. Oprócz bladości powłok. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut. emocji. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię. zaburzenia czucia. drgawki. oddanie stolca i moczu. zawroty głowy. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. zaburzenia równowagi. charczący oddech.

ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. wykwity.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2. ciśnienia. urojenie. bradykininy. poty.5 ml/l). Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. ślinotok. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty. nadprodukcja insuliny. substancji histaminopochodnych.9 % NaCl i podawać w dawce 0. objawy piramidowe i pozapiramidowe. napad astmy oskrzelowej. obrzęk krtani. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy. RR. biegunki. nietrzymaniem moczu.5 mmol/l – drgawki.prostaglandyn. • lekki napad – uczucie głodu. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia. łzawienie. bóle brzucha. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości. niedowłady. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące. Napad. zaburzenia w jej uruchamianiu. bez ustalonego rozpoznania. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia. powinien być hospitalizowany. zaburzenia orientacji Inne zab. upośledzenie koncentracji. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. spadek częstości tętna. Przyczyną jest uwalnianie histaminy. niepokój.5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia . z przygryzaniem języka. drżenie. niepewność. drętwienie warg.9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0.

n. poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne. Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n. Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach. Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego. łagodne. W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego.n. osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy. duże zmęczenie. zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. są ospałość.k. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie. 50% . złośliwe) Ślinianka podjęzykowa. Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca. obkurcza naczynia obwodowe. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% . w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli).n. Objawami ostrej n. • 16. Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia.2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny. która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń. złośliwe) . Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. Atropina – przyspiesza rytm zatokowy. włącznie z utratą przytomności i zgonem.w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0.n. małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% . Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy).

niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1. Rak lity. Nowotwory nienabłonkowe . tzw. Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3. Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) . Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7.inne (ade.nienabłonkowy .tendencja do złośliwienia zmian łagodnych .powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: . Gruczolaki jednopostaciowe: . guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6. niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8. Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum. Rak gruczołowotorbielowaty.oblak (ca adenoides cysticum. tumor mixtus) 2. Guz mieszany.basocellulare.sebaceu m) Złośliwe 1.• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5. złośliwy (tumor mixstus malignus). Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4.chłonny.nabłonkowe . Rak śluzowo-naskórkowy. cylindroma) 2.kwasochłonny (oncocytoma) .znaczny pleomorfizm .

Mięsak (lymphosarcoma. liposarcoma) 2.Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3. Tłuszczak(lipoma) 4.Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2. Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1.Łagodne 1. Chłoniak .

nadobojczykowych i śródpiersia.początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy . radiologiczne.brak obj. scyntygraficzne.twarda. bólowe .spoistość: twarda .rosną powoli (wiele lat) .rosną szybko( miesiące) .nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: .gł.tkanki gruczołowej .ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) . żeber. rak gruczołowy. • Nowotwory złośliwe: .7 .u kobiet . termometryczne) • Badanie radiologiczne: . guzowata.przerzuty do płuc. ok. płuca. szyjnych.spoistość: elastyczno. MR. kości czaszki.ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) . podżuchwowych. USG. naciekają otoczenie .nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia . kręgosłupa. torbielowata .są otorbione .przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne .porażenie n.ż .nieotorbione.często( 33%). podłożem i kośćmi .badania specjalistyczne (cytologiczne.tkanki naczyniowej .częste przerzuty( LN.rzadko porażenie n. przed 40 r. obj.50 r. histologiczne.Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: .gł.badanie kliniczne .wyst.ż .tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: . miednicy – oblak.nabłonka przewodów .tkanki tłuszczowej . . bólowych .często związany ze skórą. u mężczyzn.ruchome .nawroty po niedoszczętnym usunięciu .25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych. kości) .7 .tkanki limfatycznej .

przerzuty do płuc. . wargi. promienicze) .sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu . podżuchwowych .choroba Mikulicza .ocena zniszczenia kości w podłożu guza . skóry. dużych i małych gruczołów ślinowych .stopnia naciekania (tkanek miękkich. nieprawidłowa gęstość miąższu.Gruczolak wielopostaciowy.wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych .obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: .dot. 2.przerzuty czerniaka.zap.stan zapalny LN przydusznych. guz złośliwy .obraz sialograficzny 1.zap.ślinianek . brak odgraniczenia guza.nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność.sarkoidoza .rak skóry naciekający gruczoł ślinowy .położenia guza .torbiele .struktury (lity.ocena: . torbielowaty) . jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: .zespół Sjoegrena .wielkości . której brzeg jest dobrze odgraniczony.charakteru wzrostu (rozprężający. Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) .położenia ..kamica . swoiste (gruźlicze. • USG . mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.w śl. raków jamy ustnej. twardych) . guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki. naciekający) .stosunku do otaczających narządów TK – ocena: .najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) .

Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł.włóknista. przez które guz wrasta do tk. poza nabłonkiem. czasem ścieńczała .kliniczne. otaczających.owrzodzenia). USG.twarz. przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) . rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n.6 % nowotw. dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) .histopatol. rozprężająco. RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.40 r.głównie u mężczyzn.cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2.utkanie guza.7(tzw. . następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu.rośnie powoli. Ślinianek . w przyusznicy) . 20. tworzenie przerzutów odległych .kolejne wznowy miejscowe.kostna i śluzowa .rozpoznanie: Bad. CT.nasilenie cech zezłośliwienia.językowego poduszeczki Bichata pł. Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.(przy lokal. chrzęstna .skóra nad guzem: przesuwalna.Gruczolak chłonny( guz Whartina). Zachowawcza parotidektomia). tworzą: tk.ż .torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki.Bad.( w przyp.50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! .5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n. cytopunkcja..wznowy mają wzrost wieloogniskowy . nie zmieniona. sialografia.ma postać kulistą. dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp.

.obustronnie) .Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): . nowotw.gł. .rozwija się w małych gr. 3. limfatycznej.5% now.-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1. dno j.u) .otorbiony guz . Tłuszczak.Rak gruczołowo.nie ulega zezłośliwieniu .chełbotanie przy bad.nieotorbiony .torbielowaty. że kom. podniebienie. 2.nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3. .rzadko w śl.nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.nazwa pochodzi stąd. Podżuchwowej .nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir. . w śliniankach przyusznych( w 20%. często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego. tk.najbardziej podstępnie rosnący now. jamy ustnej( policzek.rzadko występuje . w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie .posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach .zbudowany z elementów gruczołowych. Nerwiak.dotykowym .otorbiony .zbudowany z dużych kom. Naczyniak.zawiera płynną treść. ślinianek . Ślinianek .rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.

materiał do bad.powoduje porażenie n.wycinek próbny.Rak. z ewentualną operacją doszczętną ukł. niskozróżnicowany .nieotorbiony .rośnie powoli. –szybsza dynamika rozwoju od r. chemią.gł.his-pat. żwacza lub m.nacieka skórę i podłoże .90%.histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r.7% now. na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji.: oligobiopsja Z owrzodzeń. miednica) . mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek).mat. . ślinianek .gruczolakoraki.przerzuty mogą wystąpić nawet kilka.przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup. potem radioterapia. r.powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk. ból w okolicy ślinianki czy porażenie n.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych .rozwija się w śl.chłonnego. 2. Przyusznej .sialografia: daje obraz amputacji przewodów . Met skojarzone: najpierw chirurgia.wybitna złośliwość miejscowa . płaskonabłonkowy. do bad . his-pat pobiera się z oligobiopsji. chemioterapia. gruczoł. szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi ..7. rzadziej do okolicznych LN .lecz.r. silne bóle . twarda spoistość . Rokowanie: wątpliwe.bóle promieniujące do skroni. płaskonabł.USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza . wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza.początkowe objawy są nieuchwytne. agresywny wzrost .7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu . szczękościsk spowodowany naciekiem m. naciekając tk. napromienianiem.szybki.niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących . Przy nieradykalności zabiegu. przewodów ślin. dając przerzuty do: płuc.szerzy się drogą naczyń krwionośnych. . kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego . rzadko . miękkie i kości.nierówna powierzchnia. u mężczyzn . ze wzgl. skrzydłowego przyśrodkowego .

raka gruczoł. oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk. górnych dróg oddech. RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk. • Typ 1.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego. operowanej. 2.mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze.Frey: • Zaczerwienienie. otaczających( kości. mikroskopowej. i doszczętnej operacji ukł.. podczas jedzenia • Piekące bóle okol.2 typy : 1.o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2. .Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta). porażenia n.Wysokozróżnicowany.żle odgraniczony od otoczenia . płaskonabł.Crile’a. 3.o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b. która może ulegać owrzodzeniem . zaawansowane. .rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin.7 obserwuje się czasem tzw. nerwy. Lecz.w przyp.-25% przypadków. Niskozróżnicowany.7. ślinianek .-20%. górnego odcinka przewodu pokarmowego . naczynia). operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud. Zespół Łucji. gł.wzrasta naciekając otoczenie .po zabiegach uszkadzających n.TK. paliatywne( napromienianie). pocenie się skóry twarzy po str. r. Wyleczenie 5-cio letnie w przyp.11% now.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem . Zszycie szpary powiekowej. podwieszenie kąta ust na powięzi.gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b.agresywny • .

do LN 1. T3. T1.guz nacieka podstawę czaszki.wcześnie powoduje porażenie n.guz nacieka skórę. bez naciekania poza tk.w operacjach doszczętnych.30%. gruczołową T2. 3 poziomu. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM. T4a. wyrostek skrzydłowy. żuchwę.guz >4cm.2.guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze.7 i przerzuty do LN . śl podniebienia lub w dnie j. W zaawansowanych przyp. grucz.szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego. twardy w bad.b. Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym. przewód sł. nacieka poza tk.7 T4b.u mają postać czerwonego.guz >2<4 cm. bez cech naciekania poza tk. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre. t.napromienianie.Mięsak.rozpoznanie: bad. palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni . Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł. Przerzuty z tych nowotworów. wyleczenie 5-cio letnie.zewn.. grucz. .n. rzadki w obrębie ślinianek . niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny.

krawędź łuku jarzmowego.ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn.klin. dolnej  grzebienia podskr. skr.skrzydłowatego boku: gał.skr.ok. str. Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m. i skrzydła większe k. mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk. tłuszczowej łączy ok..w dolnej części pow. szerzą się na kość (łuskę k. wewn.pow. – okostna dołu skr. i więz.przyuszniczo-żwaczowej (ok. M.podskroniową .brzegu gał.łączna + tk. do mm. skroniowy: . między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk.oczodół .: blaszka boczna wyr.ok.dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: .żuchwy góry: dolna pow.w rzadkich przyp.przedni brzeg m.klinowej poniżej grzebienia podskron. skrzydłowych i m. żwacza . wewn. kk. zewn.skrzydeł większych k. . przylega do obu mm.)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr. Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww. skroniową z: .styka się z poduszeczką tł. .rylcowaty + przyczepione tam mm.skroniowej! Ropowice m.zrośnięty pow.policzk.łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow. zewn. . skroniowego: .ropnie przebijają się zwykle w ok.żuchwy) .przyśr.tłuszczowa  procesy zap. od kresy skr.  odpowiednio jw. skroniowy pokryty od zewn.policzkową W dolnym odcinku między m. Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: .przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej . z pow. wewn. a pow. powięzią skroniową Powięź skroniowa: .od zewn.17. mm.

żuchwy (od wewn.podskorniowa ok.rylcowaty + mm.) od zewn.kąta oka  ż.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk.: wyr. gał. szczękowej 3.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł. od przodu: tylny brzeg gał.kąta żuchwy  m.nadoczodołowa i żż. Policzka  m.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW. splotu żż.skroniowa dół skrzydłowo. w ok.przyśr.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m. od góry: przewód słuchowy zewn.Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: .żwacz od tyłu: wyr.przyśr.skrzydł.t.policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż.łączna i tk. MOS od str. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa . tłuszczowa      ok. przyśr.podniebienny ok.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m.pol.żwacza (oddzielony poduszeczką tł.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow.V3 2. n.sutkowaty i m.: m.

szyjna zewn – jej końcowe gał.przestrzenią przygardłową Przebieg n.szczękowa -ż.tej przestrzeni przylega poduszeczka tł. (+ t.X = powrózek naczyniowo-nn.szyjnej zewn. dołem podskroniowym 2.ż.uszny tylny – I gał. + n.powierzchowna i t.gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn. Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: .zażuchwową = ż. ż..nie ma możliwości rozprzestrzeniania . szyjnej zewn.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m.zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: .łączną Graniczy z: 1. Przestrzeń wypełniona luźną tk. I bocznym Od przodu: szew policzkowo.szyjna zewn. skrzydłowy przyśr. naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.) -n.uszna tylna-łączy się z ż.VII (splot przuszniczy) .: m.IX. t.uszna tylna.policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ.XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał.VII po jego wyjściu z otw.ropne na ok. 2.policzka  proc. + cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm. zażuchwowa .ż.szyjna wewn.zewn.XI.n.tylna gał. 3.uszna tylna + tylna gał.n.początek ż. (ż.t . t.szyjna wewn. n.V3 łączy ją przez o.Zawartość: ślinianka przyuszna.skrzydłowymi przyśr.żwacza (pom.nim a okostną) Brak luźnej tk.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew.słuch.żuchwy Od przyśr.t.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.X.sk.dołem zażuchwowym 4.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.

ślinianka podżuchwowa 2.brzegami przednich brzuśców mm. powięzi szyi Zawartość: luźna tk.podżuchwowe 3. tk.podskórna.ww. rylcowo-gnykowy.chłonne Chłonka z przedniego odc. rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m. ponad nim mm.twarzowa Blaszka pow. żuchwowo-gnykowy Od zewn.ustnej. m.: blaszka powierzchowna pow.łączna + ww. żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch.dwubrzuścowych Od tyłu: mm. szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł.gnykowo-językowy Zawartość: .: rylcowo-językowy. końca języka.j.j.dwubrzuścowego. pod nimi przednie brzuśce mm. DNO J.łącznej oddzielającej poszczególne mm.ww. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.Między dolnym odc.pow.dwubrzuśccowych. m.mm.szyi  od trzonu i rogów większych k.żuchwy mogą powstawać ropnie. m.USTNEJ Podstawa: m. bródkowo-gnykowe.ślinianka podżuchwowa . t.ustnej: przestrzeń ogr.ż.bródkowej i przednich dolnych zz. Dno j.twarzowa 4.chł. a gał.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż.ustnej= p. Podstawa trójkąta: k. żuchwowo-gnykowy. ok.szeroki szyi i skóra Zawartość: 1.dwubrzuścowego Dno: m. .gnykowa Szczyt: żuchwa Od str.bródkowo-językowe.chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk.od siebie -wzdłuż naczyń i nn.szyi. PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr.

ok.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2. twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua). i k.gnykowa. śluz.tłuszczowej -m. mm.Blaszka przedtchawicza  od zewn. ślinianka podjęzykowa.żuchwowognykowego a m.żuchw. przewód ślinianki podjęz.---„--------poniżej---.bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m.poprzeczny języka. do linii żuchwowo-gnykowej ..żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) . j.łącznej oddzialjącej obydwa mm. t. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM . ż.: trzon żuchwy przodu i dołu: m.powleka m.Warstwa tk. te hamują szerzenie procesu ku bokom. od dołu dolny brzeg ż. przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz.i podjęz.szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) . w okolicę podżuchw.łącznej (n.gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk.tylnym brzegiem m.ustnej zewn.podjęzykową (szczelina zawarta m.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz. t.jarzmowym większym.językowa. MM. i ż. (8)  szyja poza tylnym brzegiem m. pokład luźnej tk.językowy.

z dnem j.aspiracyjna . r.: mm. skrzydłowy przyśr. r. a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr.pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo.BAC . wybiórcza).-językowy..: IX.: rylcowo-gnykowy.ustnej wzdłuż przebiegu m.skrzydłowym przyśr.migdałków podniebiennych wzdłuż ż. X. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1. pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr.punkcja .XII 5. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: . 4. szyjna zewn.szyjna wspólna 2. 18.rylcowaty + mm.-gnykowe + r.t.Ściana przyśr.ż.t.--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p.nn. szyjna cz.brzeg ślinianki przyusznej) 2. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m.dołem zażuchwowym szczeliną między m. Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA . XI.przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego. 3.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m. .gardłowy + więzadła: r.żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1.szyjna wewn. szyjna wewn.t.Jest to tzw.podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw.

19.Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta. .Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym. Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych. polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka . uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu . L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego.łagodzące (paliatywne).Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki. Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: .objawowe. TK. .Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego.Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu. lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe. .Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza. . piersi.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa.Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania .Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły . p/zapalne. .oligobiopsja .Jest to zabieg bolesny.Wykonuje się ja również w przypadku. .Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej. gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania.2 mm. podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach). . . . o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich). .Można wykona biopsje: węzła chłonnego. który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu. scyntygrafii.W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG. .radykalne (doszczętne). L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe. tarczycy. BIOPSJA GRUBOIGŁOWA . . wzmacnające. .Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna.Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1. tracheotomia ze wskazań życiowych.. L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór. mammografii. polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów. pobiera się jej cylindryczny wycinek.

wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius). gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu.5-1. . lecz ostatnio wykryto iż występują szybko.Wybór metody leczenia n.odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod. . L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e . jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego. jak i w głąb.z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego. np. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu. • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna. podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych.0 cm) oraz warunków anatomicznych. radioterapeuta. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł.energią promienistą. . Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność. melanoma malignum 3. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj. ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw. zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia. zależy od histologicznego typu nowotworu. . rozsiew ogólny występuje.chemiczne. usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne.chirurgiczne (operacyjne). • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu.) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego. co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek). zł. Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia.hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony.możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna. spinocellulare 1. • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c.0-6. c. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0.0 cm. chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: . tj. najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz.0-2. Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg. (szczególnie przy nowotw. usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie.najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl.0 cm. twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna.

lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie. raki płaskonabł. miękkich i kości. m.wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir. możliwość niedowładu n.polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn. wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia. O ile jest kliniczne uzasadnienie. .usunięcie w jednym bloku „en bloc”. chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter. egzenteracji oczodołu itp.zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji. a po niej zabieg operacyjny.zapewniają małą utratę krwi . Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy. usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea).VII. od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy. 0.kriochirurgia i chir. laserowa mają coraz szersze zastosowanie. ślinianek. Wady elektrochir. a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi. mięsaki wychodzace z tk.. które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny. ok.lecz.5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie.długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek. ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego . konieczność tracheotomii. . Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np.wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np. CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis). Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym.zależy od umiejscowienia. m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową.zabieg wykonywany jedno.obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego. Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną. nowotw. szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny. dostęp operacyjny (rodzaje cięć)..chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np.stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej). jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc. guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) .cytopunkcja węzłów. i gruczołowe. . USG.) . usunięty jest też m. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. –postępowanie jest niejednakowe.lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne.

stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka. . nowotw. antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki). technicznie i biologicznie nieoperacyjne.Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej.promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością. gastrostomia. w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym.źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii.nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi.duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: . plazmocytoma(szpiczak). szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM). Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe. np.dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym. tym mniej promienioczuła. elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów).wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych). . kriochirurgia. blizny mniej) . . tracheotomia. 5) elektronoterapia.stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe. rentgenowskie. . Rozróżnia się terapię: .zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych. szpiku i tkanki limfatycznej. 3) prom. elektrokoagulacja. guz Ewinga. rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . Promienioczułość zależy od: . podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem.uszkadzające działanie na otaczające tkanki. siateczkowo-śródbłonkowego. nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł.dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych.powierzchowną. poch. .przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej. 2) prom. . 4) neutronoterapia. . .nowotw.zmniejszenie masy guza przed napromienianiem. radioterapia) .

w raku policzka.osłabienie.ujemna strona. – owrzodzenia martwicze. czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych). .czasem potrzebne przetaczanie krwi. zdrowych najczęściej w ostrej postaci. leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią. .zastosowanie śródtkankowe. ścieńczenie i odbarwienie skóry. krwiotwórcze. zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”. . . megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry.2/3 dawki radykalnej . . podczas zabiegu .6000-7000 radów w czasie 6 tyg.odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry. uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie. L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) .obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) .staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu.bardzo trudna w leczeniu.metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki.osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia. kostna).leki ogólnie wzmacniające.leczenie radykalne.objawy ogólne.- średnią. witaminy. Jako zejście pozostaje zanik. gdy na drodze wiązki jest tk. . . hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne.martwica popromienna kości (osteoradionecrosis).gorsze gojenie się napromienionych tkanek . Leczenie paliatywne.w czasie naprom.zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) . taktyka skojarzona jest stosowna . nowotw.napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz.zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne. nudności i wymioty Leczenie powikłań: .leczenie radem trwa 6-7 dni. gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg. późne następstwa.w dużym zaawans.miejscowe stosowanie leków osłaniających. nowotw.brachyterapia. należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł. poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem. chłoniaki) oraz w lecz.powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk. głęboką (konwencjonalną). leczenie operacyjne. superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach. . – prom. dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: . operacyjnego i mniejszy rozsiew kom. np.

. Alkilujące)nitrogranulogen. 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki.tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna. vinkrystyna.im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej. .dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju. pierwotnego lub mikroprzerzutów.p/nowotw.metotrexat. w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami. nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw. dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna.cytostatyki o działaniu nieswoistym. paliatywne. oraz zmniejszenie masy guza. leukeran. a więc hamują metabolizm.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności. ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw. mitomycyna C.chemioterapia jako lecz. metotrexat. adriamycyna. bleomycyna. endoxan. Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki.aktynomycyna D.vinblastyna.natulan. uszkadzają kw. uniemożl. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów. .gruźlica płuc.w stanach dużego zaawansowania jako lecz. Przeciwwskazania do chemioterapii: . działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii. . tym większa wrażliwość na działanie tych leków.po chir.chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna). p/nowotworowym. . lub radioter. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity. vinblastyna. 5-fluorouracyl. . adriamycyna.uniemożliwiają podział jąder komórek. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne. uzupełniające.uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw.poprzedza lecz. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania. .współczesna chemioterapia nowotworów. . 5fluorouracyl . hydroksymocznik. podstawowe.o dział.... vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe. ..

obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta . hiperkalcemia. .doświadczalnie.. niektórych chłoniaków złośliwych. .skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: .trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna). . . mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego. . objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból.u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe.uszkodzenia wątroby. .leukopenia. . . immunoterapia nieswoista. osłabienie. nudności. . .bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej.zaburzenia akcji serca. . 20. . w lecz.zaburzenia miesiączkowania.zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego. gorączka. . nowotw.wstrzyknięcie chorym napromienianych kom.wyłysienie.niepłodność.badania nad zastosowaniem interferonu.BCG.kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego.. . guza Ewinga kości szczękowych.immunoterapia swoista.choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego.leukopenia.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki . Immunoterapia nowotworów .krwotoki.

trajektorii). małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą. jarzmowe. zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw.• Złamania w tym odcinku obejmują nos.wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział . oczodoły.) Według podziału WANYURY .15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I. podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe. podniebienne. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: . tu opisujemy złamania. szczęki.ryc 6. szczękowe. łzowe. kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe.

wyrostek czołowy szczeki. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. który jest prostopadły lub nie. Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej).oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów . lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu. przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów.1 DON . Złamanie jarzmowo – szczękowo . a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) . powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne.DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. komórki błędnika kości sitowej. dochodzi do złamania kości nosa. Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. wyrostki czołowe szczęk. powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa. na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową. wyróżnia się DON jedno.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1.1. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego. czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego.

usunięcie przykrych zaburzeń czucia. w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: .zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej .ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek .zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa .obniżenie kąta przyśrodkowego powiek . niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11. zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne. zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia. endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8. jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: . poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7. upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9.udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności . ptoza 6. łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi.niedrożność dróg łzowych . telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3. na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2. dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną . • Najczęstsze powikłania DON: . spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10.niedrożność nosa • Objawy DON 1.powstają rozległe ubytki kostne. przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa.anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego . epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych. często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie. upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12.usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej .skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia . którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4. pseudoptoza 5.2 PGMT .PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski.odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi .plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I. zapadnięcie.pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki .enoftalmia i podwójne widzenie .

Ciężki stan ogólny. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. przy mówieniu. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. Telecanthus 6. tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. Obrzęknięta jak balon twarz. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki. Opadnięty. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3. ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. Twarz spłaszczona. trudności oddechowe. zwykle niedrożny nos 5. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. przestrzeni miedzy oczodołowej. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. poszerzony.• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. zderzaka przysiecznego twarzy. jamy ustnej i ran twarzy . ale na ogół przytomni 8. nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. Rozległe rany twarzy. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. poszerzona. Obfite krwawienie z nosa. ból.

zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • . Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10. Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. opanować krwawienie. 11. należy zapewnić drożność dróg oddechowych. należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe. ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT .9. a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego. dowiązujemy je do zachowanych zębów. wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe. esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru). TK. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. rtg.

1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2. tylko wygina. Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3. Enophthalmus . zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. o niezbyt dużej sile. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4. należy utrzymać jeszcze przez ok. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II.−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO. bez tendencji do ustępowania. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się.

padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz.2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6. − skorygowanie en oftalmii. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia.5.zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. − zniesienie zaburzeń czucia. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np. Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu. uderzenie pięścią). tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie. Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo .

ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. zapadnięta okolica podoczodołowa. Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. Często krwawienie z nosa 9. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. pokona . padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. co pociąga za sobą. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6.• 4. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia. nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu. prócz konsekwencji opisanych przy ZJO. Wybroczyny podspojówkowe 8. spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy.

rozległe ubytki kostne obejmujące górną. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna. najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo. przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. przednią. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. . rozdrobnione złamanie dna oczodołu. boczne czaszki. nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej. pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu. Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową.39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej . otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu.pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego.granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty. zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa.

warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy . w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe. Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. tj. pęknięcia naczyniówki. en oftalmia.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. wylewu krwi do ciała szklistego. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. wylewu podsiatkówkowego. Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1. obniżenie gałki ocznej 2. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. podwichnięcia soczewki. objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. Asymetria twarzy 2. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny. najważniejszym po podwójnym widzeniu. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia.

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań.na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne . a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka.są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. stąd nazwa „złamanie wentylowe” . wentyl). tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy . rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym.objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. tętniakiem. przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową. tzw. IV – bloczkowy. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej. głownie odwodzenia. opadnięcie powieki ( ptosis). w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. złamania typu en clapet (z fr. kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • .do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota . zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. zawór.przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy. w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. endophtalmus . porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia). krwiaka. VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami .. otwierającą się do sitowia. nie reaguje na światło). ból głęboki w oczodole.w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem. zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego. podwójne widzenie.

zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły. warstwowe kanału nerwu wzrokowego.złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne. KT. celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego .rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. USG.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . a wychodzi tętnica oczna. neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy. rozerwanie osłonki oponowej nerwu.. .otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy. ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne .w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej .rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych . angiografia tętnicy ocznej.

swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne. a to zdarza się rzadko). następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. • W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu. inne kliniczne. ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy. a potem ku górze do szwu czołowo – . na tylną ścianę szczęki. ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem. a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone. rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego.

w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy. jednoodłamowe lub wieloodłamowe. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. podoczodołowej i powiek. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna. przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. wypadek komunikacyjny.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego. Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej. wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi.jarzmowego. zamknięte. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości. wypadek przy pracy. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . tworząc ostra nierówność kostna.

grzebienia jarzmowo – zębodołowego. rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi. stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu. gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej. czasu wykonania zabiegu. poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. metody i rozpoznania towarzyszących powikłań. Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). najczęściej występuje w dolnej powiece. półosiowe czaszki. .4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych. może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki. musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych.

po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów. pociąganie próbne).po sprawdzeniu. Obowiązuje kontrola dna oczodołu. zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń. Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów. jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami. Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty. Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu. Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce).nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka .kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego .zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Strohmeyera. W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie.punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) . stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne.• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne.najczęściej stosowany i najprostszy sposób .obecnie metoda historyczna . dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu .do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda. rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: .palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu. które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany. Gilliesa. Langenbecka i inne . kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną . że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw.

in. używając go jednocześnie do wyciągu. zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość.. Jędraszki i inne . pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu.przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m. w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają. że wystarczą dwa punkty . a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem . na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku.dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1. Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI . niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie).anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia.w przypadku złamań z przemieszczeniem. gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu. stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny.podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo. jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego. DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne .szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami .) .wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi. o tzw.

2. flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową .unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową. mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw.ZĘBODOŁOWEGO . DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3. • Mogą to być złamania z ubytkiem kości.zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej. DO GRZEBIENIA JARZMOWO. w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej. guz odłamuje się od . tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem. co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej. beleczką kostną.dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ . dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4. otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe. podłużne.

4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego.zaburzenia zwarcia zębów . przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej. tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową. omija otwór podoczodołowy. wówczas występuje typ I złamania Le Forta.uczucie drętwienia zębów górnych . obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym). W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym.obrzęk twarzy. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: . następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki. złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej.wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego . przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy. Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. głównie wargi górnej. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej.wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej .• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. policzków.patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. .krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych . biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki. . operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami.

kości podniebienne. część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. kości łzowe. okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. kości nosa. półosiowe czaszki. • . małżowiny nosowe dolne. poszerzone oczodołów i zatok szczękowych.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego. o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. w okolicy nasady nosa. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. powiek.

kości podniebienne. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. kości łzowe i część kości klinowych. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum. kości jarzmowe. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy). Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. ale jeszcze bardziej nasilone.• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. dna oczodołów. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . kość nosowa. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. tętna. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Adams średni. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym.

występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci. również zawiązków zębowych. . -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki. wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego .Leczenie polega na usunięciu. występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. -postępowanie lecznicze jak wyżej.wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz. .• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem. jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. -Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej. -zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania. -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów.Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej . . zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. .jest wynikiem bezpośredniego urazu. -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą. powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. -Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. bardzo oszczędnym. -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych.

źródła krwawienia i czas wystąpienia.choroby wątroby .krwawienie tzw.u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych . Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię. płytkowe i naczyniowe ..anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych. PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej.nadciśnienie .Zawiązki zębowe pozostawia się.SPOSOBY. atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia .uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami . Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych . -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. leki.zaburzenia układu hemostazy. skazy krwotoczne osoczowe. należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz . szczególnie u dzieci.miażdżyca . Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby.pozostawiona w zębodole ziarnina . jak np. TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA. tj. 21. LEKI. jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych.niedokrwistość . po czym ranę śluzówki zszywa. w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba. przyczyny krwawień 21. jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba.cukrzyca .

• uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. zakładając. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą. kontrola wskaźnika INR (0.co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej. Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym. * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak. Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej.doraźnie wykonanych badań krwi. wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny. • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe. o ile sama tamponada jest nieskuteczna. czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). jak kleszczyki Peana. lub gdy nie jest to możliwe. Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia. • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . przykładając koniec tępego narzędzia. należy podwiązać naczynia. Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l). pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). • Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu.9-1.5). Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania. ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze.

kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia.epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000. • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy. krioprecypitat. topografia. Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi. fizjologia 22.10% roztwór związków wapniowych . cyklonamina. np. nadciśnienie). Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego. z kory dębu).anatomia.ałuny.25-1% roztworu do płukania . C. np.aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m. Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: . trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia. 22. wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej. leży w dole zażuchwowym.garbniki. Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np.żelatynę i pektyny roślinne doustnie . które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: .* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia. Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej . Gruczoły ślinowe. w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem. Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np. od przodu gałąź żuchwy. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C. fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego .jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną.glikokortykosteroidy i estrogeny . Acidum tannicum .związki żelaza . od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec . wit. preparaty rutyny (Rutina.in. Alumen w postaci 0. hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl. np.Hemostin. posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne. Gruczoły ślinowe – anatomia. roztwór fibrynogenu. po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik.domięśniowo etamsylat i witaminę K . cukrzycy lub nadczynności tarczycy. topografia.

Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną. Nie posiada łącznotkankowej torebki. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. oraz od tętnicy podjjęzykowej. tuż przy wędzidełku języka. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka. Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej. przewód Warthona.5cm poniżej łuku kości jarzmowej. Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. Otacza ją łącznotkankowa torebka. Jej część przednia jest większa. Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. ale mogą być . od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe. nosowej części gardła. Końcowy orzewód ślinianki. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą. w brodawce. żuchwowe i szyjne. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. Jest gruczołem surowiczym. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. przylegająca do przestrzeni przygardłowej. leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. W większości są gruczołami śluzowymi. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. poprzeczną twarzy i uszną tylną. Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. policzkowe. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. skóry głowy. pomiędzy żuchwą. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. ucha zewnętrznego i środkowego. którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. które mają własne przewody wyprowadzające. przewód Stensona. Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. która jest gąłęzią tętnicy językowej. bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy. jarzmowe. zwany również „gęsią stopką”. Węzły chłonne. może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej. odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym).mięśnia dwubrzuściowego. Przewód wyprowadzający ślinianki.

Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną. nieregularnego kształtu. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. spoistości elastycznej. który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. łatwo krwawią przy drobnych urazach. b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). nieco rzadziej zębów bocznych. powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. mogą ulegać owrzodzeniu. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. Są niebolesne. Wnikając w przestrzenie międzyzębowe. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła. ale czasami z powodu ucisku.gruczołami mieszanymi. okostna). Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. 23. ozębna. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. jaki wywierają na podłoże kostne. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. surowiczo-śluzowymi. Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany. jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła. Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte .). mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach.

brak odczynów okostnowych. a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany. tzw. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami. Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. guzami ciążowymi. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. o ile są dużych rozmiarów. ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. reparativum).gigantocellulare periphericum). Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. Ubytki poresekcyjne w żuchwie. granice resorpcji są gładkie. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. z małych wrzecionowatych komórek. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek. tzw. któremu towarzyszy rozdęcie kości. Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej. Sialozy . Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. zawsze prowadzi do wznowy. a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). rozessane. gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. unaczynionego podścieliska z małych. zwykle w żuchwie. Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. znacznie rzadziej w szczęce. a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). 25. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem. zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. który występuje w kościach długich. w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale. Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego. Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego.

powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. pelagra. wysychanie. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. tzw. odżywienie. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. wyniszczenia u alkoholików. Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek. osłabienie. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu.. przywspółczólny. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. z zanikiem brodawrek ich ujścia. oraz leków psychotropowych. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. Uzupełnienie niedoborów witamin. spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. w otyłości i hiperlipidemii. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. w czasie ciąży i laktacji. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. bulimii. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. zmniejszone wydzielanie potu. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby. stany podgorączkowe. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. szkorbut). W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej. w menopauzie i andropauzie. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. pieczenie spojówek. gardła nosa. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. zwłaszcza u cukrzyków. 3. w anoreksji. zmniejszone wydzielanie łez. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów. sialoza reumatyczna. nienowotworowe choroby ślinianek . w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. . Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. suchość w jamie ustnej i gradle. podwyższony OB.25. Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. wzrost liczby limfocytów we krwi. z zaburzeniami metabolicznymi. 2. która wykazuje obecność tzw.

26. mowa bełkotliwa. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . łzowych oraz końca języka. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych. Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. neurologiczne i fizykoterapia. połykanie jest utrudnione. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. wit A. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. chudnięcie. suchość błony śluzowej jamy ustnej. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców. zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. osłabienie. policzki są lekko napięte i wygładzone. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. Zwichnięcie obustronne przednie. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). obniżenie odporności organizmu. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. Etiologia jest alergiczna. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). Leczenie kortykosteroidami. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową. wit.spotykane najczęściej. jak stany gorączkowe. Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie.A i B1. W tym stanie chory ma otwarte usta. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym.B. ze szpary ustnej wycieka ślina.

Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia. z zaleceniem płynnej diety. czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. Laseroterapia • • . Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej. Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. otwarty.występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego.w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek. którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy. Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy. po czym. Zwichnięcie boczne. bocznych i przyśrodkowych. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy).występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego. Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia. Zwichnięcie tylne. 3. 4. Zwichnięcie przyśrodkowe.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis). 2. Badanie radiologiczne: . w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne.zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy . które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu. przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu.zdjęcie pantomograficzne . skazana jest rehabilitacja. a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze. dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne.zdjęcie w projekcji Schüllera .* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. • w leczeniu zwichnięć tylnych.

a nawet ropowic. jak i u dorosłych. . przede wszystkim w żuchwie.często objawami oponowymi. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. niemowląt. rozlanego kości szczęk. U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk. . Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: .27.rozległymi obrzękami. Objawy te współistnieją z: . Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki. 3. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum. 1. . różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka. Cechuje je szybki i ostry przebieg.dreszczami. . U dzieci znamiennymi objawami są również: . obecność zawiązków zębowych. U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych. Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1.wysoką temperaturą ciała. a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna. 2. W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. 3. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę.biegunka. 2.twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni. sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. pogarszających stan ogólny. większą ilość gąbczastej istoty kości. . Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych. procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu. Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi). U noworodków. odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki.brakiem łaknienia. komórek sitowych. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej. jamy czaszki. Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: .snu. zarówno u dzieci. .

7) atak dychawicy oskrzelowej. 3) pusty zębodół. 5) powikłania bakteryjne. Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw. Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie. 6) krwawienie po usunięciu zęba. zapalenia śródpiersia. . ale gdy to nastąpi. zapalenia opon mózgowych. 4) zwichnięcie doprzednie żuchwy. 7) przetoka zatokowo-ustna. nowy Kryst str.zatrzymania zębów. 28. . . Należą do nich: . 2) zapaść. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania.funkcji żucia. zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej.zaburzenia rozwoju kości. 2.staw skroniowo-żuchwowy.128-138. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) . 3) złamanie kości.braki zębowe.- ropnia lub ropowicy oczodołu. widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty.Powikłania po usunięciu zęba 1.Związane z usuwaniem zębów 2. 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego. . Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str.101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich. 4) ropne zapalenie zębodołu.zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: . U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego. 2) szczękościsk.Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie.ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości). . takich jak: .zmiany w ich ułożeniu. Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny. .czynności stawu skroniowo-żuchwowego. 3) atak dusznicy bolesnej. ropnego zapalenia mózgu. 5) atak częstoskurczu napadowego. 8) atak padaczki. .zaburzenia zgryzu. 4) zawał mięśnia sercowego. 2) obrażenia zębów. 5) wtłoczenie korzenia zęba.

jak strach. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. niepokój w okolicy serca. z niedokrwieniem mięśnia serca. nudności. towarzyszy mu uczucie strachu. jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. lewej ręki lub nadbrzusza. sól fizjologiczna. żuchwy. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem. Należą do nich próba Valsalvy. jako szybkie kołotanie serca. zasłabnięcie. nadmiernie pobudliwych. salbutamol lub . wadą mitralną. Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej.Omdlenie – jest nagłą. Może go poprzedzać zblednięcie powłok. ochłodzeniem skóry. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. przyspieszonym tętnem. podać tlen. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. Charakteryzuje się słabo napiętym. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. deslanosid. masaż zatoki szyjnej. Napad jest odczuwany przez chorego. ciśnienie tętnicze krwi spada. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. z nadczynnością tarczycy. spłyceniem oddechów. ból itp. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. nitkowatym. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. farmakoterapia). Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. sztuczna wentylacja. Przedłużający się napad. szczególnie kończyn. zblednięciem powłok. dextran). uczucie osłabienia. zwłaszcza młodych. masaż pośredni serca. Często występuje u osób zdrowych. Zapaść zagraża życiu. Z leków stosuje się: propranolol . Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. poty. mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. tlenoterapia. Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. zwolnione. Tętno jest słabo napięte. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. podać tlen. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej.

środki uspakajające (relanium). U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. Napad mija sam. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina.bezotec w aerozolu. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę. a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego. Złamanie korony lub korzenia zęba. podniebienna. dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. . kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. ust. Obrażenia zębów – A. miękkich. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j. należy podać domięśniowo relanium lub luminal. a ranę zszyć. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. językowa). aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie. Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. W górnych siekaczach. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia. Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. a gdy przedłuża się. Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej.

a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. W złamaniu. D. a śluzówkę zszyć. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). Jeżeli istnieją odpowiednie warunki. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne. C.Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina. C. Rokowanie jest dobre. Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy. co doprowadza do odłamania guza szczęki. Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się. W przypadku wybicia zęba. B. E. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. Przypadkowe zwichnięcie. należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. to należy go usunąć. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. B. a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. szczególnie na wysokości trzonowców górnych. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. . po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. a brzegi wyrównać. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą. należy wykonać reimplantację. Złamanie kościA. Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. który został nadwichnięty. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. zależnie od jego rodzaju. Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) .

która w tych stanach ulega rozerwaniu. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. Jeżeli doszło do nadłamania guza. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. Należy wówczas wykonać cięcie. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. zanik wyrostka zębodołowego. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. nisko położnych. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. pod śluzówkę policzka. guz. Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. ust. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. D. jednostronnie lub częściej obustronnie. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia. Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. torbiel. zapalenie kości. kanał żuchwy. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi. w dno j. zwykle trapezowate.

świszczący oddech. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze. wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. używając laryngoskopu. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem. szczególnie u dzieci. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. chory dławi się. Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. co przyspieszy jego wydalenie. aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia. duszność. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. czy został w całości usunięty. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść. O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. gdy występują objawy niedrożności oddechowej. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. Nie . ząb. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). ziemniaczano-kaszkowej. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych. W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. w panice chwyta się za szyję. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. kleszczyków Magilla i ssaka. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Aby nie dopuścić do tego powikłania. Jeżeli to nie nastąpi. chory sinieje i traci przytomność. Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. skrzydłowe). Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. Druga dłoń ułożona jest na pięści. Jeśli się to nie udaje. m. należy przestrzegać zasady. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują.

leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego. przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2. by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej. zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min. Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3. czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. ropowica. .) Skrzep jest źródłem: 1. pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny. insulinopodobnego. u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji. czynnika wzrostu fibroblastow) 2.patrz pyt. 21 29. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis). i narządach. posocznica).równa kość zbita. Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany. Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m. . wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny. transformującego.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości.). rodzaju bakterii. Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. 3. 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt.in. budując most.stąd też wniosek praktyczny . bialek wiążących heparyne) 4. zapalenie kości. W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a. 3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu. ropień. . przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji. z której te włókna wychodzą). wrastaja nowe naczynia. Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo). Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny. . nabłonkowego.

6 tygodnia)można protezowac 6. nieprawidłowego zaopatrzenia rany. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny .w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista. zmiażdżonych tkanek. 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. 5.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia. . Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. 4. zanik włóknisty. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze.Fibroblasty penetruja caly skrzep. Powstaje mloda tkanka laczna. odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok. Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. jedzenia bardzo gorących pokarmów. zespołu suchego zębodołu. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid.białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. nierównych brzegów zębodołów. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej. zanik prosty (atrophia ex inactivitate).resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych. dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole. 1. infekcji. W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty. 2. nadłamanych. Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej). Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. a osteoblasty tworza kosc gabczasta. zachodzi najczęściej. stanu pozostawienia rany.

Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa. chociaż w uzębieniu . kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. jak nadłamanie szkliwa. Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II . a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. stosując ruchy półobrotowi.Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. wstrząs zęba. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa. co pierwotnie. 30. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. a następnie policzkowy bliższy od dalszego. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego.złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. W górnych siekaczach. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni. Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. co daje kształt litery T.

Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej.bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu . na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem . które występują w zębach stałych. gardlo.mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń. poniżej szyjki zęba.w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne . • niebolesne. guzowi Ewinga .rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn . 31. dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty. preparaty 32. skośnym. wieloodłamowym. • kalafiorowate.chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka.niegojace się owrzodzenie np. gdy brak możliwości odbudowy protetycznej.spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna. Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym. grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2. endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi. przelyk) . Znieczulenia – rodzaje. na dnie masy martwicze .podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego.wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu .u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki. rzadziej policzka czy dna ju) . Kliniczne objawy nowotworów złośliwych. Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: .dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej .

które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r .złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow . kształt.oglądanie( kolor. dolegliwości. badanie przedmiotowe . powierzchnia.wznowy .węzły chłonne .wiek. ) . przebieg.Nowotwory złośliwe cechuje : .nieregularny kształt . bolesność. zawod.przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu. środowisko. początek choroby. palenie. spadek wagi.mogą wystepowowac wieloogniskowo .dotykiem (spoistość.skłonność do owrzodzen i martwicy . 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu.badanie wziernikiem jam ciala . dziedziczność b.wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok. wywiad: . wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a. stosunek do pokrywającej skory) . zasieg. kosci. cieplota.

pośrednie – gdy badaniu poddano np. Zdjecie przeglądowe. zgryzowe. pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii.szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU.bezpośrednie. Badanie radiologiczne i. policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne . jezyka.ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro. Badania immunohistochemiczne .jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0. CZERNIAKA ..Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych. co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d.oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b. malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany). MIESAKOW. unikając ich zmiażdżenia . sline. Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) . Tomografia komputerowa (TK). celowane ii. Arteriografia. Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v.badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej.najczęściej stosowane iv.materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 . Badania kontrastowe .5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . Badanie cytologiczne . Pneumografia.do głębszych warstw anatomicznych.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) . GARDLA. dna . Flebografia. Astrografia) . plwocine .wycienk przesyla się w 10% formalinie . Orbitografia.bialko S-100 i antygen HMB . guzow slinianek (Sialografia. gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn. Warstwowe (tomograficzne). torbielowatych. powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a.nigdy zbyt brutalnie . zew i wew-ustne. Limfografia.stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA. a w czerniaku złośliwym.wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c. K167).badanie jamy ustnej. popłuczyny z zatki szczekowej.

elektroforeza.szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk. pluc. OB. technet 99. rozkrusza się przy ucisku . Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g. Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e.klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1. poziom wapnia.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej . fosforu.sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. otolaryngologiczne. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin. mocz. poziom bialek. kosci. okulistyczne. Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy . trzustki. pomoc. toleruje zgięcie. tym wieksze szanse na wyleczenie. Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy .vi. pulmonologiczne. zastosowanie w neo slinianek. Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone.głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna. specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania. przydatna w diagnostyce guzow slinianek. guzow przerzutowych do LN. Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu. guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi. Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi.. Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur). pęka przy zgięciu . 33.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie .wewnątrz i pozastawowe . mozgu. endokrynologiczne itp. wątroby. badanie punktaku szpiku. tarczycy. fosfatazy alkalicznej. nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h. naczyniakow krwionośnych f.

gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: .pełne/niepełne/zielonej gałązki .w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz .od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk. wiązania Ivy.szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy .w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.ograniczona ruchomość żuchwy .obrzęk. czasem złamanie zew otworu słuchowego . kt .zachowawcze – najczęściej (funda. rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie .szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3.następnie ćwiczenia czynne .jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: .w obustronnych – zaburzenia są symetryczne. głowa do przodu-uderza w guzek stawowy.przeważnie wewnątrzstawowe .najczęstszy .uczucie napięcia w okolicy przedusznej .2. szyjka zgina się do dołu i łamie . szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu. ból okolicy stawu sż po stronie złamania .ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: .trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) .condylectomia .to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: .dodatkowo: tomografia konwencjonalna. a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) .p-a żuchwy .pantom ogram .częściej uraz bezpośredni . zwichnięcie . a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) . monoblok.podstawnokłykciowe . więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy. Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki .zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy .zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta.usunięcie przemieszczonego odłamu .wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr .chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów.od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow.boczne żuchwy prawe/lewe . dołu stawowego.

„ostry”. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno.zapalenie zatoki szczękowej. Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2.guz 3. chorobowe: . Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych.Krwawienie z nosa .34. samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany. Często goi się w ciągu 2 tyg. urazy: .Oglądanie . torbieli w świetle zatoki) .cienkie dno zatoki 2. dopiero co powstały otwór. jatrogenne: .nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . „przewlekłe”. Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare.Wyciek treści ropnej przez zębodół. Przetoki ustno – zatokowe (w pyt.torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 .Zdjęcie RTG . świeży.rozerwanie błony śluzowej . które przetrwało ponad 14 dni. Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1. Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1. Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. 98 chodzi o to samo.torbiele zatoki .zmiany OKW zębów .złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1.Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa .wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4. ropniaku.złamanie guza szczęki .nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . anatomiczne: . rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła.niski wyrostek zębodołowy . Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego . przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki.nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba .zatokowe: Wczesny. przewlekłe zapalenie zatok .

zdrowa zatoka. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: . doksycyklina.ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie).in. Połączenie wąskie.. Korzeń zęba w zębodole. 2. korzenia. a także przez . spowodować odmę podskórną.Próba powietrzna . bez dodatkowych zabiegów.. zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie.endoskopię (wziernikowanie). Ustalenie losów zęba. od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. – środki przeciwhistaminowe. dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do .wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych. Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny. Korzeń należy usunąć przez np. bez zmian okw.prześwietlenie. Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza.Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół. Następnie: . Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu. – krople do nosa obkurczające naczynia. zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki).dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. zdrowa zatoka. . b. Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole.RTG. Nie należy wykonywać tej próby. Połączenie szerokie.Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. ewentualnie dodatkowo . Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. Ząb usunięty w całości. -. Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok. usunięty ząb miał żywą miazgę. ekstrakcja zęba trzonowego. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. . szczelinowate. Leczenie W zależności m. ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych. a. Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu.USG. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni.

zatoka zmieniona chorobowo. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie. 4.usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin... równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki. Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. z równoczesnym zamknięciem przetoki. którą kończy plastyka przetoki. szczególnie ropnych. Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. aż popłuczyny z zatoki będą czyste. Płaty dziąsłowe nad zębodołem. zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu. Nie używa się roztworu wody utlenionej. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. 2 tyg. Tnąc śluzówkę i okostną. 2. Dobry stan jamy ustnej. Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. . Zabieg wykonuje się codziennie tak długo. która pozwala: . 3. Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki). co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. b.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. . wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce. 0. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia.zamknięcia połączenia. zamknięcie przetoki. usunięcie korzenia. najlepiej szwami materacowymi. . wyjęcie korzenia. Przy przewlekłych.ocenić stan wyściółki zatoki. Konieczna jest rewizja zatoki. a. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. Inne przypadki: Należy odczekać min. nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami. dwuwęglanem sodu. Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni.usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce. Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1. W tym czasie. która może spowodować zator powietrzny. Postępowanie uprościła endoskopia. zdrowe uzębienie.

Płat policzkowo-wargowy 4. Metody jednowarstwowe.po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę.zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). .Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. z tkanek sąsiednich) 1. Metoda Zangego 3. protetyczna: 1. zsuwając zsuwając go w dół. Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz). Polega na: . Płat językowy 6.wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . Na zasadzie organizacji skrzepu. różnego pochodzenia. Najczęściej stosowana metoda. Ciało tłuszczowe Bichata 7.cięciu na szczycie wyrostka. .dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka. przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok. Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I. II. . szczelne zaszycie rany. II. Obturator I. Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. Płat podniebienny arterializowany 5. (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki).szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu. Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2. .okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). . Płat mostowy III.dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki . Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). 1. 2. dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV.odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata. na zasadzie organizacji skrzepu. zewn. jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1. 14 dni. Metoda Zangego . dwuwarstwowa (powierzchnia wewn. . Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. szczelne zaszycie rany.

Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką. . Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. bo nie zawiera okostnej.skręceniu. . gdyż: . . Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka. Wadą jest postępowanie dwuetapowe.brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek).znacznie spłyca przedsionek. Wskazanie do jego zastosowania stanowią: . Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . 7. Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: .wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. szczelnym zaszyciu.w sklepieniu przedsionka. . Polega na: . Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części.na przednio-bocznej ścianie zatoki. . Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego.uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. Wady: . która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie.cięcie wypada na szczycie wyrostka.na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego.w linii środkowej podniebienia. 3. Metoda ta nie jest korzystna. do okolicy siekaczy. 8. Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry. obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego. . pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi. . Płat jest wiotki. Ranę skórną zszywa się.miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną). Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka.powoduje ona spłycenie przedsionka.Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. 4. 5. Płat mostowy.niepowodzenia po uprzednich zabiegach. Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy. Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy). 6. co może później utrudniać protezowanie. .

lokalizacji. a zatykadło to ułatwia.podeszły wiek.tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki.to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej .jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany .marsupializacja .heterogennej. policzkowy lub podniebienny. jeśli stosując lapisowanie jego brzegów. latach) . .najczęściej cięcie Partscha. Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I. Zabieg ten można wykonać: . W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego. .płytki metalowej lub . 35.liofilizowanej. Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy.co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku . .ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne.chrząstki homogennej. rozmiarów.wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną. Metoda protetyczna 1. Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: . Obturator zakłada się również: . .siatki teritalowej. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: . Metoda dwuwarstwowa 1. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie.w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu.III. wieku i stanu ogólnego chorego 1. . co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. IV.2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli . Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate .następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies.chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli. polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości.

Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne.wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej.pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym .następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat .2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera.wyłuszczenie pozostałości mieszka .wytworzenie płata śluzówkowo.metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy.konieczny obturator .zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .prostota i mała rozległość zabiegu . Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II .schorzenia ogólne . ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego.ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie .utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli .długie gojenie . aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli . odwarstwienie.umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących . 2.konieczna bardzo dobra higiena Wskazania . kość wygładza frezem .po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem.duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I.możliwość nawrotu . Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów. dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora .nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje .. wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości .na 2 tyg .pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej . usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli.okostnowego ponad przednią ścianą torbieli. zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym.

. Beauvisa.połączenie z jamą nosową .zropienie krwiaka.gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) .cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! . wzrost temp.ból samoistny. zawiązkowa. usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną . do trzymania – obturator . Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego.wyłuszczenie . wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy.1 etap – bez wytwarzania płata. ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania . HA .złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne . korzeniowa (zapalna) .gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha.torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu . odwarstwia się i wyłuszcza.w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny.wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli.jama kostna wypełnia się skrzepem.krótsze gojenie Wskazania: .gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej .uszkodzenie sąsiednich zębów.zezłośliwienie . dziąsłowa. cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel.brak wznowy i metaplazji neo . 1.niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót .płat wszywa się w miejsce na głucho .wyłuszczenie całej torebki – raspatorem .1-czasowość .rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu . który ulega organizacji potem kostnieniu .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli . naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy. poziome . przepłukać jamę . pęczka nerwowo-nacz .2 etap – wyłuszczenie. po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów.jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów. torbiel pierwotna.całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog .

Czerniak twarzy i jamy ustnej .łatwo wrzodziejący i krwawiący . Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy.ciemne zabarwienie . płuc.zły stan ogólny 2.złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych . przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho. Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany.obj – wyniosły/płaski guz . mózgu. Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6.zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika . kości gnykowej. odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu.rozległa torbiel żuchwy .. rzadko na bł śluz( dziąsła.gładka/brodawkowata powierzchnia .usunięcie/resekcja zęba przyczynowego . frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc.zropienie torbieli .nacieka podścielisko . torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3.klasyfikacja TNM jak w rakach .większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe .metoda 2-czasowa Wskazania: . 5.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) .często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby. Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4. po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi. po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36. szczęki.polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju. Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7.występują głównie na skórze. podniebienie) .komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza . kości) – szybki wzrost . niekiedy z jej resekcją. Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku. Dostęp zew. Torbiel krwotoczna .możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów . zęba przyczynowego nie usuwa się 3. torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż.torbiel szczęki wpuklająca się do nosa . z cięcia wzdłuż fałdu szyi.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci .lub wewnątrzustny 8.

ziarniniak naczyniowy .. powierzchnię. przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę . łysieje. zmienia barwę. ulega owrzodzeniu .profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna.zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37.Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm . intraepidermalis. interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) . mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci.jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia. nacieka.histiocytoma .Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) .kom wieloboczne. które szybko rośnie.brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu . Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica. sączy.leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty. śródnaskórkowe.rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry. skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne. zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej . mieszane (naevus marginalis. wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę .czerniak młodzieńczy . podstawą skierowany w głąb tkanki . krwawi.mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum . wstrząs septyczny.

duszność • Leukocytoza. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica. drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3. Zapalenie śródpiersia – mediastinitis . Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych . trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2.rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1. nadpłytkowość. potem celowana) • Otwarcie. toksyczne ziarnistości w granulocytach. przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej. hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna.

zaburzenia świadomości. leukocytoza. ból głowy. obrzęk tarczy nerwu wzrokowego . Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry .stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż. wymioty.. drgawki . glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe. silny ból głowy. nudności. wzrost zawartości białka.nagły.W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka.objawy oponowe. zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe . temperatura. wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny. wzmacniające 4.zwiększone OB. następcze usunięcie torebki ropnia . pleocytoza.

twarz apatyczna Nudności. wymioty. sinawy odcień skóry. z szarym nalotem. posokowata Gorączka nieregularna. Posocznica . tkankach . PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień.pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza.5. niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi . swobodny odpływ treści ropnej .empiryczna . czyrak wargi górnej. spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu. parazyty).. przerywana (hektyczny.leczenie objawowe. wirusy.Usunięcie ogniska zakażenia. skąpą wydzieliną ropną.2 następne – po 24-48 godz Leczenie . Ciężka posocznica . grzyby. nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze. przy spadku odporności. temperatura – wtedy ponowny drenaż. ich toksyn we krwi. zwiększonej patogenności. zwalniająca.sucha. nacięcie. wzrost OB.wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej.wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie.natychmiastowa antybiotykoterapia. wzmacniające . lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość.ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny .rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min.

Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. przyspieszenie oddechu. światłowstręt. hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa. Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. leukocytoza Niepokój. gorączka. wzrost tętna. oliguria. Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. zaburzenia świadomości 7. Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł. przeczulica. spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9. Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy .w Dodatkowo: hipoperfuzja.• • • • Objawy j.

Obrzęk powiek. dreszcze. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. chorego należy badać ostrożnie. gorączka septyczna. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. wytrzeszcz. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. wycięcie żyły twarzowej. unieruchomienie. porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej. ograniczenie ruchów gałek ocznych.• • • Ciężki stan ogólny. wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. brak reakcji na światło. uszkodzenie błony wewnętrznej. spojówek. Przyczyny: Powikłania oczodołowe . rozszerzenie źrenic.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. zakrzepy przyścienne. tarcza zastoinowa (. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10. nasady nosa. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie. bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11.

ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej. spojówki. objawy oponowe. nacięcie. obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie .• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a.cięcie – u podstawy powieki dolnej. zmniejszenie ostrości wzroku. bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. opon. ropień mózgu . zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek. + unieruchomienie gałki ocznej. nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka . opadnięcie powiek. wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek. nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze.do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik. gorączka septyczna.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej . bolesność gałki. drenaż .punkcja aspiracyjna. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego.

adrenalina.osoby skłonne do odczynow alergicznych .podanie zbyt dużej dawki (np. atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) . mózg. potliwość.toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0. a układem biologicznym. pokrzywka.choroby wyniszczajace . nerki. Potocznie zwana zatruciem.dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie . Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca.5% . bladość. fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym.choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) .znieczulenie zewnatrzoponowe . tlenem. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: .kobiety w ciazy .podeszly wiek .zaburzenia elektrolitow (RKZ) .choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) . Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej). Toksyczność . śledziona) 14.kumulacja leku . który wniknął do ustroju.12.osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: .wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli. wątroba. Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja. DIC 38.działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych. blokada kilku nerwow na raz.choroby serca . rozlegle znieczulenie powierzchowne) . porazenie serca. bez polaczenia z bialkami osocza .slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem.toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: .przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: .wysoka temperatura ciala .celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym. Zapalenie nerwów czaszkowych 13.

układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. utrata przytomności. zawroty glowy . które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. bradykardia. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3. 2. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj. drzeniem rak. drgawkami. strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności. napad dychawicy oskrzelowej. asystoliamala objętość. układ oddechowy –zaburzenia oddechu. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . niepokojem.1.

normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie. tlen. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina. Resekcja wierzchołka – wskazania. tlen.masaz serca. przeciwwskazania. której nie można wypełnić materiałem endodontycznym.najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym.przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego.zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym . bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie . fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego.na ogol te objawy mijaja szybko. efedryna Omdlenie.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza. opóźniają jego wchłanianie. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia. metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego. a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania . .LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe.LECZENIE: oddech wspomagany. noradrenalina) . spadek cisnienia 39.domięśniowo chloropromazyna. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia.podanie srodkow hipertensyjnych np.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas. sztuczne oddychanie.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi . a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca.

naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: .niewyrównana. torbiel. nadciśnienie. opanować wysięku. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta. duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa. choroby krwi. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np. kresa skośna. materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia. może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu. przez korony.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. nerek nadczynność tarczycy. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie. nerwy.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca.

poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. dobry dostęp i widoczność. by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe. dobrze unaczyniony płat. ale przedłuża czas zabiegu.wypełnienie np.• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie. szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki. zapewnia dobre odżywienie płata. cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu. słaby wgląd w pole operacyjne. kompozytem np. nieestetyczne .płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata. Tl.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie .najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę. Oszczędza przyzębie. trudno zszyć. nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu. Adaptic. a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym . Glass – jonomerem(Ketac Silver).musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne . MTA. . amalgamatem. przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0.po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem . cementem fosforanowym.gdy kanał jest niedrożny: .Cięcie Reinmollera są historyczne.najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne. sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH. bardzo rzadko wykonywana. pod kontrolą wzroku. . pozwala śledzić przebieg korzeni.

blizna w sklepieniu przedsionka. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata. wzdłuż brzegu dziąsła. by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. szwy pionowe. na granicy ruchomej i nieruchomej bł. solcoseryl na ranę. resorbowalnymi – usuwane po tygodniu. śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem. z 1 lub 2 cięciami pionowymi. aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. ostra łyżeczka..poziome – przydziąsłowe. jedwabnymi. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka. neuralgia) • Uszkodzenie n. dobra estetyka . dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak. dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym. w przedniej części szczęki. przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego .cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo. uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli. zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych. zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. poprzeczne materacowe. Parestezje. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. który zahacza o nierówność. zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz .

kostnym. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem.ż Chł>dziew . skórze.próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2.• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny.ż . pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu.niedokrwistość niedobarwliwa . amalgamatu.rozplem ziarniniaków z kom. Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta . granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r. W kościach – gł. sklepienie czaszki . tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40. torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału. śluz Zm. sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) .szybki przebieg. dzieci do 2-3 r. siateczkowo – śródbłonkowa.ukł.(tętnica bródkowa.ogniska rozplemu histiocytów w ukł.podwyższony cholesterol we krwi . tk.pod postacią ostrej posocznicy . z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów . zazwyczaj śmierć .. ss – rozrost – uszkodzenie narz.choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł. Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica. narz.wew. Histiocytoza X . Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki .u niemowląt.nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1. wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka. bł.

lub wieloogniskowy . niedokrwistość .6 .rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny . żuchwa. wypad zębów. przyszyjkową . żebra.w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia. brak obwódki osteosklerotycznej .zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni. . dobry stan ogólny .hormony/ przeszczep przysadki 3. rozchwianie.szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie .gł kości płaskie: czaszka. rozpulchnienie dziąseł. zaczerwienienie.najłagodniejszy 20-30r. trudne do uchwycenia. rozrostowe zapalenie .leczenie – chemioterapia . rzadko przetoki skórne.hepatosplenomegalia. kości szczęk . rozpulchnienie dziąseł.okrągłe. przetaczanie krwi . owalne nieregulne przejaśnienia . kręgosłup .zmiany gł w ukł kostnym. krwawienie. Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum . zapal bł śluz j. rzadziej: płuca.ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową. miednica.leukocytoza. wykrywane przypadkowo na rtg.obj ogólne : ból głowy. podwyższ fosfataza zasadowa.brak odczynu okostnowego -1. limfadenopatia.ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową.większe – ból.przebieg łagodny.zmiany wczesne – bezobjawowe.ostry. cholesterol.torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów . niebolesne bez obj zapalenia .witaminy. Przewlekły. brak apetytu. wątroba . gardło.kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate . częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka .5.ż m>k 5:1 .obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich . .skóra nie zmieniona. st podgorączkowe .miejsc – elastyczne wygórowanie.dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle.pierwsze obj mogą występować w j. w złamaniach patologicznych kości .u.na rtg . jasny. ob. obrzęk . wtórnie w głąb wyr zębodół. rozchwianie zębów .znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy . stwardniały brzeg bz na obwodzie . trombopenia. kieszonki. brunatną – w okol zębów 4.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych .ust : obrzęk.ostre granice.obj. język..naświetlanie ognisk kostnych . węzły.

młode histiocyty leukocyty gł kwasochł. Węzeł jest powiększony i bolesny. SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1.interferon 41. napromienianie . chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym. Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem). wydłużone kom. witaminy .Ogniska stare – wł łącznotkank. kom olbrzymie . stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia. W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych. Schorzenia węzłów chłonnych 42.usunięcie ognisk zakażenia.mnogie – hormony kory nadnerczy. czemu towarzyszy obecność wysięku. kom plazmatyczne. cytostatyk. osłabieniem. limfocyty. bólem głowy i złym samopoczuciem. Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny .zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową. przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom. podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła. ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami. kom Langerhansa. A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. odp odżywianie. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). Przy sprawnym układzie immunologicznym . Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42.

perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. Np. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. często przed laty. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe.oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych. ekstrakcja zęba. mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy.w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego. 2. Możliwe jest również. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi. . węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym. a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała.usunięcie przyczyny. czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym. B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki. Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. przyspieszone OB. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: . które są bolesne przy badaniu dotykiem. stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia . elastyczno-twarde.objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek. Węzły są powiększone. . które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku. leukocytoza. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia.

toksoplazmoza. histoplazmoza. amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. np. zaburzeniach metabolicznych. . później nacięcie i drenaż. toruloza) • Pierwotniaków (np. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np. W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). zakażenia wirusami Herpes. blastomikoza. Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: . leiszmanioza. odry. płonicy. krztuśca. różyczka.fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. Ni. choroby kociego pazura. adenowirusami. mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę. włośnica. cytomegalii. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. oraz hormonalnych np.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień. polietylen. lipidozy) 3. cząsteczki metali Cr. Fe. salmonelozy. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. nadczynność tarczycy. kolagenozach. Co. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia. kiły. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. amyloidoza. Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie. mononukleoza zakaźna. listeriozy) • Wirusowy (np. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np.. . choroba reumatyczna. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1.

odrze. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. penicyliny. sulfonamidy. leki przeciwgorączkowe. zatoki szczękowe. powysiłkowe. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. w AIDS.) • Przerost bliznowaty. nadczynność tarczycy. u dzieci do 4rż. czerniak. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). szczepionki przeciwko gruźlicy. poposiłkowe. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. klindamycyna. tkanki przyzębia i kości szczęk. rak. ziarnica złośliwa. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała).szyjne karkowe i potyliczne. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne.zwykle bakterie i wirusy.zauszne i karkowe. istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym. tężcowi. hydralazyna. migdałki. a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. zwapnienie. zakażone rany błony śluzowej i skóry. np. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5. z powodu silnego bólu i emocji. W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • . ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. w mononukleozie zakaźnej. mięsak Kaposiego. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np.Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. w przebiegu. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6.

3. nadobojczykowych. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo. Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. węzłów wnęk. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego). Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw. rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach. gruźlica ograniczona. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. błonie śluzowej policzka. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. 2. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego. zespół pierwotny. zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą.tzw. gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych. podniebienia. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle. szyjnych głębokich. nadkażenie wewnątrzpochodne. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. języka. 1. Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej. 4. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. a niekiedy karkowych i przydusznych.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). odosobniona lub narządowa Spotykana częściej. zatok obocznych nosa. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych.

Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki. Wówczas zrastają się one z otoczeniem.skórna. a ich konsystencja jest twarda. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo. Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne.. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. przebieg łagodny i powolny (lata). ma bardzo ciężki przebieg. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała. Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia. Następstwem są deformujące blizny. w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. serowacenie. otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. pocenia nocnego.Spotykana rzadko. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia. Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia. 5. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. 6. serowacenie jest powolne i długotrwałe. wtopienie węzłów. Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę. jej początek jest nieuchwytny. Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. Przetoki skórne tworzą się rzadko. złego samopoczucia. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. a czasem eozynofilię. W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. dotyczy pojedynczych węzłów. limfocytozę lub limfocytopenię. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. tzw. później surowiczej oraz ropnej. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. tzw. są . Zajęte węzły są miernie powiększone.

a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) . Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych. które szybko ulegają serowaceniu. W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. długotrwale sączące. Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej. najczęściej podżuchwowych.małe. Cechuje się on nieuchwytnym początkiem.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi. chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: . nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat. szpecących blizn. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi. 7. O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki. Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością. Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień).drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów.

. powstaniem przetok i szpecących blizn. przetokami i szpecącymi bliznami. a nawet punktowane. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) . ropniami opadowymi.zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych. które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych. bez chemioterapii przeciwprątkowej.w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów.aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. .gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej .radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) . Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami. . Porażenie nerwu VII . bądź zmiany podawania drogi podawania leku.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych . aminoglikozydów i chinolonów. .w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana.zimne ropnie nie powinny być nacinane. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze.skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów. Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego.radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku.wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa. postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: .stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych.brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np. zwapnieniami. .. bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) .

Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego.schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych .ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym. nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy. Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu. resekcji szczęki. Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej. Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała.przez nowotwór ślinianki przyusznej .zapalenia kości skalistej.złamaniami podstawy czaszki .uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego. aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia. niezależnie od wieku. żuchwowe i gałąź szyjna. nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe. jarzmowe. usuwania nowotworów ślinianki przyusznej.guzami mózgu .w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych. W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy. natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście. Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe. Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw.krwotokami podpajęczynówkowymi . Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne. Może być spowodowane: . policzkowe. Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną. a więc z obu półkul mózgowych.Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy. kąta mostowo-móżdżkowego . jarzmowej i gałęzi żuchwy . Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy. chociaż częściej u osób starszych. splot przyuszniczy (plexus parotideus). Spowodowane jest: . W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej.zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci. Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki.

Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h). czuciowe i przywspółczulne. Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia. Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni.wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym . Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie.- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej. przykurczami. prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka.tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu. gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej. okłady parafinowe. stąd nazwa „a frigore” . Uszko0dzenie powyżej sprawia. uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. Objawy kliniczne : . W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy. Pomocne są masaże.„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i . drgawkami. Np.zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy . w okolicy zwoju kolanka. gimnastyka. Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu. Przyczyny: . co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe. witaminy z grupy B. prostygminę.alergiczne .idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni.

Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka . wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. zaciśnięcie powiek. nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów. co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. zagwizdanie. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła. lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII. Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu. jak marszczenie czoła. wyszczerzenie zębów.- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 . niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka.

Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni.jest leczeniem przyczynowym . 45.Leczenie: .przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego. ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę.niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem.niedowład typu Bella – steroidy np. Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne. potylicznego mniejszego. W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda. które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów. ropień) – usunięcie przyczyny. Stosowane dawniej duże dawki wit.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego .w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia. przeciwuczuleniowe. łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda . B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych. leków przeciwzapalnych . hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe. Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) .w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” . Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne. Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama .gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego. Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII. później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę. a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia).

najlepiej pantomogramu. ropni wewnątrz.Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: . w okolicy zęba mądrości.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło. a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia. Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła. Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie.szczękościskiem . Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej.szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych.i zewnątrzustnych. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju.zapalnymi powikłaniami torbieli .powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych . W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami. jak: .ropniem okołomigdałkowym . Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: .zapaleniem kości . która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę. skrzydłowo-żuchwowej. W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid. podżuchwowej. a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych. ropowicy.anginą . należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy.objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie . Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej.podwyższoną temperaturą ciała.silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha . a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy). . . Jeżeli kieszonka jest dość szeroka.wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej . Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg.zapalenie kości . przygardłowej. Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy.zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej. zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej. w okolicy podjęzykowej.zapaleniem okostnej .zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych .

cylindroma). następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum.nieprzydatność w zgryzie . Mogą to być guzy egzo.raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) .lub endofityczne.nawroty stanów zapalnych . który wtórnie nacieka kość szczęki. jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich. Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa. . odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem. co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych. kwalifikuje się go do pozostawienia. Wskazania do usunięcia zęba stanowią: . Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej. W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement). W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby.brak miejsca w łuku . Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki.zgorzel miazgi lub ropne zapalenie . Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. to nacieka powierzchownie błonę śluzową. Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać. Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek. rzadko występuje postać brodawkowata.kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46.Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. Wyróżnia się: . Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale). Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną.raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris). Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła. Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia. Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia. Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki.

w okolicy skroni i karku. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu.Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego. Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia). Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości. Z czasem powstaje owrzodzenie. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. przeczulicę w tylnej części podniebienia. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. złe przyleganie protezy. zazwyczaj późne. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie. Objawy kliniczne. nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia. bóle występują poza gałką oczną. świadczą o naciekaniu . co utrudnia wczesne rozpoznanie. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. powstać może połączenie z zatoką szczękową. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego. a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. powodując nasilenie bólów głowy. podżuchwowych i szyjnych. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku.

Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami.a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa. Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej.łzawienie . laryngologiczne i okulistyczne. dużą wartość ma KT. Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. KT.badaniu rtg .klinicznym .Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym.zniszczenia ścian kostnych . NMR.jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi . .endoskopii zatoki szczękowej . sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego. szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki. który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę.rinoskopii przedniej i tylnej . Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi. Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny. Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych.a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne. a także USG. podżuchwowych i szyjnych. zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia.uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian. musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej. . przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa).wytrzeszcze gałki ocznej . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: . które stanowią: .rozchwianie górnych zębów .górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu. Rozpoznanie opiera się na badaniu: . zdjęcie pantomograficzne. z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka.zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej .

a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). Topograficzny podział.boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) . odległe przerzuty.I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki . najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury. nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki. Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego. Szczękowej.IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. IV – tylno-górny wewnętrzny.Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego. Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół. komórki sitowe. Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu.dno zatoki T2 (1) .nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) . W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki.II – przejście poza ściany zatoki. oczodół. wprowadził Ohngren. II – przednio-dolny zewnętrzny. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania. tym gorsze rokowanie.III – przekracza linię środkową. Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe). Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny.dolna ściana nosowo-zatokowa (3) .nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu . Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki. bez przekroczenia linii środkowej . guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie.ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) . Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) . dół skrzydłowopodniebienny) . III – tylno-górny zewnętrzny.

bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej. częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie. ucha. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka. skroni. Wydaje się zatem. Wiadomo.nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie. karku oraz ramienia. językowo-gardłowy.nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) . gałki ocznej. ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym. t. W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania . n.T3 (1) . Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona. uszno-skroniowy. czyli n. pieczenie i mrowienie języka. zaburzenie smaku. Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n.nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) . Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny. bębenkowa). że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych.nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi. Hoigne’a. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego. Sludera. metaliczny posmak w ustach. Silne bóle. Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym. Zespoły: Costena. szczytu głowy. a nawet skórę (2) . Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach. że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle. uszno-skroniowego z n. potylicy. Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego. Łucji Frey.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) .

zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego. Częstym powodem patologii są wady zgryzu. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną. dotykowymi). neuralgia nerwu pośredniego. Etiologia . Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. czy klonazepam. Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. stanowiącego drogę smakową. silnymi wstrząsami ciała. Może trwać około 15 minut. Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać. tzn. trójdzielnego. ból twarzy Hunta. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. Brak objawów zapaści naczyniowej. stosując karbamazepinę. ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. Ustępuje samoczynnie. halucynacjami. fenytoine. Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. Objawy Objawia się panicznym lękiem.bólów. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie. Tworzą go włókna czuciowe. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi.

Objawy Charakteryzuje się silnymi. wg wykładu w głębi twarzy. wyrostka sutkowatego. do szczęki. Leczenie Leczenie: .obwodowa neurektomia powyższych nerwów . nieprawidłowości anatomicznych nosa. – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n. przeszywającymi głęboko w uchu. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej.VII. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego.leki p/wirusowe. Promieniuje w głąb twarzy. Wg wykładu promieniują do ucha i karku. w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. ciał obcych w . częściej u kobiet. Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne. ślinienie. co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym. pęcherzyki surowicze w uszach. kłującymi.karbamazepina. zawroty głowy i zaburzenia smaku. . korzenia języka i gardła. Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. Ból nie jest prowokowany. strzelającymi. Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. górne. .Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim.wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. Bóle występują w uchu. szum w uszach. małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. towarzyszy mu łzawienie. stałymi i napadowymi bólami. Porażenie nerwu twarzowego. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej. wysięk z nosa.

inni autorzy uważają. Epidemiologia Rzadko występuje.nosie. sitowie. podniebienia. Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n. migdałków. do tylnej ściany gardła i barku. łzawienie. jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). szczękowy. Ból promieniuje do ucha. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. obrzęk policzka. Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne. Odczuwany jest w głębi twarzy. guza szczęki. nowotworów. wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. w okolicy podstawy nosa. który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo. dociera do zwoju. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe). Rozpoznanie . w głębi policzka. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej. Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. Konsekwencją jest jednostronne. czuciowe i ruchowe.podniebiennego. Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym. niedowład podniebienia. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. zatoka szczękowa) i podniebienia.

włókna czuciowe. Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej. Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa. .urazu (najczęściej) lub . oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze. .zabiegu operacyjnego (np. uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: .V – karbamazepina. Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n.Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia. W ostateczności silne.przeczulica skóry tej okolicy. Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból. usunięcie ślinianki przyusznej). Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę. ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n. Do uszkodzenia n. że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych. naczynioruchowe dla skóry. Objawy Do objawów w tym zespole należą: .wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki. W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego. fenytoina. oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne).zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu). ślinianki przyusznej. pieczenia. . uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. Uszkodzenie ich powoduje. Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia. uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: .wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz . że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry. Etiologia Powodem są procesy dot. Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego.

+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np.jest to doraźny sposób w ostrym stanie . językowo-gardłowego lub .czy mleczny czy stały 1. Leczenie Leczenie polega na: . który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy . śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny.struny bębenkowej. szczękościsku 4. gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3.napadowe..przecięciu n.ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): .odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4. .nawiercanie wiertłem przez bł. lub .nacięcie ropnia } w 90% bez .antybiotyki 2.sączkowanie } antybiotyków .usunięcie zęba do czasu.przecięciu (neurotomii) n. Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne .znieczulenie nasiękowe . piekące.usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów. cukrzycą) 2. powstaje w ten sposób sztuczna przetoka .ząb przyczynowy. zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować . Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan).blokadach. Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) . usunięcie zęba. palące.uszno-skroniowego. 48. drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3. Ropowica 1. parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej.Uformowany ropień Dorośli: . ustąpienie obrzęku. ostre ropne zapalenie tk. . OKW .ząb wielokorzeniowy usunąć.

Zakażenie ogniskowe: . OKW. Wady rozwojowe 8. Torbiele 3. a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku. Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2.ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk. Choroby niezapalne: .dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku . Choroby zapalne: . lecz. Wady rozwojowe b. Zaburzenia czynnościowe (zwiększone.pierwotne zapalenie ślinianek . zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6. zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym. Nowotwory 7. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49. Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5. 5.. Przetoki ślinowe Inny podział : a.kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena . resekcja korzenia.popromienne uszkodzenie ślinianek c. usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki. Zapalenia swoiste i nieswoiste 4.

USG.. Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek. przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk . radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz. kamica ślinowa.kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc. w zaburzeniach gospodarki wapniowo.bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków.rozpoznanie na podstawie: wywiadu.flebolitem. najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%). rozkurczowe. w chorobach enzymatycznych . następnie zapalenia. pantomograficzne).Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2. ogniskiem zagęszczenia kości.gdy występują objawy niedrożności .zachowawcze.gdy brak objawów niedrożności . przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1.wtórne zapalenie ślinianek d.fosforanowej.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5.Silny ból o charakterze napadowym. przeciwbólowe. kamieniem żylnym. bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa . badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu). Szczękościsk Leczenie: .lub zewnątrzustne. sialografia .środki ślinopędne.przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy. Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4. Torbiele f.kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3. zawiązkiem zęba.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty .badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym. Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek. kostniakiem. pozostawionym korzeniem. Nowotwory e.

Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem . w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie. KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY . . pieczenie spojówek. suche zapalenie spojóweki rogówek.usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg .przetoka ślinowa 4.marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1.. Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. wzrost limfocytów we krwi .bardzo rzadko .Zespół Sjogrena. naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień. nosa . przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce. zmniejszone wydzielanie łez . podwyższone OB.usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu .sialoza reumatyczna.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.obraz kliniczny . stany podgorączkowe.ropiń ślinianki 3.zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu .leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1. Rozpoznanie: . Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego. wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi.wysychanie.przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA . Z powodu zaniku tkanki gruczołowej.powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia .chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie.nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki.przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi.suchość w gardle i jamie ustnej . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej. drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni. zmniejsza się wydzielanie śliny.torbiel zastoinowa 2. gardła.

wzrost immunoglobulin IgG. IgH Różnicowanie: . IgM.sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate. w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć.Zespół Heerfordta .być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: .zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych . stany podgorączkowe.fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY. kamica ślinianek.z zespołem Mikulicza i Heerfordta . choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy. osłabienie. antyhistaminowe).objawy ogólne. witaminy A i B1 . przy paleniu papierosów Asialia. choroby psychiczne.spadek albumin . Zespół Mikulicza .zmniejszone wydzielanie śliny . jamiste ) .w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła.okulistyczne -neurologiczne .w nerwicy wegetatywnej. środki przeciwgorączkowe .dyssialia. oligosialia.pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3.zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego . arsen).reumatologiczne 2. ołów.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych .brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne . sialozy.środki ślino pędne ..etiologia alergiczna .witaminy A. wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości.okulistyczne: sztuczne łzy .z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. polekowa suchość jamy ustnej ( atropina. witaminy A i B complex . to kserostomia prawdziwa Np.suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: . histerii Leczenie: przyczynowe . B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. łzowych i końca języka .może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia. choroby gorączkowe.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. chudnięcie .

usunąć GRUŹLICA . promieniczak.guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi..osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak . wycięcie zaciągających blizn KIŁA . mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki . czasem usunięcie ślinianki.swoiste farmakologiczne . 0. operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI . po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .PROMINICA 2. próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: .kilaki . promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.rzadko .zakażenie może szerzyć się na kość. uraz.chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia.głównie ślinianki przyuszne .chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni.najczęściej jako ognisko wtórne .KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.wtórne naciekanie tkanek .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne.głównie w śliniance podżuchwowej . a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych .przy kile II i III rzędowej .antybiotykoterapia .sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: .stosowanie atropiny (tabl. usunięcie gruźliczaka.GRUŹLICA 3.0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne .swoiste farmakologiczne .chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły.

śliny.częste w śliniankach podjęzykowych . przeźroczysty).90% włośniczkowe.przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: . szybko powiększa się i może mieć postać mnogą.stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE.powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki. wyłuszczenie torebki torbieli 2.z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo .TORBIELE ZASTOINOWA . przewody. wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja.wycięcie przedniej ściany.związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi .okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia. miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne.najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej. zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący . USG Leczenie: . nerw twarzowy. rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia. badanie radiologiczne. nakłucie ( płyn ciągnący. uczucie ciała obcego .operacyjne 1. po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ.(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego).w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE . cienka torebka.owalny.uszkodzeniu może ulec miąższ. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej .brak objawów.całkowite wyłuszczenie torbieli. . naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia. który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej.charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości. więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE.ŻABKA-RANULA .pień lub gałązki .

tarczycy . Rtg. Acenokumarol – skierow. Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę.ch. czy wziął leki. przebyte IZW. Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki.ciętych.8-1. gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. sinice.ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu . 6. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5.jeśli przyjmuje Sintron. Czy choruje na cukrzycę. wynik INR w dniu zabiegu (norma 0. kłutych. najlepiej pantomogram . do lekarza rodzinnego.korzeni z miazgą zgorzelinową lecz. Leczenie: . Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K. poniżej 50tys. wady wrodzone. Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4. obrzęk.przed planowanym zabiegiem w j. Nadciśnienie: czy leczone.by był po śniadaniu.2). 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad. krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę. fizykoterapia ) . zmierzyć. powiększenie gruczołu.jaskra . Czy występuje alergia na leki. po lekach. penetrujących. zachowawcze . Założyć dren.choroby serca .zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. ran postrzałowych i jatrogennych. osłona antybiotykowa 3.chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu. Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy.chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50. chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2. Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia .Objawy: ból. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością.nadciśnienie . usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: . Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych.przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1. zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy.

znieczulenia czy współistniejących chorób. płuc.alergie – w szczególności na leki i inne np. niewydolność krążenia.dotyczy narządów i układów. W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta. porażenia) ( choroby tarczycy. ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność. wodobrzusze. ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne.zawód. perystaltyka . rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność .badanie j. Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. wilgotności. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia.ocena obwodowych tętnic i żył . Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych. brzusznej :wzdęcie. jod. (np.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny . ustnej. czynność wątroby i nerek. choroba niedokrwienna serca. pokarmy -przyjmowane leki . cukrzyca inne).neurologiczne: stan świadomości. zawał. Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania. uzębienie . rozedma) (bóle głowy. oddechowy. padaczka. oskrzeli. zakrzepica. . hormonalny. gruźlica. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal. OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania.osłuchiwanie serca i płuc . Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu. nerwowy. drgawki. astma.obciążenia rodzinne .używki . warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca. ruchomość stawów s-ż.warunki socjalne . omdlenia. obrzęki kostek. U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania .ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j. funkcje sensomotoryczne .czy był już znieczulany 7.. nadciśnienie.ocena sprężystości. wartość ciśnienia tętniczego . Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8.

elektrokardiogram. cukrzyca.stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np. Nazwa pochodzi od grec. rutynowo u M po 45r. Ścianę torbieli tworzy mieszek. tkanek miękkich.+ wiek. choroby nerek. choroby krążenia. Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51. Dodatkowo spirometria. koronarografia itp.morfologia krwi .j.stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. próby wysiłkowe. gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową. o ECHO serca.grupa krwi – przewidywana utrata krwi . składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki. i K po 55. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc.z.w. Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron. krążenia.koagulogram – choroby wątroby. nowotwory. leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy.przewidywana utrata krwi. Ogólnym. glikozydy naparstnicy . zaburz. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm. po radioterapii.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne. leczenie. płuc. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym. Torbiele: kości. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek. objawy. niezębopochodne. steroidoterapia. warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej. steroidoterapia . badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: . otoczony torebką. środki moczopędne. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń. RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. układu krążenia. po radioterapii. U osób obciążonych chorobami serca. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski . zębopochodne.choroby wątroby. zaburz. rutynowo u wszystkich powyżej 60r. alkoholizm -próby wątrobowe . choroby wątroby. cukrzyca. przyczyny. glikozydy naparstnicy .ż.poziom płytek krwi. cukrzycą. krzepnięcia .

a wielkość .mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare. zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli). cylindryczny lub migawkowy. narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina. od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie. w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek.chirurgiczne usunięcie torbieli. masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry. Zawartość torbieli. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. Nabłonkowe a.wykazujący skłonność do rogowacenia. Zapalne 1)korzeniowa . Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich. Pindborga i Kramera I. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru. Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka. Torbiele szczęk (kostne) A. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg. bursztynowy lub brunatny.

Stosowane bywa bad. histochemiczne. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka. Zastoinowe C. Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu. guzami paranowotworowymi i zap. z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp.kości. Krwotoczna b. nakłucie.w zaawansowanych przypadkach. Różnicować z: nowotworami złośliwymi. przysieczny. przemieszczenie sąsiednich zębów. Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. brak oporu kostnego. W przyp. objawy zapalne.0g/100ml). Boczna szyi E. przeglądowe. Naskórkowe B. rtg ( zdj. . Ślinowa. Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu. kontrast do jamy torbieli. Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. Tętniakowata II. mikroskopowe. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . otoczony sklerotyczną obwódką. poniżej 4. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad. Kliniczne. Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. zaburzenia czucia przy ucisku na n.albo do światła torbieli). Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli. Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A. zastoinowa D. Torbieli zębopochodnych. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. zdj.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. warstwowe. Nienabłonkowe a. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. zewnątrzustne(pan tomograficzne.B. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej. niekiedy bad. owalnego lub okrągłego kształtu.guz. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach.

bez otoczki osteosklerotycznej. 8 i II przedtrzonowa . TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A. ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t. przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia.w szczęce. Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj. ROZWOJOWE T. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T. W przyp. Różnicowanie: guzy niezłośliwe.rozwija się w okresie.jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych.a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach). Leczenia zależy od: rodzaju torbieli. możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba. płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto. możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T. gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa. Wybór met. Zatoki szczękowej lub jej ropniak. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj. DZIĄSŁOWA.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą. Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli. półzłośliwe (gł. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany. wykrywana na rtg 3) T.lub parakeratozy -na rtg. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień.cystis primordialis. złośliwe oraz schorzeniami układowymi.rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego.cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł. rozmiarów. keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie.korzeniowej) . w I etapie. Występuje rzadko. Szkliwiak). kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem.kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t. PIERWOTNA. zap.ZAWIĄZKOWA. . wyłuszczenie mieszka w całości. lokalizacji. zapalenie kości.

t. torbiel środkowa szczęki.brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T.cystis globulo-maxillaris .cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T. t. boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm). wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T.korzeniową. korzeniowej ( rozdęcie kości. kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V. nie dając dolegliwości . PRZYZĘBNA .cystis parodontalis. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA . torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej).-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie. wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T.środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego. T. ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe. Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej. eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba .w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t. W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego. Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli. przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz. 3) T.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego.cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO. t. korzeniowych tj.wyrostka zębodołowego. -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową. a t.

przedsionka nosa. rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route). brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. cystis alae nasi.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione). -T. bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy. Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego. w okolicy bocznych siekaczy i kłów. cystis introitu nasi. Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach.z nabłonkiem w-warstwowym płaskim. mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. -błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych.-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. NOSOWO-WARGOWA.cystis naso-labialis. -Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej.cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą. skrzydełka nosa. nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T. -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu. Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli.początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg. . ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego. korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych. Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie .

przerzut . mięsak Ewinga. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t. ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany. kostniak. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą. śluzak. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne.Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. włókniako-nerwiak.korzeniowa i zawiązkowa. naczyniakiem. -na rtg t. ugina się przy badaniu dotykowym.postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka. Ognisko osteolityczne wg. przetoką tętniczo-żylną. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej. Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. guzem olbrzymiokomórkowym. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości. chrzęstniak. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. włókniste torbielowate zwyrodnienie kości. szpiczak.a w żuchwie-owalnego. zębopochodny włókniak. zębiak. W różnicowaniu rtg.opukiwania objaw drżenia ( fremissement).wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. Rozsunięcie korzeni zębów. włókniak kostniejący. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej.korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju. która może się okazać jamą torbieli. a zbieżne nachylenie koron charakt. Reckinghausena. ziarniniak kwasochłonny.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe. Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. W T. ch. Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. Różnicowanie z ziarniniakiem prostym.

Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli.naskórkową żuchwy.raka do kości szczęki. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli. metaplazja nowotworowa. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu.DWUCZASOWEJ.prostota zabiegu i mała rozległość. dwuczasowość operacji. a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem.cystotomia. WADY. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat. rozległa torbiel żuchwy. Partscha. dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora.wgłobienie czy odbarczenie. cystectomia. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka.exstirpatio. zropienie torbieli.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). białe krwinki i kryształki cholesterolu. PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku. odwarstwia go od podłoża. rak pierwotny i t. met. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. WYŁUSZCZENIE TORBIELI. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest. U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą. konieczność stosowania obturatora.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate. możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met. torbiel szczęki wpuklająca się do nosa. usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli. ZALETY MET. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat. aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli.

II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne.szczęki zropiała . brak wznowy i metaplazji nowotworowej. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów. wzrost temp. hydroksyapatyt. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. podskórnego lub zapalenia kości. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho. Jama kostna wypełnia się skrzepem. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny.należy przesłać do bad. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. Hist-pat. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego.naciek zapalny otaczających tkanek. Modyfikacja Drozdowskiego met. wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach. Beauvisa lub poziomego.zdjąć szew i przepłukać jamę. wyłuszczenie mieszka w całości. T. Zapobieganie. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli. śluzówkę. kość i torebkę torbieli.. Postępowanie. a torbiel do wyłuszczenia. szczególnie w szczęce. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj. biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy. wieku chorego.

wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego. martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów. resorpcją guzów. szczególnie guzem Pindborga. ale wyraźnym ograniczeniu. samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami. Leczenie.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym. Zatoki szczękowej. zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T. URAZOWA. powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią . częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej. guzami zębopochodnymi. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli.może dawać objawy podobne do ropnego zapal. KRWOTOCZNA. kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz.

surowiczo-śluzowa. śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego.-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem. w zależności od położenia torbieli. naczyniak. powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę. Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz.naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t.cystis e retentione -należy tutaj t. ślinowa. cienką torebką. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny.lub wewnątrzustnego.ślinianki podjęzykowej. zęby wśród gęstej.cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego. włosy. urazowy. -T.śluzowej jamy ustnej. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu). TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją. miękką spoistością . Wyglądem z przeświecaniem zawartości.zastoinowa może występować w bł. 2) T. jak masy łojowe. ZASTOINOWA. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt. zastosowaniem przeszczepu kostnego. włókniak). w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy. obecnością śliny lub śluzu. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi. zagęszczenie śliny. guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np.

Kliniczne. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca). Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej. wargi. rzadziej ślinowego -to miękki. Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. brak przyczyny zębowej). Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej. bad. 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw. .wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki. 1)wyłuszczenie torebki torbieli. -różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA. śluzowiak zatoki szczękowej T.z kontrastem w torbieli lub sialografią. t. rzadziej przyusznej.ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem. ŚLUZOWIAK. które utrudniają jej wyłuszczenie.ZASTOINOWA WARGI.skórzastą dna jamy ustnej. Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. przezroczysty). usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj.przeglądowe. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści. Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem. najczęściej zatoce szczękowej. niebolesny. ślinianki podjęzykowej.z kontrastem).skórzastej-obecność gęstego. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T. chełboczący.mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa.-rozpoznanie: bad. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t. śluzowiaka zatoki.cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli. -rozwija się bezobjawowo. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej.w przypadku t. rozstrzyga nakłucie. Marsupializacja.

usg. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem. od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając. co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej.SKRZELOPOCHODNA.w mieszku nabłonek wałeczkowaty.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. z cięcia wzdłuż szyi. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi. chełboczący guz w okolicy bocznej szyi. guzy np. BOCZNA SZYI. BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T. zapalenia. ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż. nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka.szyjnej wewnętrznej.ŚRODKOWA SZYI. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu. przemieszczona tarczyca. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny. Powikłanie zabiegu.cystis colli lateralis. T. T. zezłośliwienie w kierunku r. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia. zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych. nerwów. po czym zakłada się ssanie czynne Redona. tłuszczak.uszkodzenie n XI.płaskonabłonkowego -bad. guzy kłębka szyjnego. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym.cystis ductus thyreoglossi. Histologiczne.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T.przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia . należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole . którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. Warthina). PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku. naczyń. niebolesny.

niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. wklęsłej. przebiegającym równolegle do dołka stawowego. jest wypukła.GUZKA STAWOWEGO. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY.fossa mandibularis . wypukłej. t.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. guzy przytarczyc i tarczycy. szczególnie z przodu i z tyłu.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego. FIZJOLOGIA. Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY.tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką.skórzastą i naskórkową. Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY. PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k.jest uwypukleniem kostnym.części PRZEDNIEJ. Dolna .ANATOMIA. Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła. przylegającym do dołka stawowego. W odcinku tylnym.jest wypukłym walcem kostnym. oddzielona od niego chrząstką stawową. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej.DOŁU ŻUCHWOWEGO. znacznie grubszy w częściach brzeżnych. Osiągając tu grubość 3-4mm. Jest cienki w odcinku środkowym. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę.językowe). Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ. Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym. Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego.

skroniowej do szyjki żuchwy.chrząstkowo-skroniowy -dolny. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe . od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy. Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO. auriculotemporalis) .chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. SKRONIOWEJ. Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej.powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k. Ściana torebki jest grubsza z tyłu. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi. Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi. Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale). Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi.jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. Wg. poza tym cienka. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. Nie przypisuje się mu większego znaczenia. Przyczep torebki na k. Jest ona tak luźna. stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY. skroniowej jest prawie kolisty. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego. Obejmuje on guzek stawowy.

PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala. Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe.N. Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ. Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. odchodzących od t. Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie. podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu. ŻWACZOWY (n. ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych. massetericus) i N.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE. co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu. obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy .głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz. ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3. w którą ruch się odbywa.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają. Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar).ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE. UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie.

bródkowo-gnykowego. z tym że tylne włókna m. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY. Drogę powrotną wykonują mm. -RUCHY BOCZNE. łopatkowognykowego i m.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi. Dna jamy ustnej i tylnych włókien m. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m.skrzydłowy boczny LEWY. GNYKOWEJ. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego. -COFANIE ŻUCHWY. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej. rylcowo-gnykowego. żuchwowo-gnykowy tej samej strony.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II.jest możliwe dzięki działaniu mm. przedniego brzuśca m.żwaczy.NA PRAWO-m. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: . Konieczne jest przy tym USTALENIE K. ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre. skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych. -UNOSZENIE ŻUCHWY.skroniowego.dwubrzuścowego.odbywa się głównie dzięki pracy mm. strony przeciwnej. mostkowo-gnykowego.

WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO.contusio 2) Wylew krwawy.TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.trismus 2) Przykurcz.fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV. NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI.fraktura proces sus condylaris V.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI . OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ.

rozciągając się od szczytu piramidy k. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi.pod nim n. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne. skroniowa i potyliczna. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki. poniżej I gałąź n.skroniowej.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53. klinowej. a także I i częściowo II gałąź n. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k.niżej II gałąź n. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy.n. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA. tzw. odwodzący. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA.trójdzielnego. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej.okoruchowy. Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej. odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki . biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę.zatokę kolistą. które nadają jej charakter ciała jamistego.trójdzielnego. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła. ciemieniowa. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi.bloczkowy. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej.trójdzielnego. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni. okoruchowy. N. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. bloczkowy. które łączą obydwie zatoki jamiste. Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły.

którymi mogą być m. Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej. zapalne. VI n.szyjnej wewnętrznej oplatający t. p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego.czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia. upośledzenie ostrości wzroku jedno. 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie.przeczulica . zawiązkowe. Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej.światłowstręt . wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej.in. Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi. Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. . Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj. rozwojowe. zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych. -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa). przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t. śmiertelność 15-30%. lecz. -powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia. Leczenie miejscowe tj.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. III. IV. PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym.3) splot żylny t.silne bóle głowy . 54. korzeniowe oraz zębopochodne.obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: . szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki. Jest groźnym dla życia powikłaniem.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n. Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło. V . tarcza zastoinowa na dnie oka.

co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF . erytrocyty. globuliny i nukleoproteiny. IL-1) a także keratocyty. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka. leukocyty. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. W ich wnętrzu powstają jamki. nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. wytwarzając większą. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. krwinki białe i czerwone. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki.IL-6. Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. albuminy. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego. W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. fibroblasty. rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. które z biegiem czasu otacza torebka. tworzących naciek zapalny. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. osteoblasty.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji.W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. a następnie ziarniniak torbielowaty. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka . globuliny i kryształki cholesterolu. Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej.i plazmocytów. płyn opalizuje. TGF . sprzyjając wzrostowi torbieli. Atrofię uciskową. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. albuminy. otorbioną jamę. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli. Przyrost objętościowy płynu. komórki naskórka i odpowiednie enzymy. będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych. powodując ich zanik przez tzw.

• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran.BOCZNE SZYI.ŚRODKOWEJ SZYI. leczenie. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. wzmożone łaknienie. raczej względny niedobór insuliny. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. Etiopatogeneza T. szybkie narastanie objawów.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej.powstają z ekto. owrzodzenia. czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego. dawkowanie leków.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych. skłonność do kwasicy ketonowej. poliuria. niewydolności nerek. neuropatii i retinopatii. mogą występować:polidypsja.T. powiększenie ślinianek przyusznych. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. osłabienie. suchość w jamie ustnej.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55. zatoki szyjnej. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek. spadek masy ciała. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy. poliuria. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego. 2) Typ II insulinooporność.miekkich. nerwobóle. poniżej 20 rż. T. tłuszczy i węglowodanów. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. czas podania ostatniej dawki insuliny. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta .

ZATOKA SZCZĘKOWA. zaburzenia koncentracji. SCHORZENIA ZAPALNE. przyśpieszone tętno. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. kołatanie serca. Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych. U noworodka mają wielkość ziarna grochu. głód.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce. zaburzenia widzenia. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. który łączy zatokę z jamą nosową. gdyż już w 5m-cu życia płodowego.hiatus maxillaris. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę. ZATOKA SZCZĘKOWA- . co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji). Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki. słodka herbata. wzmożona potliwość. bóle głowy. zimne poty. Rozwór szczękowy. zębodół kła natomiast leży przed zatoką. można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. ROLA. POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka. bladość. 24cm.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. 2. drżenie ciała hiperwentylacja.5-2mg glukagonu.ANATOMIA. Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie. zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. osłabienia. Pojemność każdej zatoki wynosi ok.8 mmol/l (50mg/dl). sok owocowy). parestezje. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego.

które ustępuje po kilku dniach od urazu. tj. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie. To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim.zapalenie migdałka podniebiennego . Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej. Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu. 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej.(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm. Zablokowanie odwodzenia żuchwy. policzka i skrzydła nosa. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej.zderzaka” twarzy..57. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np. później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. 58. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej. Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu. uderzenie pięścią. złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego .

. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej.ropne zapalnie migdałków podniebiennych . Zaburzenia funkcji połykania. niekiedy oddychania 5. skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1. podjęzykowej. Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli. Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: .wewnątrz. Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) .zakażenie zębopochodne 1.wg Krysta objaw różnicujący 3. zaburzenia oddychania 2. skrzydłowo-żuchwowej. Chrypka 4. obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: .asymetria cieśni gardła 4. Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2.utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych . Szczękościsk ( rzadko ).zapalenie ślinianki podżuchwowej . Trudności w połykaniu i mówieniu.chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej. Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7. zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: . Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6. Silny ból promieniujący do skroni 3.zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej.

który będzie objęty wiązaniem ligaturowym. Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. 1. Jest najłatwiejsza do wykonania. Jest wykonana podobnie jak szyna gładka. czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu. WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. Szyna Tigerstedta rozporowa. SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE. a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych.do śródpiersia . Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka. Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę. Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm. z tym. podskroniowej . Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić. Szyna Tigerstedta gładka.ku górze do przestrzeni skrzydłowo.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo.do jamy czaszki 59. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. z pętlami i z równia prowadząca. 2. że liczba zębów powinna być taka. opróżnienie ropnia i drenaż.żuchwowej. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego . rozporową. szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych. Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach. Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi. Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury. aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego. Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. skrzydłowopodniebiennej. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego.

że: . jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych. są używane przeważnie w pierwszej pomocy. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. 4.5 mm. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy. 5. M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych.3. Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej. pod warunkiem. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. Różni się od gładkiej tylko tym. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. Standardowa szyna Tigerstedta. Szyny druciane standardowe. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej. 8. Szyna Tigerstedta z pętlami.kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym. Szyna Hammonda. Standardowa szyna Hauptmeyera. WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera. Jest modyfikacją szyny gładkiej. SA one doginane w kierunku dziąsła. 7. Jest rzadko stosowana. 6. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. Różni się od szyny Sapera tym. że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. ale muszą od niego odstawać na 1 mm.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny.

a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej.nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową. unieruchomione).jest to odpowiednik szyny Tigerstedta. UZĘBIENIE MIESZANE .zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: .zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów.jeszcze lepsze . Iry (2-szczękowe).jest to najprostszy sposób unieruchomienia. ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane .w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego.całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego .6 lat mają: .jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe.zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy .ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 . dogięta na modelu gipsowym .pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej .można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach . a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych .szyna jest dobrze dopasowana do zębów.zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. . oczkowe (2 – szczękowe) . ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego. jeśli może zaburzyć oddychanie . Przy złamaniach z żuchwie .dzieci w wieku 7-11 lat .

. wymiany na szynę Tigerstedta . pierwotnym.reflux.Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn . Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby.unieruchamianie dwuszczękowe – Iry.choroba alkoholowa . znaczne przemieszczenie odłamów.nieleczenia .pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych.braki zębowe .rozległości obrażeń . usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu.astma . Innymi czynnikami.zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem . Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi. krwiaki.złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy. zanieczyszczenie ran ciałami obcymi. a także niektóre schorzenia ogólne. choroby przemiany materii itp).choroby serca i stany lękowe .ciąża . które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich.ząb w szparze złamania . oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: .padaczka .są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np. służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia . jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień.unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe . Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym.zęby rozchwiane . Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań.bulimia. wymioty . choroby wyniszczające.uzębienie mleczne . szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania. w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem. anoreksja . Zakażenie.niedrożność nosa . Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte.nieprawidłowego leczenia .

niekiedy z przeszczepem kości. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu. Występuje po złamaniach szczęk u dzieci.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. jest promienica. Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”.s-ż. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg.Naciek zapalny ropień. wypełniona ziarnina i martwakami. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. jeżeli wydzielina zalega. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. szczelina złamania staje się nierówna. szczególnie żuchwy. Staw rzekomy (pseudoarthrosis). Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. Niedorozwój zatok szczękowych. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. a nawet połowy twarzy. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. . i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. ropowica przestrzeni okołożuchwowych. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad. szeroka. wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania. Leczenie je ortopedyczne. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s. Rtg – końce odłamów zaokrąglone. rzadziej kości jarzmowych i szczęk. Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. wygładzone i pokryte kością zbitą. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy.

sercowego. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: . ciśnienie krwi b. gdy .nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle. Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne.postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. U pacjentów z chorobami ukł. Ocenia się. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. zaburzenia widzenia. nudności. należy wezwać pogotowie (bezpośr. 81K. zagroż. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B. Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Z współistniejącym bólem w kl. odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją). Choroba niedokrwienna serca. OUN) -ból w klatce piersiowej . że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze. tylko w 70% rozpoznawane. Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg.spowodowane lękiem czy bólem .nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów. Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80.duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m. Postępowanie: 1. świadomości (objawy uszkodz. Potylicy). wysokie a stan ogólny chorego zły.wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. piersiowej. Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych.60.bóle głowy (najcz.89 mmHg. 72K. Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły. sercowego –pogotowie. Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg. rozpoznane w trakcie zabiegu chir. Postępowanie z chorym.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane . Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: . 183B. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone. Nadciśnienie t. nie na leżance. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu). życia ) 4. nadciśnienie leczone ale niekontrolowane .nadciśnienie przemijające . wymioty. co najmniej 5 min.

wieńcowej.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl.przerwać zabieg . Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . karku. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg . ramion.szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji . sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu. czkawka.ból dławicowy. pozycję leżącą .brak możliwości kontroli ciśnienia . gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi. . zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego. Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg. spocony. . zapalenie. Ekwiwalent bólowy (objawy). który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny. Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty. wstrząs.bóle zuchwy. Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja.podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę. nadbrzusza. charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl. Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. wymagają zmniejszenia dawek o połowę.zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język).zapewnić komfort. Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen. Pacjenci.zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. wieńcowej). Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: .) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu.jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. zębów. który nie ustępuje pod wpływem nitratów. zmierzyć ciśnienie krwi. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki). t.blady. piersiowej. Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego. Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. dławica Prinzmetala (zwęż. jest to stan zagrażający zawałem m.podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. a m-ca nie można określić. zator. tachykardia.w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem. spłycenie oddechu. duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) . stabilna choroba wieńcowa.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki . . niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości. Ból tępy. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany. Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują.

żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie. lód. choroby wątroby. Z kości przez jej zmiażdżenie. dostęp do żyły. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. spłyceniem oddechów. dextran). u których NIE ZSZYWA się zębodołu. podanie płynów (NaCl. cukrzyca. To: próba Valsalvy. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. Tlenoterapia. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. szczególnie kończyn. zasłabnięcie. Odczuwany jako kołatanie serca. DIC. naczyniowe. . szczególnie u dzieci. * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m. Często u osób z nadczynnością tarczycy. płytkowe. ochłodzeniem skóry. nadciśnienie. ucisk na gałki oczne. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np. zblednięciem powłok. Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. wadą mitralną. masaż zatoki szyjnej. Miąższowe przez wosk chirurgiczny. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. kobiety w trakcie miesiączki. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. sercowego. w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. stosowane są również kleje tkankowe. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. szpital. Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. niedokrwieniem m. deslanosid. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. niedokrwistości. Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A. miażdżyca.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). X. sercowego.

proakceleryna (czynnik chwiejny.Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia.prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII . przy poziomie płytek poniżej 50tys. Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę). von Willenbrandtta (cz.5-3 (norma 0. ambulatoryjnych ranę zszywa. 1. Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l. zębodół zaopatruje się spongosanem. Epsiaminokapronowy 2 amp. K dożylnie 2. odstawić leki i przejść na heparynę. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j.czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) .8. wit C 1000mg. Sintron. Zalecane pojedyncze ekstrakcje. Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I . Dikumarol. w 5%glukozie 250ml lub NaCl.protrombina * czynnik III . ustnej w warunkach szpitalnych.czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI . Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz. ac-globulina) * czynnik VI . VIII. w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po.tromboplastyna tkankowa * czynnik IV . Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw. uszkodzenia śluzówki. czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu.globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A.W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych. IX. Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys.1. cyclonamina 2 amp./mm3). Preparaty te podaje się przed. Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem. przy krwawieniu podać wit. rutinoscorbin.zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B. antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. 2. czynnik Rosenthala) * czynnik XII . Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę. osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi. aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy). PTC) * czynnik X .2). AHG) * czynnik IX . hemofilia Bcz. mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C. konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu.akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII . można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem.fibrynogen * czynnik II . hydrokortyzon 100mg. o ile sama tamponada nie jest skuteczna.zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V .

Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość. .5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR. pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki. FSF czynik LakiLoranda. Pogłębienie przedsionka wskazania: .wrodzony płytki przedsionek . co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym. wytworzenie skrzepu.czynnik Fletchera * kininogen . wlew dożylny dextran 40000 i 0. Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej). Odwarstwia się płat śluzówkowy. fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech. Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0. Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek. 62.9% NaCl. 61.nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi. natomiast bardziej elastyczne. ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się.stabilizujący włóknik (fibrynaza.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła . Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej. którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami. W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii. transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina .* czynnik XIII .czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek. Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej. Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg. pogrążonym.

. Leczenie polega na zapewnieniu . 63. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią. od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający. jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje). szczelina złamania staje się nierówna. której brzeg jest dobrze odgraniczony. szeroka. ropień.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) . W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG. .naciek zapalny.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych.opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. szczególnie żuchwy jest promienica. . wypełniona ziarniną i martwakami. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki. Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji. W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. uschniętego drzewa. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. TK i MR. a tzw. W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. Po 8 tyg.

Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci. Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną. . Leczenie jest ortopedyczne. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk.prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości.zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. Przy porażeniu zarówno mowa. jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone.zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego. . Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). W języku rozróżniamy nasadę. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. 64. wygładzone i pokryte zbitą kością. Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym.zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. jeżeli wydzielina zalega. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. tzw. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. bruzda graniczna (sulcus terminalis).staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów.Język – budowa. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi. jak też żucia i połykania. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. postępowanie w przypadku ropnia. czyli grzbiet języka (dorsum lingua). trzon i koniec. rzadziej szczęki. powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości . funkcje. . . . niekiedy z przeszczepem kości. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny. . Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone.

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

rodzaju .kostnina powstaje ze wszystkich ww.intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne. a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę . ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew .u starszych – ok. 4 tygodni .stanu ogólnego .stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3.68. 8 tygodni Zależy od: .z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek .wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów .w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych. 6 tygodni .wieku chorego .z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty .osteoblasty wytwarzają fosfatazę. TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .zanika obfite unaczynienie . ale jeszcze podatna na przesunięcia .odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69. a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę . czyli ziarnina .krwiak ulega wchłonięciu. która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości.w średnim wieku – ok.) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: . TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ . Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry.GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI .miejsca złamania .po 3 tygodniach jest już dość spoista. kości i z okostnej .od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1. dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2.u dzieci – ok.

mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami .histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka .przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste. a czasem powierzchowne kilaki. błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków. w razie potrzeby. błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej. a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania .schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych . należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) .leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego.występuje na wargach.nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) .owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok. które mogą ulegać owrzodzeniu . rumienie.5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) . często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki .zaczerwieniona.leczenie jest przyczynowe. wypełnieniami itp. stosuje się więc leki przeciwkiłowe . języku lub wardze .na części śluzowej mogą występować pęknięcia. ostrymi brzegami protez. prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry. 0.w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe. mogą prowadzić do przemiany nowotworowej .w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) .leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi.zmiana o wyglądzie brodawki . nierówności.1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) .owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami. policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) .leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek. które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne.) .

najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) . gdy dochodzi do owrzodzeń .5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) .możliwość zezłośliwienia wynosi 0.zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin . często u kobiet w wieku przekwitania . wyrostki zębodołowe.występują zwykle na podłożu neurogennym. opalizujące zmiany III st – wyniosłe. twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną .wg.z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin.leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących. niedokrwistość.charakteryzuje sie niedokrwistością. B.stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . wargi .występuje na skutek niedoboru żelaza .może być ograniczona lub rozlana . nawyk przygryzania policzków.najczęściej u mężczyzn (94. żelaza. zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp. PP i B complex .miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. jak: palenie papierosów.jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia.9%). czynniki jatrogenne. rzadziej podniebienie. Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe.-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej . . prądy galwaniczne. używki itp. niedokwaśnością.są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków. dno jamy ustnej. ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) .leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek.klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej. a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe. B2. głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia . rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy). bruksizm. . do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia. obrączki czy tarczki na języku .4%). . brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła . głownie A.

(promieniowce. częste beztlen. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt. lecz. Zwykle występują w obrębie twarzy.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej. przyczynowe (usun. szyi i jamy ustnej. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń. dynamiki.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B. ustnej. co umożliwia rozcięcie. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3. PP.ustnej. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. mieszanych. Złożona budowa Różnorodność postaci. trudność określenia wrót zakażenia. Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie. wykluczyć nowotwór 2. procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. nacięcie. preparaty żelaza 70. Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. możliwość krwionośne i limf. Sąsiedztwo OUN i Zagroż. Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5.) j. oddychania 4. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. oka. ale wręcz odwrotnie. rozprz.

5 oraz 6) . o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany.nosa. zatok obocznych 6. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. chir. brak zastawek. wolniejszy przepływ krwi.. możliwość nakłucia ropnia 71. haluronidaza. Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza. Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek.

żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa . klinowo-podniebienny. szczelina oczodołowa dolna. tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa.o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły. o Wzdłuż nerwu żuchwowego. żyła oczna górna i dolna. kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. kanał skrzydłowo-podniebienny.

spowodowanego zwolnieniem akcji serca. 73. W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. Jest to stan chorobowy. W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca. Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych. Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . przy nawet lekkim ucisku. w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici). Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m.

Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej. przebyte urazy szczęk. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy . rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła. Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg. dziedzicznośc. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe.polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. zatoki szczękowej. co odpowiada mieszkowi zębowemu . Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości. zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. prawidłowo zbudowany.przy podstawie wyrostka kłykciowatego. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości. Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia. dolne kły i dolne siekacze. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości. Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica. że znajduje się bliżej kliszt rtg. zniekształcenia porozczepowe.Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością. torbiele i guzy nowotworowe. Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . Korzenie są często zakrzywione. a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. połączeniu jej za pomocą . W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego. zaburzenie hormonalne. niedobory witaminowe. pantomogram).5 mm. 2. czyli od strony podniebienia lub języka.Zabieg odsłaniania korony zęba.

ucisk na ząb sąsiedni. Wynika to z ułożenia zęba w kości. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. 3. stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe. Jeżeli zatrzymany ząb. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis). cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. nerwoból objawowy. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej . ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową. jest położony podniebiennie. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. protetycznych i estetycznych. Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego.wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu. najczęściej górny kieł. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika. 74. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu.polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym.

pneumoniae. zapalenia zatok. zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). 75. malformacje tętnico-żylne. bakterie atypowe: mykoplasma. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki. pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane. budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. niektóre Gram ujemne (-). • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia. chlamydie. . W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. jodowy) i możliwość infekcji. funkcji. legionella. zapalenia ucha.

aureus. Bakterie g-. posocznica. roksytromycyna. oksytetracyklina. oleandromycyna???. dawercyna po.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po. zapalenia zyl. uszkodzenia wątroby i nerek. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek. zakazenia stawow i kosci.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+.po.colli. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza.iv. po. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+). Dalacin C. zakazenia skory i tkanek miękkich. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-. spiromycyna. hipoplazja zębów. zapalenia pluc typowe i atypowe. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. wtorne infekcje grzybicze. w tym E.iv. Pseudomonas Auerginosa.iv. Lincomycyna po. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. L i n k o c a m i d y : 1. Proteus. zapalenie kości. karmienie piersia. roitetracyklina. . modyfikowane. po. w tym S. doksycyklina. T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina. Klindamycyna.iv 2. zapalenie wsierdzia. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica. rowamycyna.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych. metacyklina. tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych. po. iv. Neisseria.gram ujemne (-).

Amoksil. Keflin. Duracef. Azlocylina. III generacji I: Rp. Zinacef.Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. po. Rp. p. Zinnat. Rp. Amoksycyklina. Ceftazidim. G-. Monaspor. II.iv. Ceftriakson. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. i. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. Cephalexin. Ampicylina. Timentin. p. kloksacyklina. Kefzol. Mefotoksyna. po. Keflex. bakterie G+: nieskuteczne. Rocephin. Mecylinam) -cefalosporyny: I. i. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa.v +Rp. Piperazyna. ureidopenicyliny: Enterobakterie. nafcylina. Mezocyklina. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. Claforan. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-. i. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+. Rp. p. V-cylina). Securopen. Temocyklina.v +Rp.o II: +Rp. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe. Aksetyl. Carfecillin.o.acetylomuraminowego w ścianę komórki. są antybiotykami drugiego wyboru . Cefobid. Rp.o III: +Rp. polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina.v. p. prokainowa. iv. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. Sefril. Tykarcylina. i. Proteus. Cefoperazom.o. Ceclor. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N.v. Tiar. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe.v. Cedax. Mandol. karbopenicyliny: Pseudomonas. działają silnie bakteriobójczo. farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej. Suprax. Baypen.iv. i. metycylina. Hiconsil. iv. Duomox. Cefaklor. Cefiksym. Carbenizylina. Mefoxim. rozpad komórki bakteryjnej.

Teikoplanina. tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych. kości i stawów. Rp. Proteus. i. Kliebsiella. Ciprinol. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-. moczowego.v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża. zakażenia układu moczowego.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy. . Oddechowego. tkanek miękkich.i. ototoksyczność. w tym układu oddechowego. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: . hepatotoksyczność. tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-. tkanek miękkich. karmienie piersią.o. Pseudomonas.o. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. p. tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna. nie dziala na Streptococcus). zapalenia ukl. Rp. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej). kości i stawów. Abaktal. i. p. p.i. nefrotoksyczność. Rp. Tarivid.bardzo szerokie spektrum G+ i G-. oporne na inne antybiotyki. p.S p e k t r u m : bakterie G+(S. Noliein. sulbaktam. Właściwy dobór antybiotyku .colli. Aztreonam.v Petloksacyna.o Cyprofloksacyna. Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2. G-(E. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1. kości. Otloksacyna. Tienam. iv  K a r b a p e n e m y .v.v Nortloksacyna. Imipenem. Ciprobay. Enterobacter.ciężkie. dróg moczowych. moczowego. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność.aureus. skóry.

Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi. torbiele. 76.zaburzenia hormonalne. po czym po upływie 6 godzin następne 1. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2. Czyraki twarzy 8. czasu leczenia i drogi podawania 4.0g/1godz. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe.Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem. Ropnie u osób wyniszczonych 5. Objawy uogólnionego zakażenia 7.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1. przewlekłym zapaleniem ozębnej. przed zabiegiem. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1.3. a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności.5g antybiotyku -Erytromycyna 1. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości.wady rozwojowe. następnie 0.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby.po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej.zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej. urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku . z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3. przed ekstrakcją. Ostre i przewlekle zapalenia kości 4. krzywica .Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem. Zapobiegania działaniom ubocznym 5. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim.z miazgą zgorzelinową. Ustalenie skutecznej dawki. Ropowice twarzy i szyi 3.0g/2godz. zęby z torbielą korzeniową.

ulożone podniebiennie. ewakuacja ropnia. szczękościsk. szczękościsk. zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3. usunięcie zęba .zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte. najczęściej jednostronnie. przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia. zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł. zapalenie kości.zapalenie kości.Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. skrzydłowożuchwowej.Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1. temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2. ropień okolomigdalkowy.Zabieg odsłonięcia korony zęba. ślinianki podżuchwowej lub przyusznej. ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej.Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej . ból promieniujący do ucha. angina.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego.Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej.

ptialiny. zawiera dużo mucyny. • Ślina – zasadowe pH. Najczęstsze schorzenie ślinianek. Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi.77. ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. węglan wapnia. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych. sole nieorganiczne. białka.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. nawracającym odczynem zapalnym. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: . wąskie światło. kręty. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. związki organiczne.

Objawy. w anoreksji. szkorbut). Głównie dotyczą ślinianki przyusznej. a zwlaszcza: u cukrzyków. Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych.nawracające. w czasie ciąży i laktakcji. Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia. u cukrzyków czu alkoholików).usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym).konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy). częściej. Patogeneza nie jest jasna. w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri. 2. w menopauzie i andropauzie. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu.• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból. pelagra. w hiperlipidemii. bulimii. czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych). w otyłości. wyniszczenia u alkoholików.silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego. sialografia Leczenie chirurgiczne. obrzęk śliniaki i jej ujscia. objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych.niedoczynność układu lub neuropatia (np. RTG. K:M 9:1. 3. wzmożona spoistość. nienowotworowe choroby ślinianek. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy.USG. przywspółczulny oraz leków psychotropowych. Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . można wyczuć kamień) • Badania obrazowe. niezapalne.

Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza. czynnik reumatoidalny. łzowych oraz końca języka.steroidy i leki immunosupresyjne.zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej. ból. przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby. obrzęk ślinianek przyusznych. z tendencją do strupienia. Zespół Heerforda • . złe samopoczucie. bóle mięśni i stawów. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki). zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. powoduje: trudności w połykaniu.40%. zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu.naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny. obrzęk ślinianek przyusznych.75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). zaburzenia żucia. zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów). obniżenie odporności organizmu. pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. • Oddechowe: suchość w jamie nosa. zwiększona liczba leukocytów. suchość błony śluzowej jamy ustnej.podwyzszone. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość. próchnicę zębów). • Brzuszne: przewlekłe. zapalenia opłucnej i płuc. w toczniu rumieniowatym układowym (20%). niewielkie podwyższenie temperatury.Powiększenie ślinianki. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek. jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek).

wadami zastawek. bądź też wszystkimi na raz. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu. z związku z krwotokim. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe. Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. septyczny. Wstrząs – uczuleniowy. toxyczny). neurologiczne i fizykoterapia. Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek.. rozstrzeniową. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. toxyczny.B comp. oparzeniem). Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne. w zwiazku z tamponada serca. płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78.zniszczenie w 80%. neurogenny. chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. . w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. zaburzenie składu chemicznego śliny. masywnym zatorem tet. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca. kardiomiopatią przerostową. często nieodwracalne. endokrynny. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. zaburzenie czynności w 50%.Występuje rzadko. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek. a często śmierci. 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. anafilaktyczny. zaburz. Dawka 60-70 Gy. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. ciezkim nadciśnieniem płucnym). wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny. objawy ogólne (stany gorączkowe. witamini A. osłabienie. Rytmu serca). płucnej.

kalikreina). a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. wykwity pokrzywkowe. ogólna. czynnika etiopatogen. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg . W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. sercowego. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m.5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. przyspieszenie akcji serca. leukotrieny. sinica obwodowa etc. chlodna. obrzek blon sluzowych. tryptaza. . pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem. swiad. przerwanie kontaktu z antygenem. gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym. a ponadto wzrost temp. kininy.Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu.2-0. serotonina. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. bladość. obrzek krtani. z tym. zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. skurcz oskrzeli (duszność). podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów. ale dowiedziono także udzial IgG. a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg).. jest to zatem szybko rozwijajaca się. i tlenek azotu. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. dynamiki oraz fazy wstrzasu. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy. Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom. metabolity kwasu arachidonowego. Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. histamina. obrzek Quinckego.

Plan dzialania: 1. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. miedzy innymi w tk przyzębia okw. która powstaje przy ciezkim zakaż.2-0. grzybami. przerwanie kontaktu z alergenem 4. H1 w dawce 25 – 50 mg. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min).agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn. Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2.c. choroba wrzodowa). natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. beztlen. (pwsk do podania jest padaczka. HAES-200.w.Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy.wezwanie karetki 2.5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5. mogą dopowadzic do . podanie tlenu 4-6 l/min 8. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7. W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. wirusami. pierwotniakami.. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego. Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii. zaburzenia rytmu serca. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji. w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10. plyn wieloelektrolitowy. którego terapie prowadzi się na OIOM. świeży zawal serca. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9. ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe. p/wsk do stosowania takie same j. np. padaczka. 5% glukoze. podanie l. bakt. teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m. nie przekraczając 40 mg. jednakże może być spowodowany gram +.

Krążenia Przysp. przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp. wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej. który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu. Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane). czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. . co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw.pok i układzie moczowo-płciowym).: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna.wystąpienia wstrząsu septycznego. Przem. Mat. polegają na monitorowaniu czynności życiowych. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow. Przysp. czynnika aktywującego płytki – PAF). Wstrząs często powodują m. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego. starzy. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek.in. uszkodzenia śródbłonka. jak też tlenku azotu. Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu. po operacjach na p. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. nowotworem. z cukrzyca. Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. dzieci. IL-6. wzrostu przepuszczalności naczyń. w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec).

Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. często pokryta potem. zwykle słabo wyczuwalne. obojętny. Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. tętno jest przyspieszone. Wiążą się one z limf. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. pobudzają je do wytwarzania cytokin. nie poruszać chorego bez potrzeby.• • złamania kości długich. w początkowym okresie wstrząsu. Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. T . ale nieco później staje się otępiały. Skóry Spadek ciśn krwi . plamiste zap. bezpośrednio po urazie. chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. ewentualnie unieść kończyny dolne. Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. Objawy: Gorączka powyżej 38. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. rana.9 stopni Erytrodermia – rozlane. septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych. Aureus i Strep. wezwać karetkę pogotowia ratunkowego. ułożyć go płasko z nisko położoną głową. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. chory może być podniecony. chłodna. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła. nie interesuje się swoim losem i otoczeniem.

oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. Zamrażanie powinno być powolne. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1. bóle mięśni. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. Nowotwory łagodne – zasady. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. bo daja wznowy. Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. T. wymioty. 79. Została stworzona molekuła V-beta. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem. Temp. Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu.5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie. wzrost stężenia bilirubiny. zawroty głowy. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni. –150 –180 stopni Celsjusza. Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii.Objawy narządowe: biegunka. Jeśli usuwamy to całkowicie. Chirurgia laserowa: . Do zamrażania używa się krioaplikatora. leukocyturia. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. ani radioterapii.

Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw. daje to ubytek cienia ślinianki. Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. 80. SIALOGRAFIA.w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz . gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym .. Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana. Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2.).aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3.w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast. a tym samym niszczenie kom.torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej .. również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej. ale powiedzmy.kamica ślinianek. która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek.Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich. w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji . OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią .w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >. WSKAZANIA: . 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat. . a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego .. Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej.wczesne zmiany sialodochitis. widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego. neo.

81. na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. TK. Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego. że lepszym badaniem jest USG. przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową. Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri).w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ). leżą w grzbietowej części mostu.ostre stany zapalne gruczołów ślinowych .uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze . Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi. Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego. brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem . o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: .jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor). podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi. w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis. Jądra krańcowe (nuclei terminationis). do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego. Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n. MR.trigemini). w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis). Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe.sialozy.trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu. Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n. . Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli). Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego. utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia. W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej.trigemini) leży w grzbietowej części mostu.nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone.

zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej. . która tworzy dla niego jamkę. gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną.Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. Zbiornik ten. Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana. wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa.oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego.meningea parva). Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej. otoczony przez oponę twardą. bocznie od trzonu kości klinowej. Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ). Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny. dążąc do nerwu żuchwowego. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. mniejsza. Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go. gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa.

Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa. instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój.meningeus medius). razem z tętnicą oponową środkową. a z niej do otworu okrągłego. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej. Ta ostatnia. Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki.tentorii). jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. okolicę zatok skalistej górnej.meningeus nervi mandibularis). zaopatruje ona namiot móżdżku. zaopatrująca przednią część opony twardej . jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową. Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną. do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa.ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n.mandibularis). Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi. wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r. Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów. w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej. w rzucie bocznym na guzek stawowy. . poprzecznej i prostej. twarzowego i językowo – gardłowego. Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego. Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia. to znaczy że nakłuto zatokę jamistą. Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła.maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n.Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego. Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r. Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. 2. 3. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny.

przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło.supraorbitalis). gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego. oddaje gałązki do jamy nosowej. Nerw sitowy tylny (n. Nerw czołowy (n. Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej. .ethmoidalis posterior). który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu. Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową.Do włókien pozazwojowych. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach.ciliares longi) do gałki ocznej 2. Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3. do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy.supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego. odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. Nerw nadoczodołowy (n. a poniżej nerwu bloczkowego.communicans cum n. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej. powieki i skórę.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej. dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1.ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej. cieńsza z dwóch gałęzi. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej. Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n. Nerw oczny Nerw oczny (n. który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej.frontalis). Nerw nadbloczkowy (n. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r. za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1. Nerwy rzęskowe długie (nn. przedłużenie nerwu nadoczodołowego.lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz. najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego. Nerw łzowy (n. obwodowych. 3) nerw nosowo-rzęskowy. 2) nerw czołowy. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy. Gałąź boczna (ramus lateralis n. gdzie zaopatruje spojówkę.supratrochlearis). 2. który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową.zigomatico). Nerw nosowo-rzęskowy (n. dołączają się też włókna współczulne.

radix symphatica. 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria . 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare. Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy. ruchowy od nerwu okoruchowego. o wymiarach 2x2 mm.ciliares breves) w liczbie 3-6. zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa. czworokątny.. Nerw podbloczkowy (n. biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym. otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej. leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego. W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr.infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej.ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki. gałąź nosowa zewnętrzna (r.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi. odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego. Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn. radix brevis). Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski. prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy. Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi.nasalis externus). . łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej.nasales anteriores laterales). Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari). zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. radix media) od splotu współczulnego. Nerw sitowy przedni (n.nasales anteriores mediales). biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis). w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa. stanowiąca korzeń czuciowy. Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni). Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej. Główną jego gałęzią jest: 4. przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa. w woreczku łzowym. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr. Jedna z tych gałęzi.

2. dostając się na twarz. albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek. Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego. Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. Nerw podoczodołowy (n. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego. Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi. a potem do kanału podoczodołowego. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy. wchodzą do kanalików kostnych.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. doprowadzając do niego włókna czuciowe.alveolaris superior medius) często nie występuje.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole. Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn.Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr. Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka.pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. który opuszcza przez otwór podoczodołowy. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. tworząc splot zębowy. a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n. gałąź dziąsłowa górna.żuchwowego). Gałązki te (rami nasales)zespalają . które dzielimy na trzy grupy: tylną. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej.maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. w tylnej części bruzdy podoczodołowej. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową. zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi. na guzie szczęki. gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna. 3. Jedna z tych gałązek. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. w liczbie 2-3. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi. Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół.alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. 1. środkową i przednią. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie.Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr.alveolares superiores). Pozostałe gałązki.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r.

długość jego wynosi około 5 mm. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr. to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. w okolicy przyszcztowej. który wówczas je unerwia.podniebiennym. Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych.zygomaticofacialis).gingivales superiores).zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym. Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości. Jeżeli nie istnieje. ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny. tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni. Gałązka dolna. które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki. Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum. albo cienkim kanalikiem kostnym.dentales superiores).się z nerwem nosowo. gałąź jarzmowo-twarzowa (r.nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr. zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości. środkowych i przednich tworzy w kości. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr. czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej. Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior).zygomaticotemporalis). zwróconą do dołu skroniowego. czy nie. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%. Górna z nich. nerwy zębodołowe przednie w 25%. Wytwarzają go korzenie: . splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów.labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n. zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. Rozgałęzia się w przedniej części policzka. Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych. gałąź jarzmowo-skroniowa (r. Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego.

petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a.pterygopalatini. są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi. n.petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego.radix facialis. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa. zwanym bruzdą nerwu skalistego większego. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową . nn. Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia. współczulny. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien.carotis int. ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1.nasopalatinus Scarpae). Korzeń przywspółczulny. Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego.canalis pterygoidei s. Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. 2)Nerw skalisty większy (n. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego. przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich.1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2.Vidianus). Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego. odchodzą od nerwu twarzowego.Gałęzie nosowe tylne górne (rr.nasales posteriores inferiores laterales).nasales posteriores superiores mediales s. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi. 3)Nerw skalisty głęboki (n. Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego. n.nasales posteriores superiores). które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym. Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój.). czuciowe. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze.petrosus major. przywspółczulny.septi nasi) przegrodę nosa.nasopalatinus. a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr. Włókna przywspółczulne. Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. n.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie.sphenopalatini). gdzie przebija chrząstkę podstawną. nie ulegając przerwie. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n.Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr.

Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior. Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej. Nerwy podniebienne (nn. zwana nerwem podniebiennym środkowym (n.palatini minores). Zarówno nerwy nosowe. Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka. Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n.zygomaticus). Nerw podniebienny większy (n. w którym droga nerwowa ulega synapsie.przewodu nosowego dolnego i środkowego. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej. . które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej. zespalając się z jego końcowymi gałązkami. 3. Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne. Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego.lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis). nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n. 4. 5.Gałąź gardłowa (r. Mała gałązka. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym. a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne. Od zwoju.petrosus major).intermedius) do nerwu skalistego większego (n.pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze.orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną.palatinus medius).Gałęzie oczodołowe (rr. stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową.

która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym. W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. wiedzie również część ruchową. Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. w okolicy oczodołu i w szczęce. następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia. n.buccalis. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia. 1. Nerw językowy (n. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust. później między gałęzią . Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza. w końcu na boczną. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. czasami możr w ogóle nie istnieć. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa. W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego. 2. Tu rozpada się na gałązki końcowe.Nerw policzkowy (n.buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego.mandibularis). zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem. Przebiega bocznie od tych gałązek. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części. zaczerwienienie i obrzęk policzka. ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego. Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu. do ucha i do barku. Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. potem przedostaje się na stronę przednią. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej. czuciowy. Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej. promieniujące ku tyłowi głowy. znany pod nazwą zespołu Sludera.

przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy. następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej. zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę. Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n. oddaje do niej delikatne włókienka. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego. Nerw zębodołowy dolny (n. XII nerw czaszkowy i n. skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej.tonsillares). Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego. oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej.subligualis.isthmi faucium).sublingualis. W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową. a rozgałęziające się w języku. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym. która wiedzie włókna dośrodkowe. Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na . które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale). gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego.communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego.communicans cum chorda tympani). Jest to nerw podjęzykowy (n. Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej.żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa.linguales). Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe. 4. smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne.hypoglossus. Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych. z którymi łączy się zwój podżuchwowy. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej. gałąź nerwu językowego. W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. jednak biegną z nim również włókna ruchowe.mylohyoideus). Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r.

pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny. . W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n.meatus acustici externi). od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr. unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową. przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr.temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej. unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej.dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr. przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi. Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior). przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej. 4. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego. Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior).articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego.auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową. f)gałęzie stawowe (rr. zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r.parotidei). Dalej. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej.Nerw uszno-skroniowy (n. Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy. Na uwagę zasługuje to.mentalis). owija się koło niego. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego .gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy. b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n.wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy. Po drodze oddają gałązki do ozębnej. Nerw zębodołowy dolny. już jednolity. dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego. by rozpaść się na swe gałązki końcowe. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną.membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr. że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej.alveolares inferiores posteriores et medii). Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową. Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym.

pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. kieruje się na zewnątrz.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n. leżący poniżej otworu owalnego.temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. Są to włókna czuciowe.massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego. e)nerw żuchwowo-gnykowy (n.petrosus minor).pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego.Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n. gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego.pterygoideus lateralis). Zwój uszny (ganglion oticum). Korzeniami jego są: 1. tam odłącza sięod niego.tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej.masticatorius). Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n. 2. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego.auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych. 5. Często zawiera również włókna czuciowe. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza. a także przywspółczulne. Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe. towarzysząc nerwowi policzkowemu. b)nerw skrzydłowy boczny (n. Tu . d)nerw żwaczowy (n.Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego. krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n. Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego.Nerw żuciowy (n. a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej. po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn.g)gałęzie uszne przednie (rr. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego.odchodzi od pnia.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy.

2)korzeń przywspółczulny.parotidei). Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris. który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej. Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione.meningeae mediae).communicans cum chorda tympani). dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare.petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających.facialis).communicans cum n. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a.mandibularis). będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego. Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria). Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r. Zwój uszny ma też inne połączenia. 3. z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r. leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej. a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej. połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej. a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr.gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare). Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy. Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n. Tworzą one tzw.auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: . 3)korzeń współczulny (radix sympathica).bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju. Włókna zazwojowe wydzielnicze.linguali). przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą. Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r. które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym.Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego.communicans cum ramo meningeo n. ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego.musculi tensoris veli palatini). utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n. Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n.

kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym. . prowadzi do stanów zapalnych. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n. Brak odruchu obronnego. najrzadziej pierwsza. zaopatrująca okolicę końca nosa. guzach przysadki. między jądrem nerwu a korą mózgu.sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu). co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza. wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. tzw. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego.auriculotemporalis od żuchwowego). najczęściej druga. biegnące poziomo.1)gałęzie gruczołowe (rr. każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul. Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego. jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych. tj. zwłaszcza na rogówce. 3)nerw uszno-skroniowy (n. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. Porażenie gałęzi trzeciej. nerwem podjęzykowym (n. lecz tylko jedna z nich.zygomaticotemporalis od żuchwowego).glandulares). poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim. tylko po jednej stronie. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. a nawet do owrzodzeń rogówki. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria). wchodzi w pole gałęzi drugiej. podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych. Linie te. Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą. zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe). Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią). jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. prócz zniesienia czucia na jej obszarze. co może powodować utratę gałki ocznej. tzn. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie. powoduje wypadnięcie czynności czuciowej. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. unerwiający okolicę skroniową . W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. Mięśnie żwacze ulegają zanikowi.

preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. podniebienie. żywoczerwone i krwawiące. w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. antybiotyki. dreszcze.82. insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. język. szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej. wzrost liczby limfocytów. bóle w mięśniach kończyn i stawach. wargi) – pokryte szarym nalotem. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. agranulocytozą. dziąsła. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). może być nabyta (sulfonamidy. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe.

dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów. dzieci od 2 do 6 r.aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi .aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. fagocytozy.ż. dzieci do 2 r.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole. Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1. adhezji leukocytów) 83. w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania. Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2.obecności ośrodków wzrostowych 4. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3.ż. Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji. obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia). Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.budowy kości i okostnej 2.bardzo szybkiego gojenia złamań 5. z niewielką siłą.

zęby mleczne mają zresorbowane korzenie. dzieci od 12 do 15 r. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. myślenia i przeżyć wewnętrznych.3. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. najlepiej w znieczuleniu gólnym. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. jego odrębny sposób bycia. jego osobowości. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań.że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym.ż.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych.Dzieci od 2 do 6 lat. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4. a zęby stałe jeszcze nie mają . Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku.W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie. dzieci od 7 do 11 r. 2. Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.ż. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone. wieku oraz rodzaju złamania. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. 3. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie.

stanów przedrakowych (leukoplakia. że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. Zrost złamań następuje u dzieci szybko. czynności i estetyki. po 2 – 4 tygodniach. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają .ich ukształtowanych. natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej. Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone. przetoki i nadżerki) 3.Dzieci od 12 do 15 lat. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. 4. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. a powikłania spotykane rzadko. leczenia zniekształceń twarzy. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. 2. nie przedłużanie czasu leczenia zmian. przewlekle owrzodzenia. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. 84. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników. Zarówno jedne. 4. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera.

Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85. -objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. picia alkoholu. pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego. Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano . ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7. obgryzanie paznokci. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki. Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). stresy. mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n.przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy.: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem. Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami.wyleczeniu. 86. nerwowością. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego. Przyczyną może być: . nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np. niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny. Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie. a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). niepokojem. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n.facialis. facialis) pod dnem komory czwartej. wewnętrzny niepokój.

Dołącza się do niego nerw pośredni (n. Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. W miejscu. część drugą (pars secunda). Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego.facialis). przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. intermedius). Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym. nerwu pośredniego. zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi). Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu. w grzbietowo-dolnej części mostu.nerwu twarzowego (genu n facialis). . Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym. Jego włókna czuciowe (smakowe). śliniankę podżuchwową i podjęzykową. wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego. gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo. a biegnące za kolanem tzw. Następną. Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). małą gałązkę. część pierwszą (pars prima). odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego. leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym. tj. potem łączą się za sobą. okrążając go łukiem ku dołowi. petrosus major). gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego. communicans cum plexu tympanico). aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r. a przez zwój do gruczołu łzowego. Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy. zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi).gardłowego. Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy. stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n. który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego. Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. Stąd pochodzi jego nazwa. Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego.

Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno. 2. przedniego i dolnego brzegu ślinianki.W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka. temporales). auricularis posterior).skroniowym.vagi). tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani). 2) włókna przywspółczulne. Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego. W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). buccales). biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). czyli pień szyjno-twarzowy. rozpoczynające się zarówno w części górnej. biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi. Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani). biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego . do brodawek grzybowatych.bębenkową. odchodzące od zwoju kolanka. czyli pień jarzmowotwarzowy. jak i dolnej. gałęzie skroniowe (rr. Strunę bębenkową. Część górna wysyła: 1. Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto. gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. gałęzie jarzmowe (rr. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym. 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej. gałęzie policzkowe (rr. stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego. i dolną. 3.zygomatici). wydzielnicze. w którym rozpada się na część górną. prowadzącą włókna nerwu pośredniego.

Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa. mandibulares). WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. 88. Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. superiores n. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . Przy kontroli zębodołu stwierdza się. Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym. zmiany okołowierzchołkowe zębów. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki.nerw. gałęzie żuchwowe (rr.ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa. guz. a wyjątkowo kła.jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) . najniższa z nich. torbiel) . Mięsień szeroki szyi. pochodzącymi ze splotu szyjnego. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. rzadziej przedtrzonowych. Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: . czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach.anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa. Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę. prócz nerwu twarzowego. bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki. leczenie POŁĄCZENIE JK.chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. Z obserwacji klinicznych wynika. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis). Głównymi gałęziami części dolnej są: 1.urazy (złamanie guza szczęki.przyczyny. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. gałąź szyi (r. tranversi colli). Jest częstym powikłaniem. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r. Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. postępowanie. sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. marginalis mandibule) 2. złamanie szczęk). że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia.

ewentualnie dodatkowo USG. może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu. wkładanie setonu gazowego). Niekiedy tylko.ząb usunięty w całości. Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod. czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej. Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu. W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok.płat mostowy .płat przesunięty z policzka . Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej . z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej.płat skórno – mięśniowo – policzkowy . jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona.korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki. zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym. Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . Powstają bowiem następujące możliwości: .płat podniebienny arterializowany . a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce.operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza .ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych. ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca. Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka. zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych. w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. prześwietlenie lub wziernikowanie. Następnie wykonuje się badanie radiologiczne.płat językowy . a otwór do zatoki małych rozmiarów. odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej . wyjecie korzenia. Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba.metoda Zangego .

gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce. Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka. Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. Płat ten jest wiotki. po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. Można też zakładać szwy materacowe. odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza).. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki. Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. Metoda ta nie jest korzystna.ciało tłuszczowe Bichata . Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym. zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia.dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. Płat językowy . Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. dzięki temu jest doskonale ukrwiony. a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się. ponieważ nie zawiera okostnej. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. do okolicy siekaczy. wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. skąd przesunięto płat. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni. a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach.

Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. aż .Płat językowy. Wskazanie stanowi podeszły wiek. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. niezależnie od metody. Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. policzkowy lub podniebienny. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. szczególnie ropnych. która może spowodować zator powietrzny. dwuwęglanem sodu. a zatykało to ułatwia. Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. 0. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego. wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. pobrany z bocznej ściany języka. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. Przy przewlekłych. W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. Wadą jest postępowanie dwuetapowe.

dojście wewnątrzustne . szyjnej zewn. poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego.dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo. . . .nerwowego. Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana . .jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf.wytworzenie wgłobień w kości na n.igła Kaegara.wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana. t. .popłuczyny z zatoki będą czyste.zespolenie odłamów szwem kostnym.cięcie zewnątrzustne..zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy. . wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej.przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą.2 cięcia łączy się cięciem .) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista. zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca. żwacza. Dal Ponta.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy. .odsłania się pole trzema hakami. . .odwarstwia się przyczepy m.Coldwella . . skroniowego. . zębodołowy dolny. 89.bez nacinania powlok twarzy.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego. etap II . od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie. zębodołowy dolny etap I . .umieszczenie nerwu we wgłobieniu. uszk. . .zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy. 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki . skrzydłowego przyśr.od wewnątrz.szyny nazębne.przy użyciu piłki Giliego.dwuczasowa osteotomia.zachowuje n. .od strony jamy ustnej.

które zużywają tlen). .dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu. .strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy.dobra widoczność.usunięcie nadmiaru kości z ok. przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi.2 cm od skrawka ucha.cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem.prosta technika zabiegu. . która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego. . zwane też przetrwalnikami. Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina. wytwarzającą okrągłe spory. trzonu .choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani. . Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie.Górskiego . występuje w glebie.przeniesienie przyczepów żwaczy.pole łatwo dostępne. zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej. g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego.wyciąg sztywny lub elastyczny. Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach). .przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą.aseptyka zabiegu.wyciąg międzyszczękowy. w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np. nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych.operacja języka. 90. co prowadzi do stałego.jest neurotoksyną.szyny nazębne.wyciąg międzyszczękowy. powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych. . .dobre gojenie rany.zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna. . kurzu. . skaleczeniu. . . okolica podżuchwowa. . bródki z cięcia w przedsionku od 6-6.„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego.niewielki uraz. Tężec Tetanus. . .z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia. . błocie itp.przebieg mięśni nie ulega zmianie.

• Ból w okolicy rany. . Wzmagają się odruchy ścięgniste.może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. pojawia się odruch Babińskiego. Postać zstępująca. • Skurcze robaczkowe mięśni.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA. • Fibrynolizyna. Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2. • Wyczerpanie chorego. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy. ciepłota ciała podnosi się do 41 st.przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia. • Duszenie się. • Niepokój psychiczny. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk. • Ból głowy.• Tetanolizyna. • Stałe konwulsje. W ok. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW.

5. 6.0. podaję się do 12 godzin od zranienia. LECZENIE: 1. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4. Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: . • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). • Oparzenia i odmrożenia. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów. Prawidłowa pielęgnacja pacjenta. • Zanieczyszczone kurzem ulicznym.5ml.5ml.na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN.5ml-dawka przypominająca 2. ziemią. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe. Zwalczanie ataków. Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec). Dobre odżywienie chorego. Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2.po 30dniach. podanie leków uspokajających. ZAPOBIEGANIE: 1. Podanie anatoksyny/antytoksyny. 3. nasennych. 7. • Rozległe rany miażdżone i szarpane. chory w izolowanym pokoju. Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza. Rozcięcie rany. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami.po 6-12 miesiącach-0.• Zgon. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0.

wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze.unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa. towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk.obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki.91.nadmierne wysunięcie z. dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie. zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy. ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu. Rtg. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej.następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie . jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową. wyciąg międzyszczękowy). Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie.

Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie.wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. okres półtrwania cz. Hemofilia B – cz. Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%. Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i. nie można szyć po zabiegach) 1. Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2.zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka.5 . IX T1/2 = 24h. podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku. IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92. Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych.nowego guzka stawowego. Wczesne (do 24h) 2. Hemofilia A –brak cz. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. VIII. zropienie.

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2. i metronidazol 500 co 6h. a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa). TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie. heparynę.wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta.penicyliny.bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe. Zazwyczaj. Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. • • • . Pierwotnie przewlekłe. kreatyninę i białko C-reaktywnw. leukocytozę. W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi. terapia 4-6tyg. Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty. Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia . glikopeptydy. Odczyn okostnowy. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h. kalcyparynę. U uczulonych na penicylinę-ampicylina. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia. cefalosporyny.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce.2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna. Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie.og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy. sintrom.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej.

Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia. resekcja martwego odcinka kości. Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki). zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. ropą i martwakami. Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego. Powikłania: odma. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej.4-2. zaburzenia widzenia. zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2. proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. dekortykacja. neosporyny neomycyny. gazowy zator tętniczy. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. resekcja martwych odcinków kośći. Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają. polimiksyny. wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. Bardziej radykalna. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni. mogą ulec resorpcji.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie .usuwanie rozchwianych martwych zębów. powstają po 14 dniach od początku choroby. Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości. Stosujemy. Chirurgia Ostre zapalenie. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej.roztwory klindamycyny. rekonstrukcje. przyspiesza angiogenezę. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. . Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. bóle zębów i zatok. nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne. doustnie. cementów kostnych. gąbek kolagenowych. W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. dekortykacja. Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. Dekortykacja. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią. choroba kesonowa. Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. 30 razy.

kanału tet. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej.oczodołowe 97. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego .W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej. szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe .patrz pytanie nr 20. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego.Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m.przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. skroniowej w okolicy otworu zew. wliczają się w to złamania 1. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. przodowi i przyśrodkowo do pod. biegnie ku dołowi. miękkiego . 2. 96. gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie . ustawia je poziomo i napina je. ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo . PGMT . na tylną ścianę szczęki. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego. Klasyczne złamanie Le fort III.

podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie. a także drogą n. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t. działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy. palatoglossus).VII przez n. mięsień podniebienno-językowy(m. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego. pochodzące od nX i IX..biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym. włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego . zwój s-p i nn. skalisty większy.rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej. biegnie po obu str linii pośrodkowej.VII . szczękowej. skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m. przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk.unerwienie: gałązki splotu gardłowego. cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego. zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m. druga część na haczyku wyr. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami.uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie.rylcowo-gardłowego. tensor veli platini). palatopharyngeus). podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym.rozpoczyna się w środkowym odc. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym. część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej. czasem gałązki n. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej.

zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres.w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie. lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż. naczynioruchowych. dreszcze.regulacja zgryzu mechanoterapia. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew.99. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych. zap przyusznicy. bolesność dotykowa ssż. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis). bóle w okolicy ssż. duży wysięk. uzupełnienie braków zębowych . po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle. szczękościsk.Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe. chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta).żwaczowy.unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry. o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis). nerwowych. etio nie jasna.jest najczęściej następstwem powyższego. o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu. ropień przyusznic.jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp. trzeszczenie. nieco podwyższona temp. stos. zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. ż w pozycji Benneta. przeważnie u osób starszych. ropne zapantybiotyki . Ostre surowicze zap ssż. p/bół miejscowe okłady wysuszające. ultradźwięków i diatermii . zaczerwienienie skóry.punkcja. zap ucha środkowego.

występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . oddechu. przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne.szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż. wykonuje się także badanie Rtg. miejsca.Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. szerokość. temp. KT. sytuacji. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka. prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1.Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych. reakcje na światło . farmakologiczne.Gońcowe zap. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność. USG. orientacji co czasu. miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk.powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . swoiste. ssż. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz. ciśnienia. zależne od rozpoznania. w późniejszym okresie mechanoterapia 100.

uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr. protezy . kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy.podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) . III.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język. ewentualnie intubacja dotchawicza. tracheotomia 3. szew materacowy i wyciągi na lejcach. kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. podniebienie  krwotok z języka. fragmenty kości. nie wolno trzymać ich luźno.Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek.VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki. gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką. jamy brzusznej. bada się stan nn czaszkowych II. używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową. żeby. V . skrzepy krwi. nos. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem.

stała kontrola ciśnienia i tętna 8.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku . oznaczeni grupy krwi 4. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9.Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany. założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5.Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4. przetoczenie krwi 7. zapobieganie zakażeniu 5. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych. należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7.20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. opanowanie krwawienia 2. płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6. bandaż 6. tracheotomia) 3. tk.prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu. intubacja. zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. przylepiec.zaopatrzenie pierwotne odroczone. jałowa gaza . zapewnienie tlenu ( podanie. odtłuszczenie.

israeli (najczęściej wywołuje promienice). głowa odchylona na bok. nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych. kieszonkach dziąsłowych. odontolyticus. ubytkach próchnicowych. ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. naeslundi i viscosus. złamanie kości. zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja.transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi.jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis. gardła i dna j. Występują w płytce nazębnej.gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej . Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. aby krew i wydzielina z jamy nosowo.PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis).

w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno .kość gąbczasta).actinomycoma) 3. Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok.występuje rzadko.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa. w 3 postaciach: 1. wzrost OB. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). okolica podżuchwowa i kość żuchwy. PROMIENICA KOŚCI. 2.jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie. szyja. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa. promieniczak.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1. Guzowata-guz promieniczy. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania. Naciekowa (naciek promieniczy. Centralna. obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną. Guzowata (guz promieniczy. Obwodowa. tworzą się guzy ziarninowe. są przetoki. • Stany podgorączkowe.infiltratio actinomycotica) 2.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. które niszczą kość.

usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego. Zranienie naczynia krwionośnego. z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw. witaminy. Nakłucie nerwu. nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej. jedynie przy podaniu znieczulenia w m. wysokokaloryczna dieta. • Zranienie mięśni.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym. wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły. postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach. 102. usuwanie martwaków. najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . amoksycylina. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu).najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej. • Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina. można łączyć np. objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy. pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności. POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej.

raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. • Porażenie nerwu twarzowego. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi. Podać tlen . Przerwać podawanie leku. Martwica błony śluzowej. zawroty głowy. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku. przechodzący w senność. spadek ciśnienia tętniczego. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego. usunąć wszystko z jamy ustnej. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy. jak w leczeniu neuralgii. drgawki. prowadzące do bezdechu. leczenie: środki przeciwbólowe.się samoistnie. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia.jak wyżej.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę. szczękościskiem. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie. objawy: niepokój. objawia się bólem. 2. fizjoterapia. Postępowanie: 1. szum w uszach.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek. bradykardia. • Ból i obrzęk.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw.przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie.

• Jednokorzeniowe. nieuszkodzone zęby stałe (siekacze. IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie). powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów. Przy utracie przytomności. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające. Farmakoterapia: drgawki. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. 7. Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze. REPLANTACJA. bezdech. • Zęby z niezakończonym rozwojem. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia. • Małe braki w uzębieniu. TRANSPLANTACJA. kły). spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. 5. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego.diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie. 8.na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca. Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg.3. Utrata przytomności. 4. • Zdrowe przyzębie. • 105. • Zaburzenia rytmu serca.może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu). zaburzenia rytmu serca. Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6.udrożnienie dróg oddechowych. śpiączka. Przeciwskazania: . drgawki.

po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. jelito cienkie. Implant jest materiałem sztucznym. • Ropne zapalenie ozębnej.implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji). inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia. powięź. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. kość. błona śluzowa.między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. ew. chrząstka. Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. • Złamanie zęba.z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe. soli fizjologicznej. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni. następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie. mleku. Powikłania późne: resorpcja korzenia. znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów.u tego samego osobnika • Homogenny. • Ksenogenny. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. leczenie kanałowe. żyły. • Duże braki uzębienia. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole. tkanka tłuszczowa. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. nerwy i ścięgna. wodzie. Rodzaje przeszczepów: • Autogenny. gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. płynie do soczewek kontaktowych. zakażenie.• Schorzenia przyzębia i miazgi. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu. .

Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek. . Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań.odczyn okoliczny. -Z tkanki. przyusznicze. wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych. OBJAWY. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. takie jak kark i plecy. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. podżuchwowe. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: . Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. są szczególnie podatne na powstanie czyraków. to mówimy o perifollicculitis. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym. która uległa martwicy. które są powiększone. obrzęknięte (stąd miękkie. które goi się w ciągu kilku dni. a czyrak jest żywobolesny. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. POWKŁANIA. a po wygojeniu tworzą się następne. wytwarza się czop ropny.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. niekiedy jako pierwszy objaw. LECZENIE. a zawartość ich ulega wchłonięciu. a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. Nazywa się to czyracznością. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie. podbródkowe. a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni. -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. Implantacja. Małe czyraki często nie wydzielają się.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. -Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne. O ile dojdzie do zropienia. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. to nazywamy czyrakiem (furunculus). szyjne i zagardłowe.

mononukleoza. przez żyłę kątową (vena angularis). powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. wątroby. bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. przesuwalne względem otoczenia. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica. m. do płuc). dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. gruźlica węzłów chłonnych). mięśnia sercowego. zator tętniczy (embolus) 4. która nie wydzieli się na zewnątrz. a nawet życia chorego. Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. Zapalenie nerwów czaszkowych (np. warga górna). choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. adenophlegmone). zawartość czyraka. • Czyraka nie wolno wyciskać. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej. Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. elastyczno – twarde węzły chłonne.purulenta abscedens. Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. ropowica oczodołu. septicopyemia) . a także odległe ropnie przerzutowe (np. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis). Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. Powikłania ogólne ostrych. nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. mózgu. Występują także ogólne objawy procesu zapalnego. Proces gojenia przebiega samoistnie. nerek. Ropnie przerzutowe (płuc. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja). bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki.in. kości – abscessus metastaticus) 6. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia.

O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. Gaza powinna być szeroka. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność. Gdy zmiana jest w stanie nacieku. nie przyspiesza leczenia. Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. Czyraka. natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110. a do jamy wprowadza seton gazowy. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. jak zapalenie żył twarzy. ropnie przerzutowe. lecz czasem . Zakażenie pochodzi z zewnątrz. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. szczególnie górnego i środkowego piętra. Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. Leczenie. musi odbywać się w warunkach szpitalnych. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. stosuje się okłady z rywanolu. Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. w których mogą powstać powikłania. Antybiotyki są wskazane. Czyrak i czyrak mnogi. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała.7. Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego.

przerost gruczołu krokowego). Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. d) krzepnięcia i fibrynolizy. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy. przerzuty nowotworowe do płuc). bóle w klatce piersiowej. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. narkotyki). wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających. liczby plytek krwi. Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. oceny obecności przerzutów nowotworowych. czasu krzepnięcia. rozedma płuc. Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania. c) endokrynologiczny (cukrzyca. jej przesunięcia lub zwężenia. badania ogólnego moczu.duszność spoczynkowa i wysiłowa. środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych. mocznika. Badanie elektrokardiograficzne.również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych. krwawienia. palenie papierosów. kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy). czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności. morfologii krwi. poziomu elektrolitów. zaburzenia rytmu serca. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy). Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). ropni przerzutowych do płuc. zakrzepica żył kończyn dolnych. Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione. alkohol. zabarwienie powłok). b) oddechowy (astma oskrzelowa. h) alergia na leki (przeciwbólowe. gruźlica płuc. . u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca.zachowuje ważnośc pół roku. ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu.powyżej 30 r. glukozy w surowicy krwi. Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. w tym przy usuwaniu zębów. u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania. nadciśnienie tętnicze.ż. układu hemostatycznego. antybiotyki.

stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego. mnogie ekstrakcje). wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych. defibrylator.i nosowo-gardłowe. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. d) Dzieci zdrowe. nacięcie ropowicy twarzy.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. znerwicowanych. usuwanie układu chłonnego szyi. że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych. Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego. z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu. szczękorozwieracz. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych. zleca się konsultację właściwych specjalistów. zestaw do tracheotomii. Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów. otwarcia ropnia okołoczękowego. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. np. laryngoskop. płyny . w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. aparat Ambu. niezawodny ssak. e) Stany zapalne okołoszczękowe. źródło tlenu. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). trzonu żuchwy i języka. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). nowotwory dna jamy ustnej. rurki ustno. jamy ustnej i szyi (np. Pamiętać również należy.

Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. diprivan. w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. Polskie przepisy wymagają. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki. O2. halotan. Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. hypnomidate. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych. Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. . aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. tiopental. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się). Może być jedno lub obustronne (częściej). podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. 111.infuzyjne i krwiozastępcze. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej.

Zwichnięcie tylne – b. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze. a niekiedy zdj. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym. boczne. policzki są lekko napięte i wygładzone. W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. w kształcie kija hokejowego. Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. wewnątrzustne. zauszne. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. mowa bełkotliwa. tylne.rzadko.warstwowe ssż. Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. naciska obustronnie na żuchwę do dołu. Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy. otwarty. połykanie utrudnione. przysrodkowe. zażuchwowe. Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej. odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. Chory ma otwarte usta. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. Przez Kraszewskiego).Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). . Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. jedno lub obustronne (częściej). Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny). Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew. podżuchwowe. ze szpary ustnej wycieka ślina. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej.

skroniowego). skrzydł. preparat Methocarbamol lub Mydocalm.Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach. później wskazana jest rehabilitacja. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. stawowych lub tkanek otaczających.). skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych.. Przyś. a następnie kostnym zrostem pow. Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. . Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy. zabiegów operacyjnych i innych chorób. mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń. szpatułki. W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. oparzenia. a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza. Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków. więzadłach. niektóre schorzenia OUN. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. II° to niemożność wprowadzenia 2 palców. Czasem stosuje się aparat blokowy. histeria . może mieć charakter przemijający lub stały. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy. Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. łyżki drewnianej. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr. dziobisty żuchwy. blokadę nerwu żwaczowego. Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. zranień. zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) .

Nabyte. Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym. Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte. Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary).Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow. dolna warga cofnięta.zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego. przyusznicy. Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią . złamania wyr. Ma na celu wytworzenie nowego stawu na . -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych. stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . zapalenia). nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia.. sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy. w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego. Leczenie – prawdziwego kostnego . stawowych. w zwarciu i rozwarciu szczęk). Równie często u chłopców i dziewcząt. kłykciowego lub dziobiastego. kości żuchwy lub wyr. W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr. -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. przez cięcie okalające kąt żuchwy. zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk. następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. W wywiadzie pytamy o – początek choroby. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu. sutkowatego. -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte.oraz przebieg dotychczasowego leczenia.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej. uszkodzenie el. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow.w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. wg Schullera oraz pantomogram. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe. Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny). przyczynę (uraz.. zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego. stawu).wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym.

Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku.różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji. ototoksyczny. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by . nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. hepatotoksyczny. . splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy. Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew. Prowadzi do słabej. Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany. mielotoksyczny. 112. uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy.

. Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa.zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. Największy odsetek występuje po leczeniu . Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej.doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. stanowiące tzw. Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy. rozległości pola objętego promieniowaniem. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej. który naciąga się przy niesieniu języka ku górze. proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin. na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową. Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ). Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. dawki dobowej. 114. Przeponę jamy ustnej. Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych. Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Bezpośrednie wiąże się m. Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw.in.rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae). Mięskach podjęzykowych. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra.

skojarzonym.zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian. często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok .zakrzepicę wewnątrznaczyniową .obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej. Objawy: . Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .częściowej nekrektomii.zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek . .hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie . 0.ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno.12 % chlorheksydyną.zapalenie .zmniejszenie liczby komórek . zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie.złamania patologiczne . śródtkankowym leczeniu radem .typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1.przetoki dziąsłowe oraz skórno.płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2.ból .ustne.w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej .9 % NaCl. często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: .zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych .hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2.radioterapia w wywiadzie .szczękościsk .radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek. .obnażenie kości . . występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy.zamknięcie przetoki skórno.Rozpoczyna się od: .przekrwienie . brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : . 2% jodkiem sodu.mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii . 0.występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego.

zapalenie przyzębia. ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową. Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . wytwórcze – surowicze. rzadziej wirusowym czy grzybiczym. ropne) 3. zła higiena jamy ustnej. infekcje. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. 115. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy. ropne zapalenie opon m-r. złamanie podstawy czaszki. przedmiotowe oraz pomocnicze. tkanek przyzębia. Ostre / przewlekłe (zanikowe. Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz. utrudnionym wyrzynaniem. włóknikowe. Swoiste / nieswoiste 2. głębokimi ubytkami próchnicowymi.lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. rozchwianych. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. ze zmianami OKW.

• Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść.• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. rtg (wewnątrzustne. torbiel. twarde. • Stany przewlekłe – początek często skryty. miękkie. badanie bakteriologiczne. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone. dolegliwościami ze strony ślinianek. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego. elastyczna. gładkie. nieregularny) o Granice – ostre. nieprzesuwalne. Kliniczne postacie zapaleń: 1. szybki burzliwy przebieg. rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. leczeniem zachowawczym. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. owalny. mogą wystapic zaostrzenia. tkliwa na dotyk. BAC lub wycinek hist-pat. średnica (cm) o Kształt (kulisty. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. ogólne złe samopoczucie). dreszcze. wodobrzusze. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. twarda. pantomogram). przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). niebolesne. esktrakcją. przebieg wolny. gładkie. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. dynamika niewielka. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem. anginą. nakłucie diagnostyczne. krwiak. szybkie tętno i oddechy. zaczerwieniona. odgraniczone. skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta. naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie.

Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. co jest zależne od siły mechanicznego urazu. chrząstki śródstawowej. 3. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. o dużej dynamice. 7. Dochodzi do rozciągnięcia torebki. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru. 4. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. z czasem powstaje błona ropotwórcza. wiązania Ivy) lub laseroterapii. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu. otoczonych torebką stawową. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. 6. kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa. ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej. elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). . odczyn kwaśny tkanke otaczających. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. 5.2. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. panewki). może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. pochodzących z granulocytów. 8.

zausznego. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy. najczęściej zapadnietych. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte. 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. niewchodzące w pole protetyczne. Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. okołokątowego.Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie. Złamania te. w wypadkach komunikacyjnych. augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust.

usuniecie frezem lub pilnikiem. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej.• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej. szycie . wygładzenie pilnikiem. wyrówanienie ostrych brzegów. torbiele. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2. Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych. usunięcie przegród międzyzębodołowych. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. szycie) lub obu na raz.

co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej . kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka. infekcja HPV. Y.• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate.nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. w początkowym etapie – podścielenie protezy. usunięcie przerosłych tkanek. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej. szycie. po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X.

Kamica ślinianki – sialolitiaza . kolka ślinowa). śliny – w porównaniu do ślin. USG Wywiad: kolka kamicza. przyusznej ma zasadowe pH.cechy fizyczno-chem. przyusznych (8 -19%). kręty. ból ślinianki napadowy (tzw. z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze. RTG. sialografia.• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych.jej anatomia – długi.na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) .współwystępuje z: . powiększenie gruczołu podczas żucia . wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%). zaginając się na tylnej krawędzi m. często szczękościsk.ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa. najrzadziej podjęzykowej (1%).zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) . wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych . Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: . dużo mucyny.bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny. stan kliniczny. 118. żuchwowo-gnykowego . Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart. powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad. ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) . potem ku przodowi do ujścia.

ropień ślinianki. jeśli stan zapalny + wysięk ropny. 10dni. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj. podżuchw. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. środki ślinopędne. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie. usunięcie. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. językowego i nasiękowe . ogniskiem zagęszczenia kości. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe.Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg. podżuchw. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram). unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim. : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. wzmożona spoistość gruczołu. zaburzenia w wydzielaniu śliny. Częste płukanie j. ustnej. kamień może nie ujawnić się na zdjęciach.w. zawiązkiem zęba. przyusznej : j. Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. Kamica miąższowa ślin. Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119.. przewodowa. kamieniem żylnym (flebolitem). Można też usunąć endoskopowi lub laserowo.znieczulenie przewodowe n. choroba włóknista kości. objawów. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz. Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin. pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. Kamica przewod. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. bolesność uciskowa). która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą . ślin. Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu. kostniakiem. VII Powikłania: torbiel zastoinowa.

Spoistość tych mas jest ziarnista. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. zaburzenia neurohormonalne. uwapnione. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica).ż. urazy. Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych. nieswoiste zapalenie bakteryjne. Chyba. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: . Przyczyna nieznana. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych. Nie zawsze wykrywana. bezboleśnie. że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne.osteoidalną. zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę.jarzmowej. żwirowata. Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. a zmiany kostne uwapnieniu. Niebolesność. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia. Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji. Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. usuniecie zeba). Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. Nie jest to choroba rzadka. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. brak odczynu okostnowego. deformujące kość żuchwy). Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę. dając bezpostaciową kość. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. gałęzi). trzonie. Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu. Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci. Możliwe też. Czesciej wystepuje jednostronnie. zwłaszcza po urazie (np. Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy. rzadziej w szczece i k. Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. Np. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia.

cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach . bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy. niebolesne.w. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych). najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci). Rtg. Niebolesne. ruchome. obustronne zmiany.może być brak zawiązków.>galki oczne ku gorze. Upodabnia twarz chorego do lwa. Najczęściej u starszych mężczyzn. utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż).jak opis niżej z tym . symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. ciemieniowej. Chirurgii w aktywnym procesie. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r. duzo młodych naczyn. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. ze zmiany wielokomorowe. Leczenie: nie stos. przemieszczenie galki ocznej. W j. + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright. olbrzymich. Obraz histo: mloda tkanka laczna. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej. ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. Zmiany występują symetrycznie. nieprawidłowy zgryz. Deformacja policzkow w okolicy kata.przemieszczenia zębów. jarzmowej.u. u wielu członków rodziny. Wezły sa miękkie. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania. Opis kliniczny j. + zaburzenia hormonalne. Potem uwapnienia i kostnienie. W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne. klinowej. szczeki. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. niedrożność nosa. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu). zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy. duzo kom. a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy. Zeby stale. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat. Torbielowate.ż.

W kosciach pokrywy czaszki. Rozpoznanie na podstawie kliniki. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. Brak nawartstwien okostnowych. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. . łącznej. „puch śnieżny”. Stwierdza się tk. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg. KT . W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). Ostra raczej u dzieci. rtg. klinowej. a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. Schorzenie jest dziedzicze. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) . w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw. przypominające swym wygladem torbiele kostne. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień. Wykrywany najczęściej miedzy 4. Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans. wloknista z kom. Zwykle w wieku młodzieńczym. Możliwe tez. zalezy od okresu choroby. Początkowo przewaga elementów tk. kark. Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną . Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie.15 r. „skórę pomarańczy”. We wczesnych zmianach (przewaga tk. hist-pat. w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza. mezenchymanej na drodze metaplazji. Później przewaga zwapnień i kostnienia. klatka. sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok).ż. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia.odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci.

Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. torbielowata postac szpiczaka. zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie. kostniak. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby). ale zalezy od umiejscowienia . u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego. kiedy zmiany ulegna uwapnieniu.Schullera-Christiana. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. torbiel kostna. Dlatego istnieje konieczność sanacji j. bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus. Wtedy farmakoterapia. ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: . śluzak. choroba Pageta. postaci klinicznej. czyli informacje kt sa w Kryście. choroba Handa. występujące w żuchwie u dzieci. ale u dzieci hamuje wzrost szczeki. Rokowanie: Dobre. zaostrzające. szkliwiak. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle.u. ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. doszczętnie – tylko u dorosłych. miesak chrząstki. włókniak niekostniejacy. w postaciach jednokostnych.antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. dynamiki. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. choroba Reckinghausena. zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca.

raczej w żuchwie W rtg. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych. nowotwory. łącznej. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120. ropnym ucha środkowego. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. Spowodowane urazem. stawu s-ż. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. wlokniakokostniakiem. 372B. przyusznicy. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka. czy np. reumatoidalne zapal. chrzęstnej czy kostnej. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte . stanem zapalnym stawu lub jego okolicy.dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian.nabyte najczęściej. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy. Może być spowodowane rozrostem tk. Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających. Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie. krwiopochodne kości żuchwy .

po str. cofnięcie bródki. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy. ortopedycznym i protetycznym. Miesięcznie o 2-3cm. zachowawczo mechanoterapią. najcz. Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. jak najszybciej. lecz. Klinicznie ocena zwarcia. pantomogram(mała dawka prom. zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy. chorej rozwijają się prawidłowo. usta niedomknięte. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z .lub wyrostka sutkowatego. Wywiad: czy uraz. wady zgryzu -> próchnica kwitnąca. który następuje w 30% przypadków. Ewentualnie w znieczul. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. przemieszczenie w stronę chorą. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. protetyczne i zachowawcze zębów. Rozpoznanie: bad klin. Telerentenogram ukaże stos. W jednostr. Włókniste może być lecz. 2 pozostaje zdrowy.w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. miękkich. gdyż powodowały powikłania. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. zapalenie. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). do tk. zęby górne wychylone. by nie doprowadzić do nawrotu. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. ptasi profil. i radiologiczne. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. kłykciowego. trzonu i gałęzi. szkarlatyna. K=M. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia. Zdjęcia warstwowe (TK). U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. zgryzu.ż. 1 stawu. Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. pomiar dł. w projekcji Schillera. . schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str. Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe.ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. Zesztywnienie rozwija się powoli. wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe. Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k.). Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora. Inne to urazy okołoporodowe.

który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. Klinicznie: -żywo czerwone -kruche. komórki plazmatyczne. można usunąć elektrochirurgicznie.Klasa 3.uzębienie resztkowe . 121. Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia. w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak. Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW. Guz ciążowy nie jest nowotworem. twarzowego. Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym. formujące się młode naczynia krwionośne. Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży. o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0. Duże . limfocyty. łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. ziarniniak ropotwórczy. szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n.w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka. 122.brak pojedyńczego zęba -Klasa 2. lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. nadziąślak z naczyń włosowatych. utrudniające odżywianie się chorej. ziarniniak ciężarnych. gdyż zanikają same po porodzie. laseram lub krioterapią. GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty. ale ma podobne do niego cechy kliniczne. choroba Crocker-Hartzella.t.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach .braki skrzydłowe .

paranoja.bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe. zespoły uszkodzeń mózgowych. dysmorfofobia) -nadmierne.. zespoły nekrotyczne. narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej . AIDS. demencja starcza. alkoholizm.Klasa 4. nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124.

-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej.5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym . Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego .niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0.5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0. Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych.

(inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126. protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. 128. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. 129) 125.DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. porowata luźna kość gąbczasta . OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI.

-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .

kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki. szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja.na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego.nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze .Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji. 127. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie. co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie. brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne . kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej. lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie. Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność. zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów.

Alloprzeszczepy 1. ceramika TC iii. fosforan wapnia Wszczepy kostne. Z grzebienia kości biodrowej ii.z okolicy bródki.glass) iv.DFDBA ii. substytuty kości 1. Koagulat kostny ii. Cement iv. proteina meneralna i proteina sygnałów. Polimery 2. 2. Przeszczep uszypułowany 2.BioOss • Przeszczep alloplastyczny.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny. Materiały wywodzące się z kości a. Z guzowatości iv. Zębina iii. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia .szkielet mineralny /proteina/. Bioszkło (Bio. Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki. Fosforan wapnia HA. Kość „witalna” i. gałęzi żuchwy. CaCO3. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. Mieszanka kostna iii. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. guza szczęki. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a. Kość ludzka FDBA. szkło biogenne.hydroksyapatyt.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny. Autoprzeszczepy 1.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. Kość mrożona 2. Wolny przeszczep a. Kość liofilizowana i. Szpik kostny b. Bezzębny grzebień b. jamy ustnej. Organiczny i. Z grzebienia kości biodrowej 3. Z miejsc ekstrakcji v. Kolagen b. z innych miejsc np. Koral ii.Podział materiałów wg. Spoza jamy ustnej i. Nieorganiczny i. Z jamy ustnej i. Szpik kostny ii. Plaster of Paris ii.preparaty np.

Ma właściwości osteokonduktywne.glass. Nie resorbują się. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA. Cytokiny i BMP-7. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2.Oss. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. Colloss) Bio. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). jest resorbowalny. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia. Bio. nie zawierający jednak organicznej komponenty. resorbowalny. napraw obnażenia implantów.80 tys GY). ma porowatą strukturę.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy.dna zatoki szczękowej. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). Ma właściwości osteokondukcyjne.organiczny. Czynniki wzrostu. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. nie ma osteoindukcyjnych. Są bioresorbowalne. Preparaty: BioGran. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. podwyższenia wyrostków zębodołowych. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. fenestracji. W organizmie jest przetwarzany na HA. Kość napromieniona (60. bioaktywne szkło organiczne. porowaty materiał kościozstępczy. ich dehiscencji. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu .Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem.

W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D. Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem.Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg. które wymagają regeneracji.BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129. Aby ocenić. gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości. W sytuacji. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe. Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach. Augumentacja .przed I etapem leczenia chirurgicznego.która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole. na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony. czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca.kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy.adoptowane z j. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej.Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex). zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie. Odbudowa tk. na której wszczepia się implanty.na implant zakłada się błonę kolagenową. angielskiego (augumentation).która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej. .Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle.

Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle. Groźne są infekcje głębokie. . która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”. 130. przetoki. wczesne obnażenie implantu. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. nie powoduje bólu. Przyczyną zwykle są infekcje. ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty.Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. wydzielina ropna. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury. jedynie utrudnia formowanie brodawki. zła adaptacja płatów śluzowo. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia.okostnowych okrywających ranę. obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego. które pojawiają się znacznie później. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy.

2mm w latach następnych jest prawidłowa. 0. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna. lub uszkodzenia struktur nerwowych np. Obecne skrócenie np. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo. Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. Inni .5 mm w ciągu 1 roku. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji. Przeczulica.zawsze połączone z ruchomością implantu. że utrata kości 1.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego. +5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm. n zębodołowego bądź językowego. do 6 tyg implanty Schtraumana.Dolegliwości bólowe. Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy. jest oznaką niepowodzenia. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości. niewielkie odczucia bólowe. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. Stwierdził on. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem). w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1. Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem. Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka.

ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny). Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena.brak skeratyzowanego dziąsła . wydzielina ropna w kieszonce. mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu. Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym.to około 53% utrat implantów.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty.należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne. Powikłania późne. bóle. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła. Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować.przetoka. Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu.w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta. ziarnina • Obrzęk. przerosty błony . ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne. czy też chorobę układową.2N) • Analizy płynu z kieszonki. brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych. ból • Zmiana koloru. zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu. Późne przyczyny.bujające dziąsła. obrzęk . Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu.

i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: .powiększenie tkanki okołowszczepowej.nie towarzysz im zmiany zapalane. brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej). Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna. 131. prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka. nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np. Zmiany przerostowe. nadmierna ruchomość uzupełnienia. bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne. augumentacja tkanek miękkich). ruchomość łączników. Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo. Przyczyny to zaniedbania higieniczne.

. frezy i dłuta) . . Sposób wykonania zabiegu.0mm Powikłania. Są to : obszar pozatrzonowy. .Zasada.z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych.zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady.zębodołowego 1.Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy.0-2.w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej .w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne .zachowujmy odległość od n.cięcia osteotomiczne conajmniej 5.nieprawidłowości w procesie gojenia . kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania.zaburzenia wrażliwości n. jedno.0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n.przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior .z grzbienia kości biodrowej . Bródkowego) .większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe.po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej .lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu. Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy. które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości .z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania.zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego .Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6. .sklepienia czaszki .głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG .uwaga na uszkodznie n.z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą .bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości .w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .0mm.

. i wew.większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania.rzadkie powikłania . Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości.lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu. -jedno. .) lub warstwy kości kortykalnej .zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 . . Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne. umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu .tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew.blaszka wew.Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów.clunei -krwiaki -obrzęki . przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn. . stanowi transplantat kości Powikłania.niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej. ropnie Zalety/Wady.perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) .krwiaki.blaszka zewn. z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady.przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm . .transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych. .rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki. Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu.powikłania opisane powyżej .cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n.mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej.zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n.Powikłania.pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości . pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej . Wskazania. .

wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm . Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony. Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją .matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi .możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny.hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np.stan po wycięciu nowotworu . . Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: .przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady .stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety .łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu . rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej .. Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości. .matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze . membranie kolagenowej .dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości.niewielkie ryzyko infekcji .wysoka stabilność objętości Wymagania .nieestetyczne blizny . a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania. dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.niezależność od jakości tkanki odbiorcy .nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro.w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej .wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania.duże defekty kostne >6mm .odsłania się kość i pobiera przeszczep .grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm .zachowanie żywotności .kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości .

ograniczenia poruszania ręką .latissimus dorsi i m.przejściowe bóle Zalety/Wady .10. i v.liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu .podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .teres major.subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia .4cm) Powikłania po zabiegu .nieestetyczne blizny . tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze .zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki . Wskazania .ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry.2cm) niż w części centralnej (0. oddzielone zostają naczynia a.wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej . Powikłania . Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji.zaburzenia w procesie gojenia ran .wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki. Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej.po odpreparowaniu mięśni m.-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej. Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1.

niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy.można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty. Circumflexa iliaca profunda . 210-218 132. Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne. Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i . i v.Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a. Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny.

przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo. -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza . jajowatym. -szeroki zakrs wskazań. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy. korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych.Wady lecznicze. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych. mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne. -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne. magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1.rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym.

w które są zaopatrzone implanty Sposób 3. poleca się obustronne wydłużenie .-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych. -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw.część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe. to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie.ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: . łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4. zamków Ceka. które w znaczący spośób . -mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi .ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych.

stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów.Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę. a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze. bardziej ekonomicznie. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD. ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD .

co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej . łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe. przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki. które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych. zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów. fabrycznie przygotowanych e.ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku..z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego.

gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów.Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach. teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego .

Implantacja natychmiastowa – wady i zalety. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu.korony teleskopowe. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie.10 razy bardziej ruchome niż implanty. Rowniez inna gietkosc. 134. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia. Stosowane sa wowczas np.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac.brak kosci. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka. ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi. Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty.] str. Sztywnosc implantow powoduje. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe . 269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok.

oś wszepu podąża w pusty zębodół.możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) . nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji.obrzęki. możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne . śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu. wolniejszy(z tekstu) kriwaki.Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń .rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł.

po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką. ale nie ma wygojonej tkanki kostnej .oceniamy radiologicznie początek kostnienia . niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem.okres odroczenia od 1-12 tyg. utworzonym bez napięcia . laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia. wgajane w sposób zamknięty lub otwarty.wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji . mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: . stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str.171-173 Wykłady implanty cz. nieco większy niż ząb naturalny . 1 .Implantacje natychmiastowe: .) str.szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć.wprowadzenie implantu .implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej. do środowiska wolnego od zaplenia . lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) .nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba. gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną .wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu . po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) .po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej.implanty te. 22-25 Urban&Partner tom o implantach.pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu.średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa .można też użyć implantów stożkowatych.

Cytokiny. mięśnia sercowego. • komórki niezróżnicowane. sterowana regeneracja tkanek (GTR . 1. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się. osteocyty. z których część należy do nadrodziny TGF-J3. są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover). nabłonkowa) i trwałych (np.powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej. mitogeny polipeptydowe. związane z macierzą. preosteoblasty. WSKAZANIA. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi. np.molekuły przenoszące sygnał do komórek. 2. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące). TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji . tzw. cytokiny. Komórki wypełniające łoże przeszczepu.guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR . np. np. rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem. krążą we krwi. • komórki zdeterminowane. PDGF . polipeptydowe czynniki wzrostu. że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww. podczas gdy inne komórki trwałe. np. w zależności od zdolności do podziałów. tkanka łączna. glikozamino-glikany.extracellular matrix). podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe. tkanki nerwowej. napływowe z krwi. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek.białka morfogenetyczne kości. amelogen polipeptyd r[A-4]. CZAS GOJENIA. STEROWANA REGENERACJA KOŚCI.guided bone regeneration). którymi są kolageny zrębu tkankowego. Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi. BMPs . • komórki zróżnicowane. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM . która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. apoptotycznych. proteoglikany. • komórki izolowane i procesowane. komórki macierzyste.płytkopochodny czynnik wzrostu. fibrocyty. IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe.czynnikiwzrostowe. przygotowane do zastąpienia komórek zużytych. chondroblasty. pericyty. Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe. Czynniki te. nie są w stanie. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. są obecne w każdej tkance. tzw. lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np.135. rzadziej do regeneracji. kość) mogą się regenerować. MATERIAŁY. Wspomniana tetrada zakłada. . np.

carrier . okostna. Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę. Politetrafluoroetylen (PTFA) .*adhezyny.typ I: ścięgna (ACS. opona twarda. ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2]. hydroksyapatyty syntetyczne.Goretex. Pochodne/estry kwasu poliglikolowego. kość. 4. np. fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA).pojęcia używane wymiennie). skóra właściwa. *nieresorbowalne.kolagen w postaci żelu (Atrisorb). • kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki. którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . • • • • Nośnik (scaffold. błona śluzowa. Pojęcia te oznaczają. -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość. biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał . • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. powierzchnia od strony nabłonka jest gładka. ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). w postaci granulek. Bioszkło (bio-glas). ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni. • atelokolagen .nawet kilka lat. powierzchnia od strony tkanek łącznych jest . • inne: hormony. witaminy. laminina (RGD .aminokwasy białek adhezyjnycri). • 3. np. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne. Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym. nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane). czynniki wiążące heparynę. Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne.• integryny. procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej. Helistat Integra Life Sciences).

lub też z talerza kości . THM biomedical Inc. Sweden. która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu. stąd konieczność bariery.początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata. wymagające reoperacji w celu ich usunięcia. ~regeneracji tkanki kostnej. dojrzewa kilka tygodni. Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni.komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio. Koken Tokyo Japan). więzadło tworzy się również po kilku tygodniach. • PLA.bloków kostnych. • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. USA. • Politetrafluoroetylen. Calcitek. estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. Goretex (WL Gore USA).porowata. tzw. Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały. • PerioGlas (USA). której rolę odgrywają błony zaporowe. • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. Sunstar Japan. możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii. występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach. USA). • Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth.. złoty standard) . Guidor). USA). • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego. • Nitroceluloza. które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne. • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny. Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend. fragmentów .kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. ~implantologii śródkostnej. USA).Gore USA. • Atelokolagen (Tissue Guide. WL. USA). Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych. ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację . acetat celulozy (Milipore INC.

pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej).biorca i dawca należą do tego samego gatunku. Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk . Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji.bone morphogenetic proteins). które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne. Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza . W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy. część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości. jednak staje się on osteokondukcyjny. oraz inne białka.osteoindukcja. Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . Osteokondukcja .przeszczepiona kość ulega wgojeniu. wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych.przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy.biodrowej. przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu. Przeszczep izogenny/izogeniczny . z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion . z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM . Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy. indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej. Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku.extracellular matrix). Charakteryzuje go obecność żywych komórek. przeszczepu. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. w mięśnie. Brak reakcji odrzucenia przeszczepu. Metody konserwacji obniżają antygenowość. w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany. tracąc właściwości osteoindukcyj-ne. Wykazuje właściwości osteogenne. Wykazuje właściwości osteogenne. Wykazuje pełne właściwości osteogenne. np. samemu posiadając te właściwości . lub też heterotopowyeh. indukcja tkanki kostnej . przeszczep zachowuje się jak autogenny. talerz kości biodrowej.wszczepiony w miejsce heterotopowe. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs . a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek. pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych. a przez to umożhwiają wgojenie. z utkaniem kolagenowym.właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier).dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) . np.

z innych miejsc np. np. Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną). Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach. przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów). napraw obnażenia implantów. Kość napromieniona (60. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową. 2. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. podwyższenia wyrostków zębodołowych. z talerza kości biodrowej . • Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem.z okolicy bródki. Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany.80 tys GY). Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej. charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki.Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej. gałęzi żuchwy. guza szczęki. zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej . Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . ich dehiscencji.bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka . MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki. fenestracji. jamy ustnej.

Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). ma porowatą strukturę.organiczny. resorbowalny.glass. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). jest resorbowalny. Ma właściwości osteokondukcyjne. bioaktywne szkło organiczne. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. Cytokiny i BMP-7. Ma właściwości osteokonduktywne. nie ma osteoindukcyjnych. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. Bio.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2.Oss. PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA. nie zawierający jednak organicznej komponenty. Preparaty: BioGran. Nie resorbują się. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt. porowaty materiał kościozstępczy. W organizmie jest przetwarzany na HA. . d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów.Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. Czynniki wzrostu. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Collos Bio. Są bioresorbowalne.Ceramiczny fosforan wapnia.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy.

Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych. 2) Badanie stomatologiczne. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści.137. Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta. Suwmiarka . Przed implantacją. ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. obecność nowotworu. zębów zatrzymanych. uszkodzeń powypadkowych. Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta. Wszczepy powinny być stosowane. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. analiza wskazań do zabiegu. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. torbieli. błony śluzowej jamy ustnej. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. ciał obcych. stanów zapalnych kości. na modelach i rtg. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu. jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia. Należy zauważyć. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. a także na modelu gipsowym.

która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. zaopatrzona w metalowe kulki. że szerokość żuchwy jest mniejsza. otworów trzysiecznego i bródkowego. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów. np. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych. . Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym.26. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. wynosi 8 mm. dostarczanych przez producentów implantów. Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke. Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. przeciwnej szczęki. wynosząca średnio 10%. Łatwiejsze. W praktyce okazuje się często . drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. zatok szczękowych. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego. kanału żuchwowego). których średnica wynosi 5mm. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. otworu bródkowego i ewentualnie zębów. Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego. Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg. zachyłków zatoki szczękowej. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym. Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej. sporadycznie na podstawie TK. W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego.

Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy.D2 – gruba kość zbita porowata. 4) Ocena jakości tkanki kostnej. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia. z osteoporozą jest obniżona. że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu. spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK.D4 – luźna kość gąbczasta. Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze. Ze względu na to. które nie przebiega wzdłuż jego osi. Ocena jakości tkanki kostnej wg.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta. Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta. aby sprostać wymogom estetycznym.D1 – gruba kość zbita. MISCHA: . która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. można zastosować łączniki kątowe. należy oczekiwać dobrego unaczynienia. jego długość i średnica powinny być możliwie największe. . szczególnie kość . Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów. Gdy typ kości odpowiada klasie D2. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim. Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. Z drugiej strony. . W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie. bezzębnej żuchwy. która często występuje w obszarze przednim atroficznej. Więcej danych dostarcza TK. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości. Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. która u pacjentów np. jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo. fonetycznym i protetycznym. co ma określony związek z wiekiem. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu.

wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Pozwalają one stwierdzić. woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym. w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji. diagnozy i możliwych metod leczenia. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. Używanie . a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca. określać grubość kości. Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego. Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów. techniczne i anatomiczne. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego. myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu.typu D4. 5) Analiza modeli gipsowych. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. . Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy.. Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu. Oczy nie są naświetlane.

zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi. . 8) Plan leczenia i kosztów. Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu. że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami. mapy kostnej ‘’: . zależnie od rodzaju systemu.wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: . sztywne jego zakotwiczenie w kości.i mikroretencje w rozmaitych wariantach. . zgoda pacjenta. RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu.dobry stan zdrowia .dobra higiena jamy ustnej. 138. .korzystny stan miejscowy.wystarczający zasób kości. 9) Ustalenie terminu zabiegu. . Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu.. pozwalająca na optymalne. Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych. Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie .zakończony wzrost szczęki.7) Rozmowa wyjaśniająca.akceptacja ryzyka. posiada makro. Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia. KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany. praktyczne przygotowanie do implantacji. Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną. W ostatnich latach wzrosło znaczenie ..

co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. Zależnie od tego. Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek. jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej. Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. stosuje się : tytan. w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu. 0. Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu.04 mm . że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi. Wzmaga to stabilność pierwotną w . Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu..03 – 0. stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ). kondycjonowania powierzchni wszczepu. W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności . które są tym ważniejsze. Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów. W aktualnych badaniach wykazano.implantów z czystego tytanu. napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych. pomniejszające niektóre części implantu ( np. W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ). czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. gładkich ‘’ . Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną. metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. Udowodniono doświadczalnie. nie wiadomo jednak. Grubość warstwy wynosi ok. im gorsza jest jakość kości. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści.

POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI. Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. . Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu. mechanicznymi ( piaskowanie ).piaskowanie tlenkiem tytanu. Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe. m. implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ). Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości. . Także innymi sposobami. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię.opracowane mechanicznie – niska chropowatość. Produkuje się także implanty. O . a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość. im. ca. a więc stabilizacja wtórna. a także tzw.piaskowanie i wytrawianie kwasem.tylko wytrawianie kwasem. Microvent. . . argonu. Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością.metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: . Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię.Dodatek fluoru. .plazma tytanowa. Modyfikacje powierzchni implantu: .Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej.okresie wgajania. jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych. Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością. takie jak np. Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem. Modyfikacje powierzchni: . których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie. Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. 139. chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi.metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik . potasu polepsza właściwości osteointegracyjne.

miękkich. PTT. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. Powikłania miejscowe. dotyczące tk. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. należy zatem. w . Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego. Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata. miękkich. ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania. W obszarze dna j. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje.

występujące bardzo rzadko. W rozmowie z pacjentami. Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym. jak i wszczep. Może to doprowadzić do uszkodzenia. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. Poważną komplikację stanowi. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. przede wszystkim w obszarze kłów. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu. Hamuje to zdolność regeneracji kości. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. Poza tymi śródoperacyjnymi. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. mentalis. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi.porozumieniu z lekarzem internistą. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. Gdy wrażliwość się utrzymuje. należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. tzn. 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n. które po kilku dniach ustępują. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. często wygiętego w kierunku dystalnym. Jeżeli odległość jest bardzo mała. może pomóc zachować ząb. co klinicznie objawia się . 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi.

zatoki szczękowej. . bolesnością podczas obciążania. że tego rodzaju powikłań można uniknąć.0 mm. manifestujące się m. in. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. które wprawdzie mogą nie wystąpić. zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji. klinicznie nie stanowią istotnego problemu. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia. Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych. upośledzeniem wrażliwości n. Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n. które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po . Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. zarówno między otworami bródkowymi. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku. co powodowało wtórną kompresję nerwów. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy. Wymaga to wykręcenia wszczepu. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. infraorbitalis w szczęce. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką. także z wykonaniem tomografii . najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. palatinus. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. Do rzadkich. in. 4) Inne powikłania. ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. w niektórych przypadkach. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny. lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego.m. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo. mentalis. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. n.in. incisvus lub nawet n. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. lingualis . gdy w strefie tkanek miękkich. m. jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. a nieznaczne uszkodzenia n. .w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka.

że została naruszona istota zbita. . to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj. a w razie potrzeby zespolić go. ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. W najlepszym razie nad implantem. który kostnieje. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną.krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko. Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia. Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. perforacje i częściowe złamanie szczęki. przed takim zabiegiem. należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu. . wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. Zdarzają się jednak. .do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. a także złą jakością kości. Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się. W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości.brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości.implantacji – powodują tworzenie się przetok. Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. . Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione.odsłonięcie części trzonu implantu. że wniknął on do zatoki szczękowej. . Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często. dlatego profilaktycznie. . powstaje krwiak. Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki.połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym. to należy przerwać implantację. Trzeba zdeponować nadłamany fragment. w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu. Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę. Po pół roku można na nowo wykonać wszczep.

.

.

.

.

.

Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful