EGZAMIN CHIRURGIA STOMATOLOGICZN A 2009

PS. Ilość stron robi wrażenie  Made by prof. Bandir 

1. Złamania szczęki i żuchwy – przyczyny, objawy, rodzaje, zasady leczenia Pośrodkowe złamania środkowego piętra twarzy:  Istnieje kilka klasyfikacji, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na podziale złamań szczęk Le Forta. Ze względu na przebieg linii złamań mogą to być złamanie poprzeczne, podłużne powodujące rozdzielenie obu szczęk lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej, złamania z ubytkiem kości, co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej, w oderwaniu części wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. Złamania te mogą być otwarte albo zamknięte, mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe, mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy.  Złamanie szczęk typu Le Fort I. Powstaje ono w następstwie urazu działającego od przodu do tyłu na poziomie wargi górnej, może być jednostronne lub obustronne. Przy złamaniu obustronnym powstaje tzw. „flotujące podniebienie”. Przebieg szczeliny złamania. Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki. Guz odłamuje się od wyrostka skrzydłowatego kości klinowej albo łamie się z częścią dolną tego wyrostka. Złamaniu ulega też blaszka pionowa kości podniebiennej, tuż przy jej blaszce poziomej. Jeżeli opisany przebieg szczeliny złamania jest obustronny, to wówczas występuje typ I złamania szczęk Le Forta, w którym zawsze łamie się też przegrodę nosa ponad jego dnem. Objawy. Wydłużenie odcinka nosowo-bródkowego, obrzęk twarzy, głównie wargi górnej, policzków, zaburzenia zwarcia zębów, wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej, krwawienia z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych. Uczucie zdrętwienia zębów. Leczenie. Nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem wyciągiem i fundą gipsową. Przy dużych brakach zębowych szczęki i żuchwy stosuje się monoblok i fundę gipsową. W wyjątkowych przypadkach może zachodzić konieczność operacyjnego unieruchomienia szczęk sposobem Adamsa (Adams niski), rzadko wyciągiem szkieletowym typu Federspiela dawniej stosowanym. Unieruchomienie sposobem Adamsa (niski). Zakłada się szynę nazębną górną lub uprzednio przygotowaną płytkę podniebienną (przy dużych brakach zębowych), które to przymocowuje się ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu, trzonu kości jarzmowej albo zawiesza na łuku jarzmowym. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. Po wyleczeniu złamania, ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Okres unieruchomienia wynosi ok. 4 tygodnie.

 Złamanie szczęk typu Le Fort II powstaje przeważnie pod

wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry do dołu i tyłu. Może być izolowane albo towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy. Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. Rozpoczyna od szwu czołowo-nosowego i czołowoszczękowego, przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowewej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej, następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu e okolicy szwu jarzmowo-szczękowego i przechodzi na przednią ścianę szczęki. Omija otwór podoczodołowy biegnąc skośnie w kierunku guza szczęki przecinając grzebień jarzmowo-zębodołowy. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej. Klasyczne złamanie Le Fort II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa. Powstały duży odłam kostny zawiera w swej masie: obie szczęki, kości nosa, małżowiny nosowe dolne, kości łzowe, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowych kości klinowej. Jednostronne odosobnione złamanie szczęki nigdy nie występuje, może natomiast towarzysz innym złamaniom. Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamowego masywu kostnego. Objawy. Wydłużenie środkowego odcinka twarzy, rozległe obrzęki w osolicy nasady nosa, powiek, okolic podoczodołowych i jarzmowych, wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) oraz podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych. Krwawienie lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) oraz zaburzenia zgryzowe. Odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych, w okolicy nasady nosa, czoła i policzków. Może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania radiologicznego. Oglądaniem stwierdza się wyżej opisane objawy. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodnki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk, przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. Badanie radiologiczne. Zdjęcia wykonuje się w następujących projekcjach: przeglądowe twarzoczaszki, półosiowe czaszki, poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego, obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu, grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w

tym zakresie albo go potwierdzą. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografii. Leczenie. Ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Miejscowe, podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. Adams średni. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa.
 Złamanie szczęk typu Le Fort III. Złamanie szczękowo-

oczodołowo-jarzmowe. Jest to rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem postawy czaszki (dołu przedniego). Najczęściej jest ono wynikiem urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym, który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe). Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Fort II, od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu, kość łzową, do szczeliny oczodołowej dolnej. Następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu biegnąc do szwu jarzmowo-czołowego. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowy kości klinowej. Temu klasycznemu złamaniu zawsze towarzyszy odłamanie przegrody nosa. Tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo-nosowa-jarzmowego od podstawy czaszki. W tym ogromnym odłamie kostnym znajdują się szczęki, kości nosa, kości łzowe i część kości klinowych, kości podniebienne, część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne. Jednostronne z łamania typu Le Fort występują rzadko i zawsze są połączone rozejściem się szczęk w okolicy szwu podniebiennego. Przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu, ciężaru odłamu oraz działania mięśni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych. Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi, co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych. Objawy. Podobne do złamania typu Le Fort II. Poza tym może pojawić się wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos (płyn otok nosowy). Rozpoznanie jak przy Le Fort II. Wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego. Leczenie. Ogólne leczenie zalezne jest od stanu chorego. Wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, prowadzenie karty obserwacyjnej chorego (pomiar ciśnienia, tętna, ocena świadomości chorego). Poza tym leczenie miejscowe jak przy Le Fort II. Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa, to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów. Przy utrzymującym się płyn otoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej. Należy również zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych.
 Mnogie złamanie szczęk. Są to rozległe złamania całego

środkowego piętra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile

działania. Obrażeń tych doznają chorzy najczęściej w wypadkach komunikacyjnych. Przebieg szczelin złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji. Przemieszczenie odłamów jest najczęściej znaczne. Są to na ogół obrażenia twarzy typu wielonarządowego, dlatego chorzy ci wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego.  Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki. Jest najczęstszym jej uszkodzeniem, zwłaszcza u dzieci. Powstaje w wyniku działania urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię). Są to przeważnie złamania bezpośrednie. Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą, występują różne typy złamań: 1. Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów, któremu towarzyszy ich zwichnięcie. Są to przeważnie złamania podokostnowe. Na zdjęciach rtg zewnątrzustnych przylegających widoczna jest szczelina złamania. Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny unieruchamiającej. Wskazana jest w tych przypadkach dieta płynna. 2. Złamanie wyrostka zębodołowego bez szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej. Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła. Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przemieszczony jest do wewnątrz. Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnącą nad korzeniami zębów. Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyną nazębną lub wyciągiem międzyszczękowym. 3. Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej jest wynikiem bezpośredniego działania urazu. Jako izolowana postać złamania wyrostka zębodołowego należy do rzadkości i dotyczy guza szczęki. Postępowanie lecznicze jak wyżej. 4. Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego występuje przeważnie w zakresie zębów przednich dzieci. Zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnątrzustnych przylegających, jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. W zależności od wieku obrażanie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych, również zawiązków zębowych. Leczenie polega na usunięciu (bardzo oszczędnych) zupełnie luźno leżących fragmentów i złamanych zębów. Zawiązki zębowe pozostawia się, po czym ranę śluzówki zeszywa. Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka. Złamania dolnego piętra twarzy:  Złamanie żuchwy. Dwie trzecie złamań kości twarzy przypada na żuchwę, pomimo, że jako narząd przystosowany do pracy mechanicznej i znacznych obciążeń, odznacza się dużą

wytrzymałością. Związanie jest to z anatomicznym położeniem żuchwy i brakiem osłony ze strony innych kości.  Podział złamań żuchwy. Przyjęto klasyfikacje kliniczną i anatomiczną złamań żuchwy. Kliniczna klasyfikacja uwzględnia stan uzębienia żuchwy i szczęki, który w głównej mierze warunkuje sposób zaopatrzenia złamań. 1. Zęby znajdują się po obu stronach linii złamania i mogą służyć jako podparcie szyn nazębnych. 2. Złamania, w których zęby znajdują się tylko w jednym odłamie (złamanie kąta, gałęzi, kłykcia żuchwy lub skrzydłowe braki uzębienia). 3. Złamanie, w których stan uzębienia nie pozwala na zastosowanie szyn nazębnych. 4. Złamanie żuchwy z prawidłowym uzębieniu szczęk. 5. Złamanie żuchwy z dużymi brakami lub bezzębiem szczęki. Klasyfikacja anatomiczna. Ze względu na umiejscowienie szczeliny złamania, podobne objawy kliniczne, jak i postępowanie leczenie, złamania żuchwy można podzielić na: złamania trzonu, gałęzi, wyrostka kłykciowego, dziobiastego i zębodołowego. Każde z tych złamań może być otwarte lub zamknięte, pełne lub niepełne, pośrednie lub bezpośrednie, z przemieszczeniem lub bez przemieszczenia odłamów.  Złamania trzonu żuchwy (fractrura corporis mandibule). Umiejscowienie szczeliny złamania oraz jej przebieg w stosunku do podłużnej osi trzonu żuchwy mogą być różne. Najczęściej złamania występują w okolicy kłów, zębów przedtrzonowych i ósmy. Złamania są przeważnie otwarte do jamy ustnej i z przemieszczeniem odłamów. W przypadkach pojedynczych złamań trzonu żuchwy, odłam większy przemieszcza się w stronę chorą i ku dołowi, a odłam większy przemieszczenia mogą być różne. Złamanie w okolicy kąta żuchwy powoduje przemieszczenia odłamów zależne od stosunku szpary złamania do pętli mięśniowej obejmującej kąt żuchwy. Na przemieszczenie odłamów ma wpływ przebieg górnej i bocznej linii złamania oraz przyczep mięśnia żwacza i skrzydłowego wewnętrznego. W tzw. Korzystnym przebiegu linii bocznej, tj. od dołu i przodu ku górze i tyłu, odłam mniejszy nie przemieszcza się w górę i do przodu, gdyż jest hamowany przez odłam większy. W przebiegu górnej korzystnej linii złamania, tj. do przodu i zewnątrz do tyłu i do wewnątrz, również odłam większy nie pozwala na przemieszczenie się odłamu mniejszego do wewnątrz. Przy linii złamania górnej niekorzystnej odłam mniejszy przemieszcza się do wewnątrz pod wpływem działania mięśni skrzydłowych, ulegając przemieszczeniu w kierunku jamy ustnej. Mechanizm przemieszczania odłamków przy wszystkich linijnych złamaniach trzony żuchwy jest zawsze jednakowy, stopień ich przemieszczenia jest jednak uzależniony od stanu uzębienia. Niekorzystne linie złamań są te, które nie przeciwstawiają się sile przemieszczającej odłamy silnie mięśni.

Objawy kliniczne. Występuje ból i obrzęk w miejscu urazu wraz z zaburzeniem żucia, połykania i mówienia. Zależnie od zakresu obrażeń tkanek miękkich może wystąpić krwawienie do jamy ustnej. W złamaniach z dużym przemieszczeniem odłamów, widoczne jest zniekształceniem twarzy i wyraźne zaburzenie zgryzu. Powyższe objawy towarzyszą pojedynczym złamaniom. Inny obraz kliniczny spotyka się przy mnogim złamaniu połączonym z rozległymi obrażeniami tkanek miękkich.  Złamanie gałęzi żuchwy (fraktura rami mandibulualae). W złamaniach tych przemieszczenie odłamów zależy od przebiegu linii złamania. Może ono mieć przebieg poprzeczny (złamania bezpośrednie) lub podłużny (złamanie pośrednie), kiedy siła urazu działa od przodu i dołu ku górze i tyłowi i przenosi się na gałąź żuchwy opartą kłykciem żuchwy w dole stawowym. W takiej sytuacji, która siłą urazu jest gwałtownie przemieszczana ku górze. O ile nie ma ran, złamanie gałęzi żuchwy są zawsze złamaniami zamkniętymi w odróżnieniu od złamań trzonu, które są zawsze otwarte. Objawy. Ból w zakresie gałęzi żuchwy nasilający się przy ruchach. Widoczne zaburzenia w zgryzie. Trudności w żuciu pokarmów. Żuchwa zbacza w stronę chorą a gałąź po tej stronie może być skręcona. Uwypuklenie bocznej ściany gardła powoduje krwiak przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. 2. Guz mieszany = gruczolak wielopostaciowy (adenoma polymorphum, tumor mixtus)
 najczęstszy guz ślinianek (stanowi 75% neo ślinianek, 90% neo dot.

 

  



ślin.przyusznej) zwykle po 30 r.ż., nieco częściej u kobiet głównie w przyusznicy, rzadziej w śliniance podjęzykowej i podżuchwowej (b.rzadko w bł.śluz j.u, warg i na podniebieniu) histologicznie wywodzi się z nabł. przewodu ślinowego w utkaniu guza poza nabłonkiem występuje tk. włóknistą, kostną, chrzęstną i śluzową charakt. cechą jest przenikanie (wpuklanie) fragmentów neo poza torebkę spoistość guza zależy od tkanki jaka w nim przeważa może mieć gładką lub zrazikową powierzchnię najczęściej ma kształt kulisty, dobrze odgraniczony od otoczenia, otorbiony skóra nad guzem przesuwalna, niezmieniona, czasem ścieńczała zwykle rośnie powoli (przez wiele lat), nie dając objawów; tylko duże guzy mogą powodować asymetrie twarzy guzy dużych rozmiarów tracą ruchomość

4% guzów ulega zezłośliwieniu najczęściej na skutek niedoszczętnego usunięcia tkanek. aż do zdolności tworzenia odległych przerzutów włącznie rozpoznanie na podst. leczenie  Pusty zębodół (alveolitis sicca) o istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole o może się nie wytworzyc pierwotnie z powodu niedokrwienia tkanek środkiem anemizującym użytym do znieczulenia nasiękowego (nie przewodowego) lub może ulec wypłukaniu we wczesnym okresie o klinicznie stwierdza się: pusty zębodół.         naciek otoczenia. n. objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu guza. kiedy dochodzi do uszkodzenia torebki guza i przerastania tkanki nowotworowej do otoczenia wznowy guza mieszanego mają wzrost wieloogniskowy a cechy zezłośliwienia wzrastają po kolejnej wznowie miejscowej. twarzowego ok. owrzodzenie powierzchni. w przyusznicy niedowład n. bez skrzepu. suchy zębodół – przyczyny. Zakażony zębodół. zębodołu  Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) . wykonuje się wówczas usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z oszczędzeniem nerwu twarzowego – jest to zabieg tzw. Klinicznego. często ma zastosowanie badanie „intra operationem” leczenie wyłącznie operacyjne przez wycięcie guza w granicach zdrowych tkanek niedoszczętność zabiegów spowodowana jest obawą przed uszkodz. histpat przed operacją drogą oligobiopsji. o ile zabieg pierwotny jest doszczętny i nie dojdzie do przerwania otoczki guza 3. objawy. z zaznaczoną bolesnością samoistną i bodźcową o leczenie: okrwawienie ścian zębodołu przez wyłyżeczkowanie w odpow. się bad. zachowawczej (selektywnej) parotidektomii guzy mieszane podniebienia należy usuwać wraz z podłożem kostnym rokowanie jest dobre. znieczuleniu o wypełniający zębodół skrzep należy chronic poprzez zeszycie brzegów dziąsła lub przykrycie gazikiem z odpowiednim pouczeniem chorego o nie przeprowadzone w porę leczenie suchego zębodołu może być przyczyną bakteryjnego zapalenie jego ścian kostnych i powstaje ropne zapal. rzadko wykon. twarzowego podczas zabiegu guz umiejscawia się często w płacie powierzchownym przyusznicy. Bad. rzadziej w głębokim. o obnażonych ścianach kostnych.

Możliwość uogólnienia się zakażenia Przyczyny (takie same jak przy ropniach): 1.szyi . ciała obce wbite w mięśnie języka 5. głębokie. urazy żuchwy lub dna jamy ustnej . bo: . Ropowica w obrębie części twarzowej czaszki w zależności od punktu wyjścia i drogi szerzenia może obejmować przestrzenie miedzypowięziowe: . obrzęk okolicznych tkanek miękkich powiększenie i bolesnośc węzłów chłonnych podwyższonych podwyższona ciepłota ciała o leczenie: po odpow. Ropowica dna jamy ustnej ropowica /phlegmone/ . zakażenia przywierzchołkowe zęba 6.Szczególna łatwość szerzenia się w tym obszarze . rozlane. znieczuleniu należy przepłukac zębodół roztworem wody utl. stany zapalne ósemek 2. ślinianek.o może rozwinąc się z pustego zębodołu lub w wyniku pierwotnego zakażenia skrzepu bakteriamii o objawy : silne bóle promieniujące do ucha lub skroni fetor ex ore zębodół wypełniony jest martwiczymi masami rozpadłego skrzepu może wyst. węzłów chłonnych np. podżuchwowych 4. ropne zapalenie szerzące się szybko w wiotkiej tkance łącznej wzdłuż powięzi.dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropowica w obrębie tkanek miękkich części twarzowej czaszki stanowi najpoważniejsze i zagrażające życiu ostre ropne zapalenie. maśc alantoinowa) oraz nagrzewanie lampą Sollux o sączki zmienia się codziennie aż do czasu wypełnienia zębodołu ziarniną o czas leczenia 3-5 4. i wyłyżeczkowac go o konieczne jest założenie sączka gazowego nasyconego środkiem odkażającym z dodatkiem anestetyku łagodzącego ból (kam fenol. bez wyraźnych granic oraz martwica tkanki łącznej z następowym jej upłynnianiem. naczyń i przestrzeni anatomicznych.twarzy . ksylokaina.ostre. Zawsze towarzyszy silny odczyn ogólny. Charakteryzuje się szybkim rozprzestrzenianiem. paciorkowce. stany zapalne migdałków. beztlenowce 3. Obejmuje więcej niż jedna przestrzeń miedzypowięziowa. jodoform z anestezyną.angina Ludwiga .

do tkanek głębokich szyi otaczających t. powikłanie po ekstrakcji.duszność oddechowa (zwykle przy dużym obrzęku tkanek miękkich i języka. Przebieg choroby: . zaczerwieniona(przy powierzchownym położeniu nacieku) . podbródkowej 3.wysoka leukocytoza z przesunięciem obrazu krwinek białych w lewo (tzn.7. zaostrzone rysy twarzy. przygardłowej 5. znieczuleniu (zropienie krwiaka) O rozwoju ropowicy decyduje głównie: zmniejszona odporność. tkliwa.skora nad naciekiem niezmieniona( przy głębokim umiejscowieniu) lub nacieczona i napięta. niekiedy zaburzenia świadomości .wew. szybko postępujący!!! . zakażenia bakteryjne o dużej patogenności i wirulencji.rozległy bolesny naciek o konsystencji elastycznej lub twardej. podżuchwowej 4. w przypadku anginy Ludwiga obturacja może być tak nasilona ze wymagana jest tracheotomia .szczękościsk .początek jest nagły ze wzrostem temperatury (40 stC) i dreszczami .chory jest osłabiony. bezsenność. które zmniejszają dopływ powietrza). nagłośni.ropowica występuje głównie jako powikłanie ograniczonego procesu ropnego.sz. blady pokryty potem.przyspieszona czynność serca. co świadczy o ostrym zakażeniu) Prawidłowe WBC= 45000-10000/1mm3 . U pacjentów zdrowych. powodując powstanie tzw. ze na graficznym obrazowaniu neutrofili.więcej jest ich młodych postaci. silne samoistne i promieniujące bole głowy .wypchniecie języka ku przodowi i ku górze Naciek szerzy się do przestrzeni: 1.stan ogólny chorych jest ciężki .postępujące zaburzenie ruchomości języka . które mogą pękać z powstaniem krwotoków ( info z Wiki) Badanie laboratoryjne: . krtani . zakażonych tętniaków (aneurysma mycotica). podjęzykowej 2.często objawy sepsy i wstrząsu septycznego Miejscowo stwierdza się: .trudność i ból przy połykaniu/ mówieniu .obrzęk gardła. współistniejące choroby układowe i metaboliczne. brak łaknienia.

M=8mm/godz do 60 rz) .leczenie przyczynowe zostaje odroczone 3. aby umożliwić swobodny odpływ wydzieliny z każdej przestrzeni. ciągły wlew dożylny w najwyższych dopuszczalnych dobowych dawkach. bazofile do 1%. PENICYLINA + METRONIDAZOL). niekiedy trzycyfrowe (norma K=12mm/godz.zmiany w proteinogramie (spadek białka. zbicie gorączki 5. w pierwszym okresie jako leczenie wspomagające można stosować okłady „wysychające”. jeśli takowa istnieje 7. uzyskaną wydzielinę przesyła się do badania bakteriologicznego. żywienie pozajelitowe. masaż blizn) ROKOWANIE: Przy odpowiednio wczesnym rozpoczęciu intensywnego leczenia.zmiany w elektrolitach (niedobór potasu) Różnicowanie: promienica. odpowiednie nawodnienie chorego z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych 6. nowotwór tej okolicy LECZENIE: Skojarzone chirurgia + intensywnie ogólnie Leczenie ropowicy dna jamy ustnej jest ZAWSZE wskazaniem do HOSPITALIZACJII!!!.np. leczenie choroby wspolistneijacej przez internistę. gruźlica. w przypadku szczękościsku i niemożności wykonania ekstrakcji. leki p/bólowe. w znieczuleniu ogólnym przystępuje się do leczenie chirurgicznego 2. istotne jest otwarcie wszystkich zachyłków.pomyślne. W przypadku szerzenia . limfocyty 20-25%.Neutrofile do 70%. leczenie chirurgiczne: nacięcie i drenaż zakażonych tkanek od strony podbródka w kilku miejscach (ciecia i przeciwciecia). w tym możliwości drenażu . a szczególnie gammaglobulin) . zresekowanie martwych tkanek. która obejmuje: 1. a po uzyskaniu bakteriobójczego działania antybiotyku we krwi. a pod koniec leczenia fizykoterapie (lampa Solux. monocyty do 8% . aby moc włączyć leczenie celowane. wszystkie kanały nacięć łączy się ze sobą i sączkuje lub drenuje. mechanoterapia. jeśli przyczyną infekcji jest ząb -musi zostać usunięty. antybiotykoterapia empiryczna dożylna ( zazwyczaj podaje się dwa antybiotyki na bakterie beztlenowe i tlenowe o szerokim spektrum działania na bakterie G+ i G. zabezpieczenie dróg oddechowych ( tracheotomia) 4.diatermia krótkofalowa. jonoforeza. eozynofile do 4%.wysokie OB.

a następnie kośc żuchwy. 5. 10 x częściej u M  przyczyny: palenie tytoniu (!!!). jako kalafiorowaty. egzofityczny wykwit o zabarwieniu brunatno różowym. które może wyst.się ropowicy do tkanek głębokich twarzoczaszki. skórę. krioterapia) decyduje stan zaawansow. jest lecz. kliniczne i hist-pat  rokowanie jest pomyślne (80% wyleczeń bezwzględnych)  leczenie: o wyborze metody (chir. zwłaszcza na pograniczu czerwieni wargowej i skóry  objawia się jako stwardnienie pokryte rogowaciejącymi masami. która ulega stopniowemu niszczeniu. perły rogowe  rozpoznanie: Bad.. łatwo krwawiący lub jako kraterowaty ubytek o brzegach wyniosłych i twardym otoczeniu  nacieczenie nowotworowe obejmuje stopniowo całą grubośc wargi. wrastanie sopli nabłonkowych do podścieliska  w obrębie ognisk naciekania nabłonka występuje rogowacenie tzw. które przechodzi później w owrzodzenie. w przypadkach zaawansowanych do węzłów chłonnych podżuchwowych i podbródkowych. u mężczyzn pomiędzy 50-70 r.ż. błonę śluzową przedsionka j. Gilliesa. Są różne odmiany zabiegów odtwórczych (operacja Webstera. 2% wszystkich neo  gł. następnie głębokich szyi  rak ten (w przeciwieństwie do raków śródustnych). wynikłe zapalenie nerwu żuchwowego jest przyczyną bólów o charakterze neuralgii  przerzuty powstają dośc późno. szyi czy śródpiersia rokowanie jest niepewne. neo  zalec.u. Rak wargi dolnej  najczęstszym nowotworem jest rak płaskonabłonkowy kolczysto komórkowy  stan.. następuje martwica guza i jego rozpad. Burowa)  lecz przerzutów do węzłów chłonnych jest chirurgiczne  lecz naciekania kostnego – częściowa resekcja wraz ze zmianami . rtg.  w przypadkach rozległych zmian stos. ma przebieg wolny. co wynika ze zróżnicowania histologicznego  histolog – wysoki stopień zróżnicowania. stany przedrakowe (rogowacenie białe i przewlekłe zapalenie wargi)  umiejscawia się zwykle miedzy linią środkową a kącikiem ust. włącznie z martwicą kości)  wycięcie tkanek z szerokim marginesem z następową plastyką ubytku podczas jednej operacji  przy małych zmianach stosuje się plastykę V – Y lub W. do czego dołączają się objawy zakażenia z odczynem zapalnym tkanek otaczających. Chirurg (po rtg-th powikłania popromienne.

uwypuklenie o średnicy 0. rzadziej przyusznej – z kontrastem w torbieli lub sialografia. płyn ciągnący. również kamień ślinowy  torbiele zastoinowe mogą występowac w bł. przezroczysty o bad. czerniaki i mięsaki wyst. podżuchw. w obrębie wargi jak gruczolakoraki. dzięki charakteryst. ślinowych (gł. Torbiele zastoinowe i ich leczenie /cystis e retentione/  należą do torbieli tkanek miękkich  zalicza się do nich:  torbiel ślinową  torbiel surowiczo – śluzową  śluzowiak  powstaje na skutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego. podjęzykowa). w dużych grucz. cienką torebką. marsupializacja  wybór metody zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torbieli po przebytych zapaleniach  . Cechom (pozwala rozpoznać torbiele małych gruczołów i ślinianki podjęzykowej o nakłucie – uzyskuje się charakt. rtg –  podejrzenie torbieli ślinianki podżuchwowej. miękką spoistością.5 – 1 cm  rozpoznanie: o bad. obecnością śliny lub śluzu. z kontrastem o badanie USG (przydatne w różnicowaniu torbieli dużych gruczołów ślinowych z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi) leczenie jest operacyjne. stosowane są dwie metody: o wyłuszczenie torbieli torbieli (exstirpatio). rzadko w obrębie wargi 6.śluz j. czyli usuniecie torbieli w całości (cystectomia) o wycięcie przedniej ściany torbieli czyli tzw. i podjęzyk.u. jedynie uczucie ciała obcego  charakteryzują się wyglądem z przeświecaniem zawartości. w czerwieni wargowej. ślin. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem  przyczyną zamknięcia może być:  czynnik zapalny  czynnik urazowy  zagęszczenie śliny  w ślin. okolica kątów ust  nie dają dolegliwości bólowych.  podejrzenie sluzowiaka zatoki – zdjęcie przeglądowe. inne neo złość. kliniczne – ustal.

cystectomio/ wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluz. 7. i śluzowiak zatoki szczękowej o torbiel wargi – powst. torbieli skórzastej wykaże obecność gęstego oleistego płynu i mas łojowych. często dochodzi do samoistnego opróżnienia się (najczęściej na skutek urazu) • powst. Leczenie – wyłuszczenie lub marsupializacja. w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. z gruczołu śluzowego.u. w zatoce szczękowej na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. które w przyp. RTG zatok.śluz dna j. Jest to miękki. Neuralgia nerwu trójdzielnego . starając się nie uszkodzic jej ścian. o śluzowiak /mucocoele/ . pod postacią owalnego lub kulistego tworu. podjęzyk. wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. płyn pobrany wykazuje dużo białka i mało cholesterolu. okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli. jednostronnie. Zabieg kończy założenie szwów łączących wyściółkę torbieli z błoną śluzową j.u. W analizie chem. torbieli zastoinowych należy: torbiel wargi.wykon się w przyp. wycięcie przedniej ściany torbieli /marsupialisatio/ .u. wyłuszczenie /extirpatio. zrostów torebki torbieli z otoczeniem.u. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści.51. zdj. leżącego pod językiem. okrągłe lub owalne uwypuklenia tuż pod błoną śluzową. rzadziej ślinowego.5 cm). Rozpoznanie ustala się na podst. wraz z przylegającą śluzówką. na dolnej ścianie zatoki szczękowej. najcz. Leczenie polega na otwarciu zatoki i usunięciu torbieli. – rozstrzyga nakłucie. ale wystąpić może w każdym wieku. do najczęściej wyst. chełboczące. co utrudnia jej wyłuszczenie. leczenie polega na wycięciu torbieli o torbiel ślinianki podjęzykowej = żabka = ranula – w niewielkiej ilości przypadków może dotyczyć ślinianki podżuchwowej. Torbiel ta wymaga różnicowania z torbielą skórzastą dna j. wyst. Rozwija się zwykle bezobjawowo. torbiel ślin. Dno torbieli przech w bł. łatwy do rozpoznania. na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień /obajw zachodzącego słońca/ najcz. z nowotworami i z polipem zatoki. przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawa zawartość. Należy różnicowac z zębopochodną torbielą. chełboczącego. wycina się przednią jej ścianę przy dnie j.klinicznie są to różnej wielkości (0. Dotyczy głównie dzieci. niebolesnego.

powieki dolnej. pojawiającego się po urazie. modyfikowanym przez wcześniejsze doświadczenie i psychosomatyczne uwarunkowania. dolne zęby. Jedną z końcowych gałęzi jest n. policzka. częściej poj. o I gałąź – n. skórę nosa. mycia twarzy itp. u osób w średnim lub starszym wieku. w badaniach nerwów i zwoju Gassera nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego  nerwoból samoistny występuje w obrębie II i III gałęzi  gł. powieki górnej.  schorzenia mogą obejmowac zarówno częśc czuciową i ruchową. pierwotny (neuralgia Essentials)  nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii.szczękowy – wchodzi do czaszki przez otwór okrągły.podoczodołowy o III gałąź – n. mieszany czuciowo – ruchowy. Receptory: a) nocyceptory włókien Aδ biorą udział w powstawaniu pierwszego bólu. jaskrawe światło. FIZJOLOGIA BÓLU 1. żucia.u. od którego odchodzą trzy gałęzie czuciowe. nosa. żuchwowy – wchodzi do czaszki przez otwór owalny. tylnej części skroni. częściej u kobiet niż mężczyzn  charakteryzuje się ostrym. b) nocyceptory włókien Aδ typu A-1 reagują na powtarzalne bodźce mechaniczne. Bodziec bólowy działa na nagie zakończenia nerwowe. oczny – wchodzi przez szczelinę oczodołową górną. unerwia skórę wargi górnej. folnego dziąsła. spojówkę. unerwia skórę dolnej części twarzy. śluz. nagłym napadem bólu (porównywany do prądu elektr. podmuch wiatru.  podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. 2. bł. nerw trójdzielny (nervus trigeminus). bł. mogą go wywołac najdelikatniejsze bodzce np. Z gałęzią tą biegnie komponenta ruchowa idąca do mięśni żujących. DEFINICJA BÓLU Ból jest doznaniem czuciowym związanym z działaniem uszkadzającego bodźca jak i spostrzeżeniem powstającym na podstawie psychicznej interpretacji zachodzących zjawisk. dolną wargę. wtórny (neuralgia symptomatica)  nerwoból samoistny. śluzówkę górnej części jamy nosa. c) nocyceptory włókien C to receptory polimodalne. V podzielic można na:  nerwoból objawowy. zmiana temp. . gruczoł łzowy. czoła oraz częśc owłosionej skóry głowy o II gałąź – n.) bez okresu zwiastującego. szczęki. unerwia gałkę oczną. się w czasie ruchów mimicznych. na przedniej powierzchni szczytu kości skalistej w zdwojeniu blaszki opony twardej częśc czuciowa tworzy zwój Gassera. choć same są termoreceptorami.największy nerw czaszkowy. podniebienia i nosogardzieli.śluz. zęby górne. języka i dna j.

sarkoidoza) 2. Nerw: a. III neuronu czuciowego pokrywa się z lokalizacją neuronów przewodzących impulsację z receptorów ciepła i zimna. przecięcie nerwu) b. Nerwiak (amputacja. Ucisk c. niecałkowite przecięcie d. Powoduje to przeczulicę skóry i promieniowanie bólu do okolic odległych od ogniska bólu.5m/s 5. towarzyszy mu pojawienie się nadwrażliwości związanej ze zmianą właściwości i wrażliwości pierwotnych zakończeń nerwowych – jest to tzw. II. Ucisk (guz. blizna. krążek międzykręgowy) b.pojawia się przełączenie impulsów z neuronów należących do trzewnych łuków odruchowych na inne neurony przewodzące czucie z intero. Meissnera) zlokalizowane w zakończeniach A beta funkcjonują w tkankach prawidłowych i zapalnych. Zmiażdżenie. Przyczyny powstawania bólu neuropatycznego w zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego 1. napromienianie) e. Infekcja (neuralgia półpaścowi) . Lokalizacja I.skórne i odruchy trzewnomięśniowe. powstaje nadwrażliwości neuronów rdzenia kręgowego i wyższych pięter CUN co zależy od wzrostu stężenia jonów wapnia. 3. e) we włóknach Aδ i C istnieją receptory zimna. Zwój rdzeniowy a.d) receptory (c. Ból trzewny. pierwotna sensytyzacja (nocyceptory.ośrodkowa sensytyzacja (następuje czasowe i przestrzenne sumowanie bodźców dotychczas podprogowych). który aktywuje na długi czas synapsę po usunięciu jonów magnezu. Mononeuropatie (cukrzyca. Wyrwanie korzeni c. PATOMECHANIZM BÓLU PRZEWLEKŁEGO Ból neuropatyczny jest to ból zainicjowany uszkodzeniem układu nerwowego.receptory o wysokim progu pobudliwości stają się receptorami o niskim progu pobudliwości). BÓL KLINICZNY Pojawia się w wyniku uszkodzenia tkanek. rozciągnięcie. 4. czego wynikiem jest hiperalgezja. Waga się ona od 120m/s do 0. Pojawia się napromienianie trzewno. Polineuropatie (cukrzyca. Dzięki metamerycznemu unerwieniu impulsacja przełącza się na drogi przewodzące czucie ze skóry i mięśni unerwionych przez ten sam odcinek rdzenia kręgowego. Prędkość przewodzenia zależy od grubości włókien. Impuls jest przewodzony przez włókna Aδ z osłonką rdzenną i włókna B oraz C bez osłonki. Pojawiają się także zmiany w układzie ośrodkowym .i eksteroreceptorów.

stwierdza się ubytek czucia w obszarze zaopatrywanym przez dany nerw. produkującego wolne rodniki. Uraz c. Guz c. • Hiperalgezja – nadwrażliwość na bodźce mechaniczne i termiczne. rwący. palący. parzący. . • • • • Obrzęk neurogenny – rola cytokin – tworzenie się patologicznych kanałów jonowych w spłaszczających włókna nerwowe cytokinach pod wpływem TNF alfa Syntetyzacja ośrodkowa Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia Zaburzenia procesów hamowania (pojawiają się układy wzajemnych pobudzeń i sprzężeń zwrotnych obejmujących coraz wyższe piętra układu nerwowego bez szans na powrót do stanu pierwotnego) Zmiany morfologiczne w neuronach rdzenia kręgowego i martwica rogów tylnych rdzenia kręgowego – pobudzenie komórek mikrogleju. Cechy charakterystyczne bólu neuropatycznego (wg wykładu) • Samoistny. Niecałkowite przecięcie 4. najczęściej parzący • Napadowy • Allodynia – prowokowany przez słabe bodźce mechaniczne. Po dłuższym czasie pojawiają się zmiany troficzne na skórze i zaburzenia wegetatywne. kilkusekundowym czasem trwania oraz częstymi nawrotami. występuje zjawisko allodynii (nadmierne bolesne odczuwanie dotyku). Określany jest jako przeszywający. Przyczyna jest najczęściej znana. • Hipoesezja – niedoczulica. Zaburzenia ukrwienia Zmiany w zakresie pierwszego neuronu. W uszkodzonym nerwie powstają nowe receptory stanowią źródło samoistnych pobudzeń przewodzenia słabych bodźców mechanicznych i termicznych. kłujący lub rozdzierający. Stłuczenie b. BÓL NEURALGICZNY A NEUROPATYCZNY (wg A. Guz b. wzrost ilości kanałów wapnia typu N). znaczną intensywnością i krótkim. Stępień) Ból neuralgiczny cechuje się nagłym początkiem. Ból neuropatyczny ma charakter ciągły lub napadowy. wzgórze. półkule mózgu: a. Przyczyna nerwobólu najczęściej pozostaje nieznana. Pień mózgu.3. hiperalgezji (wzmożone odczuwanie bodźca bólowego) oraz sensytyzacji (uwrażliwienia). receptory Alfa 2 czyli ektopowe rozruszniki nerwu. Często wyzwala go dotyk lub skurcz mięśni twarzy. Rdzeń kręgowy a. SA wrażliwe na działanie katecholamin (kanały sodowe oporne i wrażliwe na TTX.

strefy spustowe. zmiana temperatury. Mięśnie szkieletowych d. Dotychczasowe leczenie 3. Przebytych urazów g. Przebieg objawów: ból napadowy. zmiana pozycji ciała 2. Czynniki sprzyjające np. jaskrawe światło. Charakter bólu (napadowy. Stosowanych leków 1. nosa. gardła. dotyk. Częściej wywołuje go delikatny bodziec niż silny ucisk. stały. Zaburzeń neurologicznych e. parzący. tępy. Zapaleń w obrębie twarzowej części czaszki np. Napady są wywoływane przez różne bodźce działające na tzw. Strona b. ruchy żuchwy. Są to miejsca na skórze twarzy bądź na błonie śluzowej jamy ustnej unerwionej przez gałąź n. Układu nerwowego: ujęcia nerwów czaszkowych. szyi c. okresy remisji. Chorób układowych b. bardzo nasilona reakcja na każdy bodziec bólowy. której dotyczy neuralgia. uszu. Napadowy charakter bólu jest źródłem nazwy: padaczka nerwu trójdzielnego. pora dnia. okresy. golenie. Cechą charakterystyczną jest m. jamy ustnej. Wywiad dotyczący bólu a. Chorzy żyją w ciągłym lęku przed bólem. Schorzeń tkanki łącznej d. jedzenie. zapalenie ucha. Skargi szczegółowe: a. Wywiad ogólny ze szczególnym uwzględnieniem: a. etc) c. mycie twarzy. zatok f. ruchy mimiczne. zaostrzeń d. najtrudniejszych do zniesienia bólów.• Hiperpatia – opóźniona. należy do najbardziej gwałtownych. narastający.in. wysokie dźwięki. Zwrócenie uwagi ze szczególnym uwzględnieniem: a. Ból wyzwala często błaha przyczyna: mówienie. Schorzeń psychicznych c. nerwy układu autonomicznego NERWOBÓL NERWU TRÓJDZIELNEGO (NNT) Zwany rwą twarzową. OCENA BÓLU SZCZĘKOWO-TWARZOWEGO Wywiad 1. brak objawów ze strony innych nerwów czuciowych i ruchowych. Czynniki wyzwalające ból c. różnica temperatur. podmuch wiatru. żucie. owianie chłodnym powietrzem. Głowy. . Czas trwania d. Lokalizacja bólu b.V. kłujący. Objawów ogólnoustrojowych b.

. . pierwotny.Najdawniejszy opis tych dolegliwości znajduje się w pismach średniowiecznego arabskiego lekarza Awicenny. żyłę skalistą (dość często). zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi John’owi Locke’owi. idiopatyczny (neuralgia essentials). Fenomen konfliktu został szerzej zbadany i upowszechniony przez Petera Jannetta. który chorobę nazwał „tortura faciei”. W czasie przecinania pozazwojowego n. Przewodzony . w których nie obserwowano za życia neuralgii. Przyjęto.Ucisk dotyczy pnia nerwu lub strefy wejścia do pnia określanej w literaturze anglosaskiej jako „dorsal root entry zone (DREZ)” lub „trigeminal root entry zone (TREZ)”. Pierwsze sympozjum poświęcone w całości temu zagadnieniu odbyło się w 1966r. Mechanizm idiopatyczny. że w przypadkach istnienia nerwobólu nerwu V bardzo często występuje konflikt nerwu z pętlą naczynia tętniczego lub żyłą.V stwierdził. .V można podzielić na: . że neuralgia ustępuje. wtórny (neuralgia symptomatica). jakie czynniki i jakie sytuacje sprzyjają pojawieniu się nerwobólu. Badaniem anatomopatologicznym nie stwierdza się żadnych odchyleń od stanu prawidłowego w zwoju Gassera i w pniach poszczególnych gałęzi objętych neuralgią. należy stwierdzić. Wraz z wiekiem nasilają się zwykle objawy miażdżycy i wydłużeniu ulegają naczynia. W związku z tym nawet słaby bodziec dotyku czy temperatury może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie włókien bólowych i napad silnego bólu. że w ok. Powiązanie objawów neuralgii z uciskiem nerwu przez pętle naczyniowe pozostaje w zgodzie ze stosunkowo późnym występowaniem schorzenia. Konflikt naczyniowo-nerwowy. że często występuje styczność pomiędzy pniem nerwu w odcinku pomiędzy pniem nerwu w odcinku bezpośrednio przed wejściem nerwu a pniem mózgu. Opisano ucisk nerwu przez: .nerwoból objawowy. co sprzyja występowaniu konfliktu. 90% samoistnej neuralgii przyczyną jest konflikt naczyniowo-nerwowy.tętnicę móżdżkową górną lub jej gałąź (najczęstsza przyczyna).tętnicę podstawną i tętnicę kręgową (rzadziej). ale nie w każdym przypadku. .tętnicę dolną przednią móżdżku. Wiadomo natomiast. Okazało się. że konflikt przyczynia się do wywołania neuralgii. że konflikt występował również w przypadkach. Badania autopsyjne wykazały jednak. Podrażnienie gałęzi czuciowej w postaci nerwobólu n. Obecnie przeważa pogląd.równoczesny konflikt z tętnicą móżdżkową górną i żyłą skalistą. tworząc pętle. co prowadzi do kontaktu pomiędzy aksonami neuronów odbierających czucie dotyku i temperatury z aksonami bólowymi. Etiologia Nerwoból samoistny jest schorzeniem o niewyjaśnionej etiologii.nerwoból samoistny. Pierwszą obserwację konfliktu poczynił Dandy. Ponieważ usunięcie konfliktu sprawia. W znacznie mniejszym procencie jest to tętnica kręgowa i podstawna. że ucisk naczynia powoduje zanik osłonki mielinowej włókienek nerwowych. Pierwszy kliniczny opis choroby z 1677r. Chorobę określano dawniej jako samoistny lub idiopatyczny nerwoból nerwu trójdzielnego w przypadkach bez znalezionej uchwytnej przyczyny neuralgii.

Do przyczyn wewnątrzczaszkowych zalicza się anomalie naczyniowe. Następowe niedokrwienie jąder byłoby przyczyną bólu. mieszkańców. zapalenie kości zębodołu. krwiaki i pourazowe deformacje kostne. Zwykle były to zabiegi powikłane trudnościami w gojeniu i stanem zapalnym. torbiele. Może być wywoływana przez wiele przyczyn miejscowych i ogólnych. tętniaki. wadliwie wykonane wypełnienia ubytków próchnicowych lub protez. Neuralgia objawowa. Neuralgia objawowa wywoływana jest drażnieniem nerwu na jego przebiegu przez proces patologiczny. zlepne zapalenie pajęczynówki powstałe jako następstwo stwardnienia rozsianego. Pourazowa neuralgia objawowa może dotyczyć każdego odcinka nerwu trójdzielnego. Przyczyny miejscowe. zębiniaki. ostry brzeg zębodołu. zmiany zapalne w przebiegu włókien. pozostawione ciała obce. Częstą przyczyną jest półpasiec. Dlatego też w każdym przypadku neuralgii istnieje konieczność przeprowadzenia diagnostyki obrazowej – z wyboru jest to badanie za pomocą rezonansu magnetycznego. W przypadku neuralgii u osób przed 30 – tym rokiem życia należy podejrzewać stwardnienie rozsiane. Przyczyny ogólne. choroby zębów (zapalenie miazgi. Za czym przemawia przebycie przez pacjentów zabiegów stomatologicznych lub laryngologicznych w obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. zapalne.3 przypadków na 100 tys. Pierwsze objawy choroby pojawiają się w pierwszej i piątej dekadzie życia. hypercementozy korzeni zębów. występuje w kilkunastu procentach przypadków. Wśród innych przyczyn wymienia się kolagenozy. szczególnie w zakresie pierwszej gałęzi. a przyczyną mogą być niewielkie blizny twarzy nie obejmujące bezpośrednio większego pnia nerwu. zmiany zapalne zwoju Gassera w przebiegu infekcji wirusem półpaśca. Konflikt naczyniowo-nerwowy jest najszerzej akceptowaną hipotezą powstawania neuralgii nerwu trójdzielnego. Do przyczyn zewnątrzczaszkowych zaliczamy czynniki zębopochodne. Reakcja alergiczna doprowadzałaby do wydzielania histaminy z następowym przekrwieniem odcinków pnia mózgu mieszczących jadra nerwu V. utrudnione wyrzynanie dolnego zęba mądrości). stawopochodne. zęby zatrzymane. Epidemiologia Występuje z częstością 4. . zapalenie kości szczęk. zmiany niedokrwienne w obrębie mostu. Przyczyny neuralgii objawowej można podzielić na zewnątrzczaszkowe i wewnątrzczaszkowe. Najczęstszą przyczyną są guzy rozwijające się w kącie mostowo-móżdżkowym. taki jak guz nowotworowy uciskający pień nerwowy.włóknami czucia dotyku lub temperatury bodziec może w mechanizmie krótkiego spięcia wywołać pobudzenie we włóknach bólowych i wywołać kliniczny napad bólu. Ujawnieniu się neuralgii i sprzyja przewlekłe drażnienie receptorów bólu. choroby zatok szczękowych i ucha środkowego. guzy piramidy w okolicy zwoju. Próbowano także opisać patomechanizm alergiczny. nowotwory zlokalizowane w kącie mostowo-móżdżkowym. Reakcja alergiczna. nieprawidłowości budowy podstawy czaszki. Inne przyczyny to: zęby zatrzymane. okołowierzchołkowe zapalenie ozębnej. Przewlekłe drażnienie receptorów bólu. ropień czy malformacja naczyniowa.

zespół Costena i inne. Przy badaniu fizykalnym o rozpoznaniu neuralgii decyduje wrażliwość chorego na ucisk . Dwustronną neuralgię obserwuje się jedynie u ok. Wg wykładu okres remisji trwa od 6 miesięcy do kilku lat. nagłym napadem bólu (porównywanym do prądu elektrycznego) bez okresu zwiastującego. Z reguły jest to ból jednostronny. Obraz kliniczny charakteryzuje się jednostronnym. Choroba dotyczy jednakże częściej kobiet. Trwa on od kilku sekund do około 2 minut. krótko trwa. Przebieg kliniczny Charakterystyczne jest występowanie okresów zaostrzeń i różnie długich przerw. Napady bólu w neuralgii uznane są za najsilniejsze ze znanych w medycynie. a niechęć do jedzenia może doprowadzić do wyniszczenia. a natężenie zwiększa się do poziomu trudnego do zniesienia. Czucie jest zachowane. Natężenie bólu może prowadzić do silnej nerwicy. ostrym. Rozpoznanie Po pierwsze należy wykluczyć inne bóle twarzy: nerwoból splotu skrzydłowo-podniebiennego. Wraz z rozwojem choroby ataki bólowe są coraz częstsze. W zaawansowanej postaci choroby występuje osłabienie odruchu rogówkowego i spojówkowego. Charakteryzuje się ona bólem występującym najpierw po jednej stronie twarzy. 3% pacjentów (2-5%). Napadom bólowym towarzyszyć mogą skurcze i drgawki mięśni mimicznych (tic douloureux) i żujących oraz objawy wegetatywne w postaci zaczerwienienia twarzy. Pomiędzy napadami bólu chorzy mogą nie odczuwać dolegliwości bądź może występować stałe uczucie stłumionego bólu. Przy dłużej trwającej chorobie stwierdza się na twarzy strefy drętwień i mrowień. czasem promieniują na dalsze obszary. skłaniać nawet do myśli samobójczych. Początkowo ból występuje sporadycznie – przerwy trwają od kilku miesięcy do kilku lat. Dotyczy to także nerwobólu obejmującego wszystkie trzy gałęzie nerwu. Trudny do zniesienia jest ból i strach przed nim. chociaż po remisji może pojawić się po stronie przeciwnej. w skrajnych wypadkach mogą występować jeden po drugim (status neuralgicus). pocenia. Nerwoból po półpaścu jest klasycznym przykładem bólu neuropatycznego. Objawy Nie ma istotnych klinicznych różnic miedzy neuralgią objawową a prawdziwą. Nerwoból występuje najrzadziej w obrębie pierwszej gałęzi (poniżej 5%) i jest wtedy zwykle przejawem nerwobólu objawowego. Nerwoból samoistny występuje najczęściej w obrębie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego. Bóle pojawiają się najczęściej w określonym punkcie twarzy lub błony śluzowej jamy ustnej i szybko rozprzestrzeniają się wzdłuż przebiegu gałęzi nerwu. może wystąpić przeczulica. depresji. łzawienia. Wg wykładu ból ma charakter: kłujący. wzmożonego wydzielania śluzu z nosa.Występuje częściej u kobiet po 50 roku życia. wydzielania śliny. parzący. Wg wykładu do kilku sekund. osób w średnim i starszym wieku. a niekiedy w obu równocześnie.

podoczodołowego lub bródkowego. Jednak dotychczasowe metody nie pozwalają na pewne wykluczenie konfliktu naczyniowonerwowego. Starannie wykonany rezonans magnetyczny może uwidocznić konflikt nerw-tętnica. Podstawową zasadą leczenia neuralgii n. sprawiając. Pierwsze operacyjne wycięcie zwoju Gassera wykonał niemiecki neurochirurg Fedor Krause w 1982r. Niejednokrotnie można w ten sposób uzyskać różnie długo trwającą . Mało skuteczne okazują się przyjmowane zwykle przez chorych leki przeciwbólowe. tj. Stosowane dawki wraz z upływem czasu trwania choroby ulegają zwiększeniu od początkowo 100-200 do 1000 mg/dobę. czyli otworów w kościach twarzy. Najpierw wprowadzono przecinanie gałęzi nerwu V lub wykonywano różnego rodzaju blokady. Uzyskanie powodzenia w leczeniu. a w późniejszym okresie usunięcie konfliktu naczyniowo-nerwowego i gliceroliza w zupełności wystarczają. Chory został uwolniony od bólu. takie jak fenytoina czy klonazepam. Blokady znoszą doraźnie ból. od końca XIX wieku. do których wchodzą trzy gałęzie n. Największą trudność to udokumentowanie istnienia konfliktu naczyniowo-nerwowego. warunkowane znajomością etiologii schorzenia. Neurotop). Następnie wykonuje się badanie obrazowe. Spośród dawnych metod leczenia aktualne pozostały blokady. Leczenie rozpoczyna się zwykle od karbamazepiny (Tegretol. Stosuje się także witaminy z grupy B. że inne procedury wykonywane są wyjątkowo. najlepiej rezonans magnetyczny. Od początków współczesnej neurochirurgii. trójdzielnego: okolica otworu nadoczodołowego dla pierwszej gałęzi. punktów spustowych. często przychodzi zbyt późno. Leczenie zachowawcze. a podanie środka cieniującego w niektórych przypadkach pozwala także na zobrazowanie konfliktu nerw-żyła. Tegretol jest skuteczny u 2/3 chorych. pionierzy tej specjalności usiłowali znaleźć najbardziej skuteczną metodę leczenia. ale wystąpiły powikłania w postaci porażenia mięśni żwaczy i owrzodzenia rogówki. Ogólnie można stwierdzić duży postęp w leczeniu neuralgii.tzw. w zależności od wskazań. W większości przypadków leki typu karbamazepina. Amizepin. Leczenie Leczenie nerwobólu stanowiło zawsze wyzwanie dla lekarzy. Trafiający do neurochirurga chory ma często usunięte wszystkie zęby ze strefy objętej bólem. Dodatkowo można włączyć inne leki przeciwdrgawkowe. Kolejne okresy remisji uzyskane metodami zachowawczymi i chirurgicznymi na obwodowych gałęziach nerwu trójdzielnego są coraz krótsze. w okolice otworu nadoczodołowego. Mogą być wykonane serie 5 lub więcej blokad z 1% lub 2% roztworów lidokainy.V jest przechodzenie od metod mniej do bardziej inwazyjnych. Z uwagi na skutki uboczne występujące przy dłuższym stosowaniu powyższych leków zwykle leczenie neuralgii rozpoczyna się od blokad lignokainowych. Wg Krysta jest to drugi etap w leczeniu neuralgii. fenytoina. okolica otworu podoczodołowego dla drugiej gałęzi i okolica otworu bródkowego dla trzeciej gałęzi. w celu wykluczenia neuralgii objawowej.

Leczenie chirurgiczne powinno być następnym etapem leczenia. kości i dlatego powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach (wg Bartkowskiego. Często podeszły wiek chorych. W razie nieskuteczności leczenia zachowawczego stosuje się metody chirurgiczne. Do powikłań należy przejściowe upośledzenie słuchu. Leczenie chirurgiczne. Jakkolwiek zabieg wykonuje się z reguły u ludzi starszych.V wykonywane wewnątrzustnie. Najpoważniejszym powikłaniem zmuszającym do powtórnej operacji jest nawrót napadów bólowych . W języku angielskim zabieg nosi nazwę „microvascular decompression” (MVD).5 cm. iniekcje glicerolu) lub poprzez wstrzyknięcie w okolicę nerwu kwasu tioktowego lub wrzątku. a przy zbytnim upośledzeniu półkuli móżdżku występuje również przejściowo obrzęk i następowe zaburzenia funkcji z ataksją i oczopląsem. gdy zawiodą inne metody leczenia farmakologicznego. W dziewięćdziesięciu kilku procentach przypadków neuralgii stwierdza się konflikt naczyniowy polegający – jak pisano poprzednio – na ucisku nerwu przez naczynie tętnicze lub żylne. Nerw bywa wkładany w pochewkę wykonana z fragmentu protezy naczyniowej. W wybranych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania bardziej skomplikowanych technik. która oddaje istotę i cel zabiegu.remisję. uwidacznia nerw trójdzielny w obszarze strefy wejścia do mostu. Dekompresja polega na odpreparowaniu naczynia od nerwu i odizolowaniu wprowadzonym materiałem może być nim mięsień. Naczynie żylne odizolowuje się lub koaguluje. termokoagulację. Metody te są obarczone dużym niebezpieczeństwem spowodowania martwicy nie tylko samego nerwu. gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego). dochodzi się do okolicy kąta mostowomóżdżkowego i otwierając zbiornik pajęczynówki. mocowanego następnie z dala od nerwu do namiotu. Obejmuje zarówno zabiegi operacyjne wewnątrzczaszkowe. Krioblokady dają krótkie stałe okresy remisji (do 2 lat). Mają one również znaczenie diagnostyczne przed alkoholizacją lub leczeniem chirurgicznym (ból ustępuje po blokadzie). Jednak jeśli to możliwe należy chorym zaproponować rewizję kąta mostowo-móżdżkowego i usunięcie konfliktu naczyniowonerwowego. Warunkiem przeprowadzenia jest kwalifikacja internistyczno-anestezjologiczna. ale ze względu na brak powikłań i powtarzalność metody można ją stosować wielokrotnie. jak i zabiegi wykonywane na gałązkach obwodowych n. Zwyrodnienie włókien nerwowych znoszące przewodnictwo w obrębie danego odcinka nerwu można uzyskać poprzez alkoholizację (stosując do tego celu 96% jałowy alkohol etylowy w ilości 0. zaawansowany proces miażdżycowy z przebytymi zawałami serca i niewydolnością krążenia stanowią poważne ograniczenia w kwalifikowaniu do zabiegu. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. wg Krysta. przepuszczając je przez okno klipsa tętniakowego. ale i tkanek sąsiednich skóry.5-1ml z 2% lignokainą.0 x 3. Odchylając półkulę móżdżku. wata teflonowa czy Goretex. Za małżowiną uszną wykonuje się kraniotomię o wymiarach 3. śluzówki. czyli mikrochirurgiczną dekompresję naczyniową korzenia czuciowego nerwu trójdzielnego. śmiertelność po operacji wynosi poniżej 1%. naczynie można utrzymać w oddaleniu od nerwu. Przy dłuższym ich stosowaniu doprowadzają do degeneracji włókien nerwowych.

Dowód stanowi uzyskanie wypływu płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nerwu trójdzielnego (Meckela). 20-30% obserwowane są jednak nawroty choroby w czasie od ok. Wg techniki Hartla wkłuwa się igłę lub elektrodę bocznie od kąta ust i pod kontrolą rentgenowską kieruje się do otworu owalnego. 3 miesięcy do kilku lat po zabiegu. mogą natomiast wystąpić objawy znieczulenia bolesnego. Poczynając od obwodu należy wymienić blokady alkoholowe wykonywane do otworów wejścia gałęzi nerwu trójdzielnego. Rzadko. Do otworu wchodzi się na głębokość ok. Igłę. Natomiast obecnie obowiązująca zasada chirurgii bólu głosi . Termolezja to zniszczenie najczęściej tylnej części zwoju Gassera przez podniesienie temperatury (igła wprowadzona przez otwór owalny). Skuteczność zabiegu jest podobna do glicerolizy. Inne metody leczenia neuralgii. Pacjenci odczuwają wtedy nieprzyjemne i dokuczliwe sensacje czuciowe.wywołany wysunięciem się materiału izolującego. Termoliza to zniszczenie odwodowych gałęzi i zwoju Gassera. Aby wprowadzić elektrodę w okolicę włókien zazwojowych. W czasie od 5 miesięcy do kilku lat obserwuje się u około 20% chorych nawrót dolegliwości o różnym nasileniu. w ok. celem tych metod było bowiem zniesienie drogi przewodzenia bodźca bólowego w różnych odcinkach. w przypadku glicerolu. 90-95%. Mają one w większości znaczenie historyczne i mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. że nie powinny być to zabiegi uszkadzające – „non destrucive surgery”. że usunięcie ucisku nie zmienia sytuacji prowadzącej do neuralgii. W warunkach ambulatoryjnych można wykonać przecięcie (neurotomia chirurgiczna i chemiczna) lub wyrwanie (exheiresis) nerwu. Efekt zniesienia napadów bólowych uzyskuje się w 90% przypadków. Wyniki bezpośrednie zabiegu są bardzo dobre – ok. Uzyskiwany efekt trwa zwykle nie dłużej niż 2-3 lata. Wg wykładu mikronaczyniowa dekompresja korzenia nerwu (zabieg Dandy-Janetta) odsunięcia od korzenia nerwu zniekształconej tętnicy móżdżkowej daje skuteczność około 85%. Leczenie na drodze uszkodzenia termicznego i glicerolizy może być powtarzane. W przypadku termokoagulacji lub uszkodzenia zwoju wiązką fal zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. W pewnym procencie przypadków dochodzi do zaburzeń czucia dotyku w obrębie rogówki. W takich przypadkach metoda leczniczą z wyboru jest przezskórne uszkodzenie zwoju trójdzielnego. że przy długotrwałej kompresji uszkodzenie nerwu jest na tyle zaawansowane. W ok. Przecięcie nerwu jest wykonywane bardzo rzadko ze względu na szybką regenerację nerwu. jakkolwiek niektórzy autorzy podają pozytywny wynik operacji tylko u 75%. pozostawia się w jamie nerwu trójdzielnego i podaje się 0. Glicerol powoduje degenerację i rozpad osłonek mielinowych i uszkodzenie aksonów. na ogół dożylnym. 6 cm. należy wkłuć ja głębiej o 1 cm. 1% występuje powikłanie w postaci znieczulenia bolesnego (anaesthesia dolorosa). Uważa się. . Przy obecnie stosowanych technikach i odpowiednim doświadczeniu operatora takie ryzyko można uznać za minimalne. na czas wykonywania uszkodzenia. Znacznie trwalsze wyniki uzyskuje się poprzez wyrwanie nerwu z jego kanału. Znacznym problemem może być wykonanie dekompresji u chorych w podeszłym wieku z licznymi obciążeniami internistycznymi.2 ml sterylnego glicerolu.

Taarnhoj wykonywał dekompresję zwoju. Wskazania do ekstrakcji zębów . Przecina się wtedy część większą nerwu – część czuciową. a i w Polsce nie ma z tą metodą żadnego doświadczenia.V w pobliżu wejścia nerwu do mostu. jakkolwiek metoda została zastosowana na razie w nielicznych ośrodkach na świecie. lecz przez ucisk zwoju w trakcie zabiegu. z pozostawieniem części ruchowej. przecinał nad nim oponę twardą i częściowo namiot. Powikłaniem są dość częste zaburzenia czucia gałki ocznej i owrzodzenia rogówki. 8. Jednak i po tym leczeniu występują niepowodzenia i nawroty. głównie w przypadkach bolesnego znieczulenia. złamaniach. Dandy w 1926r.. zabiegu neurochirurgicznym na zwoju Gassera lub pniu czuciowym n. nasilającym się pod wpływem ciepła. Sjoquist zaproponował traktotomię w celu przecięcia pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego. na ograniczonej powierzchni zgodnej z zakresem unerwienia gałązek nerwowych. a Kunicki wprowadził modyfikację przeztwardówkową tej metody. Niektórzy uważali. Pierwsze doniesienia są obiecujące. Jeżeli trudne dolegliwości źle poddają się leczeniu farmakologicznemu. Objawy Cechuje się bólami czasem promieniującymi o charakterze piekącym. Wewnątrzczaszkowe zabiegi przeprowadzano w okolicy zwoju trójdzielnego. Mogą towarzyszyć im zmiany naczynioruchowe. parzącym. Frazier przecinał włókna zazwojowe nerwu trójdzielnego.V i jego ewentualnym przecięciu z dostępu wewnątrzczaszkowego (kraniotomia podpotyliczna). że efekt uzyskuje się w tym przypadku nie przez dekompresję. mikrochirurgicznym odbarczeniu korzenia n.V.Najbardziej radykalne leczenie chirurgiczne stosowane w najcięższych przypadkach polega na usunięciu części obwodowej gałęzi nerwu . Zabiegi na wyższych piętrach układu nerwowego mają również zastosowanie. W 1937r. Pewne nadzieje budzą próby leczenia neuralgii metodą radiochirurgiczną z zastosowaniem noża gamma lub liniowego przyspieszenia elektronów. zaproponował eksplorację kąta mostowomóżdżkowego z przecięciem włókien n. KAUZALGIE Etiologia Występują po urazowym uszkodzeniu nerwów w obrębie twarzy. głównie w zakresie nerwu szczękowego i żuchwowego. Operacje Dandy’ego są również przeprowadzane współcześnie w przypadku nie znalezienia konfliktu. On też pierwszy zauważył istnienie konfliktu naczyniowonerwowego. najskuteczniejsze bywa leczenie stymulacjami i stereotaktyczne. a nawet zmiany troficzne w kości. Może pojawić się po stłuczeniach. a nawet po zabiegach chirurgicznych. Stereotaktyczne zabiegi z uszkodzeniem jąder wzgórza i obręczy wykonywane są zupełnie wyjątkowo.

o zęby mleczne utrudniające wyrzynanie zębów stałych o zęby mleczne z miazgą zgorzelinową  Choroby przyzębia o zapalenie ozębnej ostre i przewlekłe zębów wielokorzeniowych o zmiany zapalno-wytwórcze (ziarniniak. zachowawczego ani protetycznego o rozlane ropne zapalenie miazgi przy niedrożności kanału zęba i zębach wielokorzeniowych oraz u chorych ze schorzeniami ogólnymi (gruźlica. torbiel) ozębnej zębów jednokorzeniowych przekraczające 1/3 dł. korzenia od jego szczytu o choroby przyzębia z rozchwianiem zębów III st. choroby wyniszczające) o martwica i zgorzel miazgi przy braku możliwości leczenia zachowaw. o nawrotowe ropnie przyzębne  Zębopochodne zakażenia bakteryjne o zęby wielokorzeniowe jako przyczyna ostrych i przewlekłych zakażeń chirurgicznych kości i tkanek miękkich twarzy oraz zatok szczękowych o zęby jednokanałowe jako przyczyna zakażeń chirurgicznych nie nadające się do leczenia zachowawczego ani chirurgicznego  Obrażenia zębów i kości szczękowych o odłamanie korony zęba poniżej brzegu dziąsła uniemożliwiające odbudowę protetyczną o złamanie korzenia zębów jednokorzeniowych podłużne lub skośne lub przekraczające 1/3 jego długości z przemieszczeniem odłamów o złamanie zęba wielokorzeniowego o zęby zwichnięte ze zniszczeniem przyzębia o zwichnięte i złamane zęby mleczne o zęby ze zgorzelą miazgi tkwiące w szparze złamania kości szczękowych nieprzydatne do unieruchomienia odłamów i jako przyczyna zakażenia kości o zęby zdrowe utrudniające zrost odłamów kości szczękowych  Wady rozwojowe twarzy i jamy ustnej o zęby stałe nieprawidłowo zbudowane ze wskazań estetycznych . Choroby tkanek zęba o zęby i korzenie ze zniszczeniem tkanek twardych zęba nie nadające się do lecz.

i protet. obwodowych  Wskazania doraźne do usuw. alergiczne o ch. w nawrotowym zakażeniu kieszonki o zęby w rozszczepach podniebienia pierwotnego i wtórnego i następowych zniekształceniach szczęk ze wsk. u chorych przed planowanym operacyjnym leczeniem zniekształceń szczęk o ekstrakcje regulacyjne ze wskaz. n. kłębuszkowe nerek o ch. zębów i przyzębia u chorych psychicznie. ucisku lub przemieszczeni sąsiednich zębów oraz ze wskaz. reumatyczna o zapal. wzrokowego i tk. z niedorozwojem umysłowym oraz przy braku możliwości lecz zachow (u obłożnie chorych) o zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia z pola napromieniania ze wsk onkologicznych  Wskazania z przyczyn jatrogennych o zęby z przebitym dnem komory lub ścianą korzenia podczas lecz. nieprzydatne czynnościowo. ortodont. endod. ukł. protetycznych i estetycznych o zęby dodatkowe i nadliczbowe ze wskaz. sercowego o zap. chir. o przepchnięcie cementu lub części odłamanego narzędzia w okolicę przywierzchołkową z następowym odczynem zapalnym około szczytowym w zębach nie nadających się do resekcji korzenia o złamanie narzędzia w niedopełnionym kanale przy niemożności wykonania resekcji wierzchołka .o wady budowy anatomicznej korzenia zęba w chorobach miazgi uniemożliwiające leczenie endodontyczne o zęby nieprawidłowo położone ze wskazań ortodontycznych. nerwobólu objawowego. wsierdzia i m. gałki ocznej o zap. w/w o zęby zatrzymane powikłane zapaleniem mieszka będące przyczyną torbieli związkowych. zębów o ch. ortodont. ch OUN i nn. protetycznych o zęby mądrości z utrudnionym wyrzynaniem. o zęby zdrowe ze wsk. skóry o niekt. krwiotwórczego i niektóre skazy krwotoczne o ch.  Zębopochodne zakażenie odogniskowe w chorobach układowych i narządowych o ch.

Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) 2. podział. Zapalenie ślinianki przyusznej – przyczyny.uniesiony płatek małżowiny usznej Objawy po kilkunastu godzinach: .obrzęk przyusznicy z bolesnością dotykową . Szkliwiak – patogeneza.o korzenie pozostawione po nieprawidłowo przeprowadzonych ekstrakcjach 9.może prowadzić do bezpłodności ! • Zapalenie gruczołu tarczowego • Zapalenie ucha środkowego • Zapalenie trzustki • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Powikłanie miejscowe: ropień ślinianki . bóle mięśni.utrudnione rozwieranie szczęk .złe samopoczucie. Ostre wtórne zapalenie ślinianki 3. objawy. przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę Objawy początkowe: . 108) 1. parotitis epidemia.gorączka . rozpoznanie i leczenie 10.suchość jamy ustnej Zapobieganie: szczepienie Powikłania ogólne: • Zapalenie jąder.dreszcze . bóle głowy . Przewlekłe zapalenie ślinianki Ostre zapalenie ślinianki przyusznej (sialoadenitis acuta) Pierwotne zakażenie występuje u dzieci pod postacią choroby zakaźnej wieku dziecięcegoświnki (mumps.podobne objawy pojawiają się w drugiej przyusznicy . leczenie( patrz pyt. nagminne zapalenie przyusznic) Etiologia: wirusowa lub bakteryjna Okres wylęgania: 2-3 tygodnie.

przerzuty nowotworu złośliwego do kości żuchwy (np. Odrębną i dość nieliczną (około 2%) grupę stanowią złamania patologiczne. torbiele zębopochodne.W zapaleniu opon mózgowo. Ubeleczkowanie kostne jest w środkowej części zatarte. a przez to powodować znaczną destrukcję tkanki kostnej. a nawe cementu i zębiny (w mniejszym stopniu).przeciwgorączkowe i przeciwbólowe 2. rak piersi czy płuc). Dlatego też niekiedy po usunięciu korzenia widoczny jest otorbiony ziarniniak złączony z powierzchnią korzenia torebka włóknistą. która przyczepia się do powierzchni korzenia. szpiczak mnogi). pojawia się dopiero na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłowo zbudowaną kość.Miejscowo. A w zębach wielokorzeniowych w okolicy furkacji. Mogą one występować też wzdłuż całej długości korzenia. Najczęstszym umiejscowieniem ziarniniaka jest okolica wierzchołka. Ziarniniak szczelinowaty. że przyczyną urazu głównie są wypadki komunikacyjne i przemoc. W obrazie rtg widać przejaśnienie o średnicy kilku lub kilkunastu milimetrów.kortykosteroidy i NLPZ 4. Czasem na obwodzie ogniska jest obwódka osteosklerotyczna.W zapaleniu jąder. Izolacja chorego! 11.Objawowe.Do złamania może dojść również po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego zęba.Leczenie: 1. Odrębną grupę stanowią procesy rozrostowe (białaczki. guzy pierwotne kości (np. Złamanie patologiczne żuchwy Złamania żuchwy są jednym z najczęstszych obrażeń w obrębie kości części twarzowej czaszki. Ziarniniak okołowierzchołkowy często jest otoczony dobrze rozwiniętą torebka łącznotkankową. Najczęściej jest to przewlekłe infekcyjne zapalenie kości i szpiku kostnego oraz osteoradionekroza. kwasochłonny.suche.Torbiele zębopochodne stanowią jedną z najczęstszych patologii kości części twarzowej czaszki. Często w początkowym okresie rozwoju nie wywołują żadnych dolegliwości. definiowane jako samoistne lub powstające w wyniku niewielkiego urazu przerwanie ciągłości tkanki kostnej na podłożu toczącego się w niej procesu patologicznego. Charakteryzuje się powstawaniem ziarniniaka w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Rozwojowi ziarniniaka towarzyszy częściowe zniszczenie więzadła ozębnowego. w związku z tym mogą osiągać duże rozmiary doprowadzając do ubytków śródkostnych. W miarę wzrostu ziarniniaka postępuje resorpcja kości wyrostka zębodołowego. przywierzchołkowy Ziarniniak przywierzchołkowy – zapalenie przewlekłe ziarninowe tkanek okw. 12.rdzeniowych – leki przeciwobrzękowe 5. . ciepłe okłady oraz środki ślinopędne 3. Obecność ziarniniaków okołowierzchołkowych na powierzchni bocznej zębów wiąże się z obecnością kanałów bocznych lub perforacji. szkliwiak. włókniak kostniejący). Ziarniniak okołowierzchołkowy rozwija się wolno i na ogół bezobjawowo. Badania epidemiologiczne dotyczące traumatologii szczękowo--twarzowej wykazują.

Ziarniniak szczelinowaty (granuloma fissuratum) jest to przerost włóknisty błony śluzowej i dziąsła powstający w wyniku długiego użytkowania źle dopasowanej protezy (najczęściej natychmiastowej). bakterii i ich toksyn.ekstrakcji. Ziarnina stara występuje w torebce ziarniniaków i torbieli. 5 razy częściej u mężczyzn. Ziarniniak torbielowaty (granuloma cysticum) Ziarniniak prosty zbud. W takiej sytuacji należy przeprowadzić leczenie chirurgiczne na drodze kiretażu. Zwykle umiejscawia się na grzbiecie wyrostka zębodołowego lub w przedsionku jamy ustnej w odcinku wargowym i policzkowym. Ziarniniaki zainfekowane nie goja się mimo przeprowadzonego leczenia endo. Ziarnina stara – grube pasma dojrzałego kolagenu. ( Histiocytoza X jest chorobą ze spichrzania polegającą na pierwotnym zaburzeniu czynności układu siateczkowo-śródbłonkowego z wtórnymi nieprawidłowościami w Handa-Schuller-Christiana i nagromadzeniu lipidów. kom. mniej naczyń ale o grubszych ścianach. Ziarniniak kwasochłonny (granuloma eosinophilicum) jest najłagodniejszą postacią histiocytozy. np. jest z ziarniny o różnym stopniu dojrzałości (młodej. kom. Ziarniniak torbielowaty powstaje z nabłonkowego. dojrzałej i starej). W miarę upływu czasu może dojść do obumarcia części tego ziarniniaka. Przyczyna choroby jest nieznana.) Ziarniniak kwasochłonny jest chorobą ludzi młodych około 20-30 roku życia. plazmatyczne i limfocyty. wspólna cechą wszystkich jest rozplem histiocytów. resekcji. Ziarniniak prosty (granuloma simplex) 2. Jedna postać może przechodzić w drugą. Chorobę ziarniniak kwasochłonny. Najczęściej zmiany umiejscawiają się w . rozrastają się i wnikają w głąb ziarniniaków tworząc sieć nabłonkową. Po wycięciu większych zmian konieczny jest przeszczep płata śluzówkowego z sąsiedztwa lub wolny przeszczep śluzówki czy skóry.wycięcia i obowiązkowo oceny histologicznej preparatu operacyjnego. Ziarnina młoda charakteryzuje się obfitym naciekaniem komórkowym złożonym głównie z neutrofili oraz licznych naczyń włosowatych) Ziarnina dojrzała głównie – makrofagi. Ziarniniak nabłonkowy (granuloma epitheliale) 3.Obecność w okolicy furkacji wiąże się z występowaniem kanalików komorowo-ozębnowych. pojawieniu się w tym miejscu płynu kwasochłonnego i tworzenia torbielowatych przestrzeni. zapalne i naczynia włosowate są nieliczne. Przy niewielkich przerostach zabieg operacyjny polega na klinowym wycięciu zmiany bez uszkodzenia okostnej i prostym zszyciu. Badaniem radiologicznym nie udaje się odróżnić poszczególnych typów ziarniniaków. Zmiana ta wymaga leczenia chirurgicznego. hemisekcji. Ziarniniak nabłonkowy – ziarnina o różnym stopniu dojrzałości i pasma kom. Zalicza się tu chorobę Abta-Lettera-Siwe’a. Niekiedy zmiany maja swój początek w przyzębiu – zespół endo-perio Podział 1. nabłonkowych pochodzących z resztek nabłonkowych Malasseza pozostałych w ozębnej po całkowitym rozwoju zęba. Resztki te pod wpływem czynników drażniących. perforacją dna komory lub choroba przyzębia.

Stan ogólny chorego jest zwykle dobry. kierunku szerzenia się procesu oraz zajętych tkanek Pawela wyróżnił następujące postacie ziarniniaka: A – pojedyncza – występuje jedynie w okresie początkowym • dziąsłowa • kostna • zatokowa B – mieszana – efekt stosunkowo szybkiego przejścia postaci pojedynczej do tkanek otaczających.układzie kostnym. zwykle niebolesne przy dotyku. W obrębie twarzoczaszki ziarniniak kwasochłonny występuje w żuchwie najczęściej. rzadko podwyższoną liczbę leukocytów kwasochłonnych (5. Zmiany wczesne. rzadziej w żuchwie i szczęce a najrzadziej tylko w szczęce. Zmiany w kościach występują pod postacią owalnych lub okrągłych wielokomorowych ubytków o ostrych granicach. Przypuszcza się że za najczęstszą lokalizację ziarniniaka kwasochłonnego w zakresie twarzowej części czaszki może odpowiadać toksyczne działanie mas zgorzelinowych z zębopochodnych ognisk zakażenia oraz infekcje z kieszonek. przeważnie bezobjawowe są klinicznie trudne do uchwycenia. Częściej natomiast spotyka się przetoki dziąsłowe. Najczęściej zmiana pierwotna lokalizuje się na dziąśle w postaci dobrze unaczynionej ziarniny.10). węzłach chłonnych. prowadząc do wytworzenia przetok skórnych. rzadziej żebra. Małe ziarniniaki zwykle nie dają objawów ogólnych. trombocytopenię. Biorąc pod uwag miejsce wyjścia zmian chorobowych wyróżniamy 2 postacie ziarniniaka: • dziąsłowo – szczękowa choroba toczy się pierwotnie w dziąśle skąd wtórnie szerzy się wgłąb wyrostka zębodołowego i szczęki • szczękowo – dziąsłowa kierunek zmian jest odwrotny W zależności od pierwotnej lokalizacji. Mogą występować bóle głowy. Większe i szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki. bez obwódki osteosklerotycznej w otoczeniu i bez odczynu okostnowego. Objawy miejscowe zależne są od umiejscowienia. brak apetytu. pojawia się wygórowanie elastyczne. bez oznak stanu zapalnego. Ogniska choroby wykrywa się przypadkowo podczas robienia zdjęć rtg. która nacieka i niszczy otaczające tkanki. rzadziej w płucach. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych chorób w jamie ustnej. Może występować pod postacią jedno i wieloogniskową. niekiedy podwyższony poziom fosfatazy zasadowej i cholesterolu oraz podwyższony OB. zwłaszcza w kościach twarzoczaszki. a na pierwotna lokalizację wskazuje jedynie wywiad) • dziąsłowo-kostna • dziąsłowo-kostno-zatokowa • kostno-zatokowa . gardle i wątrobie. języku. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do przebicia ziarniny przez okostną i skórę. Jeżeli ognisko jest powierzchowne. Najczęstszym miejscem występowania są kości płaskie: sklepienie czaszki. żuchwa. zwykle oceniane początkowo jako objaw choroby przyzębia. Skóra nad wygórowaniem jest niezmieniona. We krwi można spotkać nieznaczna leukocytozę. miednica i kręgosłup. stany podgorączkowe.

Najcześciej lokalizuja się one na obrzeżu zmiany – cecha wczesnej postaci. dziąsłowo-kostno-zatokowa: proces chorobowy początkowo lokalizuje się w brodawce dziąsłowej. Początkowo ziarnina niszczy bezobjawowo tkankę kostną i przemieszcza się zwykle w kierunku przedsionka. radiologiczne i histologiczne. Wskutek szybkiego niszczenia przyzębia. Błona śluzowa zatoki dość długo opiera się ziarninie i jest przemieszczana w głąb zatoki imitując polip. w obrębie której pojawiają się większe i łatwo krwawiące ziarnistości. W postaci . a szpara ozębnej jest możliwa do prześledzenia jedynie w nieuszkodzonej części przyzębia. W szczęce proces chorobowy przebiega szybciej ze względu na cieńszą blaszkę istoty zbitej niż w części zębodołowej żuchwy oraz mniejszą masę istoty gąbczastej. dziąsłowo-kostna. Postać kostna. Proces chorobowy ograniczony do kości wykrywany jest najczęściej przypadkowo na rtg. Wraz z destrukcją tkanki kostnej o nierównych brzegach obraz rtg przypomina proces złośliwy. sugerując obecność polipa. Proces chorobowy może doprowadzić do całkowitego obnażenia korzeni. Na rtg (PA zatok) uniesienie dna zatoki. Po zniszczeniu wyrostka ziarnina dociera do zatoki szczękowej. W przeciwieństwie do torbieli korzenie nie są przez nią rozsuwane. Grzbiet wyrostka oraz dziąsła jest niezmieniony. a jego początek jest mało charakterystyczny. Może się ona znajdować w stanie dynamicznej równowagi z resorpcja. Z czasem zęby „pływają” w ubytku kostnym. imitujące torbiel. zaczerwienieniu imitując nieswoisty stan zapalny. Indukowana bliska obecnością ziarniny okostna zatoki nasila działalność osteoblastyczną. Objawy są takie same jak w wyżej wymienionych postaciach jednak pojawiają się późno. W stanie zaawansowanym na radiogramie widoczne jest przerwanie ściany śluzowej zatoki. wynikają stąd różne objawy kliniczne. Błona zatoki zajęta jest wtórnie (postać kostno-zatokowa) i rzadziej niż przedsionka (kostno-przedsionkowa). Wypełnia je łatwo krwawiąca ziarnina. a ich tkanki twarde ulegają stopniowemu zniszczeniu. W odcinku bezzębnym widoczne jest kuliste przejaśnienie. Dziąsło ulega zmatowieniu. kostno-zatokowa.• kostno-przedsionkowa • zatokowo-kostna • zatokowo-przedsionkowa • zatokowo-kostno-przedsionkowa C – wieloogniskowa – zmiany pojawiają się różnym czasie. Z czasem dochodzi do nadkażenia przyzębia brzeżnego i mozliwosci powstania zespołów endo – perio. Z czasem ulega zniszczeniu. Chory skarży się na nadwrażliwość. W związku z tym wąski rąbek utworzony przez dno zatoki przez pewien okres zostaje nieprzerwany i wpuklając się do światła zatoki imituje torbiel. a czasem nawet zębiny powstaje postać mieszana dziasłowo-kostna. kostno-przedsionkowa: ognisko pierwotnew przegrodzie międzykorzeniowej lub międzyzębowej. Zęby utrzymywane sa w prawidłowym położeniu do czasu zniszczenia przyzębia przez ziarninę. w uzębionym ma nieregularny kształt o zamazanych brzegach. rozchwianie zębów. obrzmieniu. Miazga prawidłowo reaguje na bodźce. Błona śluzowa może być ponadto nacieczona i uniesiona. Potem dochodzi do rozpadu tkanek. Postać dziąsłowa. miejscu i stadium rozwoju. pojawia się płytkie owrzodzenie „pełzające” wzdłuż przyzębia i błony śluzowej przedsionka jamy ustnej.

długo przebiega bezobjawowo.różnicowanie z zapaleniem zatoki szczękowej (podobne objawy bólowe. które mogą tworzyć całe pasma. wydzielina śluzowo – ropna w dolnym przewodzie nosowym. choć nadal w odcieniu jest blada. w którym niejednokrotnie obecne są wierzchołki zębów. Natomiast wypływ białej i podbarwionej krwią wydzieliny po nacięciu zmiany sugeruje nowotwór. przewlekły. tworzenia się patologicznych kieszeni dziąsłowych. może dochodzić do ich rozrostowego zapalenia.kostno-przedsionkowej nacieczona błona śluzowa ulega obrzmieniu. Określenie postaci jest łatwiejsze w przypadku zmian świeżych. Przebieg choroby na ogół łagodny. Przetoki łączą się w kraterowate owrzodzenie. pierwsze objawy są mało charakterystyczne i słabo nasilone. Niszczenie wyrostka następuje we wszystkich kierunkach a zęby ustawiają się poziomo.. a w przypadkach zaawansowanych mogą tworzyć się też w przednich odcinkach szczęk. Później niszczy jej ścianę i idzie dalej na obwód wtórnie przybierając postać zatokowo-kostną. stąd nazwa choroby Langerhans cell histiocytosis w miejsce Histiocytosis X. W starszych. Postać zatokowa. W . Z uwagi na duży opór okostnej dopiero po dłuższym czasie powstają przetoki z wydobywającą się ziarniną zawierającą czerwone grudki. pogrubienie błony śluzowej widoczne w projekcji Watersa) Dopiero krwawienie oraz nieregularny kształt mas w obrazie rtg sugerują nowotwór. Ponadto występują komórki Langerhansa. rozpulchnione. zatokowo-przedsionkowa: Proces toczy się w błonie śluzowej zatoki szczękowej. W ziarniniaku. Leczenie w przypadku pojedynczych ognisk w kościach szczęk. przy wyrównanym stanie ogólnym i początkowo dobrym samopoczuciem jest jednak uporczywym schorzeniem. łatwo krwawią. zatokowo-przedsionkową i zatokowokostno-przedsionkową. Istnieje obawa przejścia w pozostałe formy histiocytozy. chwiania i wypadania zębów zupełnie zdrowych. Rozpoznanie ustala się na podst. jest blada i matowa z cechami pseudochełbotania – różnicowanie z ropniem. bardziej rozległych o początku i rozwoju choroby można wnioskować jedynie z wywiadu. zatokowo-kostna. płaszczyznowo po powierzchni błony śluzowej oraz w kierunku światła zatoki. bogatokomórkowe zawierają młode histiocyty o jasnej delikatnej plazmie barwiące się zasadowo. Ogniska świeżych zmian. Dziąsła są zaczerwienione. Schorzenie rozprzestrzeniając się może zając całą żuchwę lub szczękę. W stanach bardziej zaawansowanych konieczna jest nawet częściowa lub całkowita resekcja szczęki lub żuchwy. ziarniny pobranej z ogniska kostnego. Umiejscawiają się początkowo w okolicy zębów trzonowych lub przedtrzonowych. Zmiany chorobowe starsze charakteryzują się obecnością włókien łącznotkankowych i wydłużonych komórek przypominających fibroblasty. podobnie jak w zespole Handa-Schuller-Christiana dochodzi do uszkodzenia przyzębia. Badanie hist-pat. Obok komórek siateczki stwierdza się leukocyty z przewagą kwasochłonnych. Zanik wyrostka zębodołowego doprowadza do obnażenia korzeni. Ognisko szerzy się w miejscu najmniejszego oporu tj.. Zmiany mogą cofać się samoistnie lub pod wpływem odpowiedniego leczenia. polega na doszczętnym usunięciu ziarniny. Z czasem błona śluzowa przybiera kolor żółtawy. Obok brzeżnego zaniku wyrostka zębodołowego mogą występować w kościach szczękowych ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tkanką ziarninową o zabarwieniu różowym lub brunatnym.

cytostatykami lub po niedoszczętnym usunięciu chirurgicznym ze względu na wielkość zmian. 5xczęściej u M o zm. najcz. stosuje się napromienianie. Choroba wymaga obserwacji klinicznej i radiologicznej układu kostnego ze względu na możliwość powstawania nowych ognisk. szczególnie w postaci jednoogniskowej. zawsze jednak uzależnione od umiejscowienia i dynamiki procesu chorobowego. na kościach twarzoczaszki) powstaje elastyczne wygórowanie. Drogi szerzenia się zakażeń niezębopochodnych i zębopochodnych . bez oznak stanu zapalnego o wyróżnia się dwie postacie:  dziąsłowo – szczękową  szczękowo – dziąsłową 13. mscem wyst. rzadziej w płucach.kostnym. W przypadkach opornych na leczenie hormonami. są kości płaskie: sklepienie czaszki. ogólnych o większe szybciej rosnące mogą dawać bóle i obrzęki o stan chorego jest zwykle dobry o najcz wyst w żuchwie. nast. rzadziej żebra. gardle. bez odczynu przewapnienia w otoczeniu i bez odczynu okostnowego o może wyst. języku o zm w kościach wyst. Umiejscowienia wieloogniskowe i duża dynamika rokują źle Lekarz stomatolog może być pierwszym specjalistą. w szczęce i żuchwie. węzłach chł. dbać o ogólny stan chorego. pod postacią owalnych lub okrągłych ubytków wielokomorowych o ostrych granicach. niebolesne przy dotyku.Należy usunąć wszelkie ogniska zakażenia. pod postacią jedno – i wieloogniskową o najcz. Ze względu na tło immunologiczne zastosowanie ma również interferon.kostną tego schorzenia.  ziarniniak szczelinowaty  ziarniniak kwasochłonny o najłagodniejsza postac histiocytozy o gł. w złamaniach patologicznych kości lub przy leczeniu innych schorzeń o jeśli ognisko jest powierzchowne (zwł.rzadko w samej szczęce o ogniska uszkodzeń kostnych ujawnia się przypadkowo podczas zdjęć rtg. b. który wykryje postać dziąsłowo.przypadkach ognisk mnogich stosuje się hormony kory nadnerczy i cytostatyki oraz napromienianie . szczęki o małe ziarniniaki nie dają zwykle obj. w ukł. miednica. u osób młodych. odpowiednie odżywianie i witaminy. wątrobie. Zmiany w przyzębiu w ziarniniaku kwasochłonnym i chorobie HandaSchullera-Chrisiana stanowią charakterystyczny obraz peridontoretikulozy i wymagają różnicowania z zapaleniami przyzębia Rokowanie w ziarniniaku jest na ogół dobre.

ustala się stopień zaawansowania klinicznego nowotworu przed rozpoczęciem leczenia i to określenie nie zostaje zmienione aż do końca obserwacji chorego. przestrzeniami międzypowięziowymi Zaporą dla procesów ropnych w luźnej tk.wzdłuż nn. chłonnych do okolicznych ww. czerniaka oraz niektórych mięsaków i opiera się na badaniu klinicznym. Klasyfikacja TNM Klasyfikacja TNM ocenia stopień zaawansowania nowotworu. oceniając wielkość guza (T. N”a”). N . wziernikowaniu i radiologicznym.węzły regionalne – dla każdego umiejscowienia są ściśle określone węzły dostępne badaniu klinicznemu od N0 do N3. drogą nn.guz pierwotny – określa się zależnie od wielkości i zasięgu guza czterema stopniami od T1 do T4.żylnych 5. 14. niezależnie od dalszego przebiegu choroby. O ile węzły są podejrzane o przemianę nowotworową dodaje się symbol „b” . T .tumor). wykluczenie zaś przerzutu przez dodanie N(-).łącznej = blaszki powięziowe.Szerzenie patologicznych procesów: 1. wzdłuż nich szerzą się patologie. Posługując się systemem TNM.! Tylko duże nn! a) n. podoczodołowy Niebezpieczeństwo skierowania do jamy czaszki  zapalenie opon 4.nodus) i ewentualnie obecność przerzutów odległych (M. wzdłuż przebiegu nerwów  pochewką nn. wzdłuż luźnej tk. językowy c) n. zębodołowy dolny b) n. Brak objawów guza określa się jako T0. Jest to bardzo ważny etap rozpoznania.chłonnych  zropienie 2. . 3.metastasis). gdyż: • decyduje o podjęciu odpowiedniej metody leczenia • ma znaczenie dla ujednolicenia oceny stopnia zaawansowana nowotworu • umożliwia obiektywna ocenę wyników leczenia • umożliwia porównanie skuteczności metod leczniczych stosowanych w różnych ośrodkach • odgrywa rolę w ustaleniu rokowania Klasyfikacja TNM stosowana jest do oceny raka. węzły zagardłowe). Obecność przerzutu nowotworowego w węźle potwierdzoną badaniem mikroskopowym zaznacza się dodając do odpowiedniego stopnia symbol N(+). stan okolicznych węzłów chłonnych (N.łącznej  jw. gdy badanie jest niemożliwe – Nx ( np. jeśli nie są podejrzane dodaje się „a” (N”b”.

u osób z niskim ciśnieniem. siedzenie w wyprostowanej pozycji. . z dystonią wegetatywną. Przyczyny nagłej utraty przytomności Świadomość zależy od kory mózgowej i polega na zdolności odbierania. rejestrowania i zintegrowanego przetwarzania informacji. wysportowanych. M1 ich obecność Istnieją 4 stopnie zaawansowania klinicznego raka jamy ustnej. Istotą zaburzeń świadomości są zaburzenia orientacji w czasie. otrzymanie złej wiadomości. stres. zatłoczonym miejscu.powiększenie węzłów chłonnych jednostronne – ruchome N2 . przebywanie w wilgotnym.N1 III stopień – T3 (każda kombinacja) N2 (każda kombinacja) IV stopień – T4 (każda kombinacja) N3 (każda kombinacja) M1 (odległe przerzuty) N0 . ból szczególnie nagły i niespodziewany czy widok krwi. niepokój.bez powiększenia węzłów chłonnych N1 . zła kondycja. ruchome N3 . T2N0 II stopień – T1N1. wyczerpanie. wysokich. Czynniki mogące wywołać omdlenie wasodepresyjne można podzielić na dwie grupy: pierwsza to czynniki psychogenne. głód.M – przerzuty odległe: M0 oznacza brak przerzutów odległych. przemijająca utrata przytomności zwykle wtórna do incydentu niedokrwienia mózgowego.powiększenie węzłów chłonnych nieruchome. gorącym . Omdlenie jest to nagła. Istnieją 3 główne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zmian świadomości • Stres • Pogorszenie stanu ogólnego • Zażywanie leków W warunkach gabinetu stomatologicznego najczęstszą przyczyną utraty przytomności jest stres. które rzadko prowadzi do zagrożenia życia. a także celowego reagowania na bodźce. Omdlenia wazodepresyjne występują w każdej grupie wiekowej jednak najczęściej u młodych mężczyzn dość silnej budowy. tzw. Omdlenie wazodepresyjne (wazowagalne) jest zwykle łagodnym zaburzeniem. Sposób zaszeregowania do poszczególnych stopni od I do IV oraz sklasyfikowania zgodnie z systemem TNM (wg Koszarowskiego): I stopień – T1N0. co do miejsca i co do własnej osoby. takie jak strach. Do drugiej grupy zaliczamy czynniki niepsychogenne np. 15. T2. pakiet węzłów związanych z otoczeniem bez względu na stronę.powiększenie węzłów chłonnych dwustronne lub dwustronne.

Mogą pojawiać się pojedyncze drgawki.zmniejszenie pojemności minutowej Różnicowanie: . pogłębienie oddechów. oszołomienie. napadowo. uczucie osłabienia. niedociśnienie. mogą też pojawiać się drgawki. Oddech staje się płytki lub niewidoczny – „śmierć pozorna”. Utrata przytomności trwa kilka lub kilkanaście minut.aktywacja układu współczulnego pod wpływem emocji (głównie żył) . trwa kilka minut. niedożywionyh. Zdarzają się napady „dwuczasowe” – po odzyskaniu świadomości i próbie wstania napad ponawia się. zimne ręce i stopy. uczucie ciepła. Patogeneza omdlenia: . nudności. palących. u kobiet w okresie pokwitania lub przekwitania.zaburzenia rytmu . z przewlekłym zapaleniem płuc lubz rozedmą płuc. pojawienie się potu. natomiast zdarzają się rzadko u dzieci.rozszerzenie naczyń beta – receptorowych mięśni . ziewanie. odbijanie i czkawka. ciśnienie prawidłowe lub lekko obniżone. zawroty głowy. Napady omdleniowe (lipotymia) – występują głównie u dziewcząt w okresie pokwitania. dlatego kobietę ciężarną należy ułożyć na prawym boku aby ułatwić powrót żylny.skurcz naczyń alfa – adrenoreceptorowych (głównie w mięśniach) .omdlenia ischemiczne . Objawy okresu przedomdleniowego (presyncope) wczesne: głębokie westchnienie. Dotyczy tęgich mężczyz.omdlenia ortostatyczne . Najważniejszym celem postępowania jest zapewnienie dostatecznego dopływu krwi utlenowanej do mózgu co ułatwia pozycja leżąca natomiast lekkie uniesienie stóp ułatwia powrót krwi do serca. Źrenice zachowują się różnie.padaczka . Utrata przytomności występuje na szczycie kaszlu.zmęczonych. ciężki oddech. tachykardia.zaburzenia błędnikowe . RR spada. bywają wąskie lub szerokie. bez uchwytnej przyczyny ale także pod wpływem tych samych czynników co omdlenia zwykłe.rzekome omdlenia histeryczne Natychmiast po rozpoznaniu nieprzytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji leżącej . Następnie należy zadbać o drożność dróg oddechowych.zespół omdleniowo – kaszlowy . bradykardia. Utrata przytomności – następuje brak kontaktu z otoczeniem lub kontakt jest zachowany ale następuje spowolnienie reakcji.zwolnienie czynności serca . tętno zwalnia do 40/min. zaburzenia widzenia. bladość lub szary kolor skóry. Zespól kaszlowo – omdleniowy – przemijająca utrata przytomności pod wpływem kaszlu.należy odchylić głowę pacjenta do tyłu a w przypadku słabego napięcia mięśniowego dodatkowo unieść podbródek lub żuchwę. Przypominają napady padaczkowe. Pojawiają się często. późne: rozszerzenie źrenic. Jedyną sytuacją wymagającą modyfikacji tej pozycji jest omdlenie kobiety w zaawansowanej ciąży. mimowolne oddanie moczu. Przyczyna jest niedokrwienie mózgu wskutek zmniejszonej pojemności wyrzutowej serca. z głową ułożona na tym samym poziomie co serce i stopami uniesionymi o 10-15 stopni. W pozycji leżącej macica naciska na żyłę główną dolną utrudniając powrót krwi do serca. .

praca mięśni i przepony) ) ortost. Niewydolność mięśnia sercowego Zaburzenia rytmu i przewodnictwa . Omdlenia ortostatyczne występują u osób szczupłych i wysokich. Zespół zatoki tętnicy szyjnej – polega na występowaniu omdlenia przy ucisku na jedna lub dwa kłębki szyjne przy próbie skręcenia lub odgięcia do tyłu głowy.Zaburzenia rytmu i przewodnictwa .nadciśnienie płucne 3.częstoskurcz napadowy 2..postać ze zwolnieniem akcji serca a nawet z asystolią . Omdlenie jest krótkotrwałe bez zaburzeń oddechowych. Podrażnienie okolicy zatoki szyjnej wyzwala odruchy o różnych typach reakcji: .postaci mieszane Postępowanie lecznicze doraźne: .migotanie komór . Pojawiają się mroczki przed oczyma. Przeszkody mechaniczne . w przypadku żylaków kończyn dolnych.podanie atropiny dożylnie 0. guzy . gdzie dochodzi do utraty świadomości bez zmian ciśnienia . Może być też zdefiniowana jako spadek ciśnienia skurczowego o 20 mmHg lub więcej.gwałtowny spadek ciśnienia krwi .kardiomiopatie.ułożenie pacjenta w pozycji Trendelenburga Stany krótkotrwałej utraty przytomności pochodzenia sercowego 1. spada ciśnienie skurczowe. aldosteron.5 – 1 mg . jest następstwem niewystarczającego wzrostu oporu obwodowego inicjowanego przez odruch z baroreceptorów w odpowiedzi na zmianę pozycji. mdłości a utrata przytomności jest zwykle krótkotrwała. tętno wzrasta.postać mózgowa.zwężenia zastawkowe ujść aorty . hormon antydiuretyczny. spadek rozkurczowego jest niewielki. w którym dochodzi do utraty przytomności po zmianie pozycji z leżącej na stojacą. do którego dochodzi podczas stania.zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo – komorowego i zatokowo przedsionkowego . Jest to zaburzenie układu autonomicznego. u chorych spędzających dużo czasu w łóżku. angiotensyna.Niedociśnienie ortostatyczne (hipotonia ortostatyczna) jest drugą co do częstości przyczyną omdleń w gabinecie. Niedociśnienie (spadek ciśnienia i przejściowe niedokrwienie mózgumechanizmy regulacyjne to : układ hormonalny czyli renina.

Napadowy częstoskurcz 2. Przyczyną są zmiany miażdżycowe naczyń. Przyczyna jest blok przedsionkowo –komorowy Hisa. Ataki niedokrwienne mogą być często skojarzone z ruchem głowy. jeśli przerwa czynności serca trwa dłużej niż 30 s. Objawy: nagłość i krótkotrwałość. może wystąpić krótkotrwałe migotanie komór co w efekcie powoduje niedokrwienie mózgu na około 4 – 8 sekund. powrót świadomości po ustąpieniu napadu. Choroby naczyń doprowadzających krew do mózgu: Przejściowe ataki ischemiczne – przyczyną jest zaburzenie krążenia w obrębie tętnicy szyjnej i układu tętniczego kręgowo – podstawnego. Obraz kliniczny: krótkotrwałe zaburzenia świadomości. Zwolnienie tętna do 40/s. omdlenia upadkiem lub zamroczenia. oddanie stolca i moczu. postępowanie: akcja reanimacyjna – masaż serca i sztuczne oddychanie. drgawki. przerwa dłuższa niż 3 minuty powoduje odkorowanie lub odmóżdżenie. Mogą ponadto wystąpić: ślepota. procesy zapalne. głuchota jednostronna. szum w uszach. co zmniejsza ilość krwi wypchniętą na obwód. zaburzenia równowagi. Migotanie i trzepotanie przedsionków 3. Migotanie komór – jest najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia zwłaszcza w przebiegu zawału mięśnia sercowego. charczący oddech. w czasie których chory traci kontakt z otoczeniem i orientację co do czasu i miejsca. stwierdza się zanik tętna a nawet asystolię. parestezje. Omdlenia występują w czasie wysiłku. pojawia się sine zabarwienie skóry. zaburzenia czucia. niedowład mięśni twarzy czy kończyn. defibrylacja. sztywne źrenice. głębokich oddechów Inne przyczyny krótkotrwałych omdleń: Zmiany patologiczne w przełyku – uchyłki. emocji. zawroty głowy. Oprócz bladości powłok. utrata przytomności.Zespół Morganiego – Adamsa – Sokesa (MAS) – krótkotrwała utrata świadomości spowodowana zatrzymaniem krążenia. ma związek z połykaniem. . Napadowy częstoskurcz komory • Przeszkody mechaniczne w pracy serca: • Zwężenia zastawkowego ujścia aorty – omdlenia zdarzają się w czasie emocji lub wysiłku • Kardiomiopatia przerostowa – w efekcie przerostu mięśnia lewej komory następuje mechaniczne blokowanie ujścia aortalnego. zanik tętna na obwodzie i brak słyszalności tonów na obwodzie. afazja. Jest przyczyną 80% zgonów Inne przyczyny utraty świadomości: 1. kurcz wpustu (odruchowe podrażnienie nerwu błędnego – atropina ) Nerwoból nerwu językowo – gardłowego – utrata świadomości może trwać minut.

ucieczka osocza do przestrzeni pozanaczyniowej. urojenie.9 % NaCl i podawać w dawce 0. drętwienie warg. który pojawił się po raz pierwszy najczęściej ma swoją przyczynę w: • 20% urazy głowy • 20% guz mózgu • 10% zapalenia mózgu • 10% guz mózgu Napad padaczkowy – postępowanie doraźne Ocena przyczyny: • hipoglikemia • hipoksja (postępowanie ABC) • nadciśnienie złośliwe lub przełom nadciśnieniowy • rzucawka ciężarnych Każdy chory. nadprodukcja insuliny. nietrzymaniem moczu. biegunki. z przygryzaniem języka. łzawienie.Zaburzenia przytomności na tle metabolicznym: Hipoglikemia – najczęstszą przyczyną jest niedobór glukozy. Wstrząs anafilaktyczny – istota jest wzrost pojemności łożyska naczyniowego. Napad. ciśnienia. drżenie. powinien być hospitalizowany. • lekki napad – uczucie głodu. Napad nie trwa dłużej niż 3 minuty. tężyczka Napad padaczkowy – typowy napad ma 2 formy toniczna i kloniczna. Po napadzie następuje stan pomroczny z różnym stopniem ograniczenia świadomości.9 % NaCl podanie dożylne adrenaliny 1ml rozcieńczyć w 10 ml 0. krótkie zaburzenia świadomosci • ciężki napad – obniżenie poziomu glukozy poniżej 2. niedowłady. RR. w skrajnej postaci zatrzymanie krążenia.5 ml w odstępach 5-10 min pod kontrolą ciśnienia . niepewność.5 mmol/l – drgawki. leukotrienów w reakcji antygen – uczulone komórki. Obraz jest charakterystyczny i gwałtowny: tachykardia. upośledzenie koncentracji. Leczenie: • w przypadku zatrzymania krążenia należy przystąpić do reanimacji • • podanie we wlewie dożylnym dekstranu 40 000 ( przerwanie masażu serca na czas wkłuwania się do żyły – nie może trwać dłużej niż 30 s) i 0. bóle brzucha.prostaglandyn. poty. obrzęk krtani. niepokój. zaburzenia orientacji Inne zab. Metaboliczne – zaburzenia poziomu K (poniżej 5. napad astmy oskrzelowej. bradykininy. zaburzenia w jej uruchamianiu. Przyczyną jest uwalnianie histaminy. u którego wystąpił atak padaczki po raz pierwszy.5 ml/l). ślinotok. objawy piramidowe i pozapiramidowe. wykwity. zewnątrzpochodne czynniki hipoglikemizujące. bez ustalonego rozpoznania. spadek częstości tętna. substancji histaminopochodnych.

Atropina jest lekiem pierwszego rzutu w bradykardii z zachowana czynoscia skurczową serca. obkurcza naczynia obwodowe. Ostra niewydolność nadnerczy (przełom nadnerczowy). Zapobiega wzrostowi napięcia nerwu błędnego. Objawami ostrej n. duże zmęczenie. małe gruczoły ślinowe – 5-10% nowotworów (65 -80% .w przypadku braku efektu po podaniu adrenaliny podać dożylnie Hydrocortison 200 mg lub aminophyllinę 0. Średnia dawka w zatrzymaniu krążenia to 1 mg dożylnie (w dawkach podzielonych) lub 2 mg dotchawiczo. włącznie z utratą przytomności i zgonem. Atropina – przyspiesza rytm zatokowy. w przypadku asystolii po uprzednim podaniu adrenaliny łącznie z masażem serca i sztucznym oddychaniem (10 cykli).n. gdy świadkiem jest tylk jedna osoba głośno krzyczeć • wykonać silne uderzenie w okolicę przedsercową • sprawdzić czy nastąpił powrót tętna • wykonać defibrylacje lub • podjąć podstawowe zabiegi resuscytacyjne rozpoczynając od masażu serca (15-30 uciśnięć – klp – C a następnie • przywrócić drożność dróg oddechowych – A • rozpocząć sztuczną wentylację przy pomocy U-U lub worka Ambu Leki stosowane w nagłym zatrzymaniu krążenia: Tlen Adrenalina – pobudza receptory alfa i beta – adrenergiczne. Może być stosowana w czasie zatrzymania krążenia. poprawiając zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i inne substancje energetyczne. złośliwe) Ślinianka podjęzykowa.n.2 • w przypadku obrzęku krtani lub skurczu oskrzeli może zajść potrzeba wykonania tracheostomii Schemat postępowaniu w nagłym zatrzymaniu krążenia: • wezwać na pomoc zespół resystutacyjny. powodując tym samym wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie i zwiększenie tym samym przepływu wieńcowego.n. 50% . zwiększa automatyzm w węźle przedsionkowo – komorowym. Pacjenci mogą cierpieć też na hipotonię ortostatyczną z epizodami omdleń. łagodne) Ślinianka podżuchwowa – 10-15% nowotworów (50% . Nowotwory ślinianek • Nowotwory mogą rozwijać się zarówno w dużych jak i małych gruczołach. • 16. która może oprowadzić do nagłego pojawienia się objawów klinicznych. Ślinianka przyuszna – 80% nowotworów (głównie n. Atropinę podaje się raz w dawce 3 mg dozylnie.n. złośliwe) . W większości przypadków czynnikiem prowokującym ostrą niewydolność kory nadnerczy jest stres. są ospałość. łagodne.k. osłabienie czasem tak nasilone że prowadzi do zaburzenia mowy.

nabłonkowe . Rak gruczołowy (adenocarcinoma) 3. niezróżnicowany (ca indifferentiatium) 8. Gruczolaki jednopostaciowe: . złośliwy (tumor mixstus malignus).niesklasyfikowany W każdej grupie wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe Nowotwory Nabłonkowe Łagodne 1. Rak w gruczolaku wielopostaciowym (ca in adenoma pleomorphicum) 7.sebaceu m) Złośliwe 1.powstawanie obok nowotworu zmian maskujących jego istnienie • Klasyfikacja histologiczna nowotworów gruczołów ślinowych: . Rak płaskonabłonkowy (ca planoepitheliale) 4. Nowotwory nienabłonkowe .tendencja do złośliwienia zmian łagodnych . Rak z komórek surowiczych (acinic cell carcinoma) 5. Rak gruczołowotorbielowaty. Rak lity.nienabłonkowy .inne (ade.znaczny pleomorfizm .oblak (ca adenoides cysticum. guz Stewarta (ca mucoepidermale) 6. Guz mieszany. tzw.basocellulare.chłonny.• Duża różnorodność pod względem utkanie histologicznego i przebiegu klinicznego • Trudna ocena histopatologiczna: . tumor mixtus) 2.kwasochłonny (oncocytoma) . cylindroma) 2. Rak śluzowo-naskórkowy. Guz Warthina (cystadenoma papillare lymphomatosum) . Gruczolak wielopostaciowy (adenoma pleomorphum.

Nerwiak (neurilemmoma) Złośliwe 1. liposarcoma) 2.Naczyniak krwionośny (hemangioma) 2. Chłoniak . Tłuszczak(lipoma) 4. Mięsak (lymphosarcoma.Naczyniak chłonny (lymphangioma) 3.Łagodne 1.

• Nowotwory złośliwe: .ż .nieotorbione. u mężczyzn.początkowo brak dolegliwości poza zniekształceniem twarzy . histologiczne. kręgosłupa. termometryczne) • Badanie radiologiczne: . żeber.rosną powoli (wiele lat) .ż .50 r.przerzuty przez naczynia limfatyczne i chłonne . bólowych .nagłe przyspieszenie wzrostu guza z naciekiem okolicznych tkanek – cecha zezłośliwienia .Charakterystyka ogólna nowotworów ślinianek • Rozwijają się z: .nabłonka przewodów .tkanki tłuszczowej .tkanki naczyniowej . . miednicy – oblak.nacieczenie i uszkodzenie tętnicy szyjnej – śmiertelny krwotok Diagnostyka • Rozpoznanie: .badania specjalistyczne (cytologiczne.gł. ok. MR. przed 40 r.są otorbione .przerzuty do płuc.ślinianki przyusznej – duże rozmiary (ulegają owrzodzeniu) .rosną szybko( miesiące) . podżuchwowych.7 .ślinianki podżuchwowej – naciekają trzon żuchwy (silne promieniujące bóle do ucha i skroni) .często związany ze skórą. radiologiczne.7 .często( 33%).25% nowotworów – przerzuty do LN przyusznych. kości czaszki.spoistość: twarda . torbielowata .porażenie n. naciekają otoczenie .tkanki gruczołowej .częste przerzuty( LN. USG.ruchome . bólowe .nawroty po niedoszczętnym usunięciu .tkanki limfatycznej .wyst.twarda. obj. płuca.gł.spoistość: elastyczno.tkanki nerwowej • Nowotwory łagodne: .badanie kliniczne .u kobiet .rzadko porażenie n. szyjnych. guzowata. nadobojczykowych i śródpiersia.brak obj. scyntygraficzne. rak gruczołowy. kości) . podłożem i kośćmi .

swoiste (gruźlicze.stosunku do otaczających narządów TK – ocena: .struktury (lity.zespół Sjoegrena .. .obecności przerzutów do LN RTG klatki piersiowej: .rak skóry naciekający gruczoł ślinowy . 2.przerzuty do płuc. Przyusznej – 80% gruczolaków (po jednej stronie) . skóry.sarkoidoza . wargi.zap.ocena: . mięsaka limfatycznego NOWOTWORY NIEZŁOŚLIWE ŚLINIANEK( ŁAGODNE) Guzy pochodzenia nabłonkowego 1. twardych) .kamica .torbiele . której brzeg jest dobrze odgraniczony.przerzuty czerniaka.zap.dot. brak odgraniczenia guza.choroba Mikulicza .ślinianek .wywodzi się z 2 typów komórek: nabłonkowych w przewodach ślinowych Mioepitelialnych .sialografia – badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego wstrzykniętego do gruczołu . torbielowaty) . raków jamy ustnej. • USG .nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność.w śl. dużych i małych gruczołów ślinowych . promienicze) .Gruczolak wielopostaciowy. jednolita gęstość radiologiczna miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz.ocena zniszczenia kości w podłożu guza . guz niezłośliwy – ubytek cienia ślinianki.wielkości . kości Badanie histologiczne: wycinek jedynie z guzów owrzodziałych BAC Scyntygrafia • • • • • Rozpoznanie różnicowe: .najczęstszy guz ślinianek ( 73% ) . podżuchwowych . guz złośliwy .położenia . naciekający) .położenia guza .stopnia naciekania (tkanek miękkich. nieprawidłowa gęstość miąższu.stan zapalny LN przydusznych.charakteru wzrostu (rozprężający.obraz sialograficzny 1.

cylindrycznym Gilliesa-Fiłatowa ( ze skóry ramienia) płytki podniebiennej Rokowanie: dobre ( przy doszczętnym zabiegu pierwotnym) 2.torebka zawiera liczne szczelinowate ubytki.histopatol. USG. tworzenie przerzutów odległych .rozpoznanie: Bad.ma postać kulistą. Gruczolak podniebienia twardego:usunięcie z podłożem kostnym.kliniczne.(przy lokal.5% ulega zezłośliwieniu-objawy zezłośliwienia: nagłe przyspieszenie tempa wzrostu naciekanie otoczenia owrzodzenie powierzchni niedowład n.( w przyp.6 % nowotw.twarz. cytopunkcja..7(tzw. rozprężająco. Powstałe ubytki wypełnia się za pomocą:płata arterializowanego pł.skóra nad guzem: przesuwalna. Ślinianek .owrzodzenia).ż .Bad.kostna i śluzowa .wznowy mają wzrost wieloogniskowy . nie zmieniona. przez które guz wrasta do tk. sialografia. . dlatego guz usuwa się z otaczającym go miąższem ślinianki aby zmniejszyć ryzyko odrostu guza) .rośnie powoli. tworzą: tk.głównie u mężczyzn. przez wiele lat nie dając dolegliwości( tylko duże guzy zniekształcają obrysy twarzy) . chrzęstna . CT.nasilenie cech zezłośliwienia.włóknista. 20. Zachowawcza parotidektomia). dobrze odgraniczony od otoczenia i otorbiony ( w 50% przyp. rzadko w głębokim)usunięcie samego guza lub całego płata z guzem z zaoszczędzeniem n.językowego poduszeczki Bichata pł. poza nabłonkiem. w przyusznicy) . następowe napromienianie elektronami lub neutronami przy niedoszczętnym zabiegu.utkanie guza. czasem ścieńczała . RNM Leczenie: usunięcie guza w granicach zdrowych tkanek Gruczolak przyusznicy( zwykle w płacie powierzchownym.50% ulega zezłośliwieniu przy NIEDOSZCZĘTNYM zabiegu operacyjnym! .Gruczolak chłonny( guz Whartina). otaczających.40 r.kolejne wznowy miejscowe.

posiadają te same cechy jak w innych umiejscowieniach .otorbiony .nazwa pochodzi stąd.zawiera płynną treść. Tłuszczak.zbudowany z elementów gruczołowych. .Rak gruczołowo. tk. nowotw.obustronnie) .otorbiony guz . często torbielowatych z rozrostami brodawkowatymi nabłonka wyścielającego. .chełbotanie przy bad.-wyłuszczenie Rokowanie: dobre Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.najbardziej podstępnie rosnący now.rzadko w śl.5% now. że kom.nie daje wznów Leczenie: doszczętne usunięcie guza Rokowanie: dobre 3. w miarę wzrostu nowotworu układają się w cylindry i naciekają otoczenie . Naczyniak.u) .Gruczolak kwasochłonny( onkocytoma): . limfatycznej.nazywany „ wilkiem w owczej skórze”.rozwija się w małych gr.nabłonka przewodów wydzielniczych( onkocytów) Leczenie: chir. podniebienie.torbielowaty. dno j.zbudowany z dużych kom. jamy ustnej( policzek.gł. Podżuchwowej . w śliniankach przyusznych( w 20%.dotykowym . . Ślinianek .nieotorbiony . 2. Nerwiak.. ślinianek .nie ulega zezłośliwieniu .rokowanie: dobre NOWOTWORY ZŁOŚLIWE ŚLINIANEK Guzy pochodzenia nabłonkowego 1.rzadko występuje . 3.

gł. rzadko .his-pat.przerzuty mogą wystąpić nawet kilka. płaskonabłonkowy.mat.7.histologicznie jest to najczęściej: rak gruczołowy r.sialografia: daje obraz amputacji przewodów .bóle promieniujące do skroni. Rokowanie: wątpliwe. .90%. żwacza lub m. niskozróżnicowany .szybki.7 mogą wystąpić bez powiększenia gruczołu . Przy nieradykalności zabiegu. dając przerzuty do: płuc.Rak.przerzuty przez krwiobieg do płuc i kości( kręgosłup. twarda spoistość .chłonnego.nieotorbiony . na naciekający wzrost guza i złośliwość utrudniającą doszczętność operacji. rzadziej do okolicznych LN . napromienianiem.USG: ujawnia naciekający wzrost i rozmiar guza .powoduje porażenie n. miękkie i kości.rozwija się w śl.gruczolakoraki.szerzy się drogą naczyń krwionośnych. ślinianek .początkowe objawy są nieuchwytne.wycinek próbny. chemią.: oligobiopsja Z owrzodzeń. szczękościsk spowodowany naciekiem m.lecz. z ewentualną operacją doszczętną ukł. wycinka lub dorażnego zabiegu śródoperacyjnego Leczenie: radykalne usunięcie guza.r. miednica) . 2. r.niszczenie przez naciek kości podłoża i struktur głębiej leżących .materiał do bad.przerzuty do LN okolicznych i szyjnych . skrzydłowego przyśrodkowego . gruczoł.rośnie powoli.. –szybsza dynamika rozwoju od r. .wybitna złośliwość miejscowa . do bad . kilkanaście lat po wyleczeniu ogniska pierwotnego . u mężczyzn . Met skojarzone: najpierw chirurgia. ból w okolicy ślinianki czy porażenie n. chemioterapia. potem radioterapia.powstaje na podłożu metaplazji płaskonabłonk. Przyusznej . agresywny wzrost .nierówna powierzchnia. szerzy się przestrzeniami okołonerwowymi . his-pat pobiera się z oligobiopsji.7% now. płaskonabł. przewodów ślin.nacieka skórę i podłoże . naciekając tk. mózgu kości( najczęściej ze wszystkich raków ślinianek). ze wzgl. silne bóle .

Frey: • Zaczerwienienie.11% now.o mniejszym stopniu złośliwości powolny wzrost brak objawów Typ 2.2 typy : 1. .agresywny • . górnego odcinka przewodu pokarmowego .Wysokozróżnicowany. otaczających( kości. naczynia). górnych dróg oddech.-25% przypadków. raka gruczoł. .wzrasta naciekając otoczenie . RM: jak w USG + ocena stosunku nowotworu do tk. oraz stan LN Leczenie: usunięcie całego gruczołu z podłożem i marginesem otaczających tk. płaskonabł.mikroskopowo naciek znacznie przekracza makroskopowe granice guza i szerzy się w mięśniach i skórze. nerwy.w przyp. • Typ 1. Niskozróżnicowany.chłonnego szyi sposobem Jewdyńskiego.w obrębie guza: torbiele wypełnione śluzem .o wysokim stopniu złośliwości szybki wzrost b. ślinianek . Zespół Łucji. która może ulegać owrzodzeniem .Rak śluzowo-naskórkowy ( guz Stewarta). Wyleczenie 5-cio letnie w przyp. 2. Lecz..7 obserwuje się czasem tzw. porażenia n. podczas jedzenia • Piekące bóle okol.po zabiegach uszkadzających n.gdy są wznowy po niedoszczętnych zabiegach lub guzy nieoperacyjne b. operowanej Rokowanie: zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i bud. podwieszenie kąta ust na powięzi. zaawansowane.7. gł. mikroskopowej.-20%.TK. pocenie się skóry twarzy po str. r.Crile’a. operowanej. paliatywne( napromienianie). i doszczętnej operacji ukł.rozwija się w: dużych śliniankach małych gruczołach ślin.żle odgraniczony od otoczenia . Zszycie szpary powiekowej. 3.

u mają postać czerwonego. Raki dużych gruczołów ślinowych sklasyfikowane są w systemie TNM. śl podniebienia lub w dnie j.guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze. T3. Przerzuty z tych nowotworów. grucz.n.2. t. wyrostek skrzydłowy.guz >2<4 cm.guz nacieka podstawę czaszki.szyjną Guzy pochodzenia nienabłonkowego 1.do LN 1.napromienianie.Mięsak. grucz. W zaawansowanych przyp.7 i przerzuty do LN . żuchwę. palpacyjnym osłabiona ruchomość często owrzodzenia na powierzchni .w operacjach doszczętnych.wcześnie powoduje porażenie n. rzadki w obrębie ślinianek . 3 poziomu. twardy w bad.. nacieka poza tk.guz >4cm. wycinka( z owrzodzeń) oligobiopsja Leczenie: wycięcie zmiany wraz ze ślinianką i otaczającymi tkankami Rokowanie: zależy od zaawansowania miejscowego guza Dobre.7 T4b. Rokowanie: złe Lepsze w mięsaku limfatycznym. gruczołową T2.zewn.klinicznie zachowuje się jak rak ślinianek Leczenie: operacyjne Wyjątek: guzy pochodzenia limfatycznego. wyleczenie 5-cio letnie. T4a.30%. przewód sł.rozpoznanie: bad. Nowotwory małych gruczołów • • • • • • rosną pod bł. T1. bez cech naciekania poza tk.b. bez naciekania poza tk. . niebolesnego uwypuklenia szybki wzrost bolesny.guz nacieka skórę.

łączna + tk.  odpowiednio jw.17.przyczepia się w górze wzdłuż kresy skroniowej górnej . skr. żwacza . Policzka  przez nią procesy ropne mogą szerzyć się na sąsiednie przestrzenie m/powięziowe! Na ww.skrzydłowatego boku: gał.podskroniową .ropnie przebijają się zwykle w ok. skroniową z: .styka się z poduszeczką tł.skr.skroniowej! Ropowice m. . dolnej  grzebienia podskr.klinowej poniżej grzebienia podskron. Dół podskroniowy łączy się: Bezpośrednio: .ok.rylcowaty + przyczepione tam mm.w dolnej części pow.: blaszka boczna wyr.żuchwy) . Przestrzenie anatomiczne twarzy i szyi PRZESTRZEŃ SKRONIOWA = SPATIUM TEMPORALE Zawiera: m.brzegu gał.skrzydeł większych k. z pow. str. – okostna dołu skr. kk..ku dołowi rozdziela się na dwie blaszki – zewn. wewn. a pow.oczodół .policzkową W dolnym odcinku między m.przedni brzeg m.w rzadkich przyp. . skrzydłowych i m. tłuszczowej łączy ok. .zrośnięty pow. i skrzydła większe k.przyśr. od kresy skr. szerzą się na kość (łuskę k. między obiema blaszkami powięzi nad łukiem jarzmowym  luźna tk.dół skrzydłowo-podniebienny Przez szczelinę oczodołową dolną: .łuku jarzmowego mogą szerzyć się do przestrzeni między blaszkami pow. mm.policzk.od zewn. do mm. i więz. skroniowego: . skroniowy pokryty od zewn. skroniowy: . mogą szerzyć się zapalenia! Pasmo tk.krawędź łuku jarzmowego.klin. przylega do obu mm.pow. wewn. wewn. zewn.)  przez kość na opnę twardą PRZESTRZEŃ PODSKRONIOWA = SPATIUM INFRATEMORALE od od od od od przodu: guz szczęki tyłu: wyr.tłuszczowa  procesy zap. M.przyuszniczo-żwaczowej (ok. zewn.żuchwy góry: dolna pow. powięzią skroniową Powięź skroniowa: .ok.

gał.śmiechowy tyłu: przednia krawędź m. od boku: powięź przyusznico-żwaczowa .Proces zapalny  obrzęk powiek + wypchnięcie gałki ocznej do przodu (protrusio bulbi) Ku górze: -dół skroniowy Ku bokowi: .żwacza (oddzielony poduszeczką tł.łączna i tk.podniebienny ok.) od zewn.przyuszniczo-żwaczowej Poduszeczka tł.kąta oka  ż. splotu żż. w ok.żwacz od tyłu: wyr.t. szczękowej 3.żuchwy (od wewn.skrzydłowego PRZESTRZEŃ POLICZKOWA = SPATIUM BUCCALE Powięź policzkowa = przedłużenie pow.nadoczodołowa i żż.sutkowaty i m.przyśr.kąta żuchwy  m. przyśr. od przodu: tylny brzeg gał. MOS od str.przyśr.podskorniowa ok.nadbloczkowe PRZESTRZEŃ ZAŻUCHWOWA = SPATIUM RETROMANDIBULARE OKOLICA DOŁU ZAŻUCHW. tłuszczowa      ok. od góry: przewód słuchowy zewn.policzka) Procesy zapalne mogą szerzyć się wzdłuż przechodzących przez dół podskroniowy: 1.podoczodołowa  oczodół Zapaleniu mogą ulec ż.kątowa i oczna górna  zatoka jamista! ż.przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (brzeg poduszeczki tł.skrzydł. Policzka  m.rylcowaty + mm.skroniowa dół skrzydłowo. n.policzkowy ( z tyłu graniczy ze zwieraczem gardła górnym) Od Od Od Od przodu: m.: m.: wyr.) góry: łuk jarzmowy dołu: brzeg żuchwy Ropnie okolicy policzkowej łatwo się rozszerzają (brak powięzi) i bogata tk.pol.V3 2.

XII PRZESTRZEŃ SKRZYDŁOWO-ŻUCHWOWA = SPATIUM PTERYGOMANDIBULARE Od boku: gał.szyjna wewn. dołem podskroniowym 2.XI. 3.uszna tylna + tylna gał.słuch. t.IX.n.skrzydłowymi przyśr.ropne na ok.X.tylna gał. ż.nim a okostną) Brak luźnej tk. skrzydłowy przyśr.ż.) -n.szczękowa -ż.szyjna zewn. n. (+ t.policzkową i skroniową! PRZESTRZEŃ MIĘDZY ŻWACZEM A GAŁ.nie ma możliwości rozprzestrzeniania . 2.szyjna zewn – jej końcowe gał. t.t.dołem zażuchwowym 4.policzka  proc. zażuchwowa .tej przestrzeni przylega poduszeczka tł.zewn.uszna tylna.VII (splot przuszniczy) .gardłowy W środku: otwór żuchwy + wnikające do niego naczynia i nn.uszna tylna-łączy się z ż.zażuchwowej) b) po usunięciu płata głębokiego: .n.sk.dołem skrzydłowo-podniebiennym 3.VII po jego wyjściu z otw.ż. Ku górze i tyłowi: na SSŻ Głębokie ropnie: w kierunku jamy gardłowej i przebijać się do niej Zawartość ślinianki i okolic: a) po usunięciu płata powierzchownego: .początek ż.Zawartość: ślinianka przyuszna.V3 łączy ją przez o.X = powrózek naczyniowo-nn. Przestrzeń wypełniona luźną tk.łączną Graniczy z: 1.ŻUCHWY Ropnie w miejscu przyczepu m. szyjnej zewn.żuchwy Od przyśr.t . + cienka powięź Od góry: rozcięgno międzyskrzydłowe (aponeurosis interpterygoidea) między mm.przestrzenią przygardłową Przebieg n.rylcowo-sutkowego Proces ropny ślinianki może szerzyć się: Ku górze: do przew. I bocznym Od przodu: szew policzkowo. + n.szyjnej zewn.uszny tylny – I gał.owalny z jamą czaszki Do górnego odc.zażuchwową = ż..powierzchowna i t.: m.żwacza (pom. (ż. naczynia i nerwy Z brzegiem tylnym ślinianki pozostają w związku: (od dołu ku górze) 1.szyjna wewn.

PRZESTRZEŃ PODBRÓDKOWA = SPATIUM SUBMENTALE Trójkąt między obydwoma przyśr.szeroki szyi i skóra Zawartość: 1.dwubrzuścowego Dno: m.ustnej: przestrzeń ogr.dwubrzuścowego. żuchwowo-gnykowym Od dołu: blaszka powierzch.gnykowa Szczyt: żuchwa Od str.USTNEJ Podstawa: m.twarzowa 4. pod nimi przednie brzuśce mm.: blaszka powierzchowna pow.ślinianka podżuchwowa .twarzowa Blaszka pow.chł.brzegami przednich brzuśców mm.ustnej. ponad nim mm.dwubrzuśccowych.szyi. powięzi szyi Zawartość: luźna tk.bródkowej i przednich dolnych zz.gnykowej do dolnej krawędzi trzonu ż.j. Podstawa trójkąta: k.pow.od siebie -wzdłuż naczyń i nn. m.ww.ww. Dno j.chłonne Chłonka z przedniego odc. żuchwowo-gnykowy. ok.mm. a gał. m.bródkowo-językowe.podżuchwowe 3.ż.szyi  od trzonu i rogów większych k.: rylcowo-językowy. żuchwowo-gnykowy Od zewn.Między dolnym odc. rylcowo-gnykowy. t. końca języka. . szerzące się wzdłuż naczyń krwionośnych i chł. bródkowo-gnykowe. rylcowo-gardłowy i tylny brzusiec m.dwubrzuścowych Od tyłu: mm. m.j.żuchwy mogą powstawać ropnie. ślinianka podżuchwowa 2.podskórna. DNO J.ustnej= p.gnykowo-językowy Zawartość: .łączna + ww. tk.łącznej oddzielającej poszczególne mm. podżuchwowa+podjęzykowa PRZESTRZEŃ PODŻUCHWOWA = SPATIUM SUBMANDIBULARE Trójkątna – dolny brzeg żuchwy + dwa brzuśce m.chłonne -ślinianka podjęzykowe + naczynia i nerwy Zakażenie może szerzyć się: -wzdłuż tk.

---„--------poniżej---.bródkowo-językowy + bródowo-gnykowy tyłu: otwarta Zawartość: bruzda żuchwowo-językowa. ślinianka podjęzykowa. w okolicę podżuchw. pokład luźnej tk. od dołu dolny brzeg ż. Przestrzeń tę ogranicza: od góry m. bródowo-językowe (spatium basale intermusculare lingua). śluz.łącznej oddzialjącej obydwa mm.: trzon żuchwy przodu i dołu: m.żuchwowognykowego a m. do linii żuchwowo-gnykowej . twarzowa łączą tę przestrzeń z przestrzenią środkową szyi PRZESTRZEŃ PODJĘZYKOWA = SPATIUM SUBLINGUALE Od Od Od Od góry: bł.językowa) Droga szerzenia się procesów zapalnych zależy od stosunku szczytów korzeni zz.jarzmowym większym. przewód ślinianki podjęz.poprzeczny języka.gnykowego! Nasada języka Procesy ropne w luźnej tk.Blaszka przedtchawicza  od zewn.i podjęz..językowy. MM.powleka m.tłuszczowej -m. t. i k.żuchwowo-gnykowy i gnykowojęzykowy Łączy się z: 1.żuchw. Okolica podoczodołowa (regio infraorbitalis) .Warstwa tk. ż.gnykowa. i ż. te hamują szerzenie procesu ku bokom.gnykowo-językowym przebiega tu przewód ślinianki podżuchwowej) 2. (8)  szyja poza tylnym brzegiem m. t.łącznej (n.ustnej zewn.tylnym brzegiem m. dźwigaczem kąta ust i śmiechowym PRZESTRZEŃ PRZYGARDŁOWA I ZAGARDŁOWA = SPATIUM PARAPHARYNGEUM .językowa.szczyty korzeni powyżej tej linii  przestrzeń podjęzykowa(częściej!) . przestrzeń podżuchwowa Procesy zapalne z tylnych zz. dźwigaczem wargi górnej i jarzmowym mniejszym a mm.podjęzykową (szczelina zawarta m. mm. j.ok.

aspiracyjna .nn. szyjna wewn. r.ustnej wzdłuż przebiegu m.skrzydłowym przyśr.zwieracz gardła górny Ściana boczna: m. skrzydłowy przyśr. Zawartość przestrzeni przygardłowej: 1. X.pnia współczulnego Procesy zapalne: Łatwo do dołu skrzydłowo. Biopsja celowana (lub inaczej selektywna. dźwigacz i napinacz podniebienie miękkiego U dołu: m.żuchwowe  rozcięgno rylcowo-gardłowe = powięź gardłową (fascia pharyngea)  oddziela ona przestrzeń przygardłową od zagardłowej Łączy się z: 1.podniebiennej zstępującej do splotu żylnego skrzydłowego. z dnem j.XII 5.Jest to tzw. wybiórcza). r.rylcowo-językowego i rylcowogardłowego Przez rozcięgno rylcowo-gardłowe przebiega: .BAC .. pokryty powięzią + rozcięgno międzyskrzydłowe Ściana przednia: szew skrzydłowo-żuchwowy Sciana tylna: wyr. XI.: rylcowo-gnykowy. Biopsja i oligobiopsja Zależnie od sposobu pobierania materiału do badania histopatologicznego wyróżnia się kilka technik: BIOPSJA CIENKOIGŁOWA .--> śródpiersie górne śródpiersie przednie Procesy przechodzą do p.brzeg ślinianki przyusznej) 2.-językowy.-gnykowe + r.rylcowaty + mm.przygardłowej z: Ślinianki przyusznej Migdałków podniebiennych Stany zap.ż.szyjna wspólna 2. 3.dołem zażuchwowym szczeliną między m. 4.punkcja .podniebiennego  jamy czaszki  zapalenie opon Ku dołowi: wzdłuż naczyń krw. 18.: IX.t. szyjna cz.t.migdałków podniebiennych wzdłuż ż. .gardłowy + więzadła: r.: mm. szyjna zewn.szyjna wewn. a rozcięgnem rylcowo gardłowym (przyśr.Ściana przyśr.t.

Oligobiopsja jest wykonywana zazwyczaj po uprzedniej biopsji cienkoigłowej. TK.łagodzące (paliatywne).Nie wymaga od pacjenta żadnego przygotowania . scyntygrafii. p/zapalne. . . wzmacnające.radykalne (doszczętne). BIOPSJA GRUBOIGŁOWA . .Pobieranie materiału komórkowe (cytologicznego) poprzez nakłucie guzka cienka igłą i zaaspirowanie (zasysanie) do światła igły . o ile biopsja cienkoigłowa nie daje wystarczającej informacji diagnostycznej (zwłaszcza w mięsakach kości i tkanek miękkich).Po wprowadzeniu specjalnej grubej igły biotycznej do tkanki. piersi. L e c z e n i e ł a g o d z ą c e ma na celu zahamowanie wzrostu nowotworu przez usunięcie lub zniszczenie częściowe. .Do tego celu stosuje się różne typy igieł biopsyjnych o średnicy powyżej 1. lecz na zwalczaniu objawów chorobowych nowotworu (leki p/bólowe.2 mm.Metoda ta jest szybka i mało uciążliwa dla pacjenta.Jest zabiegiem bezpiecznym i zwykle niebolesnym. Metody leczenia nowotworów złośliwych Leczenie nowotworów złościwych może być: .Celem badania jest uzyskanie materiału tkankowego (histopatologicznego) z guza. .oligobiopsja . . . . podwiązanie naczyń krwionośnych przy krwotokach). tarczycy. który rozprowadza się na szkiełku i utrwala w alkoholu.. L e c z e n i e r a d y k a l n e ma na celu całkowite wyleczenie chorego.Rozmazy oceniane są następnie pod mikroskopem przez patologa. gdy na USG zmiany maja wygląd guza litego lub potrzebna jest większa ilość materiału do badania.Można wykona biopsje: węzła chłonnego. .Wykonuje się ja również w przypadku. L e c z e n i e o b j a w o w e polega na stosowaniu leków i zabiegów nie działających bezpośrednio na nowotwór. . . mammografii.W przypadku guzków niewyczuwalnych biopsję wykonuje się pod kontrola USG. 19. pobiera się jej cylindryczny wycinek.Niektóre igły wyposażone są w specjalne przyrządy – kleszczyki biopsyjne lub odpowiednia końcówka endoskopu. polegająca na wprowadzeniu bardzo cienkiej igły do guzka . Biopsja cienkoigłowa służy przede wszystkim do diagnostyki guzków i ustalenia rozpoznania – do różnicowania guzków łagodnych i złośliwych. polega na doszczętnym usunięciu lub zniszczeniu ogniska pierwotnego i przerzutów.Po nakłuciu w igle pozostaje drobna ilość materiału komórkowego.Biopsja cienkoigłowa jest to metoda diagnostyczna. . uzyskując w ten sposób kawałek tkanki lub narządu . .objawowe. tracheotomia ze wskazań życiowych.Jest to zabieg bolesny.

rozsiew ogólny występuje. • w niektórych przypadkach należy planować równoczesne usunięcie zmiany pierwotnej i węzłów chłonnych okolicznych nawet makroskopowo nie zmienionych (c. (szczególnie przy nowotw.wzrost nawrotu (recidiva) jest zwykle szybszy niż pierwotnego guza (focus primarius).hormonalne (systemowe) Każdą z tych metod można stosować samodzielnie lub w sposób skojarzony. zależy od histologicznego typu nowotworu. Leczenie wspomagające to przede wszystkim chemioterapia.0-2. . jak i w głąb. W przypadkach nadmiernie zaawansowanych wchodzi w grę leczenie paliatywne.0 cm) oraz warunków anatomicznych. jego umiejscowienia i zaawansowania klinicznego oraz stanu ogólnego chorego.0-6. Wstępny plan leczenia jest zwykle ustalany w zespole wielospecjalistycznym (chirurg. Podstawą postępowania leczniczego nowotworów jest jego doszczętność. gdy komórki nowotworowe wykrywane są we krwi żylnej odpływającej z operowanego narządu. istnieje też możliwość wszczepienia komórek nowotworowych w pole operacyjne. Szerokość marginesu jest różna w zależności od rodzaju nowotworu (carcinoma basocellulare 0. ustalenie sposobu rekonstrukcji ubytku po usunięciu nowotw. hormonoterapia i ostatnio immunoterapia.0 cm.Wybór metody leczenia n.) niedoszczętny zabieg (uraz operacyjny) prowadzi do wzrostu dynamiki procesu nowotworowego.odpowiednia kolejność metod leczenia w zależności od stanu miejscowego i ogólnego chorego oraz kojarzenie tych metod.energią promienistą.chirurgiczne (operacyjne).z powodu wysokiej złośliwości klinicznej lub obecności odległych przerzutów • ważna jest taktyka leczenia operacyjnego. zlecając tylko częste i systematyczne badanie chorych (przerzuty takie tylko w 10%. .możliwość wycięcia doszczętnego o nieoperacyjność biologiczna. . usunięcie zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek zarówno na obwodzie. spinocellulare 1. np. • Brak zachowania aseptyki komórkowej przyczynia się do rozsiewu nowotworu. co nakazuje operować delikatnie z dala od usuwanej zmiany (margines zdrowych tkanek). twarzy i jamy ustnej) z przywróceniem funkcji i estetyki-doraźna lub odroczona chirurgiczna rekonstrukcja ubytków tkanek oraz rehabilitacja protetyczna natychmiastowa lub wczesna. tj. rak wargi wstrzymując się od usunięcia układu chłonnego nadgnykowego. melanoma malignum 3. c. • Halstaedt jako pierwszy wprowadził operację blokową tj.chemiczne. chłonnych szyjnych klinicznie nie zmienionych lub tylko wycięcie nowotworu. zł.0 cm. linguae)-(w 50% istnieją przerzuty do węzł. . najczęściej jednak komórki te nie wykazują żywotności lub wykazują ją tylko przez krótki okres (do 5 godz. chemioterapeuta) Leczenie nowotworów złościwych może być: . podczas zabiegu operacyjnego może nastąpić miejscowy rozsiew nowotworu poprzez mechaniczne wtłoczenie komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych i chłonnych. L e c z e n i e c h i r u r g i c z n e . radioterapeuta. lecz ostatnio wykryto iż występują szybko. usunięcie w bloku guza pierwotnego wraz z otaczającymi tkankami i okolicznymi węzłami chłonnymi • Zasadą chirurgii onkologicznej jest doszczętność. • Wyróżnia się pojęcia operacyjności technicznej i biologicznej o operacyjność techniczna.5-1.najstarsza i najskuteczniejsza metoda leczenia większości neo złośl.

) . laserowa mają coraz szersze zastosowanie. guzy pochodzenia nerwowego i czerniaki) .usunięcie w jednym bloku „en bloc”. USG. dostęp operacyjny (rodzaje cięć). egzenteracji oczodołu itp. usunięty jest też m. .zależy od umiejscowienia. mięsaki wychodzace z tk. Bywa też stosowana radioterapia poprzedzająca zabieg operacyjny. O ile jest kliniczne uzasadnienie.5 cm od linii cięcia i bezkrwawe operowanie. .zabieg wykonywany jedno.wyróżnia się chirurgię ostrą i elektrochirurgię zaletą elektrochir. CT szyi) doszczętne usunięcie węzłów chłonnych szyi metodą JewdyńskiegoCrile’a (lymphagiectomia colli radicalis). lecz dość rzadko wdraża się takie postępowanie..długotrwałe gojenie się ran z powodu wydzielania się martwiczych tkanek. ślinianek. ewentualne późne krwotoki oraz utrudniona kontrola histologiczna marginesu operacyjnego .stąd poszerzenie wskazań do limfangiektomii nadgnykowej). 0. a następnie guz nowotworowy z tkankami otaczającymi. miękkich i kości. raki płaskonabł. Stwierdzenie przerzutów do usuniętych węzłów nadgnykowych czy szyjnych stanowi wskazanie do napromieniowania odpowiedniej okolicy.lecz. ok. –postępowanie jest niejednakowe. m-o-s i łopatkowognykowy celem zabezpieczenia chorego przed rozsiewem komórek nowotworowych na obwód zabieg operacyjny rozpoczyna się od doszczętnego usunięcia węzłów szyi i idąc ku górze usuwa się węzły chłonne nadgnykowe wraz ze ślinianką podżuchwową. Wady elektrochir. które mogą poprzedzać lub uzupełniać zabieg operacyjny. konieczność tracheotomii. Napromieniowanie stosuje się po zabiegu jeśli jego doszczętność jest wątpliwa lub nieradykalność potwierdzona badaniem histologicznym. Przy dużym miejscowym zaawansowaniu nowotworu wdraża się niekiedy indukcyjną chemioterapię cytoredukcyjną.cytopunkcja węzłów.polega na usunięciu węzłów chłonnych nadgnykowych z zawartością dołu podżuchwowego (śliniakna podżuchwowa z otaczającą tkanką łączną i tłuszczową) oraz w jednym bloku: żyły szyjnej zewnętrznej i wewn.zapewniają małą utratę krwi .lub obustronnie w przypadkach klinicznie podejrzanych węzłów chłonnych tej okolicy (badanie pomocne. .obowiązkiem chirurga jest rozważenie celowości wykonania rozległej operacji po uwzględnieniu szans przeżycia i możliwości rehabilitacji chorego.kriochirurgia i chir. wraz z węzłami chłonnymi szyjnymi powierzchownymi i głębokimi z jej otoczenia.wskazania do leczenia operacyjnego: nowotwory wysoko zróżnicowane (np.VII.. szeroki szyi (czasem tylko zostaje ze skórą). a po niej zabieg operacyjny. Z a b i e g i c h i r u r g i c z n e p a l i a t y w n e – np. usunięcie węzłów chłonnych nadgnykowych (podżuchwowych i podbródkowych) z zawartością dołu podżuchwowego (lymphangiectomia suprahyoidea). jest niszczenie komórek nowotworowych nożem elektrycznym na odc. możliwość niedowładu n. wykonuje się w drugim etapie taką samą operację po drugiej stronie. m. i gruczołowe. od dołu nadobojczykowego począwszy do okolicy kąta żuchwy. nowotw.chory przed zabiegiem musi być poinformowany o zakresie operacji i rodzaju uszkodzeń pooperacyjnych (np.zależą od zakresu zabiegu i potrzeby rekonstrukcji. chir ma szeroki zakres jako metoda samodzielna i skojarzona z radioterapią oraz chemioter.

elektromagnetyczne (powstaje przy rozpadzie izotopów). .duża dynamika guza promienioczułego uniemożliwia niekiedy jego zniszczenie energią promienistą Wskazania do radioterapii: .uszkadzające działanie na otaczające tkanki. 3) prom. szczególnie nisko zróżnicowanego napromieniowuje się zmianę pierwotną i usuwa chirurgicznie węzły okoliczne zależnie od oceny klinicznej i zaawansowania (TNM). . np. tracheotomia.stopnia dojrzałości tkanek (im bardziej dojrzała tkanka. Promienioczułość zależy od: .dla zatrzymania krwawienia N a p r o m i e n i a n i e (leczenie promieniowaniem jonizującym. . nabłonkowego nie zróżnicowane lub nisko zróżnicowane) -guzy wywodzące się z ukł. w których wiązka elektronów jest przyspieszana do wysokich energii w synchronicznie zmieniającym się polu elektromagnetycznym.zasadą radioterapii jest wykorzystanie różnicy promienioczułości tkanek zdrowych i nowotworowych. poch. siateczkowo-śródbłonkowego. Największe zastosowanie kliniczne mają 1) promieniowanie cząsteczkowe ( elektrony emitowane przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych).wrażliwość różnych komórek i tkanek na promieniowanie jest rozmaita i nazywa się promienioczułością. guz Ewinga. blizny mniej) .Uznany sposób leczenia raka jamy ustnej. gastrostomia. Rozróżnia się terapię: . nowotw.stopnia utlenowania tkanek (lepiej ukrwione tkanki są bardziej promienioczułe. podwiązanie dużej tętnicy w sasiedztwie nowotworu celem zabezpieczenia chorego przed krwotokiem. tym mniej promienioczuła.nowotw. rak lity i anaplastyczny oraz rak podstawnokomórkowy w rzadkich przypadkach nieoperacyjnych . . . szpiku i tkanki limfatycznej. 4) neutronoterapia. radioterapia) . 2) prom. .promienoczułość nie jest równoznaczna z promieniouleczalnością. Obecnie najczęściej stosowane są przyspieszacze liniowe. . plazmocytoma(szpiczak).powierzchowną. antrotomia metodą Denkera (wstęp do napromieniowania w nieoperacyjnym raku szczęki).zmniejszenie masy guza przed napromienianiem. kriochirurgia. technicznie i biologicznie nieoperacyjne. elektrokoagulacja.źródłem promieniowania jonizującego jest rozpad pierwiastków promieniotwórczych i przyspieszenie w próżni elementarnych cząstek materii. .dawka terapeutyczna promieniowania jonizującego ma na celu definitywne uszkodzenie komórek nowotworowych bez poważnego uszkodzenia tkanek zdrowych. rentgenowskie.nowotwory wybitnie promienioczułe (krwi. 5) elektronoterapia.przynależności gatunkowej organizmu i przynależności tkankowej.

zmiany martwicze skóry i kości wymagają w odpowiednim czasie leczenia operacyjnego (wycięcia i odtworzenia ubytków) .bardzo trudna w leczeniu. .brachyterapia. podczas zabiegu . nowotw. operacyjnego i mniejszy rozsiew kom. należy co kilka dni kontrolować obraz krwi i stan ukł. uzupełniającym chirurgię i napromieniowanie. Jako zejście pozostaje zanik.w czasie naprom. nudności i wymioty Leczenie powikłań: . czasem pęcherze i łuszczenie „na mokro” (uszkodzenie warstwy rozrodczej naskórka i naczyń krwionośnych). .odczyn wczesny to zaczerwienienie skóry. Leczenie paliatywne. taktyka skojarzona jest stosowna .leki ogólnie wzmacniające. superwoltażową (teleterapia przy użyciu bomby kobaltowej) odpowiedni typ promieniowania dobiera się w zależności odumiejscowienia zmiany i jej zasięgu ( teleterapia jest korzystna w nowotworach głębiej położonych i w przypadkach. poszerzenie naczyń oraz popromienna martwica jako późny odczyn wywołany urazem lub bakteryjnym zakażeniem. gojenie następuje w ciągu 2-6 tyg.obecnie dawkę napromieniania wyraża się w „grejach” (Gy) . .osłona antybiotykami w celu zwalczenia zakażenia.objawy ogólne.miejscowe stosowanie leków osłaniających.6000-7000 radów w czasie 6 tyg. krwiotwórcze.„rad”-jednostka promieniowania pochłoniętego przez naświetlaną tkankę (ilość energii pochłoniętej przez jednostkę masy napromienianego materiału) leczenie radykalne.powoduje wystąpienie odczynu popromiennego tk. zbrązowienie i łuszczenie „na sucho”. nowotw.napromieniowanie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guzawiększa skuteczność lecz.staranna opieka lekarska i pielęgniarska w czasie i po leczeniu. w raku policzka.ujemna strona. kostna). np. . L e c z e n i e c h e m i c z n e (s y s t e m o w e) . megawoltowe pozwala na zaoszczędzenie skóry. – owrzodzenia martwicze. zdrowych najczęściej w ostrej postaci.- średnią.2/3 dawki radykalnej . ścieńczenie i odbarwienie skóry. leki łagodzące dolegliwości związane z chorobą nowotworową i radioterapią. dna jamy ustnej i ruchomej części języka Powikłania: .w dużym zaawans.gorsze gojenie się napromienionych tkanek .metoda z wyboru w terapii schorzeń układowych(białaczki. .zastosowanie śródtkankowe. witaminy. późne następstwa.osłabienie. . . hemostatycznego – częsta leukopenia i trombocytopenia zagrażające wystąpieniem skazy krwotocznej i powikłań zapalnych.czasem potrzebne przetaczanie krwi. chłoniaki) oraz w lecz. . – prom.leczenie radykalne.martwica popromienna kości (osteoradionecrosis). leczenie operacyjne. głęboką (konwencjonalną).leczenie radem trwa 6-7 dni.zwykle ostro odgraniczone od otoczenia i żywo bolesne. gdy na drodze wiązki jest tk.

podstawowe. paliatywne. . bleomycyna.vinblastyna.uniemożliwiają podział jąder komórek.cytostatyki o działaniu nieswoistym.poprzedza lecz. endoxan.chemioterapia indukcyjna (cytoredukcyjna).. .. 5fluorouracyl . . adriamycyna. bleomycyna 4) Alkaloidy roślinne. . oraz zmniejszenie masy guza. uzupełniające. 1 lub 3 serie w zależności od odpowiedzi.o dział. ma na celu zahamowanie wzrostu i rozsiewu nowotw.gruźlica płuc. dakarbazyna(DTIC) Największe zastosowanie w leczeniu nowotworów głowy ma Cis-platyna. nukleinowe i hamują glikolizę w komórkach nowotworowych(zw.aktynomycyna D.natulan.współczesna chemioterapia nowotworów. adriamycyna. 5-fluorouracyl. Podział cytostatyków w zależności od ich działania: 1) Antymitotyki. . a więc hamują metabolizm. .dawki cytostatyków powinny zapewniać skutek terapeutyczny lecz nie przekraczać tolerancji ustroju. leukeran. uniemożl.stosowanie leków w zależności od fazy cyklu życiowego komórek w celu osiągnięcia najlepszego skutku leczniczego przy najmniejszej toksyczności. p/nowotworowym..metotrexat. hydroksymocznik. . uszkadzają kw. metotrexat. działaniami ubocznymi i każdy z leków powinien być stosowany w dawce zbliżonej do dawki w monoterapii.kojarzone cytostatyki muszą różnić się mechanizmem działania.uniemożliwiają procesy metaboliczne w komórkach.w stanach dużego zaawansowania jako lecz. w reszcie przypadków w skojarzeniu z innymi metodami. tym większa wrażliwość na działanie tych leków.chemioterapia jako lecz. lub radioter. Alkilujące)nitrogranulogen. mitomycyna C. celem zniszczenie subklinicznych ognisk nowotw. pierwotnego lub mikroprzerzutów.tylko w 5% stosowana jako metoda samodzielna. tworzenie się i rozkładbiegunowy chromosomów.po chir. związki platyny (Cis-platyna) 2) Antymetabolity.. Przeciwwskazania do chemioterapii: . vinkrystyna.im większa aktywność proliferacyjna tkanki nowotworowej. . vinblastyna.p/nowotw.przez leczenie to rozumie się stosowanie środków hamujących podziały lub zabijających komórki nowotworowe. 6-merkaptopuryna 3) Antybiotyki. . vinkrystyna 5) Różne inne środki chemiczne o właściwościach p/nowotw.

leukopenia.kortykosterydystosowane sąw lecz chłoniaków i szpiczaka mnogiego. niektórych chłoniaków złośliwych. . .owrzodzenia błon śluzowych przewodu pokarmowego. w lecz.wstrzyknięcie chorym napromienianych kom.badania nad zastosowaniem interferonu.krwotoki. 20. nudności.u zwierząt stwierdzono swoiste antygeny nowotworowe. guza Ewinga kości szczękowych. hiperkalcemia.bardzo niebezpieczna matoda Spośród nowotworów głowy i szyi możliwość wyleczenia istnieje w przypadkach: ziarnicy złośliwej.skazy krwotoczne Decydujące znaczenie w kwalifikacji do terapii systemowej ma stan ogólny chorego oceniany wg skali Karniowskiego Powikłania: .immunoterapia swoista.zaburzenia miesiączkowania.trombocytopenia Dotętniczy wlew(infuzja regionalna).wyłysienie. . . . . . .uszkodzenia wątroby. . . mięsaka prążkowanokomórkowego zarodkowego.choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.Podziały złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki .obecność przeciwciał we krwi u chorych na guz Burkitta . immunoterapia nieswoista. .leukopenia. .. osłabienie..niepłodność. . objawowym przerzutów do mózgu i rdzenia kręgowego i w zwalczaniu zespołów paranowotworowych: ból.zaburzenia nieżytowe i krwotoczne przewodu pokarmowego.zaburzenia akcji serca.BCG. . Immunoterapia nowotworów . gorączka.doświadczalnie. nowotw.

łzowe. tu opisujemy złamania.15 str 164 kryst) Złamania środkowego piętra twarzowej części czaszki możemy podzielić ze względu na siłę i miejsce zadziałania bodźca na: I. oczodoły. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O CENTRALNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: . trajektorii).wklejone z wykładu z chir szczek ( trochę inny podział . podniebienne. jarzmowe.) Według podziału WANYURY . jamę nosową i wraz z żuchwą jamę ustną • Mają charakterystyczny układ przęseł sitowych (tzw. szczękowe. zapewniających kostnemu szkieletowi twarzy swoistą sprężystość i oporność • Budowa anatomiczno – architektoniczna szczegółowo przedstawiona na str 253 w kryscie. małżowiny nosowe dolne i lemiesz • Kości te zespolone są ze sobą.ryc 6. szczęki. kości i łuki jarzmowe i cechują się dużą różnorodnością • Środkowemu piętru części twarzowej czaszki anatomicznie odpowiada górny masyw twarzy (GMT) • GMT zbudowany jest z 13 zespolonych ze sobą kości: kości nosowe.• Złamania w tym odcinku obejmują nos. podwieszone są do przedniej polowy podstawy czaszki i mocno z nią złączone licznymi szwami • Otaczają one częściowo zatoki nosowe.

który jest prostopadły lub nie. wyróżnia się DON jedno. komórki błędnika kości sitowej. ZŁAMANIA ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZOWEJ CZĘŚĆI CZASZKI WYWOŁANE PRZEZ NISKIE URAZY TWARZOWE O BOCZNEJ STREFIE PRZYŁOŻENIA: 1. a odłamki kostne są wtedy z dużą siła wklinowywane w tą przestrzeń (wklinowanie teleskopowe) . Złamanie jarzmowo – szczękowo . wyrostek czołowy szczeki. promieniuje wzdłuż przednio – tylnej osi kolumny czaszkowo twarzowej i rozchodzi się na delikatna przestrzeń miedzyoczodolową. których siła pokonuje z łatwością granice elastyczności i oporności kostnej zderzaka nosowego. przyśrodkowych i dolnych brzegów oczodołów. ścianę przyśrodkową oczodołu i sitowie oraz w różnym stopniu dno i dolny brzeg oczodołu • Obustronny DON obejmuje: obie kości nosowe ( oddzielając je od kości czołowej). lecz zachodzą na przyśrodkową ścianę oczodołu. wyrostki czołowe szczęk. jej blaszkę pionową i lemiesz • W zależności od siły. Złamanie jarzmowo – oczodołowe ZJO (fracturae zygomaticoorbitales) 3. Złamanie izolowane dna oczodołu ZIDO (fracturae isolatae fundi orbitae) 2. zmiażdżenia komórek błędników kości sitowej oraz przyśrodkowych i częściowo dolnych ścian oczodołów . a także w różnym stopniu przyśrodkowe ściany obu oczodołów i sitowie oraz dolne ściany i brzegi oczodołów • W wyniku wieloodłamowych złamań kości nosowych. złamania oprócz kąta oczodołowo – nosowego obejmują także głębiej położone części szkieletu czaszkowo twarzowego • Jeżeli uraz ma jeszcze dostateczną energię to po złamaniu kości nosa i przyśrodkowych brzegów oczodołów. na piramidę nosa • Jednostronny DON obejmuje: kość nosową.oczodołowe ZJSO (fracturae zygomaticomaxilloorbitales) I. powierzchni przyłożenia i kierunku podania urazu w obszarze piramidy nosa.1 DON .DYSLOKACJE OCZODOŁOWO – NOSOWE • Jeżeli niski uraz twarzowy pada centralnie na piramidę nosa. Dyslokacje oczodołowo – nosowe DON ( dislocationes orbitonasales) 2. przyśrodkowo – dolnych brzegów i ścian oczodołów oraz sitowia • W przypadku urazów. Im dalej w głąb w przestrzeń międzyoczodołową tym rozleglejsze uszkodzenia i cięższe powikłania morfologiczne. czynnościowe i estetyczne • Złamania powstające w tym mechanizmie nie ograniczają się do kąta nosowo – oczodołowego. Przemieszczenia górnego masywu twarzy PGMT (dislocationes massivi superioris faciei) II.(uraz pod kątem do płaszczyzny czołowej. dochodzi do złamania kości nosa. powierzchnia przyłożenia obejmująca jedna kość nosową i przyśrodkowy brzeg oczodołu) lub obustronny ( uraz prostopadły do płaszczyzny czołowej.1.

upośledzenie drożności nosa i dróg łzowych – na skutek zerwania i przemieszczenia więzadła przyśrodkowego powiek bądź rozerwania lub uciśnięcia odłamami kostnymi worka łzowego czy przewodu nosowo łzowego 9. którego wypukły łuk przykrywa mięsko łzowe 4.odbudowanie przyśrodkowej ściany i dna oczodołu przeszczepami kostnymi . jeżeli wystąpiły • Cele te osiąga się za pomocą: . przemieszczenie na zewnątrz lub zerwanie przyśrodkowych katów powiek. o szerokiej powierzchni przyłożenia i pada z dużą siłą centralnie na piramidę nosa. w wyniku uszkodzenia tętnicy sitowej przedniej lub tylnej • Leczenie jest chirurgiczne i ma na celu: . zapadnięcie. niedoczulica obszaru zaopatrywanego przez nerwy podoczołowe 11.obniżenie kąta przyśrodkowego powiek . zewnątrz lub wewnątrzgałkowe uszkodzenia. ptoza 6.PRZEMIESZCZENIA GÓRNEGO MASYWU TWARZY • Dochodzi do tego złamania gdy uraz jest niski. spowodowane zablokowaniem tkanek przepuklinowych oczodołu w ognisku złamania 10.ustalenie w fizjologicznej pozycji jednego lub obu kątów przyśrodkowych powiek . • Najczęstsze powikłania DON: . często towarzyszące krwawienia pourazowe – najczęściej ciężkie.powstają rozległe ubytki kostne. na skutek zmiażdżenia przyśrodkowych brzegów oczodołów lub wieloodłamowego złamania z przemieszczeniem 2.niedrożność nosa • Objawy DON 1.usunięcie szpecącego zniekształcenia nosa oraz zapadnięcia okolicy podoczodołowej .plastyki dróg łzowych w przypadku ich niedrożności I.anatomiczną odbudowę kostnego szkieletu oczodołowo – nosowego .skorygowanie endoftalmii i podwójnego widzenia .usunięcie przykrych zaburzeń czucia. łączące patologicznie jamy oczodołowe z nosem i zatokami szczękowymi.udrożnienie dróg łzowych w przypadku ich niedrożności . pseudoptoza 5.zlikwidowanie szpecącego rozejścia miedzy kątowego (telecanthus) lub jednostronnego obniżenia kąta przyśrodkowego powiek za pomocą kantopeksji przez nosowej .niedrożność dróg łzowych .enoftalmia i podwójne widzenie . dolne brzegi oczodołów i okolicę przysieczną . zaburzenie równowagi oczno – ruchowej – widzenie podwójne.2 PGMT . epicanthus – pourazowy fałd nakątny spowodowany obniżenie spoideł powiekowych. endophtalmus lub przemieszczenia gałki w różnych kierunkach 8. upośledzające ostrość wzroku i obuoczne widzenie 12.pokrycie autogennymi przeszczepami ewentualnych ubytków kostnych powstałych na przedniej powierzchni szczeki . telecanthus – przesunięcie spoideł powiekowych na zewnątrz 3. poszerzenie i skrzywienie korzenia nosa 7.zrekonstruowania przyśrodkowo – dolnych brzegów oczodołów i kości nosa .

poszerzona. • W symetrycznym PGMT linia oddzielająca GMT od podstaw czaszki przebiega natomiast symetrycznie. nigdy w PGMT • Dochodzi do chaosu kostnego w wyniku przemieszczenia odłamów kostnych na znaczne odległości co z kolei pociąga za sobą różnorodne następstwa morfologiczno – czynnościowe i estetyczne oraz ciężkie powikłania okulistyczne • Wyróżniamy PGMT symetryczne i asymetryczne • W asymetrycznym PGMT główna linia złamania oddziela GMT od podstawy czaszki tylko pośrodku i z jednej strony. Twarz spłaszczona. które dodatkowo poprzecinane są w wielu miejscach dodatkowymi liniami przełomu • CHARAKTERYSTYCZĄ CECHĄ. zwykle niedrożny nos 5. ból. zderzaków bocznych twarzy i pozostałych słupów Sichera ( kłowego. z drugiej zaś przebiega tak jak w klasycznym rozdzieleniu typu Le Fort II i masyw jarzmowy pozostaje nieuszkodzony i nadal złączony z podstawą czaszki. tak jak w klasycznym wysokim rozdzieleniu szczęk typu Le Fort III • Objawy: 1. zderzaka przysiecznego twarzy. Obfite krwawienie z nosa. ale na ogół przytomni 8.• Występuje oderwanie od przedniej połowy podstawy czaszki i zmiażdżenie GMT : zmiażdżenie zderzaka nosowego. z miernym cofnięciem i wydłużeniem 4. jarzmowego i skrzydłowego) • Jednocześnie GMT porozrywany jest na różnych poziomach przez 3 główne linie złamań. Obrzmiałe powieki bez możliwości ich rozsunięcia 3. Ciężki stan ogólny. odpowiadające strefom zmniejszonej odporności kostnej wg Le Forta. luźno leżące zęby i drobne odłamy kostne 7. jamy ustnej i ran twarzy . przestrzeni miedzy oczodołowej. Obrzęknięta jak balon twarz. trudności oddechowe. Rozległe rany twarzy. poszerzony. pozbawiona wyniosłości jarzmowych i nosowej 2. rozdarcia błony śluzowej w przedsionku i na podniebieniu. Telecanthus 6. Opadnięty. ODRÓŻNIAJĄCĄ PGMT OD INNCYH ZŁAMAŃ CZASZKOWO – TWARZOWYCH JEST ZACHOWANA I NIEUSZKODZONA POD WPŁYWEM URAZU BLASZKA POZIOMA KOŚCI SITOWEJ – przerwanie jej ciągłości i komunikacja z przednim dołem czaszki wraz z wyciekiem płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos ma miejsce najczęściej w ZCON. przy mówieniu.

ponieważ ustalenie jednego z nich zapewnia odpowiednią pozycję sąsiednim kościom −Odbudowę rozpocząć od rekonstrukcji obramowania kostnego GMT . Patologiczna ruchomość podniebienia wraz z zębami Ciężkie powikłania okulistyczne • Leczenie: bezpośrednio po wypadku należy wnikliwie ocenić ogólny stan rannego. należy uzyskać pełne dane kliniczne i para kliniczne (badania podstawowe.9. uzupełnić i wyrównać zaburzoną równowagę wodno – elektrolitową ustroju Gdy stan chorego na to pozwala w pierwszym etapie leczenia doginamy szyny nazębne górną i dolną. należy zapewnić drożność dróg oddechowych. TK. rtg. wdrożyć profilaktyczne postępowanie przeciwtężcowe i antybiotykowe. dowiązujemy je do zachowanych zębów. 11. opanować krwawienie. rodzaj obrażeń i towarzyszące im powikłania oraz istniejące zagrożenia. Nieprawidłowości zgryzowe – zgryz otwarty powikłany pseudoprzodozgryzem w odcinku przednim u wszystkich chorych z symetrycznym PGMT 10. MR) W chirurgicznym leczeniu PGMT należy: −Wszystkie czynności związane z dobudową kostnego szkieletu twarzy wykonać równocześnie −Od razu nastawić wszystkie fragmenty kostne masywu. zapewniającego prawidłową pozycję przestrzenną masywu twarzy oraz jego wysokość i szerokość −Posuwając się od obwodu do środka uszkodzeń rekonstruować kolejno brzegi i ściany oczodołów −Odłamy kostne po nastawieniu ustalić za pomocą licznych osteosyntez mini lub mikropłytkowych • • • • • . esowatego wyciągu międzyszczękowego ustalić w prawidłowej pozycji przestrzennej oderwaną od reszty GMT i przemieszczoną płytę podniebienną wraz z wyrostkami zębodołowymi szczeki i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej Uzyskanie właściwego ustalenia łuków zębowych w prawidłowym zgryzie jest konieczne przed podjęciem dalszego leczenia Do planowanego leczenia chirurgicznego ( postępowanie z wyboru). a następnie rozpinamy między nimi elastyczny wyciąg międzyszczękowy Przez kilka dni po wypadku można stosunkowo łatwo za pomocą elastycznego.

jego wielkość oraz umiejscowienie na dnie oczodołu Ze względu na umiejscowienie możemy podzielić ZIDO na złamania: − Typu „blow – out” − Typu „en clapet” − Typu „trap-door” • Niezależnie od typu złamania objawami ZIDO są: 1. jest bezwzględnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej 4. na dolny brzeg oczodołu • Ma miejsce głownie u dzieci i ludzi młodych. Enophthalmus .1 ZIDO – ZŁAMANIE IZOLOWANE DNA OCZODOŁU • Powstaje w wyniku bezpośredniego urazu. jego wystąpienie – nawet bez innych objawów patologicznych – utrzymujące się przez kilka dni po urazie. zwykle dopiero podwójne widzenie utrudniające wykonywanie codziennych zajęć zmusza chorego do szukania pomocy Chociaż uszkodzenia kostne są stosunkowo niewielkie i obejmują tylko na ograniczonej powierzchni dno i często ścianę przyśrodkowa oczodołu – bez jednoczesnego uszkodzenia jego brzegów – to jednak pociągają za sobą ciężkie powikłania okulistyczne. które ulega złamaniu Złamanie te SA rzadko rozpoznawane bezpośrednio po urazie. Podwójne widzenie jest najważniejszym patognomicznym objawem dla ZIDO. a siła urazu przenoszona jest na kruche i delikatne dno oczodołu. gdy brzeg oczodołu dzięki swej giętkości i elastyczności nie łamie się. Wypadanie przepukliny oczodołowej do zatoki szczękowej lub nosa • • • • 2. 2-3 tygodnie unieruchomienie międzyszczękowe II. tylko wygina. zaburzające równowagę oczno – ruchowa i obuoczne widzenie Znaczenie w patologii ZIDO ma typ ogniska złamania. o niezbyt dużej sile. należy utrzymać jeszcze przez ok.−Ubytki kostne odbudować własno pochodnymi przeszczepami kostnymi −Po zrekonstruowaniu szkieletu kostnego twarzy i uzyskaniu prawidłowego zgryzu. bez tendencji do ustępowania. Zakleszczenie lub uwięźnięcie tkanek przepuklinowych w ognisku złamania i ich zablokowanie przez dodatkowe zrosty – powoduje to upośledzenie jej ruchomości i wystąpienie podwójnego widzenia 3.

zębodołowego i łuku jarzmowego – to w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim. uniemożliwiające jej odwodzenie • • • . z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć tj. Zaburzenie czucia w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy Te trzy punkty tworzą charakterystyczną triadę objawów ZIDO 6. − zniesienie zaburzeń czucia. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera (np.2 ZJO – ZŁAMANIA JARZMOWO – OCZODOŁOWE • Kość jarzmowa odgrywa rolę zderzaka bocznego twarzy. Szpecąca asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3. padający z boku na powierzchnię kości jarzmowej. Pseudoptoza statyczna związana z przemieszczeniem przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i jednoczesnym obniżeniem kąta bocznego oka w granicach 3-12 mm. uderzenie pięścią).5. pociąga to ze sobą jednoczesne zwężenie szpary powiek 2. − skorygowanie en oftalmii. ale nie występuje stale przy złamaniach oczodołu • Niezależnie od typu złamania leczenie ZIDO jest wyłącznie chirurgiczna i ma na celu − zlikwidowanie podwójnego widzenia. jeśli wystąpiły • Aby to osiągnąć należy: − − − Uwolnić tkanki oczodołowe uwięzione w ognisku złamania na dnie oczodołu Odprowadzić tkanki przepuklinowe do jamy oczodołowej Odbudować ubytki dna oczodołu własno pochodnym przeszczepem kostnym II. Zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy przez przemieszczony odłam kości jarzmowej. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcać się wokół osi pionowej i poziomej Objawy: 1. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku Uraz. Objaw spadającej kropli na rtg – potwierdza rozpoznanie. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo . Odłam jarzmowy może przemieszczać się do dołu.

wyniosłość policzkowa miernie spłaszczona Leczenie : bezwzględnym wskazaniem do chirurgicznego leczeni ZJO są 1) Nieustępujące zaburzenia morfologiczno – czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego 2) Upośledzenie odwodzenia żuchwy. ze szpara powiekowa ulega całkowitemu zaciśnięciu. ale jego siła jest duża i nie została po wyłamaniu masywu jarzmowego całkowicie pochłonięta • Przechodzi dalej wzdłuż słupa jarzmowego i łuku podczołowego Sichera na szczękę. zapadnięta okolica podoczodołowa. Często krwawienie z nosa 9. pokona . ustępujące samoistnie po 7-10 dniach od urazu 5. Obrzmienie i zasinienie powiek – obrzęk może być tak znaczny. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy 6.3 ZJSO – ZŁAMANIE JARZMOWO – SZCZĘKOWO – OCZODOŁOWE • Powstaje gdy uraz działa z boku na powierzchnię kości jarzmowej. pojawiające się po kilku godzinach od urazu 7. niwelującego pseudoptozę statyczną − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy − Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego II. dodatkowo złamanie kruchego i delikatnego dna oczodołu oraz przedniej ściany szczęki. zapewniającą harmonijną czynność powiek i gałki ocznej − Ustalenie w prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek. Przejściowe podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem wewnątrzoczodołowym. spowodowane zablokowaniem jej wyrostka dziobiastego przez przemieszczony odłam kostny • Względne wskazania: 1) Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem 2) Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy • Zasadą chirurgicznego leczenia ZJO jest odtworzenie przestrzennej pozycji kości jarzmowej warunkujące: − Anatomiczną odbudowę boczno – dolnej ramy i ścian oczodołu. nierówny zarys kostny w kształcie schodka na dolnym brzegu oczodołu.• 4. Wybroczyny podspojówkowe 8. Cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej. co pociąga za sobą. padając jednocześnie na kość jarzmową i szczękę. • Jeżeli natomiast uraz z jeszcze większą siłą i szeroką powierzchnią przyłożenia. prócz konsekwencji opisanych przy ZJO.

wieloodłamowe złamanie przedniej powierzchni szczęki z przemieszczeniem jej wyrostka zębodołowego. dochodzi wówczas do bocznego zmiażdżenie twarzy • Powstające w tym mechanizmie uszkodzenia są rozległe i jednocześnie obejmują kośc jarzmową. rozległe ubytki kostne obejmujące górną. otoczonej workiem przepuklinowym utworzonym z okostnej dna oczodołu. nieprawidłowości zgryzowe • Objawy (w pierwszych dniach po urazie obraz kliniczny podobny do ZJO: 1) Krwiak wewnątrzoczodołowy i obrzęk szczelnie zaciskający szparę powiekową 2) Obrzmienie maskujące uszkodzenia kostne 3) Powikłania okulistyczne 4) Złamanie dna oczodołu – CECHA RÓŻNICUJĄCA OD ZJO 5) Wypadanie tkanki oczodołowej do zatoki szczękowej. boczne czaszki. dochodzi do zablokowania aparatu ruchowego gałki ocznej . Jeżeli tkanki te (tłuszcz oczodołowy. dolna i przyśrodkowa) ściany oczodołu • Rtg diagnostyka obejmuje PA czaszki. przednio – przyśrodkową i tylno – boczną powierzchnię szczęki. przednią. boczną i przyśrodkową powierzchnię szczęki oraz dwie bądź niekiedy nawet trzy (boczna.pośrednie złamanie bocznego brzegu oczodołu d) Zmiażdżenie masywu jarzmowo – szczękowego. . pośrednie złamanie dolnego brzegu oczodołu. wyłamanie i przemieszczenie kości jarzmowej c) Ubytek na dnie oczodołu. pośrednie złamanie łuku jarzmowego b) Ubytek kostny obejmujący w całości dno oczodołu oraz przednią ścianę zatoki szczękowej. choć nie występuje stale • Odmiany anatomopatologiczne ZJSO (ryc 6.granice elastyczności i oporności słupa jarzmowego i kłowego Sichera. zdjęcie zatok obocznych w projekcji Watersa. elementy ścięgnisto – rozścięgnowe aparatu zawieszeniowego i ruchowego gałki ocznej)zostaną zakleszczone pomiędzy odłamkami kostymi lub uchwycone przez masywne zrosty.39 str 288 kryst) a) Wyłamanie z przemieszczeniem odłamu jarzmowego. rozdrobnione złamanie dna oczodołu. najlepiej obszar uszkodzeń kostnych ilustrują badania radiologiczne za pomocą tomografii komputerowej z rekonstrukcją 3D • Radiologiczny objaw „spadającej kropli” świadczący o złamaniu dna oczodołu i wpukleniu się przez ubytek kostny przepukliny oczodołowej do światła zatoki szczękowej jest typowy dla ZJSo.

Czynnościowe zaburzenia układu wzrokowego. Asymetria twarzy 2. świadczący o złamaniu dna oczodołu i zablokowaniu w ognisku złamania włókien ścięgnisto – rozścięgnowych aparatu ruchowego oka 8) Enophthalmus – zapadanie się gałki ocznej w głąb oczodołu jest drugim. najczęściej ku górze i do dołu 7) Podwójne widzenie – ważny objaw patologiczny. trwale utrzymujące się podwójne widzenie. krwawienia do komory przedniej 10) Mogą wystąpić nieprawidłowości zgryzowe. gdy wskutek wieloodłamowych złamań lub zmiażdżenia masywu jarzmowo – szczękowego dochodzi niejednokrotnie do wyłamania i przemieszczenia wyrostka zębodołowego szczęki – wyłamanie wyrostka zębodołowego nigdy nie zdarza się w ZJO 11) Rzadziej niż w ZJO dochodzi do zablokowania odwodzenia żuchwy • Leczenie: bezwzględnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego ZJSO są: 1. wylewu podsiatkówkowego. warunkującego harmonijną czynność gałki ocznej i powiek − Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy . tj. objawem ZJSO 9) W odróżnieniu od ZJO. pęknięcia naczyniówki. Szpecąca asymetria i boczne zniekształcenie twarzy oraz nieprawidłowości zgryzowe spowodowane pourazowym zmiażdżeniem masywu jarzmowo – szczękowego 3. jeśli wystąpiły − Ustalenie w prawidłowej pozycji spoidła bocznego powiek. podwichnięcia soczewki. Upośledzone odwodzenie żuchwy • Względnymi wskazaniami do podjęcia chirurgicznego leczenia są: 1. wylewu krwi do ciała szklistego. najważniejszym po podwójnym widzeniu. obniżenie gałki ocznej 2. w ZJDO stosunkowo często dochodzi do bezpośrednich lub pośrednich (poprzez przemieszczające się odłamy kostne) pourazowych zewnątrz lub wewnątrzgałkowych uszkodzeń: rozerwania lub zranienia gałki ocznej.6) W wyniku tego dochodzi do zaburzenia czynnej i biernej ruchomości gałki ocznej. en oftalmia. Niedoczulica obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy • Chirurgiczne leczenie ZJSO ma na celu: − Anatomiczna rekonstrukcję ramy kostnej i ścian oczodołu − Skorygowanie enoftalmii i podwójnego widzenia.

− Odbudowę masywu jarzmowo – szczękowego − Zlikwidowanie przykrych zaburzeń czucia • Aby osiągnąć te cele należy: − Zrekonstruować brzegi oczodołu oraz odrestaurować przemieszczony lub zerwany przyczep kostny więzadła bocznego powiek − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów tkanki miękkie zablokowane w ognisku złamania na dnie oczodołu − Odprowadzić przepuklinę oczodołową do jamy oczodołowej − Odbudować ubytki kostne powstałe na dnie oczodołu oraz przedniej ścianie szczęki za pomocą własno pochodnych przeszczepów kostnych, pobranych z talerza kości biodrowej lub pokrywy czaszki − Uwolnić z zakleszczeń lub zrostów pęczek podoczodołowy Podział złamań kości środkowego odcinka części twarzowej czaszki wg FITZ – HUGH 1. Złamanie nosa: -proste złamanie nosa - złamanie nosowo – szczękowe

2. Złamanie oczodołu:

- złamanie ścian oczodołu - złamanie rozprężające (typu blowout)

3. Złamanie w odcinku bocznym:

-złamanie łuku jarzmowego - złamanie kości jarzmowej - złamanie jarzmowo – szczękowe

4. Złamanie w odcinku pośrodkowym:

-złamanie szczęk Le Fort I, II, -złamanie wyrostka zębodołowego

5. Złamanie zespołowe:

- złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe (Le Fort III) połączone ze złamaniem przedniego dołu czaszki Ad1 ) PROSTE ZŁAMANIE NOSA • Może obejmować kości nosowe i przegrodę kostno-chrzęstną nosa. • Jest najczęściej złamaniem otwartym do jamy nosowej lub na zewnątrz, rzadziej zamkniętym
• •

Może być z przemieszczeniem lub bez Gdy duża siła może być zmiażdżenie nosa (conquassatio nasi), czyli całkowita utrata podparcia dla drobnych fragmentów kostnych, konieczne jest zabezpieczenie sprawnej czynności nosa i utrzymanie prawidłowej drożnośći przez unieruchomienie zewnątrz nosowe utrzymujące właściwy kształt. W późniejszym okresie zmiażdżenie nosa często wymaga leczenia odtwórczego i zabiegów naprawczych

• W czasie badania wzrokiem i dotykiem często rzeczywisty obraz złamanie może być maskowany obrzękiem i wylewami krwawymi, mimo to badanie palpacyjne pozwoli określić przemieszczenie odłamów lub ich trzeszczenie • W przypadkach współistnienia złamań kości łzowej i sitowej (uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego) należy wykonać otwarte nastawienie • Należy ocenić stan sąsiednich kości (oczodołu, wyrostka czołowego szczęki), stan śluzówki i przegrody (krwiak, przemieszczenie przegrody, rozdarcie chrząstek) • Badanie rtg : PA (tylno-przednie) i boczne • Urazy nosa u dzieci – nie rozpoznane i źle leczone – duże zniekształcenie zarówno piramidy jak i przegrody w późniejszym wieku na skutek zrostów włóknistych pomiędzy odłamami chrząstek. Złamania u dzieci mogą występować w postaci zielonej gałązki albo towarzyszyć złamaniom zespołowym, częściej występuje uszkodzenie części chrzęstnej nosa. • Złamania powinny być nastawiane jak najwcześniej, w złamaniach z ranami nawet przed zaopatrzeniem zranień, tylko w przypadkach znacznego obrzęku i wylewach krwawych należy odczekać kilka dni • Leczenie obejmuje nastawienie i unieruchomienie przemieszczonych kości nosowych do uzyskania prawidłowych obrysów oraz ustawienie przegrody nosa w linii pośrodkowej, można to uzyskać metodami

zewnątrznosowymi i wewnątrznosowymi (wewnątrznosowe mogą być otwarte i zamknięte) • Nastawianie WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA CAŁA: podważkę kostną lub kleszcze Kiliana lub Ascha owijamy gazą wkładamy do nosa opierając się jednym ramieniem na dolnej części przegrody, drugie ramię kierując w stronę złamania podchodzimy kleszczami pod wgłobiony fragment wyczuwamy opór ustalając ich położenie palcami drugiej ręki unosimy odłamy,

WEWNĄTRZNOSOWE ZAMKNIĘTE GDY PRZEGRODA ZŁAMANA: kładziemy gazę między kleszcze a błonę śluzową nosa kleszczami Kiliana lub Ascha uchwycimy przemieszczony odcinek przegrody między dzioby kleszczy ustawiamy w prawidłowym położeniu, aby powierzchnie odłamów dobrze do siebie przylegały opatrunek unieruchamiający wewnątrznosowy WEWNĄTRZNOSOWE OTWARTE, stosuje się do zaopatrzenia złamań przegrody nosa oraz piramidy nosowej, ustawienie chrząstki nosa w jej anatomicznym położeniu ustawienie piramidy nosa unieruchomienie wewnątrz i zewnatrznosowe ZEWNĄTRZNOSOWE, stosuje się w złamaniach z przemieszczeniem masywu nosa, tzn. przemieszczenie długiej osi nosa, ale bez wgłobienia odłamów, najczęstszym sposobem jest ucisk na przemieszczone odłamy kciukami obu rąk, podczas gdy palce 2 i 3 obejmują masyw nosa po strony przeciwnej, niekiedy można wspomóc się wprowadzeniem podważki kostnej, którą odchyla się fragment złamanej kości opatrunek unieruchamiający zewnątrz nosowy. W złamaniach otwartych nastawiamy odłamy przez ranę unieruchamiamy
• Unieruchamianie

zszywamy

WEWNĄTRZNOSOWE, na 2-3 dni, najczęściej stosowana jest tamponada przednia, podobnie jak w przypadku krwawień z nosa, używa się setonu gazowego przepojonego parafiną i jodoformem, którym szczelnie wypełnia się przewody nosowe. W przypadku złamań przegrody nosa ważny jest obustronny ucisk setonów na przegrodę. Przed założeniem tamponady można wprowadzić do przewodów nosowych dreny gumowe, nad którymi wykonuje się tamponadę i stwarza warunki do oddychania przez nos. Ustalenie odłamów można również uzyskać przez wprowadzenie pręta akrylowego uformowanego w kształcie litery U, którego jedno ramię wprowadzone zostaje do jamy nosowej, a drugie łączy się z wyciągiem gumowym zamocowanym do opatrunku gipsowego założonego na głowę chorego;)

ZEWNĄTRZNOSOWE, na 10 dni, może być z płytki ołowianej i przylepca (gaza pod płytkę aby uniknąć odleżyn), z materiałów termoplastycznych, jedno lub dwu ramiennych pelot gipsowych, akrylowych lub gotowych zestawów przylepcowo- płytkowych • Powikłania 1)KRWIAK PRZEGRODY NOSOWEJ – zazwyczaj wynikiem złamania lub rozerwania przegrody, może być również przy odgięciu przegrody, gdy wraca ona na swoje miejsce, ale pod ochrzęstną lub śluzówką formuje się krwiak. Przegroda ma wejrzenie niebieskawe i widoczne jest wygórowanie zamykające światło przewodu. Należy odbarczyć oraz założyć opatrunek uciskowy (tamponadę przednią). Nierozpoznanie lub niewłaściwe postępowanie są przyczyną powstania ropnia przegrody nosa z zapaleniem chrząstki o uporczywym przebiegu. 2)ROPIEŃ PRZEGRODY NOSOWEJ – powstaje w wyniku zakażenia krwiaka, doprowadza do obumarcia chrząstek przegrody i górnej części chrząstek bocznych, po wyleczeniu ropnia, w miejscu obumarłej chrząstki wytwarza się blizna zaciągająca, która może być przyczyną zniekształceń lub przedziurawienia przegrody 3)KRWIAK GRZBIETU NOSA – rzadziej niż krwiak przegrody nosa, najczęściej wynikiem urazu bezpośredniego powodującego oderwania górnych części bocznych chrząstek od kości nosowych, leczenie polega na odbarczeniu i założeniu opatrunku uciskowego na 24 h ZŁAMANIA NOSOWO – SZCZĘKOWE • Są to bezpośrednie złamania kości nosowych z równoczesnym odłamaniem wyrostków czołowych szczęki • Mogą być jedno lub obustronne • Objawy kliniczne to: 1)zniekształcenie piramidy nosa – spłaszczenie i zapadnięcie grzbietu nosa 2)zniekształcenie obrzeży otworu gruszkowatego 3) zaburzenie drożności dróg łzowych - łzawienie 4) nieprawidłowy kształt przyśrodkowego kącika oka – uszkodzenie przyczepu więzadła powiekowego przyśrodkowego przez jego oderwanie lub przemieszczenie z odłamem kostnym • Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego, badanie rtg oraz (przy łzawieniu) badaniu okulistycznym i lakrimografii Leczenie polega na nastawieniu odłamów kostnych w znieczuleniu ogólnym. Nastawienie odłamów powinno przywrócić drożność dróg łzowych i prawidłowe położenie przyczepu więzadła przyśrodkowego, ale można też jednoczasowo zaopatrzyć operacyjnie odłamy kostne i wykonać rekonstrukcję

więzadła przyśrodkowego i udrożnić drogi łzowe, Kolejność: nastawienie wyrostków czołowych nastawienie kości nosowych unieruchomienie odłamów metodą Taniewskiego szew materacowy metalowy lub nylonowy u podstawy nosa ( kości nosa obustronnie przekłuwa się grubą igłą bądź też wykonuję się na podkładkach, powinien być on na tyle długi, aby obejmował cały zapadnięty nos) NIE TAMPONUJE SIĘ JAMY NOSOWEJ po 10-12 dniach usuwamy szew


Ad.2 ZŁAMANIE OCZODOŁU Objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i postaci złamania Złamania oczodołu można podzielić wg CRONE’A : 1.Złamania dolno – boczne 2.Złamania dolno – przyśrodkowe 3.Złamania stropu oczodołu 4.Złamania dolnej ściany i dna oczodołu Inne, mniej typowe złamania to: (z Bartkowskiego nie wynika jednoznacznie czy to też wg. podziału Crone’a czy nie?! 5.Złamania przyśrodkowej ściany oczodołu 6.Zespół szczeliny oczodołowej górnej 7. Zespół szczytu lub stożka oczodołego 8. Złamanie kanału nerwu wzrokowego • Powikłania pourazowe gałki ocznej towarzyszące obrażeniom oczodołu to (w 14% przypadków):
1) Wybroczyny podspojówkowe

2) Wylewy krwawe 3) Pęknięcie gałki ocznej 4) Krwawienie do ciała szklistego 5) Krwawienie do komory przedniej oka 6) Zwichnięcie soczewki 7) Jaska wtórna 8) Zaćma urazowa 9) Wstrząśnienie siatkówki

ZŁAMANIE DOLNO-BOCZNE

- towarzyszy złamaniom kości jarzmowej - w większości przypadków wylewy krwawe powiek i okolicy oczodołu -zarys policzka zniekształcony, w zależności od kierunku przemieszczenia kości jarzmowej - może być wytrzeszcz gałki ocznej, gdy na skutek złamania zmniejszy się objętość oczodołu, lub zapadniecie gałki ocznej w głąb (endophthalmus) oraz przemieszczenie jej ku dołowi -ruchy gałek ocznych przeważnie prawidłowe - niekiedy zaburzenie czynności mięśnia prostego dolnego lub bocznego, co może spowodować diplopię - stałym objawem jest zaburzenie czucia nerwu podoczodołowego

ZŁAMANIE DOLNO-PRZYŚRODKOWE -na ogół przy złamaniach szczęk oraz przy złamaniach nosowo-szczekowych - rzadko powstają zaburzenia ruchomości gałki ocznej i widzenia - opadnięcie kości nosowej wraz z przyczepem więzadła przyśrodkowego może łączyć się z uszkodzeniem przyczepu mięśnia skośnego dolnego i uszkodzeniem dróg łzowych

ZŁAMANIE STROPU OCZODOŁU - powstają w wyniku bezpośredniego urazu - rzadko odosobnione, częściej towarzyszą ciężkim obrażeniom w okolicy czołowej - znaczne przemieszczenie jest powodem opadnięcia gałki ocznej ku dołowi - uszkodzenie mięśnia prostego lub skośnego górnego może spowodować diplopię - złamaniom stropu oczodołu często towarzyszy pourazowe opadanie powieki górnej (ptosis palpebrae) - w tych złamaniach może wystąpić również tzw. zespół szczeliny oczodołowej górnej, cechujący się poważnymi zaburzeniami widzenia - w zależności od zakresu obrażeń konieczne jest operacyjne odtworzenie anatomicznych struktur w ramach pierwotnego zaopatrzenia

ZŁAMANIE DOLNEJ ŚCIANY I DNA OCZODOŁU - mogą wystąpić jako złamania samego dna (rozprężające) lub towarzyszyć złamaniom szczeki bądź przy zespole szczękowo-jarzmowym -w przypadku zniszczenia dna oczodołu następuje wypadnięcie oraz opadnięcie gałki ocznej - w większości są to złamania drobnoodłamkowe - rzadko powodują zakleszczenie dolnych mięśni gałkoruchowych (prosty, skośny dolny) - leczenie jest operacyjne i polega na odtworzeniu dna i dolnego brzegu oczodołu przeszczepem własno pochodnym kości i równoczesnym uniesieniem gałki ocznej do prawidłowego ustawienia - niekiedy wystarczające jest nastawienie przemieszczonych odłamów i ich zespolenie mini płytkami - do złamań dolnej ściany i dna oczodołu zaliczane jest ZŁAMANIE ROZPRĘŻAJĄCE OCZODOŁU ( BLOW-OUT FRACTURE), jest to złamanie cienkiej blaszki kostnej dna oczodołu (stropu zatoki szczękowej), pod wpływem zadziałania tępego urazu na gałkę oczną i wzrostu ciśnienia w oczodole, stąd nazwa „rozprężające”. Objawy kliniczne tej postaci złamania stanowią: zapadnięcie gałki ocznej, ograniczenie jej ruchomości głownie ku górze, niedowład nerwu podoczodołowego, rzadziej występuje złamanie ściany przyśrodkowej oczodołu - rozpoznania ustala się na podstawie badania klinicznego ( badanie biernej ruchomości gałki ocznej, tzw.traction test – przy wklinowaniu mięśni gałkoruchowych w szparę złamania czynny i bierny ruch oka ku górze jest zablokowany, okulistycznego (badanie objawu retrakcji i badanie elektromiograficzne mogą być pomocne przy ustaleniu wskazań do zabiegu operacyjnego) i rtg (zdjęcia zatok w projekcji Watersa, celowane na oczodoły, KT, wyjątkowo orbiotografia - leczenie polega na: uzyskanie dostępu do dna oczodołu z cięcia powiekowego ( podrzęskowe lub dolne), z cięcia spojówkowego w dolnym zachyłku powiekowym lub przez wycięcie pourazowej blizny kontrola dna oczodołu, uwolnienie i odprowadzenie zakleszczonych lub przemieszczonych tkanek (przy złamaniach linijnych często ten zabieg wystarczy) nastawienie odłamów do prawidłowego położenia uzupełnienie ubytku przeszczepem kości ( z kości ciemieniowej, z lewego talerza biodrowego lub przedniej ściany zatoki szczękowej) lub wszczepem ćwiczenia usprawniające ruchy gałki ocznej (ćwiczenia ortoptyczne) po zabiegu.

ZŁAMANIA PRZYŚRODKOWEJ ŚCIANY OCZODOŁU

zaburzenie czucia w obszarze zaopatrywanym przez trzy gałązki końcowe nerwu ocznego. zniesienie odruchu rogówkowego -rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. tętniakiem. krwiaka. zawór. IV – bloczkowy.w wyniku uszkodzenia tych nerwów lub w wyniku ucisku spowodowanego krwiakiem. przemieszczeniem odłamu kostnego lub naciekiem zapalnym. a przy próbie odprowadzenia natychmiast się zamyka.na KT oczodołu widoczne zacienienie sitowia -leczenie operacyjne . nie reaguje na światło). endophtalmus . VI – odwodzący oraz nerw oczny ( I gałąź nerwu V) z jego końcówkami i rozgałęzieniami . stąd nazwa „złamanie wentylowe” . wentyl). w tych przypadkach stwierdza się na przyśrodkowej ścianie. w pobliżu stożka oczodołowego stwierdza się trójkątną klapkę kostną. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły i KT oczodołów wskazujących na obecność złamań. dochodzi do wystąpienia charakterystycznych objawów: -wytrzeszcz gałki ocznej.są nietypową postacią izolowanego złamania dna oczodołu. złamania typu en clapet (z fr.przez szczeliną tą przechodzą między innymi nerwy III – okoruchowy. ból głęboki w oczodole. otwierającą się do sitowia. podwójne widzenie. tętniaka) -leczenie (po wykluczeniu przyczyn centralnego pochodzenia w/w objawów wykonuje się zabieg odbarczenia szczeliny oczodołowej górnej z cięcia w łuku brwiowym • ZESPÓŁ SZCZYTU LUB STOŻKA OCZODOŁOWEGO -uszkodzenie obejmuje szczelinę oczodołową górną i kanał oraz (lub) nerw wzrokowy . tzw. głownie odwodzenia. opadnięcie powieki ( ptosis). rozszerzenie źrenicy ( źrenica sztywna.. kontrolna dna oczodołu i przyśrodkowej ściany oczodołu z odtworzeniem ubytku własno pochodnym przeszczepem kości ZESPÓŁ SZCZELINY OCZODOŁOWEJ GÓRNEJ syndrom fissurae orbitalis superioris • .objawy kliniczne to upośledzenie ruchomości gałki ocznej. przepuszcza ona tylko w jednym kierunku przepukliną oczodołową.do objawów szczeliny oczodołowej górnej dołącza się znaczne upośledzenie wzroku lub jednostronna ślepota . porażenie mięśni gałkoruchowych (ophtalmoplegia).

rozerwanie osłonki oponowej nerwu.w tych przypadkach jedynym skutecznym sposobem leczenia( podjętym jak najszybciej przy urazie) jest odbarczenie nerwu wzrokowego w jego kanale z dostępu przez sitowie lub drogą kraniotomii czołowej .rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. zdjęć rtg (poszerzone na oczodoły.otwór i kanał nerwu wzrokowego znajdują się w skrzydle mniejszym kości klinowej i przez nie do jamy czaszki wchodzi nerw wzrokowy. neurologicznego i rtg (zdjęcia celowane na otwór wzrokowy. USG. angiografia tętnicy ocznej.leczenie polega na odbarczeniu szczeliny oczodołowej górnej i kanału nerwu wzrokowego • ZŁAMANIE KANAŁU NERWU WZROKOWEGO (II) . a wychodzi tętnica oczna.. celowane na kanał nerwu wzrokowego i KT oczodołów ) . .złamanie kanału nerwu wzrokowego może być przyczyną ślepoty pourazowej w następstwie czynnościowego lub anatomicznego uszkodzenia nerwu wzrokowego (ucisk lub przerwanie nerwu przez przemieszczone odłamy kostne.bezpośrednio po urazie powodującym ślepotę należy wdrożyć intensywne leczenie przeciwobrzękowe UWAGI OGÓLNE O POSTĘPOWANIU W OBRAŻENIACH OCZODOŁU I ZABURZENIACH WIDZENIA • W leczeniu obrażeń oczodołu możemy wyróżnić trzy drogi postępowania 1) Pierwotne zaopatrzenie obrażeń w kolejności: pierwotne zaopatrzenie dróg łzowych więzadeł (najczęściej przyśrodkowego powiek) powiek zgodnie z zasadami chirurgii plastycznej ran 2) Operacje okulistyczne usprawniające mięśnie oczne – jeżeli po pierwotnym leczeniu chirurgicznym utrzymuje się podwójne widzenie spowodowane ograniczeniem ruchów oka (ponieważ zmiażdżone na skutek długotrwałego wklinowania mięśnie nie odzyskały swej sprawności czynnościowej) istnieją wskazania do operacji na mięśniach ocznych . ucisk przez krwiak w kanale kostnym) -ustalenie przyczyn ślepoty pourazowej często jest trudne . RNM) -zespół czynnościowego uszkodzenia nerwu II rozpoznamy przy zniesieniu odruchu źrenicznego z zachowaniem odruchu konsensualnego i nie zmieniającym się obrazie tarczy nerwu wzrokowego . warstwowe kanału nerwu wzrokowego. KT.rozpoznanie ustala się na podstawie badania okulistycznego.

ponieważ do mechanicznej przeszkody jaka stanowią przemieszczony odłamy. następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. a mianownictwo obu złamań nie jest ujednolicone. inne kliniczne. swobodne rozwarcie szczek i prawidłowe obrysy twarzy dowodzą. ze zabieg został przeprowadzony prawidłowo Złamania wielo lub drobnoodłamkowe są wskazaniem do osteosyntezy mini płytkami Nie leczone złamanie po paru tygodniach wymaga operacyjnego leczenia nie zawsze z dobrym skutkiem.3) Leczenie korakcją pryzmatyczną wskazane jest w okresie oczekiwania na następny etap leczenia operacyjnego lub na stałe (przy braku wskazań do dalszych zabiegów) Ad3) ZŁAMANIA BOCZNE ŚRODKOWEGO PIETRA TWARZY ZŁAMANIA ŁUKU JARZMOWEGO • • • • • Może być odosobnione bądź występować łącznie ze złamaniami innych kości twarzy (głównie kości jarzmowej) Złamanie samego łuku jarzmowego jest typowym złamaniem bezpośrednim Po uderzeniu następuje złamanie i przemieszczenie odłamu wewnątrz w kierunku dołu skroniowego Widoczne i palpacyjnie wyczuwalne wgniecenie łuku jarzmowego Ograniczenie rozwierania szczek – nieodłączny objaw tego złamania – na skutek zaklinowania wyrostka dziobiastego. a potem ku górze do szwu czołowo – . rzadziej kłykciowego przemieszczonym odłamem Rozpoznanie stawia się na podstawie objawow klinicznych i badania rtg (zdjecie półosiowe czaszki oraz zgryzowe celowane na łuk) Leczenie: wczesne przeskórne nastawienie hakiem jednozębnym Gilliesa i zaklinowanie odłamów nie przedstawia większych trudności. dołącza się przykurcz mięśniowy • • • • ZŁAMANIE KOŚCI JARZMOWEJ I ZESPOŁU SZCZĘKOWO – JARZMOWEGO • Pojęcie kliniczne „złamanie kości jarzmowej” anatomicznie obejmuje zespól jarzmowo – szczękowy( anatomiczne pojęcie złamania kości jarzmowej oznacza złamanie jej trzonu. a to zdarza się rzadko). • W większości przypadków szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. na tylną ścianę szczęki. Niektóre ośrodki przyjmują kryteria anatomiczne.

wyrostek czołowy przesuwa się w bok i ku dołowi. jednoodłamowe lub wieloodłamowe. wystąpi wówczas podwójne widzenie (diplopia) • • Objawy kliniczne 1) Obrzęk okolicy kości jarzmowej. przy czym przyczyną jego powstania może być uderzenie pięścią. Trzon kości jarzmowej opada i przemieszcza się przyśrodkowo. Odłamy dna oczodołu nakładają się na siebie dachówkowato Jeżeli uraz działa od przodu do wewnątrz. natomiast masyw kości jarzmowej skręca się w kierunku zatoki szczękowej. podoczodołowej i powiek. przy czym wykonuje on część ruchu obrotowego. a na skutek obniżenia wyrostka czołowego kości jarzmowej powstaje rozejście w szwie jarzmowo – czołowym. niekiedy maskujący duże przemieszczenie kości. sport i inne • • Najczęściej jako złamanie izolowane. Często współistnieją z obrzękiem wylewy krwawe podskórne i podspojówkowe (wylew krwawy okularowy) 2) Zniesienie czucia nerwu podoczodołowego. zamknięte. w którym mogą być zaklinowane tkanki około gałkowe. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego • W wyniku takiego przebiegu szczeliny złamania powstaje odłam zawierający w swej masie kość jarzmową. ale może tez towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Może być otwarte. wówczas dolny brzeg oczodołu opada i przemieszcza się na zewnątrz. część szczęki i często łuk jarzmowy Jest to na ogół złamanie bezpośrednie. wypadek przy pracy. wypadek komunikacyjny. Odłamy dna oczodołu rozchodzą się tworząc ubytek dna. Takie przemieszczenie powoduje obniżenie części zewnętrznej dolnego brzegu oczodołu z równoczesnym przesunięciem jego w kierunku zatoki szczękowej.jarzmowego. Częstym objawem złamania kości jarzmowej jest drętwienie górnych przednich zębów 3) Zaburzenie symetrii twarzy spowodowane zapadnięciem w okolicy trzonu kości jarzmowej jest szczególnie widoczne po ustąpieniu obrzęku . tworząc ostra nierówność kostna.może być wynikiem jego przerwania lub stłuczenia. z przemieszczeniem lub bez • • O przemieszczeniu decyduje kierunek działania siły i jej wielkość W większości przypadków uraz działa od boku i przodu ku tyłowi i środkowi co powoduje przemieszczenie odłamu przyśrodkowo i ku tyłowi z równoczesnym opadnięciem odłamu ku dołowi. na ogół utrzymuje się przez kilka tygodni do 3 miesięcy.

metody i rozpoznania towarzyszących powikłań. musi być poprzedzone ustaleniem wskazań. czasu wykonania zabiegu. przeciwobrzękowych w pierwszych dniach po urazie • Leczenie chirurgiczne. • Leczenie: zależnie od obrazu klinicznego i postaci złamania może być chirurgiczne lub zachowawcze • Leczenie zachowawcze gdy mamy złamanie bez przemieszczenia i nie stwierdzamy zaburzeń czynnościowych i estetycznych. łuku jarzmowego oraz stopnia rozejścia ( szerokość) szwu jarzmowo – czołowego. Zacienienie światła zatoki jest objawem pośrednim złamania kości jarzmowej.4) Ograniczenie rozwierania szczek przeważnie występuje w przypadkach znacznego obniżenia trzonku kości jarzmowej. może wystąpić przemieszczenie gałki ocznej ku przodowi (wytrzeszcz) lub ku dołowi w głąb 6) Krwawienie z nosa jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej zatoki szczękowej. który blokuje wyrostek dziobiasty żuchwy lub. w zaburzeniach widzenie i innych uzasadnionych przypadkach – zdjęcia warstwowe). stwierdzane palpacyjnie na dolnym i zewnętrznym brzegu oczodołu. Polega ono na stosowaniu środków przeciwbólowych. Oglądając zdjęcie musimy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie ciągłości dolnego brzegu oczodołu. najczęściej występuje w dolnej powiece. 7) Odma powietrzna jest wynikiem uszkodzenia błony śluzowej i ścian kostnych zatoki szczękowej. półosiowe czaszki. grzebienia jarzmowo – zębodołowego. poszerzone na oczodoły i celowane (zewnątrzustne) na łuki jarzmowe. rzadko może obejmować połowę twarzy i szyi. Wskazania do zabiegu mogą być estetyczne i czynnościowe. gdy złamaniu kości jarzmowej towarzyszy złamanie łuku 5) Podwójne widzenie może być wynikiem obrzęku tkanek miękkich lub zakleszczenia mięśni gałkoruchowych w szczelinę złamania. Założenie opatrunku uciskowego zapobiega dalszemu jej rozprzestrzenianiu się 8) Nierówności kostne (schodki). grzebieniu jarzmowo – zębodołowym i łuku jarzmowym 9) Opadnięcie zewnętrznego kącika oka jest wynikiem przemieszczenia się przyczepu więzadła powiekowego bocznego wraz z odłamem kości jarzmowej 10) Upośledzenie mimiki po stronie złamania związane jest z mechanicznym uszkodzeniem mięśni mimicznych albo pourazowym niedowładem stłuczonych gałązek nerwu twarzowego • Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych i zdjęć rtg ( przeglądowe twarzoczaszki. .

w świeżych złamaniach odłamy zostają unieruchomione przez zaklinowanie.do tego sposobu używane są haki typu Wassmunda. pociąganie próbne).najczęściej stosowany i najprostszy sposób . dalszym pociągnięciem na zewnątrz i wyważeniem rozklinowuje się odłamy i nastawia w prawidłowym położeniu . W razie stwierdzenia dużych zniszczeń konieczny jest przeszczep kości własno pochodnej. Złamanie zamknięte możliwe jest do nastawienia do 8 dni od urazu.obecnie metoda historyczna .• Wskazania estetyczne zależą od stopnia zniekształcenia twarzy jako następstwa przemieszczenia odłamów • Wskazania czynnościowe stanowią: utrudnione rozwieranie szczęki widzenie podwójne. stosowane metody możemy podzielić na zewnątrzustne. kontrolując skuteczność nastawienia i ochraniają gałkę oczną . jeżeli się to nie udaje należy je unieruchomić mini płytkami.punkt ten wyznacza skrzyżowanie linii biegnącej przez boczny brzeg oczodołu (równolegle do linii środkowej ciała) oraz linii przebiegającej wzdłuż dolnej krawędzi kości jarzmowej (prostopadle do poprzedniej) . Langenbecka i inne . Gilliesa. które nie ustępuje w miarę cofania się obrzęku • Czas wykonania zabiegu: złamania otwarte należy nastawić i unieruchomić w ramach pierwotnego zaopatrzenia przed zszyciem rany. Ze względu na dostęp do przemieszczonych odłamów. rzadziej miejscowym WYCIAGI SZKIELETOWE: . zewnątrzustne i przez zatokę szczękową NASTAWIENIE KOŚCI HAKIEM JEDNOZĘBNYM Z JEJ UNIERUCHOMIENIEM PRZEZ ZAKLINOWANIE . Strohmeyera.palce lewej ręki spoczywają na dolnym brzegu oczodołu.zabieg ten wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. po upływie kilku miesięcy zabieg operacyjny rozklinowania i nastawienia odłamów ma niewielkie szanse powodzenia (w takim przypadku łatwiej jest uzyskać efekt estetyczny za pomocą metod chirurgii odtwórczej) • Zasady leczenia chirurgicznego: należy ustalić odpowiedni sposób nastawienia i unieruchomienia odłamów.nastawienie rozpoczyna się od wyznaczenia miejsca wkłucia haka . Operowanie po 3 tyg jest uciążliwe ze względu na zrosty. Jankowskiego (te dwa najczęściej w Polsce). Obowiązuje kontrola dna oczodołu. zależnie od stanu chorego i zakresu obrażeń.po sprawdzeniu.kierunek pociągania musi być odwrotny do kierunku działania urazu i przemieszczenia odłamu kostnego . że hak jest wkłuty pod trzon kości jarzmowej (wykonuje się tzw.

w szwie czołowo – jarzmowym i grzebieniu jarzmowo – zębodołowym (niektórzy chirurdzy uważają.) .in. stwarzającymi dogodny dostęp operacyjny. o tzw.anatomiczne obrysy przemieszczonej kości uzyskuje się przez jej nastawienie i unieruchomienie w trzech punktach podparcia.przy braku zaklinowania odłam może ulec przemieszczeniu. Pętlę można było założyć z cięcia skórnego albo wewnatrzustnie z przekłuciem policzka i połączyć następnie wyciągiem elastycznym z czepcem gipsowym ZESPOLENIE MINI LUB MIKROPŁYTKAMI . a mianowicie: na dolnym brzegu oczodołu.wskazaniami do tego zespolenia są: o otwarte złamania z ranami skórnymi.. zestaw Jankowskiego: hakiem z tego zestawu nastawiano kość. DO DOLNEGO BRZEGU OCZODOŁU a) Przezspojówkowe b) Podrzęsowe c) Powiekowe d) Przyśrodkowe (cięcie przynosowe przedłużane w kierunku fałdu nosowo – wargowego) e) Wewnątrzustne . na dolnej krawędzi trzonu kości jarzmowej lub na łuku. że wystarczą dwa punkty .dojście operacyjne (wybierane indywidualnie w zależności od współistniejących obrażeń i doświadczenia chirurgia): 1. gdy występowały już więzozrosty utrzymujące odłamy w nieprawidłowym położeniu.w przypadku złamań z przemieszczeniem. Jędraszki i inne . używając go jednocześnie do wyciągu. pomocny był wyciąg szkieletowy z pętlą druciana zaczepioną na dolnym brzegu oczodołu. o wieloodłamkowe złamania z przemieszczeniem oraz z ubytkiem dna oczodołu i towarzyszącym mu podwójnym widzeniem .podobną zasadę działania miały zestawy Lindemana – Gerkergo.szew kostny jako metoda osteosyntezy złamanej kości jarzmowej został zastąpiony zespoleniem odłamów mini i mikropłytkami . jego rękojeść przymocowywano do czepca gipsowego założonego na głowę chorego. wówczas do jego ustalenia w pożądanej pozycji używano wyciągów kostnych -do tego celu służył m. niestabilne złamania kości jarzmowej (brak zaklinowania powoduje ich ponowne przemieszczenie).

• Mogą to być złamania z ubytkiem kości.unieruchomienie odłamów można uzyskać przez podparcie beleczką akrylową. dodatkowy uraz oraz uszkodzenie śluzówki zatoki szczękowej Ad 4) ZŁAMANIA W ODCINKU POŚRODKOWYM ZŁAMANIA SZCZĘK • Istnieje kilka klasyfikacji opierających się w większym lub mniejszym stopniu na podziale złamań szczek wg Le Forta • Ze względu na przebieg złamania mogą to być złamania poprzeczne.2. w oderwaniu wyrostka zębodołowego i złamaniach postrzałowych. DO DOLNEGO I BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU: a) Przezspojówkowe z rozcięciem zewnętrznego spoidła powiek b) Podrzęsowe przedłużone do boku w kierunku łuku jarzmowego c) Powiekowe przedłużone do boku w kierunku trzonu kości jarzmowej d) Dwuwieńcowe e) Półwieńcowe f) Skroniowo – czołowe 4. po czym nastawia się dno oczodołu i kość jarzmową . tamponem gazowym lub balonem gumowym wprowadzonym do światła zatoki szczękowej wypełnionym następnie powietrzem.ZĘBODOŁOWEGO . co ma miejsce w uszkodzeniach zatoki szczękowej. beleczką kostną. DO GRZEBIENIA JARZMOWO. DO BOCZNEGO BRZEGU OCZODOŁU – dochodzi się z cięcia w dolnej częśći łuku brwiowego 3. powodujące rozdzielanie się obu szczek lub wyrostków podniebiennych w płaszczyźnie strzałkowej. Powyższe metody nie są obecnie stosowane ze względu na nieprzydatność. guz odłamuje się od . mogą też towarzyszyć złamaniom innych kości twarzy ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORTA I • Powstaje w następstwie urazu działającego na szczękę od przodu do tyłu na wysokości wargi górnej • Może być jednostronne lub obustronne (wtedy tzw.zabieg wykonuje się przez światło zatoki szczękowej. otwarte lub zamknięte • Mogą być typowe dla klasyfikacji Le Forta lub nietypowe. podłużne.dochodzi się wewnątrzustnie w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej NASTAWIENIE OD STRONY ZATOKI SZCZĘKOWEJ . flotujące podniebienie) • Szpara złamania na brzegu dna nosa biegnie ku tyłowi przez zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej do guza szczęki.

Po wyleczeniu złamania ligaturę przecina się i usuwa wraz z całym unieruchomieniem. Ligaturę w tkankach miękkich policzka prowadzi się w świetle igły punkcyjnej. biegnąc skośnie w kierunku guza szczeki.uczucie drętwienia zębów górnych . operacyjne – nastawienie odłamów z równoczesnym unieruchomieniem płytkami. wówczas występuje typ I złamania Le Forta. w którym zawsze łamie się przegroda nosa ponad jego dnem • Objawy kliniczne to: .• • wyrostka skrzydłowa tego kości klinowej albo łamie się razem z dolną częścią tego wyrostka. . 4 tyg ZŁAMANIE SZCZĘK TYPU LE FORT II • Powstaje przeważnie pod wpływem urazu działającego na środkową część masywu kostnego szczęk z góry i przodu do dołu i tyłu • Może być izolowane albo towarzyszyć innym złamaniom kości twarzy • Przebieg linii złamania jest wielokierunkowy. przy dużych brakach zębowych można to uzyskać monoblokami i fundą gipsową. następnie zmierza do dolnego brzegu oczodołu w okolicy szwu jarzmowo – szczękowego i przechodzi na przednia ścianę szczęki. omija otwór podoczodołowy.krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych .zaburzenia zwarcia zębów . przechodzi na przyśrodkową ścianę oczodołu i biegnie skośnie w dół do kości łzowej i poprzez nią do szczeliny oczodołowej dolnej. .wydłużenie odcinka nosowo – bródkowego . głównie wargi górnej. obejmującego równocześnie obie kości nosowe przecięte najczęściej w połowie oraz przednią część sitowia.wylewy krwawe podśluzówkowe w górnym sklepieniu przedsionka jamy ustnej . złamaniu ulega tez blaszka pionowa kości podniebiennej. W znacznych przemieszczeniach odłamów wskazane jest operacyjne unieruchomienie odłamów sposobem Adams niski Adams niski polega na założeniu szyny nazębnej górnej lub uprzednio przygotowanej płytki podniebiennej (przy dużych brakach zębowych) i przymocowaniu ligaturą stalową do dolnego brzegu oczodołu (z cięcia skóry w tej okolicy lub z dojścia zewnątrzustnego do trzonu kości jarzmowej) albo zawieszeniu na łuku jarzmowym. Z guza szczęki przechodzi na wyrostki skrzydłowa te kości klinowej • Klasyczne złamanie Le Forta typ II jest obustronne i towarzyszy mu pionowe złamanie przegrody nosa • Powoduje zazwyczaj oddzielenie się od reszty GMT monobloku dwuszczękowego – w kształcie piramidy (stąd złamanie to jest zwane piramidowym).patologiczna ruchomość odłamanego wyrostka zębodołowego szczęk wraz z podniebieniem Leczenie doraźne. tuz przy jej blaszce poziomej • Powoduje oddzielenie się od reszty GMT płyty podniebiennej wraz z wyrostkami zębodołowymi i dolnymi częściami wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jeżeli opisany przebieg złamania jest obustronny. Okres unieruchomienia wynosi ok. policzków. • Rozpoczyna się od szwu czołowo – nosowego i czołowo – szczękowego.obrzęk twarzy. przecinając grzebień jarzmowo – zębodołowy.

Na zdjęciach w wymienionych projekcjach uwidoczni się rozejście szwu czołowo-nosowego i czołowo-szczękowego. W przypadkach łzawienia może być wskazane wykonanie lakrimografi. • Rozpoznanie ustala się na podstawie stanu klinicznego i badania rtg przeglądowe twarzoczaszki. małżowiny nosowe dolne. poszerzone oczodołów i zatok szczękowych. w okolicy nasady nosa. grzebienia jarzmowo-zębodołowego i nasady nosa oraz zacieśnienie światła obu zatok szczękowych. o rozległe obrzęki w okolicy nasady nosa. obustronnie złamanie dolnego brzegu oczodołu. nieuszkodzony masyw jarzmowy pozostaje zespolony z kością czołową • Powstały duży odłam zawiera w swej masie: obie szczeki. czoła i policzków o może również występować łzawienie jako wynik uciśnięcia na przewody nosowo-łzowe. kości łzowe. Zdjęcia podstawy czaszki przeglądowe i warstwowe pozwalają wykluczyć złamanie w tym zakresie albo go potwierdzą. część blaszki pionowej kości sitowej oraz część wyrostków skrzydłowa tych kości klinowej • Jednostronne odosobnione złamanie szczeki nigdy nie występuje. może natomiast towarzyszyć innym złamaniom • Przemieszczenie odłamu kostnego następuje pod wpływem działania urazu oraz ciężaru odłamanego masywu kostnego Objawy: o wydłużenie środkowego odcinka twarzy. Zdjęcia boczne nosa i podstawy czaszki dołu przedniego są niezbędne do określenia rozległości uszkodzeń kostnych. półosiowe czaszki. • . okolic podoczodołowych i jarzmowych o wylewy krwawe „okularowe” obu oczu (powiekowe i podspojówkowe) o wylewy krwawe podśluzówkowe w okolicy grzebieni jarzmowozębodołowych o krwawienie z nosa lub skrzepy krwi w przewodach nosowych oraz gardle (na tylnej ścianie) o zaburzenia zgryzowe o wyciek surowiczo – krwisty płynu z nosa może wskazywać na złamanie podstawy czaszki – przedniego dołu o odma podskórna jest częstym objawem towarzyszącym złamaniom szczęk i umiejscawia się przeważnie w powiekach górnych i dolnych. kości podniebienne. Palpacyjnie wyczuwalne są „schodki kostne” na dolnych brzegach oczodołów oraz grzebieniach jarzmowo-zębodołowych (bolesność uciskowa w tych miejscach). kości nosa. powiek.• • W tych przypadkach nigdy nie dochodzi do rozdzielenia czaszkowo – jarzmowego.

kości jarzmowe. Poza tym częściej pojawia się wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego przez nos (płynotok nosowy). Ad 5) ZŁAMANIE SZCZĘK TYOU LE FORT III • Jest to złamanie szczękowo – oczodołowo – jarzmowe • Rozległe uszkodzenie kości twarzy połączone ze złamaniem podstawy czaszki (dołu przedniego) • Powoduje całkowite oddzielenie się GMT od kości podstaw czaszki • Najczęściej jako wynik urazu odniesionego w wypadku komunikacyjnym. część blaszki pionowej kości sitowej oraz obie małżowiny nosowe dolne • wg klasycznego opisu Le Forta blaszka sitowa (tzw. kość nosowa. ale jeszcze bardziej nasilone. strop sitowy) jest zachowana i nieuszkodzona • jednostronne złamania typu Le Fort III wstępują rzadko i zawsze są połączone z rozejściem się szczęki w okolicy szwu podniebiennego • przemieszczenie odłamu kostnego powstaje pod wpływem działania urazu. spowodowany równoczesnym złamaniem podstawy czaszki w przednim dole • Rozpoznanie jak przy Le Fort II. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. dna oczodołów. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej. • temu klasycznemu złamaniu towarzyszy odłamanie przegrody nosa • tak przebiegająca szczelina złamania powoduje oderwanie kostnego masywu szczękowo – nosowo – jarzmowego od podstawy czaszki • w odłamie kostnym znajdują się: szczęki. Może również zajść konieczność zaopatrzenia złamania nosa. wskazane jest podawanie antybiotyków o szerokim spektrum. prowadzenie karty obserwacyjnej (pomiar ciśnienia. Miejscowe. który działa z dużą siłą od góry i przodu ku dołowi i tyłowi (wypadki motocyklowe) • Szczelina złamania rozpoczyna się jak przy złamaniu Le Forta II od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. Leczenie: ogólne leczenie stosuje się w zależności od stanu chorego. Adams średni. kości podniebienne. podobne jak przy złamaniu Le Fort I. Jeżeli są wskazania do unieruchomienia sposobem Adamsa to jest zakładany tzw. ocena świadomości chorego) • Poza tym leczenie miejscowe jak przy złamaniu Le Fort II • Jeżeli jest wskazane unieruchomienie odłamów sposobem Adamsa to masyw szczękowy podwiesza się na górnych brzegach oczodołów (Adams . Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej.• • Wyczuwalna jest ruchomość odłamanych szczęk. Zabieg polega na podwieszeniu masywu szczęk na bocznych brzegach oczodołów. przy czym w czasie ich docisku ku górze następuje „skracanie się” nosa. ciężaru odłamu oraz działania mięsni żwaczy i skrzydłowych przyśrodkowych • Odłam przemieszcza się do dołu i ku tyłowi co wraz z obfitym krwawieniem bezpośrednio po urazie jest przyczyną niedrożności górnych dróg oddechowych • Objawy: podobne jak przy Le Fort II. tętna. kości łzowe i część kości klinowych. wskazana baczna obserwacja płynotoku nosowego • Leczenie: ogólne leczenie zalezy od stanu chorego. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu.

-Leczenie polega na nastawieniu zębów do prawidłowego położenia i założeniu szyny lub ligatury unieruchamiającej. najczęściej wypadki komunikacyjne • Przebieg szczeliny złamania jest różnorodny i trudny do klasyfikacji • Przemieszczenie odłamów najczęściej znaczne • Są to na ogół obrażenia typu wielonarządowego. zwłaszcza u dzieci • Powstaje w wyniku urazu na wyrostek zębodołowy w kierunku przyśrodkowym (upadek na ziemię) • Są to przeważnie złamania bezpośrednie • Ponieważ rażące przedmioty są różnego kształtu i działają z różną siłą.Leczenie polega na usunięciu. -Zdjęcia radiologiczne wykazują szparę złamania biegnąca nad korzeniami zębów. -Dotyczy odcinka uzębionego od kła do kła.• • wysoki)przy utrzymującym się płynotoku może być wskazane zamknięcie przetoki płynowej na drodze kraniotomii czołowej i plastyki opony twardej (okostna. .jest wynikiem bezpośredniego urazu. . jak również bezpośredniej kontroli w czasie zaopatrzenia. .wskazana płynna dieta przez kilka tygodni 2) Złamanie wyrostka zębodołowego szczęki bez otwarcia zatoki szczękowej.występuje przeważnie w zakresie zębów przednich u dzieci. któremu zawsze towarzyszy ich zwichniecie – są to przeważnie złamania podokostnowe. -jako izolowana postać należy do rzadkości i dotyczy guza szczeki. wchodzi tez w rachubę osteosynteza minipłytkami 4) Zmiażdżenie wyrostka zębodołowego . występują różne typy złamań: 1) Złamanie obejmuje ściany kostne zębodołu jednego lub kilku zębów. -zakres obrażeń kostnych ustala się na podstawie zdjęć wewnatrzustnych przylegających.Leczenie polega na nastawieniu odłamu i unieruchomieniu go szyna nazębną lub wyciągiem miedzyszczękowym 3) Złamanie wyrostka zębodołowego z otwarciem zatoki szczękowej . -Odłam kostny wraz z tkwiącymi w nim zębami przeważnie przemieszczony jest do wewnątrz. -postępowanie lecznicze jak wyżej. . zupełnie luźno leżących fragmentów kości i złamanych zębów. -W zależności od wieku dziecka obrażenie to jest połączone z uszkodzeniem zębów mlecznych albo stałych. zaopatrzyć je stosowanie do stwierdzonych obrażeń MNOGIE ZŁAMANIE SZCZĘKI • Są to rozległe uszkodzenia całego środkowego pietra twarzy jako następstwo urazu o dużej sile działania. powięź) Korzystne jest wykonanie równocześnie podczas jednego zabiegu operacji Adamsa i plastyki opony w zespole chirurg szczękowy i neurotraumatoog Należy zwrócić uwagę na zniekształcenia nosa oraz drożność dróg łzowych. -Na zdjęciach rtg wewnatrzustnych przylegających widoczna szczelina złamania. bardzo oszczędnym. również zawiązków zębowych. dlatego chorzy wymagają rozpoznania i leczenia wielospecjalistycznego ZŁAMANIE WYORSTKA ZĘBODOŁOWEGO SZCZEKI • Jest najczęstszym jej uszkodzeniem.

choroby wątroby . PRZYCZYNY KRWAWIEŃ Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis) Obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po usunięciu zęba lub też występujące po pewnym czasie może być pierwszym objawem skazy krwotocznej. skazy krwotoczne osoczowe.anomalie rozwojowe naczyń krwionośnych.miażdżyca . płytkowe i naczyniowe .zaburzenia układu hemostazy.uszkodzenie śluzówki i naczyń krwionośnych przy nieostrożnym posługiwaniu się narzędziami . Ze względu na etiologię krwawienia mogą wystąpić z przyczyn: • ogólnych . -Dziecko po takim urazie wymaga rehabilitacji przez ortopedę szczękowego i protetyka.niedokrwistość . źródła krwawienia i czas wystąpienia. jak np. przyczyny krwawień 21.u kobiet w okresie miesiączki • miejscowych . jak przetoka tętniczo-żylna lub naczyniak w kości mogą być przyczyną groźnego dla życia krwotoku (haemorrhagia) Ze względu na źródło krwawienia wyróżnia się krwawienia: • miąższowe • żylne • tętnicze • z tkanek miękkich • z kości Ze względu na czas wystąpienia krwawienia wyróżnia się krwawienia: • wczesne (do 24 godzin) • późne (w następnej dobie lub w kilka dni po usunięciu zęba. w hemofilii A w 5-6 dobie) Przystępując do zaopatrzenia krwawienia po usunięciu zęba. leki. LEKI. atoniczne po ustąpieniu działania środków obkurczających dodanych do znieczulenia . należy ustalić jego przyczynę i źródło na podstawie wywiadu i kontroli rany poekstrakcyjnej oraz .cukrzyca . 21.krwawienie tzw. jakkolwiek zdarza się najczęściej z przyczyn miejscowych.. Tamowanie krwotoku po ekstrakcji zęba – sposoby.nadciśnienie . szczególnie u dzieci. tj.pozostawiona w zębodole ziarnina . po czym ranę śluzówki zszywa. TAMOWANIE KRWOTOKU PO EKSTRAKCJI ZĘBA.Zawiązki zębowe pozostawia się. Krwawienia po usunięciu zęba można podzielić biorąc pod uwagę etiologię.SPOSOBY.

należy podwiązać naczynia. Należy ustalić czy krwawienie wystąpiło z przyczyn ogólnych i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze. Skrzepy utworzone w ten sposób są zwykle wiotkie i mają tendencje do odrywania.5). Ucisk można spotęgować jeżeli wypełniony tamponem zębodół pokryjemy płytką ze stensu lub z akrylu i polecimy pacjentowi solnie nagryzać. przykładając koniec tępego narzędzia.co może objawiać się gorączkąjako przyczyny krwawienia wtórnego. że każdy punkt wkłucia może być nowym źródłem krwawienia. Miejscowe leczenie krwawień: • w znieczuleniu nasiękowym trzeba dokonać rewizji zębodołu oraz wytamponować i ewentualnie usunąć ziarninę. Duże naczynie krwawiące tylko wyjątkowo może zostać zablokowane poprzez obkurczenie się i wytworzenie skrzepu • krwawienia żylne i tętnicze z tkanek miękkich zaopatruje się przez podwiązanie lub podkłucie naczynia • krwawienie z kości można opanować przez zmiażdżenie kości w miejscu krwawienia. Należy go zakładać przy krwawieniu poekstrakcyjnym tak. Temperatura 37oC najbardziej sprzyja krzepnięciu krwi. należy zastosować antybiotyki • Jeżeli warunki na to pozwalają najskuteczniejszym sposobem zahamowania krwawienia jest zeszycie zębodołu. Można stosować też tampon nasączony epinefryną lub norepinefryną. Pomocne jest również stosowanie okładu z lodu. zakładając. • zaleca się opatrunki z ciepłym izotonicznym roztworem chlorku sodowego jako zabiegi pomocne w opanowaniu krwawień w jamie ustnej. • Jeżeli zachodzi podejrzenie o zakażenie. kontrola wskaźnika INR (0. gdzie zostanie wykonany zabieg resekcji kości objętej zmianą. Na krwawiącą ranę zakładamy gąbki żelatynowe lub włóknikowe. zakładając dodatkowo procę bródkową z opaski elastycznej.doraźnie wykonanych badań krwi. Zbyt długie przetrzymywanie tamponów na ranie poekstrakcyjnej jest szkodliwe i prowadzi często do wtórnych krwawień. • Na zębodół lub do niego zakłada się gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) • Stosowane są kleje tkankowe • leki ściągające zastosowane na miejsce krwawienia stwarzają rodzaj bariery fizycznej poprzez precypitację białek tkankowych i krwi. czasu krzepnięcia (6-10 minut) i krwawienia (poniżej 7 minut). wyłącznie tampon uciskowy i jak najszybciej przewieźć chorego na oddział specjalistyczny. uszkodzenia śluzówki jamy ustnej . pensetę chirurgiczną i uderzając weń młotkiem. jak kleszczyki Peana. U chorych z hemofilia A nie zszywa się zębodołu. * miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. • Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zęba z obszaru podejrzanego o naczyniaka należy ząb ponownie wprowadzić do zębodołu i zastosować ucisk. • jeżeli stwierdza się wyraźne punkty krwawienia. lub gdy nie jest to możliwe.9-1. o ile sama tamponada jest nieskuteczna. w tym liczby płytek (norma 140-440x109/l). ewentualnie tampony z trombiną liofilizowaną. • uciśnięcie krwawiących tkanek lub pnia naczynia może być bardzo korzystne. aby obejmował wyrostek zębodołowy zarówno od strony językowej jak i od przedsionka jamy ustnej (w formie litery U). Krwawienie miąższowe z kości tamujemy woskiem chirurgicznym. Można założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem.

wit. które w sposób mechaniczny czopują drobne naczynia krwionośne: . od przodu gałąź żuchwy.związki żelaza . roztwór fibrynogenu.epinefryna w roztworach 1:30000-1:100000.Hemostin. fizjologia Ślinianka przyuszna (glandula parotis) Jest największym gruczołem ślinowym.10% roztwór związków wapniowych . Stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: kwas epsiaminokapronowy.jady wężów (Reptilase) • W razie krwawień na skutek nadmiernej fibrynolizy znajduje zastosowanie aprotynina. nadciśnieniu tętniczym i kobietom w ciąży) • Przeciwkrwotocznie przez wpływ na naczynia. Jej odgraniczenia stanowią: Od góry łuk kości jarzmowej . cyklonamina.dożylnie 5-10% roztwór chlorku sodowego .domięśniowo etamsylat i witaminę K . Ogólne leczenie krwawień: • Krzepnięcie krwi zwiększamy podając: . 22.żelatynę i pektyny roślinne doustnie . Otrzymana z krwi bydlęcej jest stosowana na miejsca zewnętrzne krwawiące np.anatomia. Acidum tannicum .ałuny. hydrocortizon w 5% roztworze glukozy lub NaCl. trimetafan zmniejszają wrażliwość ustroju na wstrząs i działają przeciwkrwotocznie • Leki kurczące drobne naczynia krwionośne. wazopresyna stosowana domięśniowo lub dożylnie (nie podawać w chorobie wieńcowej. po ekstrakcji zębów w postaci zasypki lub roztworów nasycających gazik. Na miejsce krwawienia przykłada się tampon zwilżony trombiną. świeża krew) • Leki ganglioplegiczne np.in. cukrzycy lub nadczynności tarczycy. Przeciwwskazane w chorobach układu krążenia (choroba niedokrwienna mięśnia sercowego. Alumen w postaci 0. np.25-1% roztworu do płukania . posiadające w swoim składzie garbniki o działaniu hemostatycznym • Leki obkurczające drobne naczynia krwionośne. C.aerozol zawierający alkoholowe wyciągi z roślin (m. topografia. zwłaszcza włosowate działa karbazochrom • Witamina C. Gruczoły ślinowe. Gruczoły ślinowe – anatomia. z kory dębu). np. topografia. fizjologia 22.* wskazania ogólne: skazy krwotoczne (bez hemofilii) i wymienione wcześniej schorzenia. kwas aminokapronowy i kwas trenaksamowy • Przetaczanie krwi ma wpływ hemostatyczny i uzupełnia poniesione straty (osocze zawierające pełny zestaw czynników krzepnięcia. preparaty rutyny (Rutina. krioprecypitat. leży w dole zażuchwowym. od tyłu przedni brzeg mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i nieco głębiej tylny brzusiec . Rutinoscorbin) uszczelniają śródbłonki naczyń włosowatych Leki służące do miejscowego zatrzymania krwawienia: • Zwiększające krzepliwość krwi. w których można się liczyć z obfitym lub przedłużonym krwawieniem.garbniki. nadciśnienie). np.glikokortykosteroidy i estrogeny . • Leki ściągające działające poprzez wytrącenie białek surowicy.

od której z kolei odchodzą gałązki: Skroniowe.5cm poniżej łuku kości jarzmowej. Krzyżuje nerw językowy i kończy się w jamie ustnej. podniebienia miękkiego oraz z samej ślinianki. przyśrodkowo graniczy z wyrostkiem rylcowatym. Jest gruczołem mieszanym(surowiczośluzowym). odchodzi od głębiej położonej części gruczołu. Położona jest podśluzówkowo w przednio-bocznej części dna jamy ustnej. w brodawce. Przewód wyprowadzający ślinianki. zażuchwowa i uszna tylna doprowadzają krew do żyły szyjnej zewnętrznej. poprzeczną twarzy i uszną tylną. następnie przecina mięsień policzkowy i kończy się w brodawce przyuszniczej na wysokości drugiego górnego zęba przedtrzonowego. nosowej części gardła. która jest pokryta tkanką podskórną i skórą Głęboka. W większości są gruczołami śluzowymi. Jest gruczołem mieszanym (surowiczo-śluzowym). przy tylnym brzegu mięśnia żuchwowo-gnykowego i w pobliżu ślinianki podjęzykowej. przez jej odgałęzienie-tętnicę podbródkową . bocznie do mięśnia bródkowojęzykowego i nieco ponad mięśniem żuchwowo-nykowym. ale mogą być . ucha zewnętrznego i środkowego. Naczynia żylne towarzyszą tętnicom. Ślinianka podjęzykowa (gulandula sublingualis) jest najmniejszą spośród dużych ślinianek. Węzły te zbierają chłonkę z twarzy. pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i żuchwą. przewód Warthona. Jest gruczołem surowiczym. Gałęzie nerwu tworzą splot przyuszniczy. Pień nerwu twarzowego przed wniknięciem w miąższ ślinianki najczęsciej dzieli się na dwie gałęzie: Skroniowo-twarzową i twarzowo-szyjną.mięśnia dwubrzuściowego. które mają własne przewody wyprowadzające. Wo brębie gruczołu i wokół niego znajduję się około 30 węzłów chłonnych. odchodzi od przedniego gruczołu i leży na mięśniu żwaczu około 1. która jest gąłęzią tętnicy językowej. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy twarzowej. skóry głowy. Małe gruczoły ślinowe w ilości od 500-1000 rozmieszczone są w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła. leży na mięśniu żuchwowo-gnykowym. Naczynia żylne: Żyła skroniowa powierzchowna. przewód Stensona. przylegająca do przestrzeni przygardłowej. Unaczynienie tętnicze gruczołu pochodzi od tętnicy szyjnej zewnętrznej poprzez tętnicę : Skroniową powierzchowną. które znajdują się w trójkącie podżuchwowym zbierają chłonke ze znacznej częsci twarzy i jamy ustnej. zwany również „gęsią stopką”. Nie posiada łącznotkankowej torebki. Unaczynienie tętnicze ślinianki pochodzi od tętnicy twarzowej poprzez jej gałęzie. Rónież pod torebką ślinianki znajduje się kilka węzłów . Chłonka z węzłów podżuchwowych spływa do węzłów chłonnych szyjnych. Drenaż chłonki następuje przez powierzchowny system naczyń chłonnych szyi do naczyń chłonnych leżących głębiej. Otacza ją łącznotkankowa torebka. tuż przy wędzidełku języka. którego pień wychodzi z otworu rylcowo-sutkowego. Naczynia żylne odpowiadają tętnicom. policzkowe. Pomiędzy powierzchowną i głęboką częścią ślinianki przebiegają gałęzie nerwu twarzowego. Ślinianka podżuchwowa (glandula submandibularis) znajduje się w trójkącie podżuchwowym. Przewody te znajdują ujście bezpośrednio do jamy ustnej lub przewodu ślinianki podżuchwowej. Końcowy orzewód ślinianki. Jej część przednia jest większa. Węzły chłonne. jarzmowe. pomiędzy żuchwą. żuchwowe i szyjne. do których spływa chłonka z samej ślinianki oraz z języka i warg. a powierzchowna część pokryta jest mięśniem szerokim szyi i skórą. część tylna składa się z kilku(5-20) małych gruczołów. Zbudowana jest z dwóch części: Powierzchowna. a żyły twarzowe przednia i tylna łączą się ze sobą i prowadzą krew do żyły szyjnej wewnętrznej. oraz od tętnicy podjjęzykowej. może sięgać aż do ślinianki podjęzykowej.

który kończy się bezpośrednio w jamie ustnej lub w gardle. ozębna. Guzy te są pochodzenia menzenchymalnego zbudowane z młodych komórek tkanki łącznej. nieco rzadziej zębów bocznych. obecnością ubytków zębowych i kamienia nazębnego oraz drażniącym działaniem uzupełnień protetycznych ( w szczególności nieprawidłowo wykonane korony metalowe lub klamry przy protezach itp. częściej w okolicy zębów siecznych i kłów. surowiczo-śluzowymi. Nadziąślaki włókniste i ziarninowe nie powodują niszczenia kości podłoża. Przygotowanie jamy ustnej do napromieniowania 24. okostna). Rzadko występuje w obrębie bezzębnych wyrostków zębodołowych. W zależności od budowy histologicznej wyróżnia się: a) nadziąślak ziarninowy (epulis granulomatosa). Występują w każdym wieku tak u mężczyzn jak i u kobiet. łatwo krwawią przy drobnych urazach. lecz zapalno-rozrostową zmianą guzopodobną. spoistości miękkiej (ziarninowe) lub elastyczno-twardej (włókniste). mają zdolność różnicowania się w różnych kierunkach. ale napotyka się je równie często u ludzi dorosłych. powodują rozchwianie zębów i ich przemieszczenie. czasami powodują przemieszczenie lub rozchwianie sąsiedniego zęba. jak i zmiany stwierdzone radiologicznie – wymaga różnicowania z rakiem dziąsła. niekiedy kalafiorowa te o zabarwieniu sino czerwonym. Są niebolesne.).gruczołami mieszanymi. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe powodują zanik kości podłoża z ucisku oraz na skutek działania osteolitycznego komórek kościogubnych uszkadzają kość wyrostka zębodołowego co w obrazie radiologicznym przedstawia się jako bardziej lub mniej regularny ubytek osteolityczny kości podłoża guza. 23. spoistości elastycznej. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe noszą też nazwę obwodowych albo zewnątrz kostnych ziarniniaków olbrzymiokomórkowych ( granuloma . dlatego omawianą w rozdziale poświęconym guzom charakterystycznym dla kości szczękowych. Przy osiągnięciu dużych rozmiarów guzy te mogą stwarzać trudności w mowie lub w przyjmowaniu pokarmów. Nadziąślaki ziarninowe i włókniste są często uszypułowanymi okrągłymi lub kulistymi guzami o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. Stąd ten typ nadziąślaka – tak ze względu na obraz kliniczny wyżej opisany. Punktem wyjścia nadziąślaków są tkanki przyzębia (warstwa łącznotkankowa dziąsła. nieregularnego kształtu. Wnikając w przestrzenie międzyzębowe. Nadziąślaki i ich leczenie Z punktu widzenia histologicznego nie jest nowotworem sensu stricte . Duże znaczenie w powstawaniu nadziąślaków przypisuje się urazom związanym z aktem żucia. jaki wywierają na podłoże kostne. Nazwę swą zawdzięcza lokalizacji na dziąsłach pokrywających wyrostek zębodołowy kości szczękowych. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe występują często u dzieci w okresie wymiany uzębienia. b) nadziąślak włóknisty (epulis fibrosa) c) nadziąślak olbrzymiokomórkowy (epulis gigantocellularis) zwany inaczej ziarniniakiem olbrzymiokomórkowym obwodowym (granuloma gigantocellulare periphericum). ale czasami z powodu ucisku. mogą ulegać owrzodzeniu. Każdy gruczoł ma własny przewód wyprowadzający. Nadziąślaki olbrzymiokomórkowe są to guzy uszypułowane lub na szerokiej podstawie. powodują zanik brzegu wyrostka zębodołowego w kształcie guza.

gdyż powoduje wydzielanie się martwaków i przedłużone gojenie rany kostnej. brak odczynów okostnowych. któremu towarzyszy rozdęcie kości. zawsze prowadzi do wznowy. a wielojądrzaste komórki olbrzymie są zazwyczaj nierównomiernie rozrzucone. Powstały ubytek tkanek miękkich i podłoże kostne najlepiej pokryć uruchomioną śluzówką lub płatem z sąsiedztwa ubytku i zszyć ranę. Korzenie zębów tkwiących w guzie mogą być częściowo zresorbowane. a w przypadku nadziąślaka olbrzymiokomórkowego – z podłożem kostnym oraz usunięciem zębów tkwiących w obrębie zmiany. a nawet może być przyczyną metaplazji złośliwej guza. reparativum). Każdorazowo materiał operacyjny winien być posłany do badania histologicznego.gigantocellulare periphericum). Ze względu na często młody wiek chorych poddawanych tym zabiegom operacyjnym konieczna jest stała systematyczna opieka ortopedyczno-szczękowa aż do ukończenia wieku rozwojowego. Niedoszczętne usunięcie nadziąślaków. Ubytki poresekcyjne w żuchwie. z małych wrzecionowatych komórek. 25. ubytki w szczęce zaś najczęściej wymagają rehabilitacji protetycznej. Niekiedy pojawiają się ogniska nowotworzeni tkanki kostnej. a także rakami dziąsła ( szczególnie nadziąślaki olbrzymiokomórkowe). zwykle w żuchwie. L e c z e n i e nadziąślaków polega na wycięciu guza z marginesem zdrowo makroskopowo tkanek. stąd nazwa angielska guza – posttraumatic bone space. Guzem olbrzymiokomórkowym (tumor gigantocellularis). Elektrokoagulacja podłoża kostnego nie jest wskazana. Sialozy . czasem zniszczenie i przerwanie istoty zbitej. W obszarze guza można stwierdzić przegrody kostne oraz różnokształtne elementy zwapnień i skostnień. który występuje w kościach długich. unaczynionego podścieliska z małych. Niszcząc strukturę kości mogą urastać do bardzo dużych rozmiarów. Ziarniniaki naprawcze rozwijają się szczególnie często u dzieci i osobników młodych (około 50% guzów jest wykrywanych w dwóch pierwszych dekadach życia). granice resorpcji są gładkie. W obrazie radiologicznym ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego charakterystyczny jest wielozatokowy ubytek. są bardzo dobrze ukrwione i często bywają przyczyną obfitych krwawień podczas zabiegu operacyjnego. a to z kolei stanowi wskazanie do przetoczenia krwi. zwłaszcza olbrzymiokomórkowego. inaczej ośrodkowych ( granuloma gigantocellulare centrale. Nadziąślaki należy różnicować z włókniakami. zwykle bowiem nieradykalne wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie powoduje szybką wznowę i konieczność poszerzenia zabiegu operacyjnego. Ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego występującego zwykle w kościach szczękowych należy różnicować z nowotworem. tzw. rozessane. Zmiana ta może mieć związek przyczynowy z urazem. Niekiedy wskazana jest resekcja odcinkowa wyrostka zębodołowego. a zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego (dwa razy częściej u kobiet po 40 roku życia). Nadziąślaki szczególnie olbrzymiokomórkowe. tzw. Pojęcie ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naprawczego zostało wprowadzone przez Jaffego. o ile są dużych rozmiarów. guzami ciążowymi. znacznie rzadziej w szczęce. Ziarniniaków olbrzymiokomórkowych wewnątrzkostnych. Ziarniniaki naprawcze olbrzymiokomórkowe winny być także usuwane doszczętnie. wymagają doraźnego odtworzenia poszczepieniem kości własno pochodnej. W obrazie mikroskopowym stwierdza się wylewy krwawe wśród luźnego. w odróżnieniu od występujących wewnątrz kości szczękowych podobnych histologicznie zmian.

W etiologii podkreśla się również udział czynników autoimmunizacyjnych w związku z obecnością przeciwciał reagujących z cytoplazmą komórek wydzielniczych ślinianek. nienowotworowe choroby ślinianek . tzw. Wśród sialoz różnicuje się następujące zespoły: a) Sjoergena b) Mikulicza c) Herrfordta Zespół Sjoergena. a także zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. suchość w jamie ustnej i gradle. Zespół ten występuje zwykle u kobiet w okresie przekwitania. podwyższony OB. która wykazuje obecność tzw. Stwierdza się różnorodne objawy i zmiany chorobowe dotyczące wielu narządów: Ogólne osłabienie. zmniejszone wydzielanie łez. Sialoangiektazji z zaleganiem kontrastu. stany podgorączkowe. Ze strony gruczołów ślinowych: powiększenie ślinianek przyusznych. Uzupełnienie niedoborów witamin. w chorobach związanych z niedoborem witamin ( beri-beri. Metaboliczne W przypadkach niedobiałczenia. w menopauzie i andropauzie. W zależności od przyczyn wyróżnia się następujące sialozy: 1. bulimii.25. Objawy skórne: zanikanie gruczołów skóry. wyniszczenia u alkoholików. Są następstwem chorób ogólnoustrojowych i mogą dotyczyć pojedynczych lub wszystkich gruczołów. oraz leków psychotropowych. niedożywionych i z chorobami neurologicznymi. osłabienie. 2. zwłaszcza u cukrzyków. Sialozy (sialoadenozy) Są to niezapalne. Hormonalne Powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. w otyłości i hiperlipidemii. Neurogenne Związane z zaburzeniem z zaburzeniem funkcji układu autonomicznegoniedoczynność układu. odżywienie. Objawy stawowe: przewlekłe zapalenie wielostawowe. pieczenie spojówek. w anoreksji. spowodowanem wpływem niektórych leków działających na układ współczólny. wzrost liczby limfocytów we krwi. uregulowanie hormonów z reguły prowadzi do wyleczenia chorego.choroba typu kolagenozy reumatoidalnej. z zaburzeniami metabolicznymi. czasem bolesnymi obrzękami obu ślinianek. lub neuropatia ( u cukrzyków lub alkoholików) Rozpoznanie choroby.. w niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu kliniczenego i badań pomocniczych w tym sialografii. powstałe wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu. gardła nosa. w czasie ciąży i laktacji. Powiększenie ślinianek występuje z powodu nacieku miąższu komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. z zanikiem brodawrek ich ujścia. której objawem jest powiększenie ślinianek jest podstawą leczenia. zmniejszone wydzielanie potu. jednak w wielu przypadkach mechanizm tych zaburzeń nie jest znany. sialoza reumatyczna. Zanika natomiast tkanka gruczołowa ślinianek. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. pelagra. Sialoadenozy rozwijają się u chorych z zaburzoną funkcją gruczołów wydzielania wewnętrznego. obrzęk może obejmować również ślinianki podżuchwowe. Dotyczy głównie ślinianek przyusznych i objawiają się nawracającymi. . szkorbut). wysychanie. stąd zmniejszenie wydzielania śliny. Objawy oczne: suche zapalenie rogówki i spojówki. przywspółczólny. 3.

szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy. zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego. Charakteryzuje się obustronnym powiększeniem ślinianek i gruczołów łzowych. porażeniem nerwu twarzowego i okoruchowego oraz objawami ogólnymi. Głowy żuchwy są przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze (takie ustawienie głów żuchwy uniemożliwia ich powrót do dołów żuchwowychsą zablokowane przez guzki stawowe). Leczenie polega na pobudzaniu zdolności wydzielniczej ślinianek.dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. Zdarza się w czasie usuwania dolnych trzonowców. Wg niektórych autorów jest to wczesna faza zespołu Sjoergena. chudnięcie. Mięśnie żwacze są napięte i rozciągnięte . Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. łzowych oraz końca języka. ze szpary ustnej wycieka ślina. Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. wit. jak stany gorączkowe. połykanie jest utrudnione. policzki są lekko napięte i wygładzone. Istotą schorzenia jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. Zwichnięcie może być jednostronne lub obustronne (częściej bywa obustronne). zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych.spotykane najczęściej. osłabienie. chrząstki śródstawowej i panewki) otoczonych torebką stawową. obniżenie odporności organizmu. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach.A i B1. Leczenie kortykosteroidami. leczenie Zwichnięcie żuchwy (luxatio mandibulae). Zespół Mikulicza Charakterystyczne objawy to: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. Zwichnięcie obustronne przednie. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi. W zależności od kierunku przemieszczenia żuchwy rozróżnia się: • zwichnięcie przednie (luxatio interior) • zwichnięcie tylne (luxatio posterior) • zwichnięcie boczne (luxatio ad latus) • zwichnięcie przyśrodkowe (luxatio medialis) 1. mowa bełkotliwa. suchość błony śluzowej jamy ustnej. środki przeciwgorączkowe oraz leczenie okulistyczne. neurologiczne i fizykoterapia. Leczenie jest chirurgiczne a w razie niedoszczętności napromienianie Zespół Heerfordta Występuje znacznie rzsdziej niż wymienione choroby zwyrodnieniowe ślinianek. 26. W tym stanie chory ma otwarte usta. Etiologia jest alergiczna. Choroba Mikulicza znana pod nazwą benign limfoepithelial lesion zaliczan do niezłośliwych nowotworów może dotyczyć zarówno przyusznic jak i ślinianek podżuchwowych.Leczenie: Zachowawcze polegające na stosowaniu kortykosterydów. wit A. Występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. Zwichnięcie stawu skroniowo – żuchwowego – objawy. leczenie okulistycznym oraz reumatologicznym.B. Jest unieruchomienie stawu i znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy.

w okolicy stawu stwierdza się wyraźnie przemieszczoną głowę żuchwy do boku oraz bolesność tkanek. czyli ręcznym wprowadzeniu głowy żuchwy do dołu żuchwowego. Zwichnięcie boczne. że bez badania rtg przystępujemy do nastawienia żuchwy Leczenie: • obustronnego przedniego zwichnięcia polega na nastawieniu (repositio manualis). Pozostałymi palcami obu rąk silnie ujmuje się żuchwę od dołu.zdjęcie pantomograficzne . z zaleceniem płynnej diety. Dojście operacyjne zwykle przez cięcie okalające kąt żuchwy. 3. w zwichnięciu poprzednim na rtg wyrostek stawowy jest ustawiony przed guzkiem i opiera się o niego tylko powierzchnią * na ogół obraz kliniczny i objawy kliniczne są tak jednoznaczne. naciskając obustronnie na nią w kierunku do dołu. dobry wynik udaje się uzyskać czynnościowym leczeniem ortopedycznym (nastawienie odręczne i wyciąg elastyczny) przy znacznym przemieszczeniu kłykcia oraz zaburzeniach zgryzu i zwarcia konieczne jest leczenie operacyjne. 2.zdjęcia warstwowe stawu skroniowo-żuchwowego * np. Badanie radiologiczne: . otwarty.* W jednostronnym zwichnięciu żuchwa znacznie zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyżowy. przy próbie nastawienia zestarzałych zwichnięć konieczne jest znieczulenie nasiękowe lub ogólne głębokie celem zwiotczenia mięśni żwaczy. Laseroterapia • • . Zabieg ten należy wykonać jak najwcześniej. układając je na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych.zdjęcie tylno-przednie celowane na wyrostek kłykciowy . które polega na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu minipłytkami i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową.występuje łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego.zdjęcie w projekcji Schüllera . Zwichnięcie tylne. • w leczeniu zwichnięć tylnych.występuje bardzo rzadko i najczęściej połączone jest ze złamaniem żuchwy i kostnego przewodu słuchowego. Zwichnięcie przyśrodkowe. *Schemat postępowania: Lekarz staje przed będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego (chronione od uszkodzenia zębami przez kompres lub tampon gazowy). którym najczęściej towarzyszy złamanie kłykcia żuchwy. Zwichnięciu temu towarzyszy złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. Po nastawieniu obowiązuje unieruchomienie żuchwy procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy na okres kilku dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. bocznych i przyśrodkowych. skazana jest rehabilitacja. Świeże zwichnięcia mogą być nastawione bez znieczulenia. a następnie nie zwalniając tego ucisku przemieszcza się ją do tyłu i ku górze. 4. po czym. Jeżeli zwichnięcie jest jednostronne to siła nacisku jest wywierana tylko po stronie zwichnięcia.

a także niekiedy u dzieci w okresie uzębienia mlecznego etiologia jest najczęściej krwiopochodna. Po usunięciu zęba przyczynowego może dojść do resorpcji zmienionej kości i następuje restitutio ad integrum. . 2. Choroba rozpoczyna się nagle burzliwymi objawami ogólnymi: .27. a nawet ropowic. zarówno u dzieci. . odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki.wymioty prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych. różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej. jamy czaszki. w szczęce również szczelinowatą nierozwiniętą zatokę. . U dzieci znamiennymi objawami są również: .brakiem łaknienia.snu.dreszczami.wysoką temperaturą ciała. różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka. Cechuje je szybki i ostry przebieg. przede wszystkim w żuchwie. większą ilość gąbczastej istoty kości. Odmienna anatomia struktur tkanek części twarzowej czaszki Uwarunkowania anatomiczne części twarzowej czaszki. niemowląt. Różny stopień rozwoju i dojrzałości biologicznej dziecka Dojrzałość funkcjonalna tkanki łącznej u dorosłych stanowi niejednokrotnie wystarczającą barierę ochronną przed szerzeniem się infekcji zapalnej na otoczenie. W kościach części twarzowej czaszki występuje głównie u dzieci. U dzieci natomiast nawet ograniczone ogniska zapalne okołozębowe są częściej niż u dorosłych punktem wyjścia rozległych procesów zapalnych.twardymi naciekami z tendencją do formowania się ropni. Objawy te współistnieją z: . Różny stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej W zależności od wieku stopień wykształcenia odpowiedzi immunologicznej (humoralnej i komórkowej) i dojrzałość biologiczna organizmu wpływają na przebieg procesów zapalnych u dzieci. obecność zawiązków zębowych. Specyfika przebiegu procesów zapalnych u dzieci Przebiegu procesów zapalnych u dzieci modyfikują: 1.biegunka. 2. procesy zapalne częściej i szybciej mogą przenikać do oczodołu. 1.często objawami oponowymi. szerokie jamki szpikowe z bogato rozwiniętym układem naczyniowym szpiku. Specyfika zapaleń kości szczęk u dzieci Zapalenie kości suche (typu Garré) Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości ograniczone do warstwy zbitej najczęściej o etiologii zębopochodnej (zgorzel miazgi).rozległymi obrzękami. U noworodków. 3. sprzyjają rozprzestrzenianiu się procesu zapalnego przez ciągłość do tkanek najbliższego sąsiedztwa lub drogą bogatej sieci naczyń krwionośnych i chłonnych do narządów odległych. komórek sitowych. . U dzieci jednak z uwagi na mniejszy stopień uwapnienia kości szczęk. . jak i u dorosłych. 3. rozlanego kości szczęk. . Mogą zatem częściej prowadzić do rozwoju: . pogarszających stan ogólny. Objawia się jako pogrubienie i sklerotyzacja warstwy zbitej.

widoczna jest destrukcja osteosklerotycznej otoczki krypty. Powikłania ogólne związane z usuwaniem zębów: .101 tutaj tylko powikłania po ósemkach) Powikłania dzielimy na: 1. 3) złamanie kości.braki zębowe.- ropnia lub ropowicy oczodołu. zapalenia opon mózgowych.zaburzenia zgryzu. U dzieci procesy zapalne mogą ponadto uszkadzać anatomiczne składniki rozwijającego się układu stomatognatycznego.zmiany w ich ułożeniu. zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej. . 4) ropne zapalenie zębodołu.zawiązki zębowe (rzadko dochodzi do zakażenia zawiązków zębowych. 2) szczękościsk.zatrzymania zębów. 5) atak częstoskurczu napadowego. 5) wtłoczenie korzenia zęba. 2) obrażenia zębów. nowy Kryst str. Powikłania w czasie i po ekstrakcji zęba (Bartkowski str. . 4) zawał mięśnia sercowego. 3) pusty zębodół.Związane z usuwaniem zębów 2. 6) zatrzymanie krążenia i oddychania. 2. . 6) przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego. . . . 2) zapaść. Uszkodzenia te prowadzą do różnych późnych następstw. 3) atak dusznicy bolesnej. Miejscowe: 1) zranienie tkanek miękkich. może nawet dojść utrata wskutek ich obumarcia i wydalenia z martwakiem) .Powikłania związane z usuwaniem zębów dzielimy na: Ogólne: 1) omdlenie.ośrodki wzrostowe (głównie gdy proces zapalny dotyczył żuchwy i obejmował okolicę kąta i/lub wyrostek kłykciowy tej kości). Należą do nich: .zaburzenia rozwoju kości. 5) powikłania bakteryjne. 4) zwichnięcie doprzednie żuchwy. Powikłania po usunięciu zęba: 1) ból poekstrakcyjny. Zapalenia te nawet w obecnej dobie mają poważne rokowanie. 28.128-138. 8) atak padaczki. zapalenia śródpiersia.funkcji żucia.staw skroniowo-żuchwowy. 7) przetoka zatokowo-ustna.czynności stawu skroniowo-żuchwowego. ale gdy to nastąpi. ropnego zapalenia mózgu. 7) atak dychawicy oskrzelowej. . takich jak: .Powikłania po usunięciu zęba 1. 6) krwawienie po usunięciu zęba.

którego częstość wynosi przeważnie 180-220/min. jako wzmożona rekcja układu nerwowowegetatywnego na bodziec psychiczny. niepokój w okolicy serca. wadą mitralną. Konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji reanimacyjnej (udrożnienie dróg oddechowych. z niedokrwieniem mięśnia serca. więc wymaga szybkiej interwencji lekarza jak: ułożenie chorego jak po omdleniu. Należy pozostawić chorego w pozycji siedzącej. ciśnienie tętnicze krwi spada. sztuczna wentylacja. Należy podać tabletkę nitrogliceryny pod język. jak strach. z nadczynnością tarczycy. Atak dusznicy bolesnej – występuje zwykle silny piekący ból w okolicy zamostkowej. zasłabnięcie. krótkotrwałą utratą przytomności wskutek przejściowego niedokrwienia mózgu. Napad jest odczuwany przez chorego. tlenoterapia. Atak częstoskurczu napadowego – jest to nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym. sól fizjologiczna. stosując zabiegi zwiększające napięcie nerwu błędnego. obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. jako szybkie kołotanie serca. ból itp. Atak dychawicy oskrzelowej – występuje silna duszność i niepokój. dextran). Charakteryzuje się słabo napiętym. spłyceniem oddechów. Bóle te nie przechodzą po podaniu nitrogliceryny. Przedłużający się napad. zblednięciem powłok. zwłaszcza młodych. zwolnione. Należą do nich próba Valsalvy. masaż pośredni serca. mniej polecany jest ucisk na gałki oczne. uczucie osłabienia. Zatrzymanie krążenia i oddychania – należy sprawdzić czy chory oddycha oraz czy jest tętno na dużych naczyniach. dostęp do żyły celem wdrożenia terapii farmakologicznej i podania płynów (np. środków przeciwbólowych i odpowiedniej farmakoterapii w zależności od wskazań. Przerwanie częstoskurczu napadowego można uzyskać. przyspieszonym tętnem. farmakoterapia). ochłodzeniem skóry. Często występuje u osób zdrowych. Tętno jest słabo napięte. podać tlen. szczególnie kończyn. masaż zatoki szyjnej. poty. U osób ze skłonnością do omdleń wskazany jest zabieg w pozycji leżącej. mimo stosowanego leczenia jest wskazaniem do kardiowersji elektrycznej. podać tlen. Z leków stosuje się: propranolol . Zapaść – jest to ostra niewydolność krążenia pochodzenia obwodowego (naczyniowego) polegająca głównie na zmniejszeniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. nadmiernie pobudliwych. Może go poprzedzać zblednięcie powłok. żuchwy. towarzyszy mu uczucie strachu. Chorego należy ułożyć poziomo z uniesieniem nóg ku górze. deslanosid. Przy dłużej trwającym bólu wskazana jest konsultacja z kardiologiem.Omdlenie – jest nagłą. salbutamol lub . Zawał mięśnia sercowego – cechuje silny piekący ból za mostkiem z promieniowaniem do szyi. nitkowatym. Zapaść zagraża życiu. Wskazania jest wówczas natychmiastowa konsultacja kardiologiczna oraz doraźne wdrożenie terapii. lewej ręki lub nadbrzusza. nudności.

Należy usunąć instrumenty i gaziki z jamy ustnej. ust. a w trzonowcach górnych policzkowe od podniebiennego. a następnie policzkowy bliższy od dalszego co daje kształt litery T. a ranę zszyć. Złamanie korony lub korzenia zęba. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ścianą zębodołu a korzeniem zęba (wiertlem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. Należy wówczas podwiązać lub podkuć krwawiące naczynie. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można też usuwać kleszczami bagnetowymi stosując ruchy półobrotowe. . należy podać domięśniowo relanium lub luminal. W górnych siekaczach. aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina. Napad mija sam. na ułatwieniu oddychania oraz zapobieganiu przygryzienia języka. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. a gdy przedłuża się. Obrażenia zębów – A. Postępowanie polega na zabezpieczeniu chorego przed możliwością mechanicznych obrażeń głównie głowy. Wtłaczanie dźwigni Beina pomiędzy rozdzielone korzenie zębów górnych musi być ostrożne. w górnych przedtrzonowcach policzkowy od podniebiennego. „zeskoczenie dźwigni”) może ulec zranieniu z uszkodzeniem naczynia krwionośnego (t. Atak padaczki – uogólniony napad drgawek rozpoczyna się od nagłej utraty przytomności i skurczów tonicznych mięśni. Powikłania miejscowe związane z usuwaniem zębów: Zranienie tkanek miękkich – śluzówka j. U chorych na padaczkę zgłaszających się do usunięcia zęba należy mieć przygotowany szczękozwieracz. środki uspakajające (relanium). podniebienna.bezotec w aerozolu. kłach i przedtrzonowcach korzenia usuwa się kleszczami bagnetowymi. Zęby wielokorzeniowe wymagają rozdzielenia korzeni a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. Rozdzielenia dokonuje się przez dno komory zęba wiertłem różyczkowym. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek. Odłamanie korony zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami co pierwotnie. Lub dziąsła przy nieprawidłowym użyciu narzędzi (nałożenie kleszczy na śluzówkę. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tk. językowa). dożylnie hydrokortyzon i aminofilinę. miękkich. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnatrzzębodołowego usunięcia korzenia.

W złamaniu. B. a drugi stosowna dźwignią boczną lub kleszczami korzeniowymi. gdy lekarz wykonuje zbyt dużą siłą ruch wyciągania zęba bez uprzedniego wystarczającego wyważenia zęba. podejmuje się leczenie zachowawcze lub protetyczne. podczas wtłoczenia dźwigni pomiędzy dwa ostatnie zęby trzonowe i wyważanie zęba ostatniego ze zbyt dużą silą. . Zawiązek zęba należy wprowadzić w poprzednie miejsce. Przypadkowe zwichnięcie. to należy go usunąć. a śluzówkę zszyć. Może nastąpić z przyczyn jatrogennych lub anatomicznych (zroślaki). który został nadwichnięty. Rokowanie jest dobre. D. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się ich chirurgiczne usunięcie. Również powikłanie to może być spowodowane nieprawidłowym nałożeniem kleszczy na brzeg kości i działaniem ze zbyt dużą siłą.to powikłanie może nastąpić zwłaszcza przy usuwaniu zębów trzonowych dolnych. B. C. Uszkodzenie zęba przeciwstawnego (złamanie lub wybicie) .Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignią Beina. W przypadku wybicia zęba. należy wykonać reimplantację. należy ząb unieruchomić lub wykonać reimplantację i również unieruchomić ligaturą z drutu lub szyną nazębną. Przypadkowe usunięcie zawiązka zęba stałego – może nastąpić przy usuwaniu (zwłaszcza nieostrożnym) zębów mlecznych trzonowych. nadwichnięcie lub usunięcie zęba sąsiedniego. Złamanie korony zęba sąsiedniego – może nastąpić z przyczyn jatrogennych w przypadku niewłaściwego nałożenia kleszczy. po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań. Odłamanie guza szczęki – powikłanie to może wystąpić w toku usuwania ostatniego zęba trzonowego górnego. Postępowanie zależy od stanu uzębienia chorego i od samego zęba. kleszczami korzeniowymi lub kozią stopką. Złamanie blaszki kostnej wyrostka zębodołowego. Jeżeli odłamek kości jest pozbawiony okostnej. C. Złamanie kościA. a także w przypadku znacznej pneumatyzacji guza szczęki przy nisko schodzącym zachyłku zębodołowym zatoki szczękowej. Powikłanie to może wystąpić przy zbyt brutalnym usuwaniu zębów lub przy cienkiej blaszce kostnej policzkowej ściany zębodołu. a brzegi wyrównać. Odłamanie przegrody międzykorzeniowej – wolne fragmenty usuwa się. szczególnie na wysokości trzonowców górnych. Jeżeli istnieją odpowiednie warunki. E. zależnie od jego rodzaju. co doprowadza do odłamania guza szczęki.

Przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwowego może nastąpić przy próbie usunięcia złamanego korzenia zęba trzonowego i nieostrożnym posługiwaniu się dźwigniami lub też w przypadku zmian chorobowych niszczących dno zębodołu. Zasadą postępowania jest nastawienie zwichnięcia i unieruchomienie żuchwy. Przy jednostronnym zwichnięciu żuchwa przesunięta jest w przeciwna stronę. kanał żuchwy. w dno j. która w tych stanach ulega rozerwaniu. Zaniechanie tego zaopatrzenia prowadzi do nawykowego zwichnięcia żuchwy. szczególnie u osób z nawykowym zwichnięciem żuchwy.Odłamanie guza szczęki może być częściowe lub całkowite. ust. Ponadto do złamania żuchwy może dojść podczas usuwania zębów zatrzymanych. Złamanie żuchwy – zdarza się najczęściej w okolicy kąta podczas usuwanie zębów mądrości z użyciem nadmiernej siły lub nieumiejętnego posługiwania się narzędziami. guz.) W każdym przypadku wtłoczenia korzenia zęba z miazgą zgorzelinową konieczne jest jego usunięcie po uprzednim umiejscowieniu za pomocą badania rtg. kładąc kciuk poprze kompres lub gazę na zęby trzonowe. zanik wyrostka zębodołowego. Zwichnięcie doprzednie żuchwy – występuje podczas zbyt szerokiego rozwarcia szczęk. zapalenie kości. Zachowanie guza stwarza lepsze warunki do protezowania. W celu nastawienia żuchwy należy (przy mocno opartej o podgłówek Glowie chorego) chwycić żuchwę. należy po nacięciu trapezowatym śluzówki usunąć ząb chirurgicznie. jednostronnie lub częściej obustronnie. torbiel. sklerotyzacja kości) i wówczas jest to złamanie patologiczne. Wtłoczenie korzenia zęba – może nastąpić do okolicznych tkanek lub przestrzeni anatomicznych (światło zatoki szczękowej. a następnie przesunąć ku tyłowi i ku górze. W każdym przypadku podejrzenia złamania żuchwy należy wykonać rtg i po potwierdzeniu złamania odpowiednio je zaopatrzyć. nisko położnych. D. Po nastawieniu żuchwę należy unieruchomić proca bródkowa lub wyciągiem na okres 10 dni celem doprowadzenia do zrostu torebki stawowej. a pozostałe palce na dolnym brzegu i kącie żuchwy i pociągnąć ją ku dołowi. przy zwiotczeniu mięśni żwaczy. Uszkodzenie nerwu zębodołowego dolnego spowodowane tym powikłaniem . Przy niepowodzeniu nastawiania należy znieczulić nerw żwaczowy przed następną próbą albo tez wykonać je – o ile to możliwe – w znieczuleniu ogólnym. Może też nastąpić złamanie żuchwy podczas prawidłowo wykonywanej ekstrakcji. pod śluzówkę policzka. ranę zszyć a odłam unieruchomić za pomocą szyny nazębnej lub płytki podniebiennej. Należy wówczas wykonać cięcie. niemożność ich zwarcia i silny ból w stawach. Stwierdza się szerokie rozwarcie szczęk. Przy całkowitym odłamaniu z zachowaniem śluzówki guza należy odpreparować płat śluzówkowo-okostnowy i przy odpowiednich warunkach zespolić go mini płytkami z trzonem szczeki. jeżeli kość jest zniszczona i osłabiona zmianami chorobowymi (torbiel. W przypadku stwierdzenia zmian w błonie śluzowej zatoki wskazane jest wykonanie radykalnej operacji sposobem Caldwella-Luca. Przy odewaniu guza szczeki wraz z częścią śluzowki występuje znaczne krwawienie z rany i otwartej zatoki. Należy wówczas po kontroli światła zatoki zamknąć przetokę ustno-zatokową. Jeżeli doszło do nadłamania guza. odsłonić kość i poszerzyć wiertłem miejsce perforacji do kanału żuchwy w celu ostrożnego usunięcia korzenia. zwykle trapezowate.

wówczas trzeba wykonać rękoczyn Heimlicha: stojąc z tyłu za chorym obejmuje się go obiema rękami i dłonią zwiniętą w pięść opartą kciukiem w okolicy między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka wykonuje się gwałtowny i silny ucisk nadbrzusza skierowany ku górze. w panice chwyta się za szyję. W stanie zakażenia wskazane jest leczenie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. wykonując znieczulenie przewodowe nerwu żwaczowego metodą Berchera. O ile ciało obce wpadnie do tchawicy lub do oskrzela występuje kaszel. Stan ten jest wskazaniem do natychmiastowej bronchoskopii i usunięcia ciała obcego. bo może dojść do jego wypryśnięcia z tego sprężynującego narzędzia. Skuteczny jest tez preparat Methocarbamol i Mydocalm. przeważnie w dolnej części gardła nad wejściem do krtani. skrzydłowe). Należy nakłaniać go do kaszlu i wyksztuszenia ciała obcego. Przyczyną jego jest odruchowy przykurcz mięśni żujących lub ich zakażenie bakteryjne. Ucisk ten można powtarzać kilkakrotnie. ząb. aby ząb po usunięciu nadal utrzymywać narzędziem i odłożyć go dla sprawdzenia. duszność. Jeśli się to nie udaje. chory sinieje i traci przytomność. Nie . m. czy został w całości usunięty. Zazwyczaj powodem tego powikłania są ostre brzegi zębodołu raniące okostną i dziąsło. gdy występują objawy niedrożności oddechowej. świszczący oddech. ziemniaczano-kaszkowej. Jeżeli to nie nastąpi. szczególnie u dzieci. W razie wpadnięcia zęba do krtani dochodzi do jej skurczu obronnego i chory przy silnym kaszlu wydala ciało obce. Druga dłoń ułożona jest na pięści. Natychmiast po mechanicznym zatkaniu górnych dróg oddechowych. a więc zębów trzonowych dolnych i górnych. ciężarnych i otyłych – u tych chorych można zastosować uderzenie między łopatkami. który umożliwia wydalenie ciała obcego z dróg oddechowych. Przetoka ustno-zatokowa – patrz pytanie 34 Powikłania po usunięciu zęba Ból poekstrakcyjny – jest najczęściej spowodowany niewłaściwym zaopatrzeniem zębodołu. należy próbować usuwać ciało obce z górnych dróg oddechowych pod kontrolą wzroku. Możliwość aspiracji ciała obcego należy podejrzewać. Przykurcz mięśnia żwacza można doraźnie znieść. co jest szczególnie niebezpiecznym powikłaniem.może być przyczyną neuralgii objawowej lub zniesienia czucia połowy wargi dolnej w okolicy Bródki (objaw Vincenta). co przyspieszy jego wydalenie. korzeń zęba lub gazik może przedostać się do gardła lub do dróg oddechowych. Dzięki szybkiemu wzrostowi ciśnienia śródbrzusznego osiąga się jakby sztuczny kaszel. używając laryngoskopu. należy przestrzegać zasady. Po wyrównaniu nierówności kostnych dolegliwości bólowe ustępują. W celu wydobycia korzenia należy posługiwać się pensetą. kleszczyków Magilla i ssaka. chory dławi się. Aby nie dopuścić do tego powikłania. Szczękościsk – jest dość częstym powikłaniem po usunięciu zębów sąsiadujących z mięśniami żującymi unoszącymi żuchwę (żwacz. Rękoczynu Heimlicha nie powinno się wykonywać u małych dzieci. Przedostanie się zeba lub jego korzenia do przewodu pokarmowego jest wskazaniem do zastosowania diety papkowatej. Jeśli opisany rękoczyn nie daje pożądanego rezultatu. należy wykonać natychmiast konikotomię lub tracheotomię. Leczenie polega na stosowaniu ćwiczeń rozwierania szczęk (mechanoterapia) i naświetlaniu lampą Sollux. Przedostanie się zęba do dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego – u chorych niespokojnych.

z której te włókna wychodzą).in. 21 29. Mloda tkanka laczna ulega wynablonkowaniu (ok.leczony szczękościsk może spowodować przykurcz żuchwy wymagający leczenia operacyjnego. . budując most. Stymuluje komorki śródbłonka i komorki ozebnowe do migracji i proliferacji m. .). bialek wiążących heparyne) 4. z których wychodzą przerwane ekstrakcją włókna kolagenowe ozębnej czyli Sharpey'a (włókna Sharpey’a biegną od kości zbitej -lamina dura przez ozębną do cementu korzeniowgo). nabłonkowego.Gojenie rany po usunięciu zęba Proces gojenia się rany poekstrakcyjnej przebiega następująco: 1. . wzrasta ziarnina i powstaja włókna fibryny. Czynnikow adhezyjnych (fibronektyny. zapalenie kości.stąd też wniosek praktyczny . Pusty zębodół (alveolitis sicca) – patrz pyt. Mogą one rozwijać się w bezpośrednim sąsiedztwie zębodołu lub w sąsiednich tk. . by nie zniszczyć drobnych i krótkich włókien Sharpey'a oraz zębodołowej blaszki kości zbitej. Komorek macierzystych tkanki lacznej ( różnicują się w fibroblasty/osteoblasty) 3. przestrzegania zasad aseptyki oraz techniki ekstrakcji. pod różnymi postaciami klinicznymi (naciek zapalny. równomiernie obciążana ulega minimalnym zanikom i jest najlepszym "fundamentem" do wszczepiania implantów w przyszłości. 3 Powikłania bakteryjne – są wypadkowa stanu odporności organizmu. i narządach.patrz pyt. czynnika wzrostu fibroblastow) 2. 3 Ropne zapalenie zębodołu (alveolitis purulenta) – patrz pyt. czynnikow wzrostu (plytkopochodnego. w którym u zdrowego pacjenta powstają włókna fibryny (w okresie od 30 do 45 min. zębodół po ekstrakcji wypełnia się krwią zamieniającą się w skrzep (w ciągu 5-15 min. przez wpływ na ekspresje bialek adhezyjnych 2.równa kość zbita. Wlokna fibryny maja za zadanie połączyć wszystkie ściany kostne zębodołu. Komorki nabłonka zaczynaja się laczyc ze soba i prawie całkowicie odgradzaja zębodół.twardych ścian kostnych zębodołu nie należy łyżeczkować. transformującego. rodzaju bakterii. insulinopodobnego. wrastaja nowe naczynia. Krwawienie po usunięciu zęba (sanguinatio post extractionem dentis). W sumie to włókna fibryny mają połączyć się z włóknami Sharpey’a. ropień. ropowica. posocznica). 3. u zdrowego pacjenta skrzep ulega organizacji.) Skrzep jest źródłem: 1.takie połączenie jest gwarantem powstania prwidłowej "blizny kostnej" to znaczy zbitej kości. 2 tygodnia) Nabłonek spełza z brzegow rany.

Szybkość gojenia zależy od: zmian okołowierzchołkowych. nierównych brzegów zębodołów. 2 miesiacach Stomatolog winien polecić pacjentowi po usunięciu zęba. 6 tygodnia)można protezowac 6. Etapy formowania się kosci: a) Okres kostniny łącznotkankowe (ziarniny) – Komorski chrzestne. oddzieljaca całkowicie zębodół od jamy ustnej.wraz ze wzrostem ciśnienia krwi mogą pękać drobne jeszcze o cienkich ściankach naczynia. Po około 2 miesiacach kosc jest koscia ostateczna. kościotwórcze i fibroblastytworza osteoid. Pelne modelowanie kosci zębodołu (ok. zanik prosty (atrophia ex inactivitate). nadłamanych. odkładają się sole fosforanowo-wapniowe c) Okres kostniny ostatecznej – po ok. W okostnej i szpiku powstaja komorki kościotwórcze. dzieki którym odbudowuje się kosc w zębodole. infekcji. 1. Osteoklasty niszcza blaszke zbita zębodołu.w miejscu utraconej kości rozrasta się tkanka włóknista. jedzenia bardzo gorących pokarmów. wyrostki stają się ruchome i przesuwalne. zespołu suchego zębodołu. nieprawidłowego zaopatrzenia rany.resorpcja spowodowana brakiem bodźców czynnościowych. . zachodzi najczęściej. W miejscu usuniętego zęba może zajść zanik prosty lub zanik włóknisty. 2. stanu pozostawienia rany. 4. 5. Powstaje mloda tkanka laczna. by powstrzymał się od: palenia papierosów (skrzep może być naderwany podciśnieniem w jamie ustnej). a osteoblasty tworza kosc gabczasta. picia kawy i alkoholu czy chodzenia do sauny .Fibroblasty penetruja caly skrzep. zanik włóknisty.białkowe rusztowanie dla beleczek kostnych b) Okres kostniny tymczasowej – liczne wlokna kolagenowe i sprężyste. zmiażdżonych tkanek.

chociaż w uzębieniu . stosując ruchy półobrotowi. W górnych siekaczach. kłach i przedtrzonowcach korzenie usuwa się kleszczami bagnetowymi. Klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa Klasa II .złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi Klasa IV – uraz prowadząc do utraty żywotności miazgi. Rozdzielone korzenie trzonowców górnych i przedtrzonowców można tez usuwać kleszczami bagnetowymi. wstrząs zęba. a następnie usunięcia kleszczami korzeniowymi lub dźwigniami. co pierwotnie. Złamanie zęba na wysokości szyjki – zęby jednokorzeniowe usuwa się kleszczami korzeniowymi lub dźwignią Beina.Ekstrakcje wykonane w różnym czasie mogą spowodować znaczne różnice w wysokości i szerokości wyrostka zębodołowego. Klasyfikacja urazowych uszkodzeń zębów została wprowadzona przez Ellisa. W razie niepowodzenia należy przystąpić do chirurgicznego zewnątrzzębodołowego usunięcia korzenia. Rozdzielenia korzeni dokonuje się wiertłem różyczkowym przez dno komory zęba. jak nadłamanie szkliwa. W zębach trzonowych dolnych oddziela się korzeń bliższy od dalszego. w górnym pierwszym (czasem także drugim) trzonowcu policzkowy od podniebiennego. Pomocne jest wytworzenie szczeliny między ściana zębową a korzeniem zęba (wiertłem różyczkowym) w celu wprowadzenia dziobów kleszczy lub dźwigni. 30. Niedopuszczalny jest uchwyt korzenia kleszczami przez wyrostek zębodołowy. ze złamaniem korony zęba lub bez złamania Klasa V – całkowite zwichnięcie zęba Klasa VI – złamanie korzenia Klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba Klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba Klasa IX – uszkodzenie zębów mlecznych Klasyfikacja Ellisa nie uwzględnia jednak takich niektórych uszkodzeń szkliwa.złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny Klasa III . aby nie doszło do wtłoczenia dźwigni czy korzenia zęba do światła zatoki szczękowej. co daje kształt litery T. Przy złamaniu zęba poniżej szyjki lub pojedynczych korzeni wykonuje się chirurgiczne ich usunięcie. Złamania zębów (fraktura dentis) zęba powyżej szyjki – należy podjąć próbę usunięcia zęba tymi samymi kleszczami. Przy posługiwaniu się w tym celu dłutem może dojść do odłamania blaszki kostnej lub nawet złamania kości. Autor podzielił uszkodzenia zębów po urazach na 9 klas. a następnie policzkowy bliższy od dalszego. kleszczami korzeniowymi lub kozią stópką. a drugi stosowną dźwignia boczną lub kleszczami korzeniowymi. a wszystkie urazowe uszkodzenia zębów mlecznych grupuje w klasie IX. ponieważ dochodzi wtedy do uszkodzenia kości i tkanek miękkich. Wtłaczanie dźwigni Beina w szczelinę pomiędzy rozdzielone korzenie zębów trzonowych górnych oraz posługiwanie się nią musi być ostrożne. Po rozdzieleniu korzeni zębów trzonowych dolnych jeden z korzeni (lepiej widoczny) usuwa się dźwignia Beina. Zęby wielokorzeniowe przy tym powikłaniu wymagają rozdzielenia korzeni.

gardlo. dlatego owrzodzenie ma kształt kraterowaty.spadek wagi ciala najczęściej w nowotworach utrudniających odzywianie (jama ustna. Kliniczne objawy nowotworów złośliwych. poniżej szyjki zęba. guzowi Ewinga .niegojace się owrzodzenie np. egzofitycznie • ponad powierzchnie tkanki.wyniszczenie nowotworowe (cochexia neoplasmatica) jest objawem znacznego zaawansowania i rozsiewu . 31.w początkowym okresie objawy SA zwykle niecharakterystyczne . które występują w zębach stałych. • niebolesne. endofitycznie • wglab • nacieka tkanki glebiej położone pod niezmieniona blona sluzowa • martwica powstaje w glebi. Metody rozpoznawania Objawy choroby nowotworowej: . Mimo niedociągnięć klasyfikacja Ellisa przyjęła się powszechnie w kraju oraz za granicą i wiele ośrodków naukowych posługuje się nią do chwili obecnej. wieloodłamowym.u większości chorych przyczyna zejścia SA powiklania w przebiegu choroby nowotworowej Węzły chłonne: Powiekszone Niebolesne Twarde Uposledzona ruchomość lub brak Grupuja się w pakiety Skora nad wezlami niezmieniona Nowotwory mogą wzrastac: 1. na wardze dolnej dłużej niż 2 tygodnie najczęściej bywa rakiem . gdy brak możliwości odbudowy protetycznej. przelyk) .rozlegle owrzodzenia nowotworowe objawiaja się krwawieniami miąższowymi i krwotokami z uszkodzonych naczyn .mlecznym zdarzają się te same rodzaje uszkodzeń.podwyzszona cieplota ciala towarzyszy nowotworom układu chłonnego. Znieczulenia – rodzaje. preparaty 32.bole występują wówczas gdy nowotwor nacieka sploty/pnie nerwowe i mogą być jednym z pierwszych objawow nowotworu . rzadziej policzka czy dna ju) . grzybowate wyrosle • kruche • owrzodziale • latwo krwawiace 2.chorzy czesciej zwracaja się z powodu bolesności owrzodzenia( najczęściej jezyka.dopiero powiększający się guz sklania chorego do szukania pomocy lekarskiej . • kalafiorowate. skośnym. Do ekstrakcji kwalifikują się zęby ze złamaniem korzenia: podłużnym. na dnie masy martwicze .

przebieg. które rozwinęły się prze rozsiew komorek nowotworowych droga naczyn chłonnych lub krwionośnych lub plynu m-r . środowisko.oglądanie( kolor. zawod. początek choroby. spadek wagi. 90% Rozwija się w nabłonku pokrywającym blone sluzowa Wczesnej rozpoznawany bo uszkadza blone sluzowa i latwy do wykrycia wzrokiem Przerzuty droga węzłów chlonnych Przerzuty glownie do węzłów chlonnych Zazwyczaj usuwa się okoliczne wezly Plaskonablonkowy Podstawnonablonkowy gruczolakorak Zwykle po 50 rz Miesak Wywodzi się z tkanki lacznej=mezenchymy=nienablonkw ej Rzadziej 1% neo zlosliwych Rozwija się pod niezmieniona bl sluz a uszkodzenie nabłonka jest sprawa wtorna Stosunkowo pozno wykrywany gdyz szerzy się wglab tkanek przestrzeniami międzytkankowymi i wzdłuż pochewek naczyn/nerwow Przerzuty droga naczyn krwionosnych Przerzuty glownie do mozgu. stosunek do pokrywającej skory) .węzły chłonne . palenie. kształt. dziedziczność b. ) .przerzuty odlegle: SA to wtorne ogniska nowotworu. wątroby (odlegle) Rzadko usuwa się wezly Duzo typow morfologicznych bo mezenchyma ma wielokierunkowe możliwości roznicowania sie Dzieci i mlode osoby Metody rozpoznawania: 1) badanie kliniczne a. dolegliwości.mogą wystepowowac wieloogniskowo . badanie przedmiotowe .złośliwość miejscowa: polega na niszczeniu struktury tkanek i zaburzeniu czynności narządów w ktoryc się rozwija z powodu: dużej masy guza uciskającej otoczenie/ szerzenia się przez ciągłość i naciekania sąsiednich tkanek/ nawrotow . cieplota. bolesność. powierzchnia.wyniszczenie nowotworowe rak Wywodzi się z nabłonka (ekto i endodermy) Czesciej ok.wznowy . kosci.badanie wziernikiem jam ciala .wiek.dotykiem (spoistość.skłonność do owrzodzen i martwicy . zasieg. wywiad: .Nowotwory złośliwe cechuje : .nieregularny kształt .

Astrografia) . malo cytoplazmy Atypie komorek Patologiczne mitozoy Hiperchromazje Pogrubienie blony jadrowej -wycinek probny pobiera się prez klinowe wyciecie tkanek czesciowo zdrowych i czesciowo nowotworowych (na granicy zmiany). Tomografia komputerowa (TK). Badanie cytologiczne . sline. K167). Zdjecie przeglądowe.badanie jamy ustnej. Badania kontrastowe .jeśli zmiana jest niewielka zwykle wycina się ja w całości z marginesem zdrowych tkanek (min 0. zgryzowe. Badanie histologiczne ( material z wycinkow lub punktatow ze zmian nieowrzodzialych) . policzkow powinno być oburęczne zew i wew-ustne . Limfografia. zew i wew-ustne. popłuczyny z zatki szczekowej.oligobiopsja czyli biopsja aspiracyjna cienkoiglowa BAC patrz pyt 18 b.pośrednie – gdy badaniu poddano np. gdy mzna wcisnąć komorki nowotworowe w szczeliny tkankowe i do naczyn. Arteriografia.nigdy zbyt brutalnie . dna .Szczególne zastosowanie w diagnostyce guzow naczyniowych. CZERNIAKA . co ma znaczenie w monitorowaniu chemioterapii nowotworow d. Rezonans nukleomagnetyczny (RNM) – szczególnie diagnostyka guzow tkanek miękkich v.szczególnie pomocne w diagnostyce raka JU.wymaz pobrano z powierzchni zmiany nowotworowej (owrzodzenie) .najczęściej stosowane iv.ocenia cechy złośliwości nowotworu Duze jadro. a w czerniaku złośliwym. jezyka.materia przesyla się w 10% formalinie lub mieszaninie 76% alkoholu z eterem w stos 1:1 ..wynik ujemny nie zwalnia z wykonania badania hist-pat c. powodując powstanie przerzutow miejscowych i odległych! 2) Badanie podstawowe a. celowane ii.5-1 cm) i przesyla do badania hist-pat . Pneumografia.bezpośrednie.bialko S-100 i antygen HMB . MIESAKOW. unikając ich zmiażdżenia . plwocine . Badania immunohistochemiczne .badanie to sluzy również do ustalenia chemioczulosci tkanki nowotworowej.do głębszych warstw anatomicznych. Flebografia. pozwalaja ocenic zaawansowanie miejscowe nowotworu iii. Orbitografia. Warstwowe (tomograficzne).wycienk przesyla się w 10% formalinie . GARDLA. Badanie radiologiczne i.stwierdza się obecność antygenow proliferacyjnych (PCNA. torbielowatych. guzow slinianek (Sialografia.

33. tym wieksze szanse na wyleczenie. Termometria (pomiar temperatury) i termografia (graficzny barwny zapis temperatur). otolaryngologiczne. pęka przy zgięciu . nerek (możliwość wykrycia ognisk pierwotnych i wtornych) h.jeżeli bezpośrednie – razem z obrażeniami tk miękkich okolicy przyuszniczo – żwaczowej .vi. poziom wapnia. toleruje zgięcie.klasyfikacja Berchra i Krywinesa: 1. elektroforeza. guzow torbielowatych tkanek miękkich glowy i szyi. kosci.szyjka (kość zbita) – wytrzymała na ucisk. pluc. zastosowanie w neo slinianek. fosfatazy alkalicznej. mocz. Rtg klatki piersiowej – możliwość istnienia odległych przerzutow e. naczyniakow krwionośnych f. OB.głowa(z kości gąbczastej) – elastyczna.wewnątrz i pozastawowe . Im wczesniej rozpoznanie jest ustalone. mozgu.. okulistyczne. rozkrusza się przy ucisku . technet 99. przydatna w diagnostyce guzow slinianek. trzustki. fosforu. tarczycy. poziom bialek. badanie punktaku szpiku.najczęstsza przyczyna – uraz w okolicę bródki – złamania pośrednie . Badania laboratoryjne i chemiczne : obraz morfologiczny krwi.sluza do określania ciepłoty miejscowej nowotworu i. wątroby. Rozpoznanie onkologiczne oparte na logicznej interpretacji wynikow badania klin. Kseroradiografia i TV-scanning – lepsze uwidocznienie szczegółów budowy anatomicznej narządów i tkanek g. pomoc. Ultrasonografia (USG) – metoda obrazowania nieagresywna. guzow przerzutowych do LN. Przeprowadza się je w zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu. 3) Badania specjalistyczne Neurologiczne. Scyntygrafia – zastosowanie izotopow promieniotwórczych np. specjalist pozwala na zaplanowanie leczenia i ustalenie rokowania. Złamania wyrostka kłykciowego żuchwy . pulmonologiczne. Złamania kłykciowe (fractura condylaris) szpara złamania w obrębie głowy kłykcia rzadko wewnątrzstawowe uraz – pionowo od dołu ku górze na kąt żuchwy może dojść do oderwania głowy . endokrynologiczne itp.

kt .usunięcie przemieszczonego odłamu . szyjka zgina się do dołu i łamie . rzadziej wyciąg międzyszczękowy) unieruchomienie na 3 tygodnie .p-a żuchwy .dodatkowo: tomografia konwencjonalna.condylectomia .w 1-stronnych – pozostałą część żuchwy (odłam większy) przemieszcza się w stronę chorą.wysuwanie do przodu żuchwy – przy obustr . Złamania podkłykciowe niskie (f c inferior) .zbaczanie żuchwy w str chorą – przy 1-str (mięsień skrzydłowy boczny) – asymetria twarzy .uczucie napięcia w okolicy przedusznej .to złamania ze zgięcia po urazie pośrednim w bródkę Gdy uraz działa na bródkę: . głowa do przodu-uderza w guzek stawowy.obrzęk.najczęstszy . Złamania podkłykciowe wysokie (fractura condylaris superior) – złamania szyjki . zwichnięcie .w pełnych – wyrostek kłykciowy przemieszcza się do przodu i na zewnątrz . ból okolicy stawu sż po stronie złamania .podstawnokłykciowe . więc niewielkie boczne przemieszczenia żuchwy.ograniczenie ruchomości kłykci – w kontroli przez przewody słuchowe Diagnostyka rtg: .pełne/niepełne/zielonej gałązki .jeżeli zachowane trzonowce – zgryz otwarty Objawy: .pantom ogram .szpara złamania w obrębie szyjki kłykcia 3.trudność w zwieraniu i rozwieraniu szczęk (zgryz krzyżowy w 1-str otwarty w 2-str) . monoblok.zachowawcze – najczęściej (funda. dołu stawowego.zdjęcie warstwowe panoramiczne – panewka stawowa jest widoczna przed okrągłym przejaśnieniem utworzonym przez przewód słuch zew i wew W złamaniu szyjki – rzut krawędzi gałęzi żuchwy jest złamany pod kątem lub panewka jest pusta. czasem złamanie zew otworu słuchowego . wiązania Ivy.chirurgiczne zespolenie odłamów – gdy przemieszczenie odłamów.szczelina złamania – skośnie w dół od wcięcia półksiężycowatego do tylnego brzegu gałęzi żuchwy . szyjka zgina się do przodu i ulega złamaniu.boczne żuchwy prawe/lewe . a gałąź po stronie złamania unosi się ku górze (działanie mięśnia skroniowego i żwacza) .przeważnie wewnątrzstawowe .następnie ćwiczenia czynne .w obustronnych – zaburzenia są symetryczne.ograniczona ruchomość żuchwy .2. a obie gałęzie przemieszczają się ku górze i żuchwa przesuwa się ku tyłowi .częściej uraz bezpośredni . gdy doszło do zwichnięcia Leczenie: .od przodu i od góry – nagłe rozwarcie szczęk.od przodu i dołu – głowa przesuwa się do tyłu i uderza o tylną pow.

jatrogenne: .złamanie szczęk Le Fort II i III Badanie Badanie jamy ustnej 1.Zdjęcie RTG . Etiologia Przetoka zatokowo-ustna to częste powikłanie przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. więc jest opisane tutaj) Definicje Połączenie ustno. Ocena stanu higienicznego jamy ustnej 2. świeży. dopiero co powstały otwór. chorobowe: .Wyciek treści ropnej przez zębodół.nieumiejętne posługiwanie się narzędziami . ropniaku.torbiele zatoki . rzadziej przedtrzonowych a wyjątkowo kła.zapalenie zatoki szczękowej.Oglądanie . Ocena stanu uzębienia chorego Badanie ogólne 1.Przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa . 98 chodzi o to samo.wtłoczenie korzenia zęba lub całego zęba do światła zatoki 4. torbieli w świetle zatoki) .cienkie dno zatoki 2.Krwawienie z nosa . przewlekłe zapalenie zatok . Ocena ogólnego stanu zdrowia chorego z wykluczeniem chorób zaburzających wykrzepianie się krwi i metabolizm tkankowy Badanie objawów połączenia ustno-zatokowego . urazy: .niski wyrostek zębodołowy .torbiel korzeniowa w okolicy zębów 3-8 .złamanie guza szczęki .nisko schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . Przetoki ustno – zatokowe (w pyt. Ma ono bliznowate brzegi oraz krótszy lub dłuższy wynabłonkowany kanał przetoki łączący jamę ustną z zatoką. Przyczyny powstania tego powikłania są następujące: 1. samoistnie lub po natychmiastowym założeniu szwów zbliżających brzegi rany. anatomiczne: .34.zatokowe: Wczesny.rozerwanie błony śluzowej . które przetrwało ponad 14 dni.guz 3. przetokę (przy ropnym zapaleniu zatoki.zmiany OKW zębów . „ostry”. Często goi się w ciągu 2 tyg.nieprawidłowo wykonana ekstrakcja zęba . „przewlekłe”. Przetoka zatokowo-ustna (fistula antrooralis): Połączenie stare. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego.

ekstrakcja zęba trzonowego. Zamknięcie połączenia najczęściej metodą Borusiewicza. Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. a wejście do zatoki w sąsiednim zębodole. 2. bo może: być fałszywie ujemna mimo otwarcia zatoki (w przypadku torbieli czy polipa błony śluzowej zatoki). zwlekanie z zabiegiem doprowadza do powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej. bez zmian okw. -. Połączenie wąskie.ocena popłuczyn z zatoki (badanie wymieniane nie raz jako ostatnie).. Pacjent powinien zachować środki ostrożności przez 10-14 dni. od tego czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej mamy następujące możliwości: 1. .dmuchanie przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. Ząb usunięty w całości. – krople do nosa obkurczające naczynia. Przepisuje się – antybiotyk – ampicylina. usunięty ząb miał żywą miazgę. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności torbieli w jej świetle lub też o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. Następnie: . zatoka bez zmian chorobowych – zamknięcie przetoki. Korzeń zęba w zębodole.Przy delikatnym łyżeczkowaniu penetracja łyżeczki zębodołowej lub zgłębnika kulkowego niepokojąco głęboko (czy wyczuwamy dno?) -. bez dodatkowych zabiegów. korzenia.Przedostanie się płynu do jamy nosowej po płukaniu ust lub po płukaniu przetoki przez zębodół.in.Próba powietrzna . spowodować odmę podskórną. a także przez . Trzeba wykonać zdjęcie RTG zewnątrzustne przylegające oraz zatok. Korzeń zęba może być wtłoczony pod śluzówkę policzka. Nie należy wykonywać tej próby.wywiad odnośnie do przebytych stanów zapalnych. ewentualnie dodatkowo . Ustalenie losów zęba. .. a. Badania kontrolne przeprowadza się co 48-72 godziny. Połączenie szerokie. doksycyklina. ze wskazań ortodontycznych lub protetycznych. b. zdrowa zatoka.prześwietlenie.endoskopię (wziernikowanie). – środki przeciwhistaminowe. Określenie czasu jaki upłynął od powstania przetoki Badanie stanu zatoki Ocena doraźna: . Do przepłukania zatoki najlepiej użyć roztworu nadmanganianu potasu. Zamknięcie połączenia przez zagojenie zębodołu. zdrowa zatoka. Korzeń należy usunąć przez np.USG.RTG. szczelinowate. Leczenie W zależności m. Przedostanie się powietrza przez zębodół świadczy o rozpoznaniu. dłutowanie zewnątrz-zębodołowe i przystąpić do .

2 tyg. 2. . Przy przewlekłych. Konieczna jest rewizja zatoki. wkładanie setonu gazowego) lub przez otwarcie zatoki w dołku kłowym (antrotomia). równocześnie formuje się płat Wassmunda do zamknięcia przetoki. zębodół zaś po ekstrakcji ma wysokie ściany i zdjęcie rtg nie wykazuje zmian w otwartej zatoce. Dobry stan jamy ustnej. b. zamknięcie przetoki.usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. Wg Krysta istnieją dwie możliwości: 1. Opracowanie ścian kostnych i zaszycie zębodołu (przetoki).usunąć wtłoczony korzeń zęba i inne ciała obce. zatoka powinna być płukana przez zębodół co 2-3 dni. Zabieg wykonuje się codziennie tak długo. Jednoczasowe operacje: zatoki i zamknięcia przetoki. Po zaszyciu przetoki należy podać odpowiednie antybiotyki. a. zmian patologicznych i plastyczne zamknięcie przetoki.ocenić stan wyściółki zatoki. Inne przypadki: Należy odczekać min. usunięcie korzenia. młody wiek chorego i dobry ogólny stan zdrowia. Wtedy przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej.5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. aż popłuczyny z zatoki będą czyste. Postępowanie uprościła endoskopia. Następnie wykonuje się zmodyfikowaną operację Caldwella – Luca. W tym czasie.zamknięcia połączenia. Tnąc śluzówkę i okostną. Ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym przepłukuje się zatokę przez przetokę zatokowo-ustną roztworem nadmanganianu potasu.. Zdjęcie szwów po 6-9 dniach zazwyczaj kończy leczenie. Usunięcie korzenia przez zębodół (przepłukiwanie. zatoka zmieniona chorobowo. . dwuwęglanem sodu. Korzeń zęba wtłoczony do światła zdrowej zatoki. którą kończy plastyka przetoki. najlepiej szwami materacowymi. Doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella-Luca. wyjęcie korzenia. zdrowe uzębienie. 4. szczególnie ropnych. 0. która pozwala: .. Nie używa się roztworu wody utlenionej. nie mogą być zbyt napięte i mają dobrze do siebie przylegać niepokrytymi nabłonkiem powierzchniami. 3. z równoczesnym zamknięciem przetoki. a od ekstrakcji zęba nie minęło 12 godzin. . Płaty dziąsłowe nad zębodołem. co daje znaczne zmniejszenie się przetoki. która może spowodować zator powietrzny.

Płat mostowy III. Polega na: . Operacja plastyczna sposobem Wassmunda-Borusewicza 2. Najczęściej stosowana metoda. .po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się przetokę. dieta półpłynna) lub zszywa się zębodół.zszywa szwami węzełkowymi z błoną śluzową podniebienia (można szwy materacowe). jednowarstwowe (zamknięcie płatem śluzówkowo-okostnowym z tkanek sąsiednich) 1. II. Płat podniebienny arterializowany 5. przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez ok. szczelne zaszycie rany. zsuwając zsuwając go w dół.szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu. Metoda Zangego 3. 1.okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). szczelne zaszycie rany. zewn. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka 8. 14 dni. (wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo-okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki).odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości podstawy płata.cięciu na szczycie wyrostka. .dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki . protetyczna: 1. Płat policzkowo-wargowy 4. Metody zamknięcia przetoki ustno-zatokowej I.wyrównaniu brzegów kostnych kleszczami Luera . Metody jednowarstwowe. Operacja plastyczna przetoki zatokowo-ustnej sposobem WassmundaBorusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund-Borusiewicz). Celem jest samoistne wygojenie skrzepu na zasadzie organizacji skrzepu. Metoda Zangego . różnego pochodzenia. .Po operacji przetoki zatokowo-ustnej zawsze wskazane jest stosowanie na ranę pasty Solcoseryl. Okrwawia się zębodół (kanał przetoki jest wynabłonkowany) i zakłada tampon oraz poucza chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. Obturator I. Na zasadzie organizacji skrzepu. .dwóch cięciach rozbieżnych biegnących w kierunku przedsionka. dwuwarstwowa (powierzchnia wewn. na zasadzie organizacji skrzepu. II. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Ciało tłuszczowe Bichata 7. z tkanek sąsiednich) 1. 2. Płat językowy 6. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia IV. . .

Płat policzkowo-wargowy (płat przesunięty z policzka) Stosowany w połączeniach wysokich: .w linii środkowej podniebienia. Zaletą jest doskonałe ukrwienie (zawiera tętnicę podniebienną).znacznie spłyca przedsionek. Metoda ta nie jest korzystna. bo nie zawiera okostnej. 6. która goi się w ciągu 3-4 tygodni poprzez ziarninowanie. 5. . . Uformowany na skórze policzka (szypułę stanowi mięsień policzkowy).na przednio-bocznej ścianie zatoki. Ciało tłuszczowe Bichata (corpus adiposum Bichat) Poduszeczkę tłuszczową policzka z zachowaną szypułą naczyniową wprowadza się do ubytku i pokrywa ją przeszczepem śluzówki lub skóry.Polega na: wykonaniu cięć zwalniających płaty podniebienny i przedsionkowy. . Może być skręcony o 90° w stosunku do swojej podstawy. Charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Po zabiegu pozostaje odsłonięta kość podniebienia w przedniej części. Wadą jest postępowanie dwuetapowe.w sklepieniu przedsionka. szczelnym zaszyciu.niepowodzenia po uprzednich zabiegach. .uformowaniu płata równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. Płat językowy Płat językowy pobiera się z bocznej ściany języka.brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek).powoduje ona spłycenie przedsionka. .miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoką. Płat wyspowy skórno-mięśniowy z policzka. . Polega na: . 4. 7. co może później utrudniać protezowanie. Utworzony wzdłuż lub w poprzek wyrostka zębodołowego. Po okresie 3 tygodni i wgojeniu płata odcina się jego szypułę. Płat mostowy. obniżeniu brzegów wyrostka zębodołowego.na podniebiennej powierzchni wyrostka zębodołowego. . pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo-okostnowymi.skręceniu. Wskazanie do jego zastosowania stanowią: .wszyciu do błony śluzowej przedsionka nad przetoką.cięcie wypada na szczycie wyrostka. gdyż: . 8. Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoką. Płat podniebienny arterializowany Używany do zamknięcia połączeń: . Wady: . 3. Płat jest wiotki. . Ranę skórną zszywa się. do okolicy siekaczy.

Zabieg ten można wykonać: .płytki metalowej lub .marsupializacja . Warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. polega na wyłuszczeniu mieszka torbieli w całości.tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki.2-czasowo – początkowo odbarczenie torbieli .liofilizowanej. .ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. policzkowy lub podniebienny.III.w przypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. . Metoda protetyczna 1. .to przekształcenie torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej . latach) .chrząstki homogennej. W również rzadko stosowanej metodzie Lautenschlaegera stosuje się kość wyrostka zębodołowego.co zapobiega narastaniu ciśnienia płynu i zanikowi kości z ucisku . zatoką szczękową lub jamą nosową 1 etap . Pichlera (przy planowanej resekcji korzenia lub trapezowate . Wgłobienie torbieli – cystotomia – metoda Partsch I. 35. co niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. wieku i stanu ogólnego chorego 1. . Metoda dwuwarstwowa 1.heterogennej. Obturator (zatykadło) Wskazanie stanowi: .chorych z czasowym przeciwwskazaniem do zabiegu operacyjnego lub zły stan ogólny – trudne gojenie Niedoszczętne wyłuszczenie grozi nawrotem Sposób leczenia zależy od: rodzaju torbieli. IV. . lokalizacji. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Metody leczenia torbieli Leczenie torbieli jest wyłącznie chirurgiczne. jeśli stosując lapisowanie jego brzegów.następnie wyłuszczenie torebki (nawet po kilku mies. Obturator zakłada się również: . a zatykadło to ułatwia.jednoczasowo – doszczętne wyłuszczenie mieszka i zszycie rany . rozmiarów.podeszły wiek.wytworzenie okna kostnego w ścianie torbieli w celu odbarczenia a następnie wykonanie stałego połączenia jamy torbieli z jamą ustną.najczęściej cięcie Partscha.siatki teritalowej. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwsza warstwa głęboka może być wytworzona z: .

długie gojenie .schorzenia ogólne .2 sposób – po odwarstwieniu płata kość usuwa się kleszczami Luera.płat śluz-okost wgłębia się do wnętrza jamy i utrzymuje za pomocą brzeżnych szwów i setonu gazowego z antyseptykiem rywanol).konieczna bardzo dobra higiena Wskazania . wiertłem lub poszerza już istniejący z powodu zaniku Uwaga – nie uszkodzić przedniej ściany torbieli – może dojść do wylania zawartości .pokrycie jamy kostnej zszytą śluzówką Zalety metody 2 czasowej . Wyłuszczenie torbieli – cystectomia –metoda Partsch II . usunięcie ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torebkę torbieli.po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo – okostnowego wykonuje się otwór w kości dłutem. ma na celu między innymi zapobieżeniu ewentualnemu złamaniu kości i ograniczeniu zakresu zabiegu chirurgicznego. aby utworzony ubytek był równy średnicy jamy torbieli . odwarstwienie.wgłębienie torbieli – polega na przekształceniu jamy torbieli w dodatkowy zachyłek jamy ustnej.metoda może dawać nawroty przez zarośnięcie jamy. kość wygładza frezem . dlatego po wykonaniu odpowiednio dużego otworu w kości należy utrzymać go za pomocą obturatora . Stosowana w przypadku torbieli znacznych rozmiarów.następnie wycięcie część ściany torbieli – do Bad hist-pat .umiejscowienie w bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych – bo zabieg ten znacznie ogranicza uszkodzenie zdrowych tkanek sąsiadujących ..okostnowego ponad przednią ścianą torbieli.możliwość nawrotu .wyłuszczenie całej torbieli bez uszkodzenia worka (ale z jego usunięciem) .ząb zatrzymany – umożliwia jego wyrzynanie . Można wykonać w trakcie zabiegu wypełnienie wsteczne.duży rozmiar Wykład : Metoda Partsch`a I.nacięcie przedniej ściany torbieli i łączy jej brzegi poprzez zszycie z płatem 2 etap – gdy jama torbieli zmniejszy się a kość odbuduje . 2.utrudniony dostęp chirurgiczny do całego worka torbieli . zalecane wykonywanie po leczeniu endodontycznym.wyłuszczenie pozostałości mieszka .pozostawienie mieszka o niewiadomym utkaniu histologicznym .konieczny obturator .prostota i mała rozległość zabiegu .na 2 tyg .wytworzenie płata śluzówkowo.zapobiega dewitalizacji zębów w obrębie torbieli Wady .

1 etap – bez wytwarzania płata. po zmniejszeniu jamy torbieli Metoda ta wskazana u dzieci – ochrona zawiązków zębów.całkowite wyłuszczenie mieszka – Bad histolog . pęczka nerwowo-nacz .cała wyściółka torbieli do Bad hist-pat!! . przepłukać jamę .gdy ząb do usunięcia – cięcie trapezowate(ale niepomyślne jest usuwanie zęba w trakcie zabiegu) . zawiązkowa.złamanie żuchwy Powikłania pooperacyjne . który ulega organizacji potem kostnieniu . odwarstwia się i wyłuszcza.płat wszywa się w miejsce na głucho .wtłoczenie zęba lub korzenia do światła torbieli .zezłośliwienie .wyłuszczenie całej torebki – raspatorem .wykład Metoda Partsch`a II (wyłuszczenie torbieli. 1. Beauvisa.krótsze gojenie Wskazania: .wyłuszczenie .ból samoistny.jama kostna wypełnia się skrzepem.niedoszczętne usunięcie mieszka – nawrót . ograniczenie zasięgu operacji Zalety metody wyłuszczania . usunąć torbiel w całości lub fragmenty mieszka wyłyżeczkować łyżką chirurgiczną . dziąsłowa. poziome ..rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy – po niewielkim urazie Zapobieganie – unieruchomienie żuchwy przed i po zabiegu .2 etap – wyłuszczenie.gdy ząb przyczynowy kwalifikuje się do resekcji korzenia – cięcie Partscha.zropienie krwiaka.uszkodzenie sąsiednich zębów. korzeniowa (zapalna) .jeżeli bliznowaty zrost torbieli z otoczeniem – uwolnić mieszek od zrostów.gdy rozległa torbiel wpuklająca się do zat szczękowej – wyłuszczenie i otwarcie zatoki w celu oceny bł śluz Wg wykładu: torbiele wpuklające się do zatoki szczękowej należy połączyć w jedną jamę z zatoką oraz wykonać kontr aperturę do nosa Wierzchołki korzeni należy zresekować Modyfikacja Drozdowskiego metody 2-czasowej . HA . cystectomia) Po nacięciu i odwarstwieniu błony śluzowej i okostnej oraz po zdjęciu ścieńczałej blaszki kostnej pokrywającej torbiel.w dużych ubytkach można stosować przeszczep kostny.połączenie z jamą nosową .1-czasowość . naciek zapalny tkanek otaczających Należy zdjąć szwy. wycięcie otworu do jamy torbiel przez wszystkie warstwy.brak wznowy i metaplazji neo . Następuje dość szybkie wypełnienie ubytku kostnego. wzrost temp. do trzymania – obturator .torbiele szczęki i żuchwy o niewielkich rozmiarach i zasięgu Powikłania w trakcie zabiegu . torbiel pierwotna.

po czym zakłada się ssanie czynne Redona 36..usunięcie/resekcja zęba przyczynowego . zęba przyczynowego nie usuwa się 3.gładka/brodawkowata powierzchnia .występują głównie na skórze. Dostęp zew.rozległa torbiel żuchwy . Torbiel boczna szyi – wyłuszczenie z podwiązaniem ujścia przy migdałku.zawiera barwnik melaninę – wyjątkowo brak barwnika .metoda 2-czasowa Wskazania: .zły stan ogólny 2.niektóre torbiele zębopochodne u dzieci . z cięcia wzdłuż fałdu szyi. 5. Torbiel nosowo-wargowa – usunięcie od strony przedsionka jamy ustnej lub nosa 4.ciemne zabarwienie . torbiel bifurkacji lub zębowa boczna – kiretaż. płuc.złośliwy neo nienabłonkowy wywodzący się z kom barwnikowych . Torbiel naskórkowa i skórzasta – wyłuszczenie z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy. odessaniu zawartości i dokładnym wyłyżeczkowaniu.często w miejscu plam barwnikowych(melanoplakia) .zropienie torbieli . kości) – szybki wzrost .większość rozwija się w obrębie znamion uważanych za stany przednowotworowe . niekiedy z jej resekcją. mózgu. Torbiel gałeczkowo – szczękowa – dojście od strony podniebienia lub przedsionka jamy ustnej 7. Przy bardzo dużych torbielach płat śluzówkowo-okostnowy należy wgłobić do rany. podniebienie) .polega na otwarciu jamy na całym jej przekroju. kości gnykowej.łatwo wrzodziejący i krwawiący . szczęki.lub wewnątrzustny 8.często w otoczeniu zmiany – guzki satelitarne – dzięki nim szerzy się drogą permeacji (też przez nacz chłonne do węzłów i krwionośne do wątroby. frezowaniu całej powierzchni i skoagulowaniu krwawiących miejsc.torbiel szczęki wpuklająca się do nosa .komórką macierzystą neo jest melanoblast – kom barwnikotwórcza . przy mniejszych – ranę zszywa się na głucho. po wypełnieniu jej własną kością gąbczastą lub preparatami kościopochodnymi.klasyfikacja TNM jak w rakach . Torbiel przewodu nosowo – podniebiennego – usunięcie z zachowaniem zębów 6. Torbiel krwotoczna .możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów . torbiel środkowa szyi – wyłuszczenie z częścią kości gnykowej 3. rzadko na bł śluz( dziąsła.obj – wyniosły/płaski guz .nacieka podścielisko . Czerniak twarzy i jamy ustnej .

wrzecionowate z cechami atypii w cytoplazmie zawierają melaninę .ziarniniak naczyniowy .czerniak młodzieńczy ..Breslowa – pomiar naciekania w głąb w mm . śródnaskórkowe. interferon -klasyfikacja – Clarka (I-V stopień – głębokość naciekania) . sączy. mixtus) Czerniak młodzieńczy – znamię Spitz występujące u dzieci. zmienia barwę. zespół dysfunkcji wielonarządowej Zakrzep zatoki jamistej . które szybko rośnie. łysieje. intraepidermalis. skóra twarzy wargi dłonie stopy Do przemiany w czerniaka usposabiają: znamię brzeżne. Powikłania ogólnoustrojowe ropnych procesów zapalnych Miejscowe: • • • • Niedrożność oddechowa Zakrzepowe zapalenie żył Ropień podokostnowy oczodołu Ropowica oczodołu Ogólne: • • • • • • Zakrzep zatoki jamistej Ropień mózgu Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych Zapalenie śródpiersia Posocznica.Bad hist-pat doraźne podczas operacji (pobieranie wycinka – szkodliwe) .mogą występować guzy pozbawione barwnika – melanoma amelanoticum . nacieka. powierzchnię.profilaktyka – usuwanie podejrzanych o czerniaka zmian gł w miejscach Narażonych na urazy – jama ustna. krwawi. podstawą skierowany w głąb tkanki .histiocytoma . mieszane (naevus marginalis.kom wieloboczne. wstrząs septyczny. ulega owrzodzeniu .leczenie Chirurgiczne – margines 3-6cm kształt stożkowaty.rozpoz – podejrzane każde znamię barwnikowe skóry.brodawka łojotokowa na skórze -przebarwienie od amalgamatu . przetrwałe może być podłożem rozwoju neo Różnicowanie -rak podstawnokom zawierający melaninę .jednoczesne usunięcie okolicznych węzłów chł Polichemioterapia.zesp Albrighta – brunatne przebarwienia bł śluz Przeżycie – 5-letnie – 30% 37.

przestrzenie międzypowięziowe szyi • Ujemne ciśnienie wewnątrzczaszkowe • Udział bakterii beztlenowych Objawy: • Gorączka • Ból w klatce piersiowej. świszczący oddech • Napięcie dodatkowych mięśni oddechowych z wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych • Sinica. drenaż • Drenaż śródpiersia – czasami 3. trudności w mowie i połykaniu Leczenie – tracheostomia 2. duszność • Leukocytoza.• • • • Zakrzepowe zapalenie żył Zapalenie nerwów czaszkowych DIC Ropnie przerzutowe 1. Zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych . hipoalbuminemia • Poszerzenie śródpiersia – na rtg i TK Leczenie: • Antybiotykoterapia (empiryczna. toksyczne ziarnistości w granulocytach. Zapalenie śródpiersia – mediastinitis .rzadko Szerzeniu sprzyjają: • Warunki anatomiczne. nadpłytkowość. Niedrożność oddechowa – obturatio respiratora W przebiegu: • • • Ropowicy dna jamy ustnej (angina Ludwiga) Ropni przestrzeni przygardłowej Ropni nasady języka Objawy: • Pozycja półsiedząca z pochyleniem głowy • Niepokój • Przyspieszony. potem celowana) • Otwarcie.

objawy oponowe. silny ból głowy.stopniowe narastanie objawów wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego i objawów oponowych Leczenie: • • • antybiotykoterapia celowana leki obniżające ciśnienie śródczaszkowe drenaż. nudności. wymioty.W przebiegu: • • • • • Objawy: • • • Początkowo nagły zespół objawów: gorączka. wzrost zawartości białka. ból głowy. pleocytoza. temperatura. Ropień mózgu – abscessus cerebri Zakażenie w obrębie czaszki • • Przez ciągłość Przez krew a) ostry . glukozy) Leczenie: • • • Antybiotyk – dożylnie Drenaż ogniska Leczenie ogólne objawowe. wzmacniające 4. obrzęk tarczy nerwu wzrokowego .nagły. drgawki . wymioty (+) objaw Kerniga – chory nie może wyprostować kolana po zgięciu w stawie biodrowym (+) objaw Brudzińskiego – przy zgięciu głowy do klatki piersiowej – zgięcie kończyny dolnej Ropnia dołu nadkłowego Ropnia dołu skrzydłowo – podniebiennego Zapalenia szczęki Zapalenia zatok przynosowych Czyraka wargi górnej Potwierdzenie – badanie płynu mózgowo – rdzeniowego (mętny. zaburzenia świadomości. leukocytoza. następcze usunięcie torebki ropnia . zaburzenia w płynie mózgowo – rdzeniowym b) przewlekłe ..zwiększone OB.

swobodny odpływ treści ropnej . temperatura – wtedy ponowny drenaż. przerywana (hektyczny. ostre ropne zapalenie ślinianki przyusznej – rzadziej. sinawy odcień skóry. nieskuteczny drenaż Objawy • • • • • • • • • Początkowo – dreszcze. PaCo2 <32mmHg Leukocytoza >12000/mm3 Leukopenia <4000/mm3 >10% niedojrzałych form neutrofilów w osoczu Przyczyny: • • • Ropowica Ostre ropne zapalenie kości szczęk (gł u dzieci) Ropień. skąpą wydzieliną ropną. przy spadku odporności. wzmacniające . niedokrwistość Nowe ogniska przerzutowe w organizmie – drobnoustroje osiedlają się w innych narządach Rozpoznanie Posiew krwi . Posocznica . zwiększonej patogenności. wzrost OB. z szarym nalotem.rozpoznanie na podstawie 2 z 4 objawów • • • • Temperatura >38stopni lub < 36st Praca serca >90/min Oddech >20/min. Ciężka posocznica .wspomagająco – preparaty blokujące syntezę cytokin 6. zwalniająca. czyrak wargi górnej.ogólnoustrojowa reakcja zapalna na aktywny proces zakaźny . lecz gdy ponowny wzrost temperatury – podejrzenie posocznicy Bladość. septyczny tor gorączki) Przyspieszone tętno Leukocytoza. posokowata Gorączka nieregularna. wymioty.5.leczenie objawowe.natychmiastowa antybiotykoterapia.empiryczna . parazyty).pół godziny przed nawrotem gorączki (ale ujemny wynik nie wyklucza) Lub – 2 posiewy w odstępie 45 – 60min . tkankach . ich toksyn we krwi. nacięcie. spadek łaknienia Splenomegalia Rana po nacięciu. twarz apatyczna Nudności.sucha.2 następne – po 24-48 godz Leczenie ..wywołana obecnością drobnoustrojów (bakterie. wirusy.Usunięcie ogniska zakażenia. grzyby.

• • • • Objawy j. spadek ciśnienia Suchość skóry Oddychanie niezaburzone 8. przeczulica. wzrost tętna. Wtórny zespół dysfunkcji wielonarządowej (niewydolność wielonarządowa) • • • W przebiegu posocznicy i następowej niewydolności narządowej kilku niezależnych układów. Wstrząs septyczny • • • • • • Postać ciężkiej posocznicy Hipoksja spowodowana posocznicą utrzymująca się mimo podaży płynów Objawy: tachykardia. światłowstręt.w Dodatkowo: hipoperfuzja. powoduje zaburzenia homeostazy ustroju Uogólniona aktywacja reakcji zapalnej Leczenie – OIOM 9. hipotensja ( ciśnienie skurczowe <90mmHg lub o 40mmHg niższa od podstawowej Następcza dysfunkcja wielonarządowa Kwasica mleczanowa. oliguria. zaburzenia świadomości 7. gorączka. leukocytoza Niepokój. Wargi gór) Objawy zwiastunowe • Silne bóle głowy. Parestezje twarzy I i II gałęzi nerwu 3-dzielnego Późniejsze objawy . Zakrzep zatoki jamistej – thrombus sinus cavernosus Przyczyny – powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia • • • Zębopochodne procesy ropne głównie zębów górnych Ropne zapalenie zatok przynosowych Czyrak skóry twarzy (gł. przyspieszenie oddechu.

porażenie nerwów wychodzących z oczodołu) • Objawy początkowo po stronie ogniska zakażenia. wycięcie żyły twarzowej.• • • Ciężki stan ogólny. uszkodzenie błony wewnętrznej. chorego należy badać ostrożnie. wytrzeszcz. temperatura Miejscowo – bolesny naciek. zakrzepy przyścienne. potem po przeciwnej Leczenie • • • Antybiotyk (iv. stwardnienie tkanek miękkich wzdłuż przebiegu naczyń • Hospitalizacja Antybiotykoterapia celowana iv Leczenie p/zakrzepowe Miejscowo – przecięcie. gorączka septyczna. kątowej (zakażenie może szerzyć się do zatoki jamistej)  Łatwość oderwania się zakrzepu. Obrzęk powiek.przez zaburzenie odpływu żylnego z oczodołu. nasady nosa. spojówek. dreszcze. unieruchomienie. Przyczyny: • • • • Zakrzepowe zapalenie żył – thrombophlebitis Ropień dołu nadkłowego Ropowica twarzy Zapalenie ości szczęk Czyrak wargi Objęcie stanem zapalnym ścian naczyń żylnych. czasem objaw podrażnienia opon mózg-rdz Nasilone objawy miejscowe – obrzęk twarzy – okolica podoczodołowej. dokanałowo) Leczenie p/zakrzepowe Wyrównanie stanu ogólnego 10. wtórne zakażenie Objawy: • • Leczenie: • • • Ciężki stan ogólny. bez ucisku zapalnie zmienionych tkanek 11. Przyczyny: Powikłania oczodołowe . tarcza zastoinowa (. rozszerzenie źrenic. ograniczenie ruchów gałek ocznych. brak reakcji na światło.

nasilenie obrzęku powiek i wytrzeszczu. spojówki. zmniejszenie ostrości wzroku.• • • • • • Ropień przestrzeni skrzydłowo – podniebiennej Ropień policzka Ropowica – przez szczelinę oczodołową dolną Ropień dołu nadkłowego Ropne zapalenie zatok szczękowych Czyrak a) Ropień podokostnowy oczodołu – a. nacięcie.następnie na tępo – przez przegrodę oczodołu gałki ocznej .punkcja aspiracyjna. nasilenie objawów miejscowych Objawy ogólne – deszcze. opadnięcie powiek.cięcie – u podstawy powieki dolnej. ropień mózgu . objawy oponowe. subperiostalis orbitae Etiologia – zębopochodna Najczęściej występuje pod okostną dolnej ściany oczodołu Objawy: • • Ogólne – słabe Miejscowe – silne Obrzęk powiek.ślepota Zator tętnicy środkowej siatkówki Zapal zatoki jamistej. gorączka septyczna. drenaż . opon. wytrzeszcz gałki ocznej – w kierunku przeciwnym d ropnia. + unieruchomienie gałki ocznej.do stożka oczodołu Dalsze następstwa: • • • Zapalenie nerwu wzrokowego – zanik. obrzęk tarczy nerwu wzrok Leczenie: • • Antybiotyk Chirurgicznie . zwężenie/zaciśnięcie szpary powiek. bradykardia ( ODRUCH OCZNO-SERCOWY) Bóle w obrębie oczodołu promieniujące do czaszki Objawy miejscowe – jw. równolegle do przebiegu włókien mięśnia okrężnego oka . bolesność gałki. ograniczenie ruchomości b) Ropowica oczodołu – phlegmone orbitae • • • • • Gdy przerwanie ciągłości okostnej Klinicznie – nagłe pogorszenie stanu chorego.

pokrzywka. fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym.wstrzas anafilaktyczny: skurcz oskrzeli. a jak ustanie kraznenie to reanimacja) Toksyczność obejmuje 3 uklady: . tlenem.dzialanie tox jest wprost proporcjonalne do ilości leku w organizmie .12.toksyczność rosnie w postepie geometrycznym ( nie arytmetycznym) wraz ze wzrostem stężenia 2% roztwor jest 16x bardziej tox od roztworu 0.toksyczność jest wynikiem przedawkowania leku lub nadwrażliwością chorego Przedawkowanie bezwzględne: . Zapalenie nerwów czaszkowych 13.osoby skłonne do odczynow alergicznych . spadek cisnienia (szybka akcja ratownicza z oddechem wspomaganym.choroby wątroby (nieprawidłowy metabolizm leku) . blokada kilku nerwow na raz. który wniknął do ustroju.znieczulenie zewnatrzoponowe .slabe reakcje alergiczne manifestuja się obrzekiem.działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych. Toksyczne działanie środków znieczulających Intoksykacja.osobnicza tolerancja i metabolizm leku Nadwrażliwość chorego: . adrenalina.podanie zbyt dużej dawki (np.choroby wyniszczajace .wysoka temperatura ciala . bladość.kobiety w ciazy .kumulacja leku .podeszly wiek . bez polaczenia z bialkami osocza .choroby serca . a układem biologicznym. śledziona) 14. mózg. porazenie serca.celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). rozlegle znieczulenie powierzchowne) .zaburzenia elektrolitow (RKZ) . Zwiana jest z wchłanianiem srodka do krwi w postaci wolnej (aktywnej). wątroba.5% . Ropnie przerzutowe do kości i narządów wewnętrznych (płuca. Potocznie zwana zatruciem. DIC 38.przypadkowe wstrzykniecie do naczynia (podanie dozylne) ASPIRACJA!!! Przedawkowanie względne: . atopowe zapalenie skory (leki antyhistaminowe obserwacja) .choroby nerek (zaburzenia wydalania leku) . Toksyczność . potliwość. nerki.

napad dychawicy oskrzelowej. układ oddechowy –zaburzenia oddechu. kloniczne drgawki Utrata przytomnosci Wzrost cisneinia Bladość powlok Tachykardia Metaliczny smak w ustach Ciezkie zatrucie Utrata przytomności Spiaczka Spadek tetna Spadek cisnienia STOP oddech i krazenie . drgawkami. bradykardia. układ sercowo-naczyniowy (zwykle po zastosowaniu dużych stezen) migotanie komor. OUN – przemijające dzialanie pobudzające objawiające się gadatliwością. zawroty glowy . drzeniem rak. strach Drgawki tonicznoDrzenie mięśniowe. niepokojem. asystoliamala objętość. które nastepnie przechodzi w stan otępienia i depresji. reakcja anafilaktyczna 3 stopnie toksycznego dzialania: Lekkie zatrucie: Zaburzenia sluchu i Nudności. wymioty widzenia Zawroty glowy Srednie zatrucie Niepokoj.1. utrata przytomności. 2. zaburzenia przewodzenia przedsionkowokomorowegoduze dawki 3.

sztuczne oddychanie. Ew krotkodzialajace p/drgawkowe.zmniejszaja równocześnie krwawienie w polu operacyjnym . a nastepnie w razie potrzeby dozylnie leki podwyższające cisnienie Zatrzymanie serca. Resekcja wierzchołka – wskazania. Zabieg ma na celu likwidację delty przywierzchołkowej. wzrost cisnienia Srodek znieczulający = bradykardia. efedryna Omdlenie. bo KA latwo ulegaja unieczynnieniu w organizmie .na ogol te objawy mijaja szybko.podanie srodkow hipertensyjnych np. tlen. rzadziej srodki rozszerzające naczynia UWAGA!!! Przedawkowanie: Adrenalina/noradrenalina = tachykardia. . metodyka Polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmiany najczęściej typu ziarniniaka okołowierzchołkowego.przedłużaja dzialanie srodka znieczulającego.masaz serca. a tym samym zmniejszaja niebezpieczeństwo jego przedawkowania . opóźniają jego wchłanianie. noradrenalina) . której nie można wypełnić materiałem endodontycznym.domięśniowo chloropromazyna.najczestsze powiklanie po podaniu znieczulenia na tle emocjonalnym. domięśniowo adrenalina Reakcje na srodki zwężające naczynia (adrenalina.LECZENIE: oddech wspomagany.LECZENIE: Leczenie zatruc wywolanych srodkami znieczulającymi jest objawowe! Podanie tlenu!!! Drgawki.objawy toksyczne związane z podwyższonym poziomem katecholamin: Bol glowy Bladość spowodowana skurczem naczyn skornych Szybka czynność serca Przyspieszony gleboki oddech Drzenie mięśniowe Wzrost cisneinia krwi . normalizuje zaburzenia czynności oddechowej i cisnienei krwi) Niskie cisnienie.dozylny wlew dekstranu lub 5% glukoza. fenobarbital lub dozylnie diazepam (Chloropromazyna oprocz dzialania p/drgawkowego. przeciwwskazania. tlen. spadek cisnienia 39.należy położyć pacjenta na wznak i podac tlen Wstrzas.

torbiel. nerwy. białaczka)# • Zęby objęte zmianami nowotworowymi • Starszy wiek pacjenta. miesiączkaprzekrwienie błon śluzowych. opanować wysięku. nerek nadczynność tarczycy. naczynia • Niekorzystny stosunek długości korzenia do korony Przygotowanie do zabiegu: . duże braki • Struktury anatomiczne utrudniające dojście – zatoka szczękowa. choroby krwi. przez korony. może to osłabić umocowanie Przed wykonaniem zabiegu unieruchomienie zęba i na 1mc po zabiegu.Wskazania do resekcji wierzchołka korzenia zęba • Obecność ziarniniaka około wierzchołkowego. kresa skośna. znaczne zakrzywienie kanału • Przyczyny protetyczne utrudniające leczenie – gdy dojście np. nadciśnienie. ograniczone zapalenie kości nie przekraczające 1/3 długości korzenia • Niedopełnienie kanału zęba • Niedrożność kanału w 1/3 długości • Złamanie wierzchołka korzenia w 1/3 długości z martwicą miazgi • Pozostawienie narzędzia w kanale • Złamanie przywierzchołkowe korzenia w 1/3 długości z żywą miazgą ii przemieszczeniem odłamu • Perforacja przywierzchołkowa 1/3 korzenia w czasie leczenia Endo • Ciała obce w 1/3 dowierzchołkowej wywołujące stany zapalne(narzędzie.# Przeciwwskazania do resekcji • Rozchwianie zębów na skutek dużego zaniku wyrostka zębodołowego • Zęby mleczne • Zmiany ziarninowe obejmujące wierzchołek i szerzące się • Rozległe zmiany okołowierzchołkowe • Zmiany zapalnowytwórcze lub torbiel korzeniowa przekraczająca 1/3 części korzenia • Zanik pionowy i poziomy kości w przebiegu chorób przyzębia • Rozlane zapalenie ozębnej • Korzenie złamane podłużnie • Duże braki w uzębieniu (przeciwwskazania bezwzględne) • Ostre zapalenie błony śluzowej • Przeciwwskazania ogólne (cukrzyca. materiał) • Niedopełnienie kanału w leczeniu Endo ze stanem zapalnym • Brak gojenia się zmian okw po leczeniu Endo • Niemożność przygotowania kanału korzeniowego – nie można usunąć wypełnienia.niewyrównana.

. pozwala śledzić przebieg korzeni. a po zszyciu linia szwów powinna znajdować się na podłożu kostnym .• • Podstawowe badania laboratoryjne Sanacja jamy ustnej Przygotowanie korzenia: • Oczyszczenie. Tl. cementem fosforanowym.musi umożliwiać odpowiedni wgląd w pole operacyjne .płat śluzówkowo – okostnowy – szeroka podstawa zapewniająca dobre ukrwienie. bardzo rzadko wykonywana. w środowisku wilgotnym • wstecznie dopełnić od strony odciętego szczytu. zapewnia dobre odżywienie płata.wypełnienie np.gdy kanał jest niedrożny: . poszerzenie • Wypełnienie ćwiekami gutaperkowymi. ale przedłuża czas zabiegu. przewodowe (większa dawka adrenaliny do 0. . Glass – jonomerem(Ketac Silver). trudno zszyć. sztyftami w połączeniu z twardniejącymi pastami(AH.najkorzystniejsze • w trakcie zabiegu od strony komory – dokładne. amalgamatem. dobrze unaczyniony płat. szczególnie w zębach z chorobami przyzębia) wykonywane przez kieszonki. MTA. cynku z eugenolem) • bezpośrednio przed zabiegiem . słaby wgląd w pole operacyjne.najczęściej cięcie łukowate Partscha(półkoliste z podstawą w sklepieniu przedsionka a wypukłością w kierunku łuku zębowego) przydatne kiedy musimy wyciąć przetokę.Cięcie Reinmollera są historyczne.012mg/ml – większa anemizacja) • Cięcie .po odcięciu wierzchołka korzenia ujście kanału poszerza się odwróconym stożkiem . Adaptic. nieestetyczne powstanie schodka po zabiegu. pod kontrolą wzroku.cięcie Neumanna-( poziome o przebiegu girlandowatym wzdłuż brzegu dziąsła z 2 cięciami pionowymi w kierunku podstawy płata. kompozytem np. dobry dostęp i widoczność. nieestetyczne . Oszczędza przyzębie. by jego powierzchnia była zrównana z powierzchnią przekroju resekowanego zęba • Wypełnienie kanału na kilka dni przed zabiegiem może powodować niebezpieczne powikłania bakteryjne Technika zabiegu • Znieczulenie nasiękowe.

cięcie kątowe – dla siekaczy przyśrodkowych górnych i dolnych . blizna w sklepieniu przedsionka.poziome – przydziąsłowe. wyrównanie brzegów kostnych • Przepłukania jamy kostnej roztworem soli fizjologicznej • Zszycie szwami nylonowymi. który zahacza o nierówność. śluz – gorsze ukrwienie) Przy resekcji trzonowców górnych – poza cięciem przedsionkowym – nacięcie po drugiej stronie do resekcji korzenia podniebiennego • Odwarstwienie płata śluzówkowo – okostnowego • Lokalizacja wierzchołka korzenia – silne uciśnięcie kości ostrym zgłębnikiem. szwy węzełkowe • Wyłączenie ze zgryzu zęba • Po zabiegu – silny opatrunek z lodem – p/obrzękowo. jedwabnymi. na granicy ruchomej i nieruchomej bł. wzdłuż brzegu dziąsła. resorbowalnymi – usuwane po tygodniu.cięcie Pichlera – gdy resekcja połączona z odbarczeniem torbieli. zębodołowego dolnego • Uszkodzenie blaszki kości podniebiennej – górny boczny siekacz . solcoseryl na ranę. zdjęcie rtg • Otwór w kości na wysokości wierzchołka korzenia (wiertła różyczkowe od małych do coraz większych. szwy pionowe. uwypuklenie wyrostka (Jugom alveolare) wskazuje korzeń. dobra estetyka . by uwidocznić otwór gruszkowaty) • Wtłoczenie wierzchołka korzenia do kanału trzysiecznego • Otwarcie zatoki szczękowej – kły. dłuto po wykonaniu kilku otworów różyczką) lub poszerzenie istniejącego otworu w przypadku zniszczenia kości • Po uwidocznieniu wierzchołka korzenia ścina się go wiertłem różyczkowym lub szczelinowym w 1/3 długości skośnie w wymiarze przednio – tylnym. zapewnia dobry wgląd w pole operacyjne. obfite krwawienie (odwrócone Partscha – wypukłością skierowane do sklepienia przedsionka.. neuralgia) • Uszkodzenie n. ostra łyżeczka. wadą jest zaburzeni unaczynienia płata. aby był widoczny przekrój kanału wypełnionego materiałem • Kikut korzenia nie powinien wystawać ponad dno jamy kostnej • Dokładne wyłyżeczkowanie ziarniny (duża. Parestezje.przedtrzonowe dolne (następstwa – zdrętwienie wargi dolnej. poprzeczne materacowe. z 1 lub 2 cięciami pionowymi. w przedniej części szczęki. dieta półpłynna • Kontrolne zdjęcie rtg – z czasem ubytek kostny zmniejsza się i wypełnia tkanką kostną Powikłania w trakcie zabiegu • Przebicie błony śluzowej nosa przy resekcji siekaczy przyśrodkowych górnych (zapobieganie – odwarstwienie płata tak. przedtrzonowe • Uszkodzenie zęba sąsiedniego • Uszkodzenie nerwu bródkowego .

zazwyczaj śmierć .wew. bł.ogniska rozplemu histiocytów w ukł. sączkowanie) • Krwawienie wczesne lub późne (rzadko) . śluz Zm. ss – rozrost – uszkodzenie narz. torebki torbiel • Pozostawienie w jamie kostnej materiału. skórze.(tętnica bródkowa.pod postacią ostrej posocznicy . pozostawieniu ciał obcych (usunięcie 1 szwu.podwyższony cholesterol we krwi . dzieci do 2-3 r.u niemowląt.kostnym. siateczkowo – śródbłonkowa. tętnica zębodołowa) • rozejście brzegów rany • ból utrzymujący się > 3tyg • torbiel • zapalenie kości • odma 40. Triada objawów : Oczodół – bujanie ziarniny – wytrzesz Przysadka i podwzgórze – uszkodzenie – moczówka prosta Kości czaszki – ubytki .rozplem ziarniniaków z kom. Histiocytoza X . amalgamatu. W kościach – gł. z wtórnymi zaburzeniami gromadzenia lipidów .ż . Choroba Hand – Schullera – Christiana – reticuloendotheliosis chronica.ż Chł>dziew .ukł.. sklepienie czaszki .niedokrwistość niedobarwliwa .nieznana etiologia – zaburzenia przemiany lipidowej 1. wierzchołka Powikłania po zabiegu • Stan zapalny po zakażeniu krwiaka.• Uszkodzenie blaszki wewnętrznej wyrostka zębodół – siekacze dolne • Wypadnięcie resekowanego zęba • Wznowa po niecałkowitym usunięciu ziarniny. tk.szybki przebieg. Choroba Abt – Letterera – Siwe’a – reticuloendotheliosis haemorrhagica acuta .choroba spichrzeniowa – pierwotne zaburzenie ukł. wyłyżeczkowanie jamy kostnej i przepłukanie antyseptykiem. granlomatosis lipoidica u dzieci 6-12r.próba leczenia hormonami kory nadnerczy 2. narz.

kieszonki. niebolesne bez obj zapalenia . węzły.rozpoznanie – Bad hist-pat z ziarniny .w obu postaciach – uszkodzenie przyzębia. Przewlekły.pierwsze obj mogą występować w j. rozrostowe zapalenie . cholesterol.szczękowo – dziąsłowa – odwrotnie .przebieg łagodny.obj.ubytki kostne – mogą obejm okol przywierzchołkową.ż m>k 5:1 .hepatosplenomegalia. gardło. obrzęk .obj ogólne : ból głowy.torbielowate przejaśnienia przy wierzch zdrowych zębów .najłagodniejszy 20-30r. owalne nieregulne przejaśnienia . dobry stan ogólny .leczenie – chemioterapia . wykrywane przypadkowo na rtg.brak odczynu okostnowego -1.obraz torbieli obejm zęby/ z dala od nich . rozchwianie zębów . Ziarniniak kwasochłonny – granuloma eosynophilicum .u.kości – owalne/okrągłe wielokomorowe ubytki . zaczerwienienie.5.hormony/ przeszczep przysadki 3. przetaczanie krwi . żebra.okrągłe. brak obwódki osteosklerotycznej .miejsc – elastyczne wygórowanie. przyszyjkową . niedokrwistość .zmiany wczesne – bezobjawowe. żuchwa. rozpulchnienie dziąseł. stwardniały brzeg bz na obwodzie .ostre granice.małe ziarniniaki – brak obj ogólnych .lub wieloogniskowy . częściej dziąsłowe 2 postaci ziarniniaka . brak apetytu. rozpulchnienie dziąseł.6 . st podgorączkowe . kości szczęk .ziarniniaki imitujące torbiele wypełnione tk ziarninową różową.dziąsłowo – szczękowa – zmiany pierwotnie w dziąśle. trudne do uchwycenia. rzadko przetoki skórne. język.ostry.znaczny zanik wyr zębodół pionowy i poziomy . wypad zębów.gł kości płaskie: czaszka. brunatną – w okol zębów 4.witaminy. trombopenia.zanik wyrostka zębodołowego – obnażenie korzeni. wątroba .powstawanie ziarniniaków histiocytowych – zawierają tyle cholesterolu że przekształca się w kom piankowate .. .leukocytoza. kręgosłup . .na rtg .skóra nie zmieniona. jasny. rozchwianie.zmiany gł w ukł kostnym.ust : obrzęk.naświetlanie ognisk kostnych . limfadenopatia. miednica.większe – ból. wtórnie w głąb wyr zębodół. zapal bł śluz j. rzadziej: płuca. krwawienie. w złamaniach patologicznych kości . podwyższ fosfataza zasadowa. ob.

przypominają fibroblasty Ogniska świeże – dużo kom. napromienianie . osłabieniem. kom olbrzymie . czemu towarzyszy obecność wysięku. Przeciwwskazania do znieczulenia miejscowego 42.mnogie – hormony kory nadnerczy. W początkowej fazie zapalenia ostrego proces zapalny obejmuje tkankę okołowęzłową. Węzeł jest powiększony i bolesny. Dopiero w następnej fazie rozwoju choroby naciek ogranicza się do węzła (wówczas istnieje możliwość wyczucia węzła dotykiem). A) ostre surowicze zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta serosa) Charakteryzuje się wysiękiem surowiczym we wnętrzu węzłów chłonnych. witaminy . wydłużone kom.usunięcie ognisk zakażenia. Przy sprawnym układzie immunologicznym . kom plazmatyczne.zaawansowane czasem resekcja szczęki/żuchwy . ostre zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) Manifestuje się podwyższoną temperaturą ciała połączoną niekiedy z dreszczami. chory uskarża się na ich ból samoistny oraz przy badaniu palpacyjnym.interferon 41. bólem głowy i złym samopoczuciem. W obrazie patomorfologicznym powierzchnia przekroju węzła jest ciemnoczerwona (efekt przekrwienia). W badaniu stwierdza się powiększenie (nawet dziesięciokrotne) węzłów chłonnych. Schorzenia węzłów chłonnych 42. SCHORZENIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH Choroby węzłów chłonnych: • Zapalenie nieswoiste • Zapalenie swoiste • Węzły chłonne powiększone w przebiegu chorób zakaźnych • Powiększone węzły chłonne w ostrej białaczce limfatycznej oraz w ziarnicy złośliwej Zapalenie nieswoiste węzłów chłonnych: 1. młode histiocyty leukocyty gł kwasochł. podskórną i skórę dając obraz nacieku tkanek okolicy węzła.leczenie – pojedyncze ogniska – usunięcie ziarniny . limfocyty. Wskutek narastającego obrzęku tkanki węzłowej konsystencja węzłów jest początkowo elastyczno-miękka. cytostatyk. stąd klinicznie wykazują one miękka konsystencję i są przesuwalne względem otoczenia.Ogniska stare – wł łącznotkank. odp odżywianie. kom Langerhansa.

W procesie ropnym towarzyszy silny rozplem siateczki oraz obfite włóknienie okołowęzłowe i duża ilość neutrofilów. ekstrakcja zęba. elastyczno-twarde. Wydzielina patologiczna przedostaje się do okolicznych tkanek. węzły będą jednak trwale powiększone i twarde wskutek obecności bliznowatej tkanki łącznej oraz niebolesne i ruchome względem otoczenia (dlatego pojawiają się trudności diagnostyczne czy opisane cechy przemawiają za przebytym. Ich konsystencja staje się twarda wskutek silnego napięcia łącznotkankowych torebek węzłowych. . mogąc przyczynić się do powstawania ropowicy lub tworzy ograniczony zbiornik ropy z typowymi objawami klinicznymi ropnia danej okolicy. Możliwe jest również. W obrazie histopatologicznym stwierdza się powiększenie grudek chłonnych z dużymi ośrodkami rozmnażania i obrzęk zatok. Nie zawsze zachowana jest ich przesuwalność względem otoczenia. Ta postać zapalenia jest najczęściej objawem diagnostycznym w zębopochodnych procesach zapalnych. że we wczesnym okresie ostrego ropnego zapalenia węzłów jego obraz ulegnie cofnięciu. Leczenie zapaleń węzłów chłonnych: .perilymhadenitis) węzły przestają być przesuwalne względem otoczenia. Węzły są powiększone. 2. co niekiedy może doprowadzić do resorpcji i likwidacji nacieku.w okresie twardego nacieku stosujemy ciepło w postaci kompresu rozgrzewającego. W przypadkach zaniedbanych opróżnienie zawartości zropiałego węzła może nastąpić przez samoistne wytworzenie przetoki. . które są bolesne przy badaniu dotykiem. przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) Może być zejściem procesu ostrego lub ma charakter pierwotny. leukocytoza. W chwili zajęcia przez naciek zapalny tkanek miękkich otaczających węzły (zapalenie okołowęzłowe. czy tez ich obraz świadczy o toczącym się procesie przewlekłym.oraz małej wirulencji i patogenności drobnoustrojów to zapalenie może się cofnąć bez pozostawienia zmian. Torebki węzłów ulegają z czasem zniszczeniu w wyniku działania enzymów proteolitycznych. infekcjami bakteryjnymi lub wirusowymi.usunięcie przyczyny. które w zapaleniu węzłów podżuchwowych jest łatwiejsze do ustalenia niż w zapaleniu węzłów szyjnych. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. a naciek zapalny obejmuje powłoki ciała.objawy ogólne towarzyszące zapaleniu węzłów takie jak podwyższona temperatura ciała. B) ostre ropne zapalenie węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta purulenta) Cechuje się powiększeniem i wzmożoną bolesnością samoistną i palpacyjną zajętego węzła. przyspieszone OB. często przed laty. Np. stanowią wskazania do podania antybiotyku + witaminoterapia .

listeriozy) • Wirusowy (np. później nacięcie i drenaż. Odczynowe odpowiedzi na antygen: • Bakteryjny (np. toksoplazmoza. Ni.zimne „wysychające” okłady we wczesnym stadium zapalenia. mononukleoza zakaźna. amebioza) • Chlamydii • W robaczycach (np. polietylen.. kiły. w stanach zapalnych oraz alergiczno-reaktywnych (polegają na zwiększeniu liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na antygen. oraz hormonalnych np.z chwilą zropienia węzła w jego miejsce powstaje otorbiony ropień. kolagenozach. włośnica. nadczynność tarczycy. choroba reumatyczna. zaburzeniach metabolicznych. odry. Fe. choroby kociego pazura. adenowirusami. w przebiegu gruźlicy węzłów chłonnych. . Powiększenie węzłów potencjalnie nowotworowe: • Limfadenopatia angioimmunoblastyczna Rappaporta • Guz Castlemana 4.fizykoterapia Powiększenie węzłów chłonnych: • odczynowe. W leczeniu zropiały węzeł otwiera się z cięcia skórnego lub wyłuszcza w całości (lymphadenectomia). Powiększenie węzłów w chorobach nowotworowych: . lipidozy) 3. np. różyczka. . krztuśca. salmonelozy. niedoczynność przyssadki mózgowej lub kory nadnerczy) • nowotworowe (pierwotna złośliwa proliferacja limfocytów i/lub makrofagów lub wtórne nacieczenie przerzutowymi komórkami nowotworowymi) PRZYCZYNY POWIĘKSZANIA WĘZŁÓW CHŁONNYCH 1. mikrofilarioza) • Odczynowa hiperplazja w odpowiedzi na antygen nowotworowy 2. płonicy. zakażenia wirusami Herpes. ospa wietrzna) • Grzybiczy (np. Choroby układowe z powiększeniem węzłów: • Autoimmunologiczne (np. cząsteczki metali Cr. toruloza) • Pierwotniaków (np. leiszmanioza. bądź w następstwie powstania nacieku zapalnego bezpośrednio w węźle) • przerostowe (rozwój ziarniniakowej nienowotworowej tkanki w sarkoidozie. blastomikoza. gromadzenie makrofagów w dyslipidemiach. który może przebijać się samoistnie tworząc przetokę. histoplazmoza. cytomegalii. amyloidoza. reumatoidalne zapalenie stawów) • Przeszczep przeciwko gospodarzowi • Choroby alergiczne • Limfadenopatia silikonowa (np. Ba) • Choroby metaboliczne i spichrzeniowe (np. Co.

migdałki. tkanki przyzębia i kości szczęk. hialinizacja po przebytym zakażeniu 6. czerniak.) • Przerost bliznowaty.szyjne karkowe i potyliczne. leki przeciwgorączkowe. mięsak Kaposiego. a w szczególności obejmuje układ chłonny szyi. nasieniak) • Myelofibrosis z metaplazją mieloidalną węzłów chłonnych 5.zwykle bakterie i wirusy. istnieją jednak jednostki chorobowe o charakterze ogólnoustrojowym.Choroby rozrostowe układu limfoblastycznego (chłoniaki) (np. powysiłkowe. penicyliny. w różyczce węzły potyliczne i zauszne. Schorzenie najczęściej lokalizuje się w węzłach chłonnych (zwłaszcza powierzchownych). W zależności od czynnika etiologicznego schorzenie przyjmuje postać gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych (tuberculous lymphadenitis) lub gruźlicy • . tężcowi. niedoczynność k0ory nadnerczy lub przyssadki mózgowej) • Sarkoidoza • Zespół Kawasaki • Przewlekła choroba ziarniniakowa • Choroba Kikushi-Fujimoto • Powiększenie fizjologiczne (np. ospie) • Choroba posurowicza • Polekowe reakcje nieporządane (np. hydralazyna. w przebiegu. np. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych: Czynnikiem etiologicznym mogą być zarówno prątki typowe jak i atypowe. odrze.zauszne i karkowe. zatoki szczękowe. ziarnica złośliwa. Źródłem zakażenia są zazwyczaj chorobowo zmienione zęby. których odczynowo zmienione są charakterystyczne dla nich grupy węzłów chłonnych. chłoniaki złośliwe nieziarnicze) • Białaczki • Histiocytoza z komórkami Langerhansa • Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych (np. nadczynność tarczycy. domięśniowe preparaty żelaza) * Powiększenie węzłów może mieć charakter miejscowy lub uogólniony (obejmuje przynajmniej 2-3 okolice ciała). szczepionki przeciwko gruźlicy. z powodu silnego bólu i emocji. Powiększenie z przyczyn jatrogennych: • Poszczepienne (np. Regionalne powiększenie węzłów sugeruje zwykle miejscowy proces patologiczny. zakażone rany błony śluzowej i skóry. u dzieci do 4rż. sulfonamidy. poposiłkowe. w AIDS. rak. Powiększenie węzłów w okolicy głowy i szyi najczęściej ma charakter odczynowy i powstaje w większości przypadków w odpowiedzi na bodźce zapalne. zwapnienie. W poszczepiennym zapaleniu gruźliczym zakażeniu ulegają najczęściej węzły pachwinowe i pachowe. Inne stany oraz choroby przebiegające z powiększeniem węzłów chłonnych: • Endokrynopatie (np. klindamycyna. w mononukleozie zakaźnej.

W obrębie jemy ustnej ognisko pierwotne może być umiejscowione na dziąśle.atypowej układu chłonnego (nontuberculous mycobacterial lymphadenitis). zajęcie węzłów obwodowych stanowi wówczas tylko jeden z kilku elementów ogólnego zakażenia gruźlicą. a niekiedy karkowych i przydusznych.i krwiopochodnego prątków z ognisk w płucach. pierwotna postać gruźlicy węzłów chłonnych Wrotami zakażenia są zwykle błona śluzowa jamy ustnej i nosowogardłowej. Opisano też przypadek zakażenia jatrogennego po ekstrakcji zęba przez chorego na gruźlicę stomatologa. podniebienia. błonie śluzowej policzka. Stan zapalny tych narządów pojawia się najczęściej w ciągu kilku lat od zakażenia pierwotnego. w jego następstwie przetrwałe w zmianach serowatych prątki zaczynają się aktywnie namnażać. Miejsce wtargnięcia prątków oraz naczynia chłonne i zajęte okoliczne węzły chłonne tworzą tzw. Pojawia się nawet po wielu latach od zakażenia pierwotnego w efekcie jego uaktywnienia. Postać pierwotna rozwija się bezpośrednio po zakażeniu prątkami. bądź kości będących miejscem pierwotnego umiejscowienia prątków i określanego jako ognisko pierwotne. szyjnych głębokich. gruźlica ograniczona. Mogą one przyspieszyć ujawnienie się bezobjawowego dotychczas gruźliczego zakażenia węzła chłonnego. Wtórny proces rozwija się wskutek rozsiewu limfo. 1. 3. węzłów wnęk. Gruźlica wtórna dotyczy natomiast osób uprzednio zakażonych (najczęściej dorosłych) i wykazujących zjawisko odporności w postaci alergii gruźliczej. gruźlica wtórna układu chłonnego Uczynnienie uwarunkowane jest najczęściej lokalnym zaburzeniem odporności. rzadziej spojówka oka oraz skóra (w tym ucha zewnętrznego).tzw. Ze względu na czas pojawienia się objawów chorobowych od chwili zakażenia wyróżnia się pierwotną oraz wtórną (popierwotną) gruźlicę klasyczną węzłów chłonnych. przed pełnym rozwojem zjawisk immunologicznych. jest wyrazem niewykształcenia się odczynów odporności typu komórkowego. zespół pierwotny. 2. gruźlica wieloogniskowa lub uogólniona . zatok obocznych nosa. 4. nadkażenie wewnątrzpochodne. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową. nadobojczykowych. rolę nośnika bakterii przypisuje się najczęściej nieprzygotowanemu mleku. wargi lub w pierścieniu chłonnym Waldeyera. charakterystyczna jest przede wszystkim dla dzieci. a prawdopodobnie nawet torować mu drogę. Przyczyną zaburzeń immunologicznych może być również nadkażenie zewnątrzpochodne prątkami. Gruźlica wtórna jest w tym przypadku wynikiem progresji ogniska pierwotnego do innego i niezmienionego dotychczas chorobowo miejsca. języka. Zwraca się także uwagę na niekorzystny wpływ współistniejących czynnych nieswoistych ognisk okołozębowych. Drogą doprowadzających naczyń chłonnych dochodzi do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych: podżuchwowych. odosobniona lub narządowa Spotykana częściej.

a czasem eozynofilię. wtopienie węzłów. jej początek jest nieuchwytny. Przy braku leczenia węzły dalej się powiększają i zlewają w pakiety o nierównej powierzchni. przebieg łagodny i powolny (lata). Podaje się również możliwość jego częściowego zwapnienia. tzw. W przypadkach współistnienia gruźlicy płuc występuje kaszel i krwioplucie. Ich rozmiękanie jako wynik odczynów nadwrażliwości ze strony gospodarza oraz pojawiający się nawet po kilku miesiącach objaw chełbotania bez cech stanu zapalnego (zimne ropnie) świadczą o bezpostaciowej martwicy skrzepowej węzłów.Spotykana rzadko. Następstwem są deformujące blizny. W zależności od naprzemiennie występujących okresów remisji i zaostrzeń wydobywa się z niej zmienna ilość patologicznej wydzieliny o konsystencji serowatej. niebolesne oraz ruchome względem otoczenia. czasami stwierdza się niewielką bolesność palpacyjną. pocenia nocnego. Możliwość nawrotów choroby po nawet kilkuletnich remisjach wynika z przetrwania prątków znajdujących się w stanie anabiozy w zwapnianych węzłach. Niekiedy pojawiają się niecharakterystyczne objawy ogólne w postaci podwyższenia temperatury ciała. Często jednemu największemu węzłowi towarzyszą znajdujące się wokół niego mniejsze węzły satelitarne. są . dotyczy pojedynczych węzłów. Przy prawidłowej odporności organizmu możliwe jest samowyleczenie na drodze resorpcji zmian zapalnych w węzłach i zagęszczenia. która staje się bolesna i przybiera barwę jaskrawoczerwoną do chwili jej perforacji. W badaniach ogólnych stwierdza się podwyższone OB. 5. Pierwotnie nie są one zrośnięte z otoczeniem. Klinicznie charakteryzuje się to obecnością chełboczącego guza. limfocytozę lub limfocytopenię. podostre gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych Rozpoczyna się nacieczeniem tych struktur oraz ich powolnym oraz umiarkowanym lub dużym powiększeniem. w którym wyczuwa się chrzęst podobny do tarcia przesuwającego się piasku. a nawet do powstania gruźlicy rozpływanej skóry. Wówczas zrastają się one z otoczeniem. otorbienia i zwapnienia lub zwłóknienia mas serowatych. niejednokrotnie zawiera ona żywe prątki. złego samopoczucia. Z czasem proces chorobowy zajmuje kolejne węzły i ponownie dochodzi do opisanej ewolucji cech klinicznych i tworzenia pakietów węzłowych. tzw. W dalszym etapie powstaje długo utrzymująca się lub okresowo unieczynniająca przetoka węzłowo..skórna. 6. później surowiczej oraz ropnej. który przemieszcza się wzdłuż mięśni szyi zgodnie z kierunkiem działania siły ciążenia. Z dalszym upływem czasu dochodzi do bujania tkanki ziarninowej z przetoki. Bardzo często następują dłuższe okresy remisji i nawrotów. Przetoki skórne tworzą się rzadko. Zajęte węzły są miernie powiększone. braku łaknienia i utraty masy ciała oraz postępującego osłabienia. serowacenie jest powolne i długotrwałe. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. a ich konsystencja jest twarda. ma bardzo ciężki przebieg. postać przewlekła gruźlicy Zwana łagodną. Po przetrwaniu torebek węzłowych proces patologiczny obejmuje tkankę podskórną i skórę. serowacenie.

Na ogół nie dochodzi do zajęcia skóry i powstawania rozległych. rozległymi zmianami skórnymi imitującymi zakażenia ropne oraz bolesnym powiększeniem węzłów. występuje w postaci przewlekłego oraz zwykle jednostronnego powiększenia węzłów szyi. w której wykonuje się zabieg chirurgiczny. chirurgiczne lub postępowanie skojarzone • leczenie farmakologiczne: . W wyniku banalnego zakażenia bakteryjnego tych narządów dochodzi do zwiększonej przepuszczalności naturalnych barier.drogą pokarmową lub powietrzną przez zatomizowane cząsteczki wody. Początek choroby jest nagły i charakteryzuje się wysoką gorączką. szpecących blizn. Możliwe jest również nagłe powiększenie węzłów z towarzyszącą tkliwością.w gruźlicy typowej jako jedyna metoda lub leczenie wstępne i jednocześnie osłona. a następnie kontynuuje się podawanie chemioterapeutyków (samodzielnego postępowania chirurgicznego nie wykonuje się) . najczęściej podżuchwowych. Treść pobrana ze zmienionego węzła niejednokrotnie zawiera żywe prątki. często z wydobywającymi się drobnymi zwapnianymi masami lub tkanką martwiczą. długotrwale sączące. Dzieci w wieku 2-3 lat wskutek zaniedbań higienicznych często wprowadzają sobie prątki atypowe do jamy ustnej gdzie mogą one kolonizować migdałki. dorośli zaś głównie w przebiegu AIDS. O przebytym procesie gruźliczym mogą świadczyć zwapnienia pojedynczych węzłów. W przypadku obfitego serowacenia może dojść do powstania ropnia opadowego. rozmiękaniu i zropieniu (gorący ropień). ale też dobrego efektu kosmetycznego • leczenie farmakologiczne. po czym dochodzi do zwapnienia zajętych węzłów. które szybko ulegają serowaceniu. 7. w efekcie czego mikobakterie przedostają się do węzłów wywołując w nich stan zapalny. nagłego masywnego rozsiewu ogólnoustrojowego (prosówkowego) drogą naczyń krwionośnych. Opisany obraz chorobowy może utrzymywać się nawet do roku. a nawet przerwaniem ciągłości ich struktury. Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów: • celem terapii jest uzyskanie nie tylko wyleczenia bez nawrotów choroby. Przebieg schorzenia jest bardziej przewlekły i łagodny niż zakażenia prątkami typowymi. Mikobakterie przedostają się prawdopodobnie przez błonę śluzową jamy ustno-gardłowej oraz spojówkę gałki ocznej odpowiednio. *Obraz kliniczny gruźlicy atypowej węzłów jest podobny do postaci klasycznej. zakażeniu ulegają najczęściej dzieci w wieku 2-8 lat. W badaniu morfologicznym krwi oraz OB nie stwierdza się nieprawidłowości. postać ostra gruźlicy Występuje częściej u dzieci w wyniku niedostatecznej odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego na wtargnięcie prątków i/lub ich następczego. Ta gruźlica może rozwijać się tuż po wtargnięciu wywołujących ją bakterii lub po okresie utajenia. Cechuje się on nieuchwytnym początkiem.małe.

Takie postępowanie zapobiega nawrotom i znacznie skraca czas leczenia pooperacyjnego. pod warunkiem wczesnego rozpoznania i leczenia) . aminoglikozydów i chinolonów. Ewentualne przetoki i blizny usuwa się na chirurgii plastycznej po ustąpieniu choroby.aspiracja zawartości zajętych węzłów dopuszczana w przypadku umiejscowienia procesu patologicznego w pobliżu splotu twarzowego nerwu VII (dekompresja igłowa+ leki przeciwprątkowe w trakcie i po aspiracji) • leczenie dietetyczne i ogólnie wzmacniające 43. które nie doprowadziły do rozległych zmian skórnych. przetokami i szpecącymi bliznami.w węzłowej postaci gruźlicy atypowej sama farmakoterapia nie jest zalecana. . zwapnieniami. . .wyłącznie stosowanie leków przeciwprątkowych gdy są przeciwwskazania do chirurgii: uogólniona limfadenopatia i gruźlica wieloogniskowa.nakłuwanie lub nacinanie zmienionych chorobowo węzłów i łyżeczkowanie mas serowatych . postuluje się jej wdrożenie najwcześniej po drugim zabiegu chirurgicznym wykonanym z powodu nawrotu choroby (wcześniejsze interwencje chirurgiczne bez osłony przeciwprątkowej • leczenie chirurgiczne: .radykalne leczenie gruźlicy typowej obwodowych serowaciejących węzłów. bez chemioterapii przeciwprątkowej.. pojawienia się szczepów opornych lub nietolerancji leku. Zabieg powinien być przeprowadzony w osłonie tuberkulostatyków.zimne ropnie nie powinny być nacinane. a nawet punktowane. tak samo w drugim zabiegu w przypadku nawrotu (dopiero przy kolejnych nawrotach włącza się farmakoterapię) . bądź zmiany podawania drogi podawania leku. Wskazaniem są jednostronne i niezbyt rozległe ogniska gruźlicze. Powinny być one wycięte w całości wraz z zajętymi węzłami. powstaniem przetok i szpecących blizn. Porażenie nerwu VII .gdy brak efektów farmakoterapii przeciwprątkowej .brak efektów terapeutycznych wymaga wprowadzenia np.w gruźlicy atypowej radykalne wycięcie zajętych węzłów. .radykalne operacyjne usunięcie węzłów wraz z wytworzoną przetoką (limfadenektomia) .stosowanie tuberkulostatyków (jako wyłączne i wystarczające w ograniczonych postaciach ostrych. bo wiąże się to z wydłużeniem leczenia.skuteczność farmakoterapii niedostateczna w przypadku zwapnianych węzłów. ropniami opadowymi. .zaleca się punkcję odbarczającą połączoną z przepłukaniem jamy ropnia i miejscowym podaniem leków przeciwprątkowych.

biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do bródki.przez nowotwór ślinianki przyusznej . usuwania nowotworów ślinianki przyusznej. Od splotu odchodzą gałęzie skroniowe. W porażeniu ośrodkowym uszkodzenie nerwu następuje w jego części wewnątrzczaszkowej.ranami postrzałowymi W porażeniu obwodowym nerw ulega uszkodzeniu w odcinku pozamózgowym.guzami mózgu .zapalenie ropne swoiste lub nieswoiste ślinianki przyusznej . Na pewnym odcinku biegnie wspólnie z nerwem pośrednim Wrisberga. Spowodowane jest: . policzkowe. nosi nazwę gałęzi brzeżnej żuchwy.krwotokami podpajęczynówkowymi . Zaopatruje wszystkie mięśnie mimiczne twarzy. Unerwienie korowe górnej części twarzy jest obustronne. splot przyuszniczy (plexus parotideus). Niedowładowi centralnemu towarzyszy z reguły różnie nasilony niedowład połowiczy ciała. a te na mniejsze odgałęzienia tworzące pod płatem powierzchownym przyusznicy. Dokładna znajomość topografii nerwu VII ma duże znaczenie w zabiegach chirurgicznych i nacięciach ropni czy ropowic tej okolicy. niezależnie od wieku. Uszkodzenie ośrodka korowego powoduje niedowład cechujący się porażeniem wyłącznie dolnej części twarzy po stronie przeciwnej.zapalenia kości skalistej. Linie cięć należy wykonywać równolegle do przebiegu gałęzi nerwu.w czasie zabiegów na stawie s-ż lub węzłach chłonnych podżuchwowych. Może być spowodowane: . chociaż częściej u osób starszych. Ośrodek korowy nerwu VII mieści się w dolnej części zakrętu środkowego przedniego. jarzmowe. Najniższy z gałęzi żuchwowych nerw. Na swym przebiegu gałęzie te łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego i rozgałęziają się promieniście. W porażeniu obwodowym nerwu VII występuje niedowład wszystkich mięśni mimicznych połowy twarzy. kąta mostowo-móżdżkowego .Nerw twarzowy (nervus facialis) opuszcza czaszkę przez kanał nerwu twarzowego w piramidzie kości skroniowej i otwór rylcowo-sutkowy.schorzeniami opon mózgowo-rdzeniowych . natomiast unerwienie korowe dolnej części twarzy jest jednostronnie skrzyżowane z przeciwnej półkuli mózgu. nacinania ropni w okolicy przyuszniczo-żwaczowej . a więc z obu półkul mózgowych. jarzmowej i gałęzi żuchwy . resekcji szczęki. Po wyjściu z jamy czaszki przez otwór rylcowo-sutkowy pień nerwu twarzowego dzieli się na część górną i dolną.złamaniami podstawy czaszki .uszkodzeniem nerwu podczas zabiegów operacyjnych ucha środkowego. żuchwowe i gałąź szyjna. Porażenie nerwu twarzowego jest dość powszechna jednostką neurologiczną występującą u obu płci. który prowadzi włókna wydzielnicze i smakowe. aby uniknąć ich uszkodzenia i następowego porażenia.

okłady parafinowe. prostygminę. gdy środek znieczulający zostanie wprowadzony do przestrzeni zażuchwowej. przykurczami. gimnastyka.wirusowe – obecnie najbardziej prawdopodobna przyczyna powodująca obrzęk nerwu twarzowego na jego przebiegu w kanale kostnym .zniesienie ruchów mimicznych połowy twarzy . Pomocne są masaże. Objawy kliniczne : . co umożliwia umiejscowienie uszkodzenia w zależności od objawów klinicznych.- infekcje wirusowe cukrzyca oziębienie tkanek i czynne ogniska infekcji Przemijające porażenie nerwu VII obserwuje się czasem po znieczuleniu przewodowym do otworu żuchwowego. że zaburzona zostaje też funkcja zależna od włókien kontrolujących czynność wydzielniczą ślinianki podjęzykowej i podżuchwowej. Np. Uszkodzenie jeszcze bardziej proksymalnie. witaminy z grupy B. czuciowe i przywspółczulne.alergiczne .idiopatyczne W około 80-85% występuje całkowite wyzdrowienie w ciągu kilku tygodni. Są trzy stopnie porażenia nerwu VII: 1) postać lekka – porażone są tylko mięsnie mimiczne twarzy 2) postać średnia – w nerwie stwierdza się częściową utratę pobudliwości na prąd elektryczny 3) postać ciężka – całkowita utrata pobudliwości na prąd elektryczny z zanikiem mięśni. prowadzi do zaburzeń smakowych w obrębie 2/3 przednich języka. stąd nazwa „a frigore” . Włókna te dołączają się i odłączają na różnych odcinkach przebiegu nerwu. Uszko0dzenie powyżej sprawia. drgawkami. Nerw VII ma charakter mieszany i prowadzi włókna ruchowe. uszkodzenie nerwu w kanale kości skalistej poniżej dojścia struny bębenkowej skutkuje jedynie niedowładem mięśniowym. Przyczyny: . W przypadku porażenia reumatycznego podaje się preparaty salicylowe i steroidy. w okolicy zwoju kolanka. Samoistne porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) Nagle występujący niedowład nerwu narastający w ciągu kilku godzin do pełnego porażenia.tło reumatyczne – dawniej duże znaczenie przypisywano nagłemu oziębieniu. Objawy porażenia zwykle ustępują po zresorbowaniu płynu znieczulającego (po 1 h).„objaw zachodzącego słońca” (objaw Bella) – w czasie próby zamknięcia oka gałka oczna zostaje skierowana ku górze i .

łzy nie odpływają do przewodu nosowo-łzowego. chory nie może unieść wargi górnej i pokazać zębów. co prowadzi do licznych urazów może występować zmniejszone wydzielanie śliny. wysokie lub niskie ustawienie brwi opadnięcie kata ust. w związku z porażeniem części łzowej mięśnia okrężnego oka . wzmożona wrażliwość słuchu na tony niskie zespół „krokodylich łez” – rzadki objaw. Porażenie obwodowe należy różnicować z ośrodkowym. zniesienie doznań smakowych z 2/3 przednich języka. Wiąże się to ze stanami zapalnymi rogówki i spojówki fałdy skórne po stronie porażenia są wygładzone. jak marszczenie czoła. a pozostałe mięśnie mimiczne twarzy tylko przez półkule strony przeciwnej) Próby standardowej oceny niedowładu nerwu VII doprowadziły do opracowania powszechnie obecnie akceptowanej skali House’aBrackmanna. a po stronie zdrowej pogłębiają się wygładzenie czoła. niewyraźnie wymawia zgłoski wargowe. w którym zachowana jest zdolność marszczenia czoła po stronie porażonej (mięśnie czoła unerwione są przez obie półkule mózgu. porażenie SZACUNKO WA FUNKCJA 100 80 60 40 20 0 . poleca się choremu wykonanie szeregu określonych ruchów mimicznych. STOPI EŃ I II III IV V VI OPIS Norma Uszkodzenie niewielkie Uszkodzenie mierne Uszkodzenie średnio ciężkie Uszkodzenie ciężkie Porażenie Normalna funkcja Całkowite zamknięcie przy niewielkim wysiłku Całkowite zamknięcie z wysiłkiem Niecałkowite zamknięcie Niecałkowite zamkniecie Brak ruchu. zaciśnięcie powiek. nie może gwizdać i rozdymać nozdrzy wygładzenie fałdu nosowo-wargowego zwiotczenie mięśnia policzkowego i wpuklanie się błony śluzowej policzka między powierzchnie zgryzowe zębów. lecz spływają po policzku (podczas jedzenia) Badając stan czynnościowy nerwu VII. Asymetria twarzy podczas wykonywania tych ruchów wskazuje niedowłady odpowiednich odcinków nerwu.- częściowo tylko zakryta przez niedomkniętą powiekę górna . wyszczerzenie zębów. zagwizdanie.

a następnie zmniejsza się stopniowo aż do odstawienia po około 2 tygodniach . stosuje się podszycie powieki (tarsorrhaphia).niepowodzenie w uzyskaniu powrotu czynności nerwu VII zmusza do ochrony gałki ocznej przed wysychaniem. Równoczesnie można wykonać kosmetyczne zabiegi korekcyjne. Zalecana nadal jest elektrostymulacja (pobudza mięśnie i przeciwdziała ich zanikowi) .przy znacznym ubytku nerwu można wykonać przeszczep pobrany z nerwu usznego większego. Powikłania zapalne powstają w wyniku zakażenia kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego z chwilą powstania otworu komunikującego z jama . Encortolon (prednizolondziałanie przeciwzapalne. 45. Stosowane dawniej duże dawki wit. ropień) – usunięcie przyczyny. B w okresie rekonwalescencji nie okazały się skuteczne. Utrudnione wyrzynanie zębów ósmych. Tę dawkę utrzymuje się przez 5 dni.jest leczeniem przyczynowym .gdy niedowład wywołuje proces chorobowy (guz.Leczenie: . ograniczając w dużej mierze powstanie zbliznowacenia tkanek) w dawce początkowej 60 mg/dobę.u chorych bez powrotu czynności nerwu VII możliwe jest połączenie w okolicy podżuchwowej początkowej części nerwu podjęzykowego lub dodatkowego z końcową częścią nerwu twarzowego (reinerwacja) Uzyskuje się w ten sposób zaopatrzenie obszaru nerwu twarzowego przez nerw podjęzykowy przy równoczesnym poświęceniu czynności nerwu podjęzykowego . przeciwuczuleniowe.niedowład typu Bella – steroidy np. Zespół utrudnionego wyrzynania zębów mądrości ( dentitio difficilis dentis sapientiae inferioris) dotyczy najczęściej zębów dolnych i wiąże się z zakażeniem kieszonki kieszonki dziąsłowej nad koroną zęba częściowo wyrzniętego. leków przeciwzapalnych . łonowo-pachwinowego i skórnego przedniego uda .w przypadku przerwania ciągłości anatomicznej nerwu w czasie operacji należy wykonać zespolenie pnia nerwu „koniec do końca” . później dawki zmniejszają się do 30 mg/dobę. W celu podciągnięcia kącika ust i tkanek policzka do poziomu strony zdrowej wykonuje się wszczepienie pasm powięzi szerokiej uda. hamuje zapalne odczyny łącznotkankowe. potylicznego mniejszego.w przypadku porażenia obwodowego dużą rolę odgrywa czas rozpoczęcie leczenia. które powinno być podjęte jak najszybciej od momentu wystąpienia pierwszych objawów. Polega ono na podawaniu środków zapobiegających obrzękowi w obrębie kanału nerwu VII.

Pomocne będzie wykonanie zdjęcia rtg. Powstaniu powikłań zapalnych kieszonki dziąsłowej sprzyjają także zmniejszenie ogólnej odporności ustroju. najlepiej pantomogramu. .podwyższoną temperaturą ciała.szczękościskiem . .szerzenie się zakażenia do innych przestrzeni anatomicznych z wystąpieniem nacieków zapalnych. Ząb mądrości przykryty kapturem dziąsłowym wcześnie ulega próchnicy.i zewnątrzustnych. Po kilku dniach ostre objawy ustępują i należy ustalić dalsze postępowanie.zapalnymi powikłaniami torbieli . Leczenie: W ostrych objawach – drenaż kieszonki dziąsłowej dla odpływu zalegającej treści ropnej.zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych . Ropnie mogą wystąpić w przedsionku jamy ustnej. która fizjologicznie oczyszczana jest przez ślinę.zapalenie kości . w okolicy podjęzykowej.zapaleniem ślinianki przyusznej lub podżuchwowej. podżuchwowej.powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych podżuchwowych .zapaleniem okostnej .anginą . Jeżeli kieszonka jest dość szeroka. W przypadku nasilonych objawów ogólnych i miejscowych podaje się antybiotyk lub sulfonamid. przygardłowej.ropniem okołomigdałkowym . a stąd szerzyć się dalej na podstawę czaszki lub do śródpiersia.objawami powikłań zapalenia miazgi tego zęba i zębów sąsiednich lub trzonowych górnych po tej samej stronie . ropni wewnątrz.Ostre objawy zespołu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości należy różnicować z: .wrzodziejące zapalenie dziąseł lub jamy ustnej . ropowicy.silnymi bólami samoistnymi i w czasie połykania promieniującymi do ucha .zapaleniem kości . a także w okolicy pierwszego zęba trzonowego (wzdłuż linii skośnej na tronie żuchwy). zaleganie resztek pokarmowych i rozwój flory bakteryjnej w kieszonce dziąsłowej. Uraz wywołany nagryzaniem przez przeciwstawny ząb powoduje obrzęk śluzówki dziąsła. jak: . skrzydłowo-żuchwowej. W przebiegu utrudnionego wyrzynania dolnego zęba mądrości można często spotkać się z powikłaniami. należy przepłukać ją roztworem antyseptyku i założyć cienki sączek gumowy.ustna po przebiciu się guzka zęba przez dziąsło. Rozwijający się ostry stan zapalny objawia się: . a następnie rozwijająca się zgorzel miazgi może być przyczyną wyżej wymienionych stanów zapalnych. w okolicy zęba mądrości.

co zapobiegnie nawrotom stanów zapalnych. Codziennie przez kilka dni należy sączek zmieniać. Jest to zwykle guz egzofityczny o brodawkowatej powierzchni z niewielką skłonnością do naciekania głębiej leżących tkanek. Naciekanie kości wyrostka zębodołowego szczęki występuje późno i rzadko obserwuję się perforację kości podniebienia. W przypadku naciekania kości ulegają rozchwianiu zęby. Najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale).raka dziąsła górnego (carcinoma gingivae superioris) . Kliniczne i radiologiczne objawy raka szczęki. Może powstać na dziąśle lub na błonie śluzowej bezzębnego wyrostka. Wycięcia dokonuje się skalpelem lub pętlą elektryczną. Jeśli szerzy się w kierunku podniebienia. W tym przypadku można wykonać zabieg wycięcia kieszonki pokrywającej jego koronę (decapuchonnement).nawroty stanów zapalnych .brak miejsca w łuku .Jeżeli ustawienie zęba rokuje prawidłowe wyrznięcie i będzie on przydatny w zgryzie. jest to działanie przeciwzapalne i zapobiegające obkurczaniu się tkanek miękkich. Mogą to być guzy egzo. Ta postać cechuje się większą inwazyjnością i wywołuje rozchwianie zębów. który wtórnie nacieka kość szczęki. to nacieka powierzchownie błonę śluzową.nieprzydatność w zgryzie . Rtg – ubytek cienia o niewyraźnych granicach jako efekt niszczenia kości przez nowotwór. Wskazania do usunięcia zęba stanowią: . rzadko występuje postać brodawkowata. cylindroma). Na bezzębnym wyrostku zębodołowym szczęki umiejscawia się w okolicy zatrzonowcowej.kieszonka kostna poza koroną zęba na zdjęciu rtg w postaci półksiężycowatego przejaśnienia 46. .lub endofityczne. Naciek nowotworowy niszcząc kość wyrostka podniebiennego może perforować dno jamy nosa. Rak szczęki (carcinoma maxillare) stanowi około 90% złośliwych guzów szczęki. następnie gruczolakorak (adenocarcinoma) i oblak (carcinoma adenoides cysticum. odsłaniając koronę zęba do szyjki i zakłada sączek gazowy z kamfenolem i jodoformem. Rak dziąsła górnego przedstawia się zwykle w postaci niebolesnego głębokiego owrzodzenia nieregularnego kształtu o wzniesionych i wałowatych brzegach. kwalifikuje się go do pozostawienia. Nieco inny przebieg wykazuje rak umiejscowiony na uzębionym wyrostku zębodołowym okolicy kła. Wyróżnia się: .raka zatoki szczękowej (carcinoma sinus maxillaris).zgorzel miazgi lub ropne zapalenie .

powodując nasilenie bólów głowy. ograniczony obrzęk przyśrodkowej części dolnej powieki oraz łzawienie. Przerzuty występują w węzłach zagardłowych. Wzrost ku górze – przerastanie dna oczodołu z przemieszczeniem gałki ocznej. W zaawansowanych przypadkach powstają przetoki do jamy ustnej. a zębodół stopniowo wypełnia tkanka nowotworowa. Przerwanie blaszki papierowatej i wnikanie guza do oczodołu powoduje wytrzeszcze gałki ocznej do przodu i do boku. Rak wywodzący się z zachyłku jarzmowego rozrasta się ku górze do oczodołu i ku bokowi do dołu podskroniowego. Po usunięciu zęba jako domniemanej przyczyny dolegliwości.Rak wychodzący ze śluzówki zatoki szczękowej początkowo rozwija się w zamkniętej puszce kostnej. powstać może połączenie z zatoką szczękową. W razie naciekania kości wyrostka zębodołowego i podniebienia występuje rozchwianie zębów. Z czasem powstaje owrzodzenie. Dłużej trwający ucisk może powodować zanik nerwu wzrokowego. w okolicy skroni i karku. W wypadku rozwijania się guza w kierunku jamy nosowej pojawia się posokowata. Kiedy guz nacieka jamę nosowo-gardłową i kość klinową. Rozprzestrzenianie się nowotworu do dołu skrzydłowo-podniebiennego powoduje głównie silne bóle głowy w zakresie II i III gałęzi nerwu trójdzielnego i przykurcz żuchwy. Późnej pojawiają się: upośledzenie drożności i wysięk z nosa. zazwyczaj późne. Objawy kliniczne. wytrzeszczu gałki ocznej do przodu a naciek mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego objawia się postępującym ograniczeniem rozwierania szczęk. nacieczona jest okostna i błona śluzowa podniebienia. złe przyleganie protezy. Następuje uwypuklenie guza ku jamie ustnej. co utrudnia wczesne rozpoznanie. W razie niszczenia przedniej ściany zatoki szczękowej powstaje wyraźne uwypuklenie guza do przedsionka jamy ustnej. niekiedy bóle neuralgiczne w zakresie nerwu podoczodołowego. ograniczeniem jej ruchomości i zaburzeniami widzenia (diplopia). W przypadku raka wywodzącego się z zachyłku sitowego wczesnym objawem są bóle w głębi oczodołu i twarzy oraz przeczulica skóry w przyśrodkowym kącie oka i nasadzie nosa.Guz może uciskać blaszkę kości sitowej i oponę twardą. przeczulicę w tylnej części podniebienia. bezzębne wyrostki zębodołowe ulegają rozdęciu. wytrzeszczem lub uniesieniem ku górze. Naciekanie tylnej ściany zatoki bywa przyczyna silnych bólów neuralgicznych. Wzrost guza ku przyśrodkowej ścianie zatoki powoduje łzawienie na skutek niedrożności kanału nosowo-łzowego. Obrzęk i nacieczenie bocznej części powieki dolnej i tkanek okolicy jarzmowe-skroniowej przy przemieszczeniu gałki ocznej dośrodkowo. bóle występują poza gałką oczną. krwawa lub ropna wydzielina z nosa i niedrożność przewodu nosowego. świadczą o naciekaniu . podżuchwowych i szyjnych. zależą od umiejscowienia i kierunku wzrostu guza.

które stanowią: . Rozpoznanie opiera się na badaniu: . który wychodzi z okolicy anatomicznie sąsiadującej i wtórni nacieka zatokę. zwłaszcza u mężczyzny po 40 roku życia. przewodzie nosowym lub po otwarciu zatoki w operacji rozpoznawczej (antrotomia explorativa).jednostronny wyciek z nosa posokowatej treści z domieszką krwi . Mogą wystąpić objawy radiologiczne w postaci: .rozchwianie górnych zębów . Badanie radiologiczne obejmuje zdjęcia przeglądowe zatok przynosowych (tylno-przednie i boczne) oraz na dół skrzydłowopodniebienny.Możliwe jest również badanie cytologiczne popłuczyn z zatoki otrzymanych drogą nakłucia w przedsionku jamy ustnej lub w przewodzie nosowym.a niekiedy bóle i mrowienie policzka! Krwawienie z nosa. KT.zmniejszonej przejrzystości (powietrzności) zatoki szczękowej .zniszczenia ścian kostnych . z powodu braku znajomości wczesnych objawów raka. podżuchwowych i szyjnych. Do oceny zasięgu nowotworu konieczne jest badanie radiologiczne. NMR.endoskopii zatoki szczękowej .a decydujące znaczenie ma badanie histologiczne.uwidocznienia guza w częściach miękkich W określeniu zasięgu zmian. laryngologiczne i okulistyczne.górno-bocznego sklepienia zatoki szczękowej i skroniowej części oczodołu. . . sitowia i podstawy czaszki oraz dołu skrzydłowo-podniebiennego.wytrzeszcze gałki ocznej . szczególnie w okolicy tylnej ściany zatoki. Za pomocą KT można także rozpoznać nowotwór. zdjęcie pantomograficzne. Drogi chłonne z wyrostka zębodołowego i podniebienia prowadzą do węzłów chłonnych podbródkowych. musi budzić podejrzenie guza zatoki szczękowej.klinicznym . Często rak zatoki szczękowej bywa mylnie rozpoznawany jako jej stan zapalny z wszystkimi tego następstwami. Droga przerzutów z zatoki prowadzi także do węzłów zagardłowych oraz głębokich szyi. a także USG.badaniu rtg . dużą wartość ma KT.rinoskopii przedniej i tylnej .łzawienie . Wycinek do badania można pobrać w przedsionku jamy ustnej.

Im wyższy stopień zaawansowania klinicznego. tym gorsze rokowanie. odległe przerzuty. II – przednio-dolny zewnętrzny. dół skrzydłowopodniebienny) .III – przekracza linię środkową.Badanie NMR pozwala na ustalenie zasięgu naciekania nowotworu oraz na rozpoznanie obecnej w nim czasem strefy powikłania zapalnego. Wskazane jest również wykonanie zdjęć wewnątrzustnych wyrostka zębodołowego szczęki (przylegające i zgryzowe). najrzadziej spotykane są guzy mezostruktury.ściana przednia zatoki bez naciekania tkanek miękkich (2) . bez przekroczenia linii środkowej .IV – rozległe naciekanie sąsiednich okolic. Zatoka w płaszczyźnie strzałkowej podzielona jest na 4 kwadranty linią pozioma i pionową przechodzącą przez środek zatoki. Wg innego podziału topograficznego wprowadzonego przez Bachese’a rozróżnia się guzy suprastruktury – zajmujące strop zatoki szczękowej i naciekające oczodół. III – tylno-górny zewnętrzny. mający znaczenie dla planowania leczenia i rokowania. oczodół. Z kolei płaszczyzna przechodząca przez kąt żuchwy i koniec kości nosowej dzieli zatokę na część górno-tylną i dolno-przednią. komórki sitowe. Klasyfikacja TNM raków zatoki szczękowej: T1 (1) . Szczękowej. Guzy umiejscowione od góry i tyłu rokują gorzej niż położone od dołu i przodu. a pogarsza się w kierunku IV kwadrantu (przejście na sitowie i podstawę czaszki). Podział ten jest prosty i ma praktyczne zastosowanie w leczeniu raka szczęki.nacieczenie błony śluzowej podniebienia i górnego rowka policzkowo-dziąsłowego (3) .I – nowotwór nie przekracza ścian zatoki . W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić: -zapalenie kości szczęk -zapalenie zatoki szczękowej -guzy niezłośliwe Podział kliniczny raka szczęki opiera się na cechach klinicznego zaawansowania nowotworu w stopniach od I do IV: . nacieka sąsiednie okolice (podstawa czaszki. guzy infrastruktury – zajmujące dno zatoki i naciekające podniebienie.dno zatoki T2 (1) .boczna ściana bez nacieczenia mięśni (2) . wprowadził Ohngren.II – przejście poza ściany zatoki.dolna ściana nosowo-zatokowa (3) . Powstają 4 kwadranty: I – przedniodolny wewnętrzny. Najlepiej rokuje umiejscowienie w I kwadrancie. IV – tylno-górny wewnętrzny.nacieczenie oczodołowej ściany bez nacieczenia oczodołu . Topograficzny podział.

nacieczenie zachyłku sitowo-klinowego lub zatoki klinowej (2) . t. pieczenie i mrowienie języka. Głowa żuchwy na powierzchni stawowej przemieszcza się ku tyłowi. czyli n. uszno-skroniowy. metaliczny posmak w ustach.nacieczenie oczodołu (3) _ nacieczenie komórek sitowych bez objęcia przedniego dołu czaszki T4 (1) . Zespoły: Costena.nacieczenie w kierunku przednio-bocznym obejmujące mięśnie. Silne bóle. językowo-gardłowy. Wiadomo. Równocześnie mogą się pojawić: nadmierne wydzielanie śliny. ZESPÓŁ COSTENA (NEURALGIA SSŻ) Etiologia Wg Costena patomechanizm polega na odmiennej mechanice stawów. zaburzenie smaku. poza chrząstkę stawową i ucisku na nerwy i naczynia w sąsiedztwie stawu (n. że nie każdej patologii w ssż towarzysza nerwobóle.nacieczenie przedniego dołu czaszki (3) . Podobnie jak neuralgii nerwu trójdzielnego spowodowana konfliktem naczyniowonerwowym. Objawy Połączenie gałęzi nerwu żuchwowego. może ujawnić się po zabiegu stomatologicznym. uszno-skroniowego z n.T3 (1) . gałki ocznej. Objawy słuchowe powstają w wyniku niedokrwienia błony bębenkowej i części ucha wewnętrznego.nacieczenie jamy nosowej i przejście na druga stronę nosa (4) – zniszczenie wyrostka skrzydłowategoi nacieczenie dołu skrzydłowo-podniebiennego 47. W różnicowaniu należy brać pod uwagę inny mechanizm powstawania . Nerwobólom w zespole Costena towarzyszą objawy osłabienia słuchu i szum w uszach. w okolicy ssż i ucha środkowego i promieniują do bocznej powierzchni języka. szczytu głowy. Wydaje się zatem. bębenkowa). Przyczyna wystąpienia bólów o charakterze neuralgii nie jest jeszcze wyjaśniona. n. skroni. Rozpoznanie Należy różnicować z neuralgią nerwu trójdzielnego. że patologia ssż wyzwala nerwoból jedynie w sytuacji istnienia po temu sprzyjających warunków. W wyniku zmian stawowych zwyrodnieniowych pozapalnych i pourazowych okolicy ssż dochodzi do zaburzeń zgryzowych. Sludera. Hoigne’a. ucha. bóle okolicy ślinianki podżuchwowej i przyusznej. częściej stałe niż napadowe pojawiają się zazwyczaj jednostronnie. Łucji Frey. potylicznym większym poprzez gałęzie skroniowe powierzchowne i połączenia poprzez zwój uszny z nerwem językowym powodują odczuwanie bólu w rozległej strefie. karku oraz ramienia. potylicy. a nawet skórę (2) .

dotykowymi). Drogę parasympatyczną (wydzielniczą) zaczynają te włókna w jądrze ślinowym górnym leżącym w dolnym odcinku mostu. stosując karbamazepinę. Nie jest przeciwwskazaniem do leczenia penycyliną jednakże pacjenci zazwyczaj nie decydują się na dalsze leczenie penycyliną po przeżyciu Hoigne. trójdzielnego. Leczenie Leczenie zespołu Costena polega na skorygowaniu sytuacji prowadzącej do patologii w ssż. Może trwać około 15 minut. fenytoine. Środki te powodują rozszerzenie źrenic z przewagą po stronie zespołu. urojeniami zmysłowymi (słuchowymi. powstający podczas leczenia penicyliną (w postaci zawiesiny wstrzykiwany domięśniowo) w przypadku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej. stanowiącego drogę smakową. Ustępuje samoczynnie. brak reakcji chorego na ucisk gałęzi n. Potwierdzeniem rozpoznania tego zespołu jest próba na anizokorię utajoną.bólów. zespół Ramsaya-Hunta) Zwój kolanka znajduje się w okolicy kolanka nerwu twarzowego. Częstym powodem patologii są wady zgryzu. Etiologia . ZESPÓŁ HUNTA (neuralgia zwoju kolankowego. tzn. Tworzą go włókna czuciowe. silnymi wstrząsami ciała. braki zębów trzonowych i nieodpowiednie oprotezowanie. czyli sympatyczne nerwu pośredniego. huanie) to rzadko występujący zespół objawów neurologicznych. Ponadto pomocne bywa zalecanie fizykoterapii oraz iniekcji dostawowych steroidów. Brak objawów zapaści naczyniowej. czy klonazepam. ZESPÓŁ HOIGNE’A Etiologia Zespół Hoigne (czyt. Badanie to polega na zakropleniu do worka spojówkowego 2% kokainy z dodatkiem adrenaliny. neuralgia nerwu pośredniego. Zaburzenia mózgowe są tu najprawdopodobniej następstwem powstania mikrozatorów mózgowych. Objawy Objawia się panicznym lękiem. natomiast pojawienie się bólu przy ruchu w ssż lub przy ucisku okolicy stawu. halucynacjami. jednakże odczuwalny czas ulega znacznemu wydłużeniu. ból twarzy Hunta. W leczeniu farmakologicznym dobre efekty można uzyskać.

Bóle występują w uchu. pęcherzyki surowicze w uszach. Promieniuje w głąb twarzy. nieprawidłowości anatomicznych nosa. strzelającymi. częściej u kobiet. wyrostka sutkowatego. małżowinie usznej i niekiedy w obrębie podniebienia miękkiego. Porażenie nerwu twarzowego. górne.Przyczyną jest zmiana w zwoju kolanka i nerwie pośrednim. dolne • Nerwy podniebienne • Gałęzie oczodołowe • Gałęzie gardłowe Etiologia Wystąpić może na skutek stanu zapalnego komórek sitowych i zatoki klinowej. do szczęki. . Bywa powikłaniem po infekcji wirusowej. stałymi i napadowymi bólami. NERWOBÓL ZWOJU SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNEGO (ZESPÓŁ SLUDERA) Zwój skrzydłowo – podniebienny tworzą korzenie: – nerwy skrzydłowo – podniebienne czuciowe. – nerw skalisty większy – korzeń przywspółczulny od zwoju kolanka n. ślinienie.VII. wg wykładu w głębi twarzy. korzenia języka i gardła. towarzyszy mu łzawienie. – nerw skalisty głęboki od splotu współczulnego tętnicy szyjnej. zawroty głowy i zaburzenia smaku. szum w uszach. . Wchodzą do zwoju skrzydłowo podniebiennego: • Gałęzie nosowe tylne.leki p/wirusowe. Ból nie jest prowokowany.wg wykładu neurotomia nerwu pośredniego. Występuje w przebiegu półpaśca lub opryszczki okolicy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego. ciał obcych w . co może być potwierdzone przez bezpośrednie pobudzenie zwoju bębenkowego i struny bębenkowej w uchu środkowym. przeszywającymi głęboko w uchu.obwodowa neurektomia powyższych nerwów . w środkowej części zewnętrznego przewodu słuchowego. wysięk z nosa. Leczenie Leczenie: .karbamazepina. Epidemiologia Występuje w III-V dekadzie życia. Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych schorzenia. Objawy Charakteryzuje się silnymi. kłującymi. Wg wykładu promieniują do ucha i karku.

obrzęk policzka. inni autorzy uważają.nosie. Włókna czuciowe zapewniają łączność zwoju skrzydłowopodniebiennego ze zwojem nerwu trójdzielnego przez drugą gałąź – n. dociera do zwoju. Brak dotąd informacji o skojarzeniu zespołu Sludera z konfliktem naczyniowo-nerwowym. że powyższe zmiany powstają w wyniku przewlekłego pobudzenia przywspółczulnego z nadczynnością wydzielniczą błony śluzowej. Wraz z włóknami przywspółczulnymi do zwoju dochodzą włókna współczulne. Odczuwany jest w głębi twarzy. Konsekwencją jest jednostronne. czasami zaczerwienienie twarzy po stronie występowania bólu. Epidemiologia Rzadko występuje. Upośledzenie słuchu występuje w związku z obrzękiem błony wyściełającej ucho środkowe i trąbkę słuchową. czuciowe i ruchowe. W wywiadach z chorymi z neuralgią zwoju skrzydłowopodniebiennego często natrafia się na powikłane zabiegi stomatologiczne w obrębie szczęki lub zabiegi laryngologiczne w zatoce szczękowej.podniebiennego. do tylnej ściany gardła i barku. w okolicy podstawy nosa. Tym samym dochodzi do podrażnienia zwoju skrzydłowo. odczuwanie silnego bólu głęboko w oczodole. podniebienia. Objawy Bogata symptomatologia tej jednostki chorobowej jest następstwem różnorodności funkcji zależnych od zwoju skrzydłowopodniebiennego. Równocześnie występuje napadowe kichanie i światłowstręt. Towarzyszy mu osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia. Stwierdzane u chorych pogrubienie błony śluzowej przez niektórych autorów uważane jest za następstwo przewlekłych procesów zapalnych i przyczynę wystąpienia nerwobólu. Przy schorzeniach zwoju skrzydłowopodniebiennego może dochodzić zatem do zaburzeń funkcji wydzielniczej gruczołów jamy nosowej i częściowo gardła. Rozpoznanie . zatoka szczękowa) i podniebienia. Chorzy skarżą się na uczucie zatkania nosa spowodowane obrzmieniem błony śluzowej. migdałków. sitowiu i zatoce klinowej (gałęzie oczodołowe). Włókna przywspółczulne towarzyszące nerwowi twarzowemu i zmierzające do zwoju skrzydłowo-podniebiennego odgałęziają się od pnia nerwu na wysokości kolanka i tworzą nerw skalisty większy. niedowład podniebienia. guza szczęki. szczękowy. łzawienie. sitowie. w głębi policzka. jamie nosowej i na podniebieniu (gałęzie nosowe i nerw podniebienny większy oraz nerwy podniebienne mniejsze). Ból promieniuje do ucha. wyciek wydzieliny śluzowej z nosa. zatok obocznych nosa (zatoka klinowa. urazów i zaburzeń naczynioruchowych. nowotworów. który – po połączeniu z nerwem skalistym głębokim.

. oraz objawy naczynioruchowe i wydzielnicze.zabiegu operacyjnego (np. uporczywe i nawracające dolegliwości zmusić mogą do wycięcia zwoju z dostępu Caldwella-Luca. W zależności od umiejscowienia i dokuczliwości objawów można stosować blokady nerwu podniebiennego większego 1% lidokainą lub bezpośrednio blokady zwoju skrzydłowo-podniebiennego wykonywane wkłuciem poniżej łuku jarzmowego. że bodźce smakowe wyzwalają działalność wydzielniczą gruczołów potowych i przekrwienie skóry. Najczęstszym powikłaniem jest skierowanie igły do szczeliny oczodołowej dolnej.urazu (najczęściej) lub . Oprócz blokad polecane są leki takie jak przy neuralgii n. Uszkodzenie ich powoduje. . Błędnie ukierunkowany odrost włókien sprawia. Może wystąpić również postać mieszana będąca skojarzeniem zespołu Sludera z neuralgią drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. . Konieczna jest więc stomatologiczna i laryngologiczna ocena zatok obocznych nosa. uszno-skroniowego dochodzi w wyniku: . Zespół Sludera trudno poddaje się leczeniu. usunięcie ślinianki przyusznej).wydzielnicze i naczynioruchowe dla ślinianki.wydzielnicze dla gruczołów potowych oraz . Etiologia Powodem są procesy dot. ślinianki przyusznej. W ostateczności silne. oraz wzmożone ślinienie – szczególnie podczas jedzenia (objawy wegetatywne).V – karbamazepina. fenytoina. Do uszkodzenia n. uszno-skroniowego) Nerw ten zawiera: . ZESPÓŁ ŁUCJI FREY (neuralgia n.zaczerwienienie i pocenie skóry policzka i okolicy skroniowej (często po jedzeniu).Cechy charakterystyczne różnicujące z nerwobólem nerwu trójdzielnego to objawy o charakterze sympatektalgii – uczucia palenia. Leczenie Leczenie jest przyczynowe i zmierza w pierwszym etapie do usunięcia ewentualnego czynnika zapalnego mogącego wywoływać nerwoból.przeczulica skóry tej okolicy. Objawy Do objawów w tym zespole należą: . że włókna nerwowe (odrastające w ciągu 3 do 6 miesięcy) wrastają do skóry oraz jej gruczołów potowych. pieczenia. naczynioruchowe dla skóry.włókna czuciowe. Przy uporczywym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa stosuje się różne środki miejscowo obkurczające śluzówkę.

ząb nadający się do leczenia endodontycznego otwieramy szeroko komorę i wykonujemy zabieg Traunera (zabieg obarczający ropień śródkostny): .sączkowanie } antybiotyków . lub . Leczenie Leczenie polega na: . Postępowanie z zębem przyczynowym procesów ropnych (B117) . OKW . gdy ustąpią objawy zapalenia i zagrożenie szerzenia się przez ciągłość Dzieci: nacięcie ropnia w znieczuleniu ogólnym i usunięcie zęba jednoczasowo 3. .przecięciu (neurotomii) n. palące.+ doustnie antybiotyk u chorych podwyższonym ryzykiem (np.znieczulenie nasiękowe . drenaż (cięcia i przeciwcięcia) 3.. cukrzycą) 2.usunięcie zęba do czasu.ząb wielokorzeniowy usunąć.struny bębenkowej. piekące.ząb przyczynowy.antybiotyki 2.odkłada się do czasu ustąpienie objawów zapalenia 4.jest to doraźny sposób w ostrym stanie .blokadach. Ropowica 1. szczękościsku 4. 48. śluzową i okostną blaszki kostnej na wysokości korzenia (szczytu) co daje odpływ wydzieliny. parzące bóle w okolicy okołomałżowinowej. językowo-gardłowego lub .napadowe.uszno-skroniowego.nawiercanie wiertłem przez bł.przecięciu n.nacięcie ropnia } w 90% bez . który nie nadaje się do leczenia endodontycznego usuwamy . ostre ropne zapalenie tk. powstaje w ten sposób sztuczna przetoka . ustąpienie obrzęku. zębodół zębodół przetokę wyłyżeczkować . usunięcie zęba. .usunięciu blizny będącej przyczyną patologicznych odruchów.czy mleczny czy stały 1.Uformowany ropień Dorośli: . Przewlekłe zakażenie zębopochodne ^ nawracające ropnie ^ przetoki dziąsłowe lub skórne . Naciek i zapalenie okostnej (ostry stan).

kamice ślinianek (sialolitiazy) -sialozy -zespół Sjogrena . Kamica ślinianek (sialolitiazy) 2. Przetoki ślinowe Inny podział : a.popromienne uszkodzenie ślinianek c.. usunięcie zęba + wyłyżeczkowanie przetoki. Schorzenia ślinianek W schorzeniach ślinianek według CAWSONA wyróżniamy : 1. a w ropniach zewnątrzustnych po zmniejszeniu się szczękościsku. 5. Nowotwory 7. zachowawcze W ropniach zewnątrzustnych usunięcie zęba przyczynowego wykonuje się zwykle 2-3dni po nacięciu ropnia ze względu na słabsze działanie środków znieczulających znieczulających kwaśnym środowisku zapalnym. Choroby niezapalne: . Zaburzenia czynnościowe (zwiększone. OKW. Wady rozwojowe b.pierwotne zapalenie ślinianek . Zakażenie ogniskowe: .dopiero po zlikwidowaniu stanu zapalnego w osłonie antybiotykowej w podwyższonym ryzyku . Choroby zapalne: . Zapalenia swoiste i nieswoiste 4. zmniejszone lub brak wydzielania śliny) 6.przy „wyciszeniu” choroby ogólnoustrojowej jeśli uległa zaostrzeniu 49. Wady rozwojowe 8. Zwyrodnienia gruczołów ślinowych 5.ząb jednokorzeniowy uzależnione od : obraz RTG tk. Torbiele 3. lecz. resekcja korzenia.

kostniakiem.środki ślinopędne.kolka ślinowa oraz bolesność uciskowa 3. następnie zapalenia. kamica ślinowa. radiologicznego (zdjęcie zgryzowe wewnątrz. Torbiele f. Szczękościsk Leczenie: .fosforanowej. kamieniem żylnym. pantomograficzne). Nowotwory e.lub zewnątrzustne.zachowawcze.W przypadku zapalenia występuje wyciek treści ropnej 5. Zaburzenia w wydzielaniu śliny (brak lub zmniejszone wydzielanie) 4. Urazy Najczęstsze są guzy ślinianek. w zaburzeniach gospodarki wapniowo.rozpoznanie na podstawie: wywiadu. ogniskiem zagęszczenia kości. sialografia . badania klinicznego( w badaniu oburęcznym zewnątrz i wewnątrzustnym można stwierdzić obecność kamienia w przewodzie wyprowadzającym lub zwiększoną spoistość gruczołu). zawiązkiem zęba. bakterii lub ciała obcego stanowiących jądro organiczne) KAMICA ŚLINIANEK Miąższowa Przewodowa . przepchniętym materiałem do wypełnień kanałowych poza wierzchołek ) OBJAWOWA KAMICA ŚLINIANEK: 1. rozkurczowe. przy zapaleniu ostrym ślinianki dodatkowo antybiotyk .badanie radiologiczne: wysycony cień ( należy go różnicować z zwapniałym węzłem chłonnym.gdy występują objawy niedrożności .Nagły obrzęk ślinianki i jej ujścia (szczególnie przy spożywaniu pokarmów kwaśnych i twardych) 2. USG. w chorobach enzymatycznych .flebolitem.ponieważ przewód Whartona ma przebieg kręty .przebieg: bezobjawowy lub objawowy PRZEBIEG Bezobjawowy Objawowy. najczęściej w śliniance podżuchwowej (80-90%).kamica często prowadzi do zapalenia ślinianki ( bo zastój śliny i zakażenia przez przewód wyprowadzający) -kamica ślinianek występuje: w chorobach przytarczyc.gdy brak objawów niedrożności .. przeciwbólowe.bezobjawowe stany zapalne mogą poprzedzać kamicę (w okolicy ogniska zapalnego dochodzi do zagęszczenia śliny o wytrącania złogów mineralnych – fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonych nabłonków. Kamica (sialolithiasis) -najczęstsze schorzenie ślinianek.Silny ból o charakterze napadowym. pozostawionym korzeniem.wtórne zapalenie ślinianek d.

usunięcie kamienia techniką laserową KAMICA MIĄŻSZOWA ŚLINIANKI PODŻUCHWOWEJ: -długotrwały przebieg . Dochodzi do rozrostu komórek nabłonka w przewodach wyprowadzających. gardła.zanikowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.powiększenie gruczołów ślinowych przyusznych wraz zanikiem brodawek ich ujścia . Rozpoznanie: .torbiel zastoinowa 2.ropiń ślinianki 3. pieczenie spojówek. . zmniejsza się wydzielanie śliny. wzrost limfocytów we krwi . zmniejszone wydzielanie łez . Z powodu zaniku tkanki gruczołowej. drenik gumowy zakładamy po zabiegu na około 10 dni.sialoza reumatyczna.przy usuwaniu kamienia usuwa się zmieniony płat lub wycina w całości z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego KAMICA MIĄŻSZOWA PODJĘZYKOWA . stany podgorączkowe.przewlekłe zapalenie wielostawowe Miąższ ślinianki w tej chorobie nacieczony jest komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi.. Gdy kamień leży poniżej zagięcia przewodu to usuwa się go z cięcia zewnątrzustnego podżuchwowego. naciąć śluzówkę i ścianę przewodu nad kamieniem i usunąć kamień.przetoka ślinowa 4. suche zapalenie spojóweki rogówek.bardzo rzadko . przed i za kamieniem zakładamy podkłucia i lejce. wyłuszcza się ją w całości z przewodem podżuchwowym z cięcia w fałdzie szyi.Zespół Sjogrena.wysychanie. Śliniankę podżuchwową usuwa się z cięcia zewnątrzustnego wraz z kamieniem .usunięcie kamienia pod kontrolą endoskopu .nawracający odczyn zapalny Te objawy są wskazaniem do usunięcia ślinianki. w etiologii odgrywają rolę czynniki autoimmunologiczne OBJAWY: -ogólne osłabienie.suchość w gardle i jamie ustnej . po zabiegu zaleca się środki ślino pędne i do płukania jamy ustnej.zanikowe zapalenie gruczołów skóry i zmniejszone wydzielanie potu .obraz kliniczny . nosa .chirurgiczne w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym należy zlokalizować kamień w przewodzie. podwyższone OB. KAMICA MIĄŻSZOWA PRZYUSZNICY .marskość ślinianki ( stan przednowotworowy ) STANY ZWYRODNIENIOWE GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH 1.leczymy wyłuszczając śliniankę POWIKŁANIA KAMICY: 1.

fizykoterapia ZABURZENIA WYDZIELANIA ŚLINY.być może wczesna faza zespołu Sjogrena??? Objawy: .z zespołem Mikulicza i Heerfordta .obustronne powiększenie gruczołów ślinowych.w przebiegu zapaleń błony śluzowej jamy ustnej i gardła.etiologia alergiczna .brak wydzielania śliny na skutek zaniku gruczołów ślinowych po napromieniowaniu Leczenie: trudne . chudnięcie . choroby neurologiczne Ślinotok rzekomy. to kserostomia prawdziwa Np. antyhistaminowe).dyssialia. łzowych i końca języka .objawy ogólne. w zatruciu metalami ciężkimi ( rtęć.pobudzenie zdolności wydzielniczej ślinianek 3.reumatologiczne 2. witaminy A i B1 .z przewlekłym zapaleniem przyusznic Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. środki przeciwgorączkowe . B Rokowanie: -złe Ślinotok prawdziwy.witaminy A. witaminy A i B complex .zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego . stany podgorączkowe.suchość w jamie ustnej -obniżenie odporności organizmu Leczenie: .wzrost immunoglobulin IgG.może być zmniejszone lub zwiększone wydzielanie śliny Sialopoenia. histerii Leczenie: przyczynowe . polekowa suchość jamy ustnej ( atropina. arsen). przy paleniu papierosów Asialia. ołów. IgH Różnicowanie: . choroby gorączkowe.spadek albumin .środki ślino pędne . IgM.porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego Leczenie: -zachowawcze: kortykosteroidy. sialozy. kamica ślinianek.Zespół Heerfordta . jamiste ) . oligosialia. osłabienie.obustronne powiększenie gruczołów ślinowych . Zespół Mikulicza .okulistyczne: sztuczne łzy ..sialografia: zaleganie kontrastu i sialoangiektazje ( punkcikowate. wysychanie błony śluzowej z uczuciem suchości.okulistyczne -neurologiczne .zmniejszenie wydzielanie gruczołów łzowych .w nerwicy wegetatywnej. choroby psychiczne.zmniejszone wydzielanie śliny .

rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne. uraz.stosowanie atropiny (tabl.rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i histopatologiczne . operacja -przebieg długotrwały TWARDY NACIEK OGNISKA ROZMIĘKANIA PRZETOKI .zakażenie może szerzyć się na kość.PROMINICA 2. po wyleczeniu chorego usuwa się chirurgicznie zaciągające blizny i zniekształcenia WADY ROZWOJOWE -rzadkie .chirurgiczne: przeciwwskazane w procesie czynnym kiły.antybiotykoterapia .0005) SWOISTE ZAPALENIA ŚLINIANEK 1.kilaki .najczęściej jako ognisko wtórne .sialografia: jamy o nieregularnych zarysach Leczenie: . 0.głównie w śliniance podżuchwowej .wtórne naciekanie tkanek .przy kile II i III rzędowej .KIŁA PROMIENICA rozlana ograniczona (guz promieniczy.rzadko .swoiste farmakologiczne . czasem usunięcie ślinianki. wycięcie zaciągających blizn KIŁA . mogą ulegać rozmiękaniu i tworzą się przetoki .rozpoznanie: badanie bakteriologiczne i odczynów serologicznych Leczenie: . usunięcie gruźliczaka.osteomyelitis actinomycotica lub promieni czak ..usunąć GRUŹLICA . promieniczak. próba tuberkulinowa Konieczne jest znalezienie ogniska pierwotnego! Leczenie: . a pierwotne znajduje się w płucach lub jako proces zapalny szerzący się drogą naczyń i węzłów chłonnych . promieniczak) -przyczyna: wtórne zakażenie.chirurgiczne: nakłucie lub nacięcie ropnia.GRUŹLICA 3.swoiste farmakologiczne .głównie ślinianki przyuszne .chirurgiczne : opróżnianie zimnych ropni.guz – gruźliczak( tuberculoma) z powiększonymi węzłami chłonnymi.

po czym dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej TORBIEL ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ. więc decyzję o leczeniu operacyjnym należy odroczyć NACZYNIAKI CHŁONNE.operacyjne 1. przeźroczysty).90% włośniczkowe.całkowite wyłuszczenie torbieli.z ukośnego cięcia wzdłuż bocznego brzegu guza wyłuszcza się torbiel na tępo . nerw twarzowy. cienka torebka.TORBIELE ZASTOINOWA . uczucie ciała obcego .powikłaniem może być przetoka ślinowa lub torbiel Miąższ ulega uszkodzeniu na skutek zmiażdżenia ślinianki. miękka spoistość Rozpoznanie: badanie kliniczne. przewody. kulisty twór leżący pod językiem -niebolesny -chełboczący .uszkodzeniu może ulec miąższ. badanie radiologiczne.stosujemy gdy torebka zrasta się z otoczeniem i nie można wyłuszczyć torbieli PRZETOKI WRODZONE. wymagają leczenia operacyjnego URAZY ŚLINIANEK -głównie dotyczą ślinianki przyusznej i podżuchwowej . czerwona masa w okolicy ślinianki przyusznej pojawiająca się około 6 m-ca życia.wycięcie przedniej ściany. który łączy wyściółkę torbieli z błoną śluzowa jamy ustnej.pień lub gałązki .brak objawów. naczyniaki maja tendencję do zanikania około 4-6 roku życia.ŻABKA-RANULA .najczęściej w okolicy ślinianki przyuszniczej i podżuchwowej.częste w śliniankach podjęzykowych .owalny.związane z innymi urazami w okolicy głowy i szyi . .w dużych lub małych gruczołach ślinowych NACZYNIAKI KRWIONOŚNE .przez cienką ścianę i śluzówkę prześwieca niebieskawa zawartość Różnicowanie: z torbielą skórzastą dna jamy ustnej ( po nakłuciu gęsty oleisty płyn i masy łojowe ) Leczenie: . nakłucie ( płyn ciągnący.śliny. USG Leczenie: .charakterystyczny wygląd z przeświecaniem zawartości. wyłuszczenie torebki torbieli 2.(jako zaburzenie rozwojowe I luku skrzelowego). wycięcie przedniej ściany torbieli – marsupializacja. zabieg kończy się założeniem szwu ciągłego. rozpoznawane w pierwszych dwóch latach życia. szybko powiększa się i może mieć postać mnogą.okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się jej górną ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką.

korzeni z miazgą zgorzelinową lecz. osłona antybiotykowa 3. Nadciśnienie: czy leczone.chirurgiczne: odtworzenie ciągłości przewodu.ch. chirurgiczne naczyniowe zespolenia omijające 2.choroby serca .ustalamy wskazani i przeciwskazaia do zabiegu . kłutych.chirurgiczne przy przerwaniu ciągłości pnia lub gałązek ( rekonstrukcja najlepiej 48 godzin po urazie zespolić lub rekonstruować z użyciem nerwu usznego wielkiego lub podjęzykowego) 50.Objawy: ból. sinice.by był po śniadaniu. penetrujących. fizykoterapia ) . Czy choruje na cukrzycę. Czy przyjmuje leki p/ krzepliwe lub ma problemy z krzepliwością. Leczenie: . powiększenie gruczołu.2). do lekarza rodzinnego. wynik INR w dniu zabiegu (norma 0. Założyć dren. zmierzyć.przed planowanym zabiegiem w j. usunięcie części lub w całości ślinianki Należy sprawdzić czy nie doszło do uszkodzenia naczyń! W każdym urazie ślinianki może dojść do uszkodzenia nerwu twarzowego! Leczenie niedowładu nerwu twarzowego: .przeprowadzamy wnikliwy wywiad: 1. Ryzyko zapalenia wsierdzia: sztuczne zastawki. Czy występuje alergia na leki.8-1. Rtg. wady wrodzone. przebyte IZW. najlepiej pantomogram . Pytamy o choroby w celu doboru odpowiedniego znieczulenia . Płytek na mm3 nie usuwamy zęba 4. Przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego (17K.jaskra . tarczycy . zachowawcze . Najczęściej przewody ulegają uszkodzeniu przy urazach bocznych twarzy.ciętych. czy wziął leki. krwiak Należy jak najszybciej zaopatrzyć ranę. ran postrzałowych i jatrogennych. obrzęk. gdy siła urazu pada poniżej linii przeprowadzonej w okolicy między skrawkiem ucha a wargą górną oraz przy pionowych ranach cietych. poniżej 50tys. 55B) W gabinecie: -przede wszystkim kierujemy na bad. Acenokumarol – skierow. > 160/95 mmHg nie usuwamy 5. Przewody ulegają uszkodzeniu najczęściej pod wpływem urazów ostrych.zachowawcze przy stłuczeniach ślinianki ( steroidy. po lekach.nadciśnienie . Jeżeli uraz jest rozległy należy usunąć śliniankę. 6. ustnej konieczna jest sanacja która obejmuje usunięcie kamienia nazębnego.jeśli przyjmuje Sintron. zapobiegnie gromadzeniu śliny i opatrunek uciskowy.

brzusznej :wzdęcie. funkcje sensomotoryczne . uzębienie . porażenia) ( choroby tarczycy.warunki socjalne . Można temu zapobiec odpowiednio przygotowując pacjenta do zabiegu. drgawki. Badania dodatkowe: Większość drobnych zabiegów nie wymaga badań dodatkowych. padaczka. nadciśnienie. rokowania i leczenia przeprowadza chirurg) może być w formie ankiety -warunki pozwalające na prywatność . astma.osłuchiwanie serca i płuc . gruźlica. czynność wątroby i nerek. pokarmy -przyjmowane leki . W przypadku osób nadmiernie nerwowych czy nadpobudliwych dzieci odpowiednie przygotowanie farmakologiczne Zabiegi chirurgiczne nawet rozległe rzadko wpływają niekorzystnie na stan ogólny pacjenta. choroba niedokrwienna serca. ocieplenia skóry W ten sposób oceniamy wstępnie ryzyko operacyjne. zakrzepica. jod. ale niebezpieczeństwo utraty krwi czy choroby współistniejące determinują tę konieczność.neurologiczne: stan świadomości.dotyczy narządów i układów. omdlenia. U zdrowego pacjenta większość jest bezcelowa i nie zmienia postępowania . obrzęki kostek. nerwowy.ocena obwodowych tętnic i żył . Zagrażające powikłania to te bezpośrednio po operacji wynikające z samego zabiegu. (np. wodobrzusze.obciążenia rodzinne . . Kobietę pytamy czy nie jest aktualnie w ciąży 8.alergie – w szczególności na leki i inne np.. płuc.zawód. znieczulenia czy współistniejących chorób.badanie j. hormonalny. oddechowy. oskrzeli. ruchomość stawów s-ż. perystaltyka . zawał. ustnej. cukrzyca inne). wartość ciśnienia tętniczego . Największe wiążą się z upośledzeniem oddychania. na które mogą mieć wpływ leki anestezjologiczne – krążenia.ewentualnych trudności w intubacji – otwieranie j. wilgotności. niewydolność krążenia. problemy z krzepnięciem krwi) (zapal. warunki pracy Badanie przedmiotowe: -pomiar częstości pracy serca.czy był już znieczulany 7. rozedma) (bóle głowy.używki . OCENA STANU OGÓLNEGO Badanie podmiotowe: Wywiad anestezjologiczny: (wywiad dotyczący rozpoznania.przebieg poprzednich operacji i znieczuleń znieczuleń pacjenta i rodziny .ocena sprężystości.

po radioterapii. U osób obciążonych chorobami serca. środki moczopędne. cukrzyca. tkanek miękkich. Nazwa pochodzi od grec. Konsultacje specjalistyczne OCENA NAJWAŻNIEJSZYCH NARZĄDÓW I UKŁADÓW: I układu krążenia II układu oddechowego III układu moczowo-płciowego IV wydzielania wewnętrznego Zgoda pacjenta Pozostawienie na czczo 51. Torbiel-cystis to jamisty twór wysłany nabłonkiem wydzielniczym. U osób obciążonych kardiologicznie ASA III i wyżej rozszerzamy np. koronarografia itp. krzepnięcia . steroidoterapia. zaburz. i K po 55.z. cukrzycą. po radioterapii. krążenia.choroby wątroby. alkoholizm -test ciążowy – możliwość ciąży Inne: nie jest konieczne u każdego pacjenta jedynie ze wskazań Elektrokardiogram: 12 odprowadzeń.koagulogram – choroby wątroby. wypełniony treścią o różnej spoistości i składzie. glikozydy naparstnicy . próby wysiłkowe. składający się z zewnętrznej łącznotkankowej torebki. zaburz. płuc.przewidywana utrata krwi. Słowa kystis-jama lub pęcherz zamknięty ze wszystkich stron. Inne wskazania to przewlekły nikotynizm. zębopochodne. steroidoterapia . przyczyny.Należy zlecać tylko te co mają wpływ na postępowanie – tzw. RTG klatki piersiowej: wskazane przy znieczul. układu krążenia.stężenie glukozy w surowicy krwi – cukrzyca.grupa krwi – przewidywana utrata krwi . elektrokardiogram. rutynowo u M po 45r. badanie rtg klatki piersiowej Badania laboratoryjne: . rutynowo u wszystkich powyżej 60r. Dodatkowo spirometria. leczenie. u młodszych jeśli podejrzenie choroby płuc.stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy krwi – choroby nerek i ukł. podstawowe badania dodatkowe – badania laboratoryjne. niezębopochodne. którą stanowi nabłonek wielowarstwowy płaski .poziom płytek krwi. o ECHO serca. Ogólnym. otoczony torebką.morfologia krwi .ż. choroby nerek. objawy. zaburzenia krzepnięcia -antygen HBS – choroby wątroby. gazometria u chorych chorych przewlekłą niewydolnością oddechową.j. choroby wątroby. nowotwory. cukrzyca. glikozydy naparstnicy . krzepnięcia -stężenie Na i K w surowicy – choroby nerek.+ wiek. choroby krążenia. Ścianę torbieli tworzy mieszek.w. warstwy naczyń krwionośnych i wewnętrznej. Torbiele: kości. alkoholizm -próby wątrobowe . leczonych środkami moczopędnymi i glikozydami naparstnicy.

chirurgiczne usunięcie torbieli. masy złuszczonego nabłonka albo też przydatki skóry. a wielkość . cylindryczny lub migawkowy. Torbiel zwiększa swą objętość w miarę wzrostu ciśnienia płynu i nacisku otaczających tkanek. niekiedy NMR Leczenie: z wyboru. Torbiele mogą tworzyć się w kościach i tkankach miękkich. W tkankach miękkich powstają w wyniku zaburzeń rozwojowych lub zaczopowania przewodu wyprowadzającego gruczołu (torbiel zastoinowa) Rozpoznanie: obraz kliniczny Leczenie zal. Zespół Klippela-Feila= torbiele + wady rozwojowe kręgosłupa i rozszczep podniebienia. które mogą być pochodzenia zębowego ( z nabłonka listewki zębowej. W kościach rozwijają się z pozostałości nabłonka. Rozwojowe 1)zębopochodne -pierwotne -dziąsłowe -zawiązkowe -przyzębne 2)niezębopochodne -przewodu nosowo-podniebiennego -środkowa podniebienia -gałeczkowo-szczękowa -nosowo-wargowa b. od: rodzaj torbieli i jej umiejscowienie. Powikłania torbieli: -zakażenie światła torbieli naśladujące ropień lub rzadziej ropowice -śródkostne mogą powodować złamania patologiczne żuchwy -metaplazja komórkowa w torebce torbieli jako podłoże rozwoju raka (długotrwały przebieg). Torbiele szczęk (kostne) A. bursztynowy lub brunatny. Zawartość torbieli. Nabłonkowe a. narządu szkliwnego) lub pozazębowego (ze szczątków nabłonka w miejscach zrostów kostnych oraz nabłonka kanału nosowo-podniebiennego istniejącego w okresie płodowym) Zespól Gorlina. Zapalne 1)korzeniowa . zakres lub położenie na podstawie rtg lub usg (z nakłuciem torbieli). w zależności od jej rodzaju stanowi płyn przejrzysty. Pindborga i Kramera I.mnogie torbiele kości zębowych + wieloogniskowe zmiany skórne o typie carcinoma basocellulare.wykazujący skłonność do rogowacenia. Torbiel rzekomapseudocystis charakteryzuje się brakiem nabłonka. Dane o rodzaju torbieli na podstawie badania mikroskopowego punktatu lub wycinka. zezłośliwienie nabłonka torbieli PODZIAŁ TORBIELI: Wg.

rtg ( zdj. Treść torbieli poddaje się badaniu bakteriologicznemu (jeśli nie jest zropiały posiewy są jałowe) i cytologicznemu na obecność komórek nowotworowych przy podejrzeniu guza. Ślinowa. Torbieli zębopochodnych. guzami paranowotworowymi i zap.kontrastowe-pomocne zwłaszcza w torbielach szczęk graniczących z zatok. Zropienia torbieli uzyskuje się treść ropna nie zawsze z kryształkami cholesterolu. mikroskopowe. zębodołowy dolny lub podoczodołowy -Rozpoznanie: bad. nakłucie. Kliniczne. zaburzenia czucia przy ucisku na n. warstwowe.albo do światła torbieli). zastoinowa D. z charakterystyczną opalescencją kryształów cholesterolu w przyp.guz. Naskórkowe B. otoczony sklerotyczną obwódką. Torbieli krwotocznej lub naczyniaka. Nienabłonkowe a. zdj. Tętniakowata II. kontrast do jamy torbieli. poniżej 4.kości. Zastoinowe C. zewnątrzustne(pan tomograficzne. Pobranie wycinak jest wskazane w przypadku rozległego rozrzedzenia struktury kostnej.0g/100ml).B. Nakłucie przydatne przy różnicowaniu z guzami torbielopochodnymi. Różnicować z: nowotworami złośliwymi. owalnego lub okrągłego kształtu. -małe torbiele wykrywane przypadkowo w trakcie badania rtg . objawy zapalne. histochemiczne. Krwotoczna b.w zaawansowanych przypadkach. Środkowa szyi TORBIELE SZCZĘK (WEWNĄTRZKOSTNE) Symptomatologia i diagnostyka -początkowo rośnie bezobjawowo -w miarę powiększania się powoduje guz kości. Płyn z torbieli ma barwę od jasnej do bursztynowej i brunatnej. Stosowane bywa bad. Niekiedy w wyniku wtórnego zakażenia otoczka ulega rozessaniu. . Torbiele części miękkich jamy ustnej twarzy i szyi A. przysieczny. Uwzględnić prawidłowe struktury anatomiczne: otwór bródkowy. Zewnątrzustne-przylegające i zgryzowe. dolegliwości bólowe co skłania pacjentów do szukania pomocy u lekarza. niekiedy bad. Boczna szyi E. W przyp. Treść krwawa wskazuje na obecność tzw. przemieszczenie sąsiednich zębów. Decydujące znaczenie dla rozpoznania torbieli ma wynik badania histpat wycinka próbnego lub całego mieszka torbieli. brak oporu kostnego. Mikroskopowe wycinka Rtg: ubytek kości o ostrych granicach. Elektroforetyczne treści ( torbiel rogowaciejąca zawiera mniej białek niż korzeniowa. przeglądowe.

w I etapie. DZIĄSŁOWA. keratocyst Powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych narządu szkliwnego w okresie. złośliwe oraz schorzeniami układowymi. .w szczęce. Różnicowanie: guzy niezłośliwe. które są szczególnie trudne ze względu na cienkość ściany.2x częściej w żuchwie w okolicy 3 trzonowca -ma cienką ścianę i zawiera gęstą. przy niecharakterystycznym dla torbieli płynie uzyskanym z nakłucia. możliwość przemiany w raka płaskonabłonkowego 2) T.lub parakeratozy -na rtg. Lecznie: wyłącznie chirurgiczne tj.ZAWIĄZKOWA. ZĘBOPOCHODNE – cystis odontogenes 1) T. Występuje rzadko. rozmiarów. Szkliwiak).cystis follicularis -związana zwykle z zębem stałym -częściej w żuchwie niż w szczęce -w żuchwie dotyczy gł. Zakażenie można mylnie rozpoznać ropień. Leczenia zależy od: rodzaju torbieli. PIERWOTNA. 8 i II przedtrzonowa . Zależnie od wskazań zabieg ten można wykonać jednoczasowo przez doszczętne wyłuszczenie mieszka torbieli i zszycie rany lub dwuczasowo tj. zap.jedno lub wielokomorowe przejaśnienie -w 60% przypadków ma skłonność do nawrotów po niedoszczętnych zabiegach chirurgicznych.bez otoczki osteosklerotycznej.a następnie wyłuszczenie jej torebki ( nieraz nawet po kilku miesiącach lub latach). płynną treść -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim z cechami orto.korzeniowej) .rozwija się z pozostałości listewki zębowej lub narządu szkliwnego. zapalenie kości. TORBIELE NABŁONKOWE ZĘBOPOCHODNE I NIEZĘBOPOCHODNE: A. gdy nabłonek zębotwórczy nie rozpoczął jeszcze budowy szkliwa. półzłośliwe (gł.odbarczenie (zapobiega wzrostowi ciśnienia płynu i postępowi zaniku kości) torbieli. ale nie wyrzniętym zawiązkiem zębanajczęstsza -wysłana nabłonkiem w-wym płaskim bez cech rogowacenia (te w keratocystis) oraz zazwyczaj brak nacieku zapalnego w ścianie (ten w t.kła i 8 -Rozwija się z resztek nabłonka szkliwnego wyrzynającego się zęba w warstwie komórek gwiaździstych -Wyróżnia się 3 postacie t. lokalizacji. wyłuszczenie mieszka w całości. Wybór met. W przyp.w okresie tworzenia się szkliwa i zębiny 3) torbiel z wykształconym. wykrywana na rtg 3) T.cystis primordialis. Wyłuszczenie musi być doszczętne bo w przeciwieństwie grozi nawrotom. kiedy nie doszło jeszcze do powstawania twardych tkanek zęba 2) torbiel ze szczątkowym zawiązkiem. Zatoki szczękowej lub jej ropniak. możliwości wystąpienia stanu zapalnego oraz wieku i stanu chorego. związkowej w zależności od okresu odontogenezy: 1)torbiel bez zawiązka zęba. ROZWOJOWE T.rozwija się w okresie.

nie dając dolegliwości . a t.zwykle występuje jako chełboczące wygórowanie na dziąśle o barwie niebieskawej -histologicznie ma cechy torbieli zębopochodnej TORBIELE NIEZĘBOPOCHODNE 1) T. PRZEWODU NOSOWO-PODNIEBIENNEGO.pierwotna rozwijająca się z zawiązka zęba nadliczbowego.cystes fissurates powstają gdy dochodzi do nieprawidłowego zrastania się wyrostków szczęk i wszczepienia pomiędzy nie komórek nabłonka -T. boczną jednostronną lub obustronną -różnicowanie: otwór przysieczny (średnica nie przekracza 6mm). torbiel korzeniowa (żywotność zęba i szerokość szpary ozębnej). W zależności od tego z jakiego odcinka kanału powstaje torbiel (nosowego czy podniebiennego) wyścielona jest nabłonkiem jednorzędowym rzęskowym lub w-warstwowym płaskim -na rtg: ubytek utkania kostnego w miejscu otworu trzysiecznego.wyrostka zębodołowego. korzeniowej ( rozdęcie kości. przemieszczenie zębów sąsiednich) -leczenie podobne do lecz.-rozrost nabłonka w postaci cienkich i łączących się ze sobą pasm wymaga różnicowania ze szkliwiakiem -w rtg: ostro odgraniczone przejaśnienie. ŚRODKOWA PODNIEBIENIA i wyrostka zębodołowego szczękicystis mediana palati et proces sus alveolaris maxillae -torbiele szczelinowe. T. Jego resztki w postaci powrózka nabłonkowego mogą stać się przyczyną rozwoju torbieli w kanale przysiecznym lub też w brodawce przysiecznej. torbiel środkowa szczęki. 3) T.środkowa podniebienia może przypominać torbiel kanału trzysiecznego. PRZYZĘBNA .w późniejszym okresie występują objawy kliniczne podobne jak w t.korzeniową. Torbiel bez zawiązka zęba nie zawiera jego struktur -rośnie powoli. t.brodawki przysiecznej (która przez ucisk może powodować resorpcje kości) oraz pokiłowe ubytki kostne podniebienia twardego 2) T.t.cystis ductus nasopalatini -powstaje z resztek kanału nosowo-podniebiennego stanowiącego szerokie połączenie między jamą ustną a nosową w okresie płodowym.cystis globulo-maxillaris . -zależnie od miejsca rozwoju w kanale przysiecznym rozróżnia się torbiel: środkową. kształtu sercowatego wskutek rzutowania się kolca nosowego w formie litery V. wewnątrz którego znajduje się korona zawiązka zęba lub całkowicie wykształcony ząb. wyłuszczenie całej torebki torbieli oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego 4) T. eruption cyst -rozwija się wokół korony wyrzynającego się zęba . t. korzeniowych tj. GAŁECZKOWO-SZCZĘKOWA .cystis parodontalis. Kanał ten zarasta i zanika wkrótce po urodzeniu.

Na wskutek zwyrodnienia wodniczkowego komórek powstaje płyn uciskający równomiernie we wszystkich kierunkach. . -Mieszek torbieli składa się z warstwy zewnętrznej.początkowo nie daje objawów klinicznych i wykrywana jest przypadkowo podczas bad rtg. NOSOWO-WARGOWA. przedsionka nosa. a w torbielach znajdujących się w pobliżu jamy nosowej lub zatoki szczękowej z nabłonkiem cylindrycznym lub migawkowy. co powoduje zanik kości( atrophia e compressione). korzeniowa rozwija się z ziarniniaków nabłonkowych. skrzydełka nosa. bez kryształków cholesterolu -wysłana nabłonkiem cylindrycznym -w przypadku zropienia różnicować z ropniem zębopochodnym lub czyrakiem -leczenie-wyłuszczenie torebki torbieli z cięcia wewnątrz lub zewnątrzustnego wzdłuż skrzydełka nosa.ząb z martwą miazgą tkwiący w świetle torbieli korzeniowej daje w czasie .cystis naso-labialis. Niekiedy trudność w odłuszczeniu torebki od śluzówki nosa B. -T. cystis alae nasi. z gniazd komórek ozębnej (wysepki Malasseza z resztek pochewki Hertwiga) przy współudziale czynnika zakaźnego i urazowego. nie ma jednak połączenia z korzeniami tych zębów -częściej od strony podniebienia niż przedsionka -wyścielona nabłonkiem płaskim lub cylindrycznym 4) T. -dolegliwości bólowe występują w przypadku powikłania zapalnego.-rozwija się w miejscu łączenia się kości międzyszczękowej z kością szczęki. -błona śluzowa nad wygórowaniem nie ma cech zapalnych.z nabłonkiem w-warstwowym płaskim. w okolicy bocznych siekaczy i kłów. -w miarę powiększania objętości powoduje wygórowanie zależnie od umiejscowienia i kierunku wzrostu. tworząc miękkie niebolesne wygórowanie w dnie przedsionka nosa -wypełniona płynem o charakterze śluzowym. mogą wystąpić parestezje w zakresie wargi górnej lub dolnej. ZAPALNE 1)TORBIEL ZAPALNA – cystis inflamatoria lub KORZENIOWA. Między tymi warstwami znajdują się naczynia krwionośne.cystis radicularis -najczęściej spotykana w kościach szczęk -3 krotnie częściej w szczęce niż w żuchwie -istnieje osobnicza skłonność w występowaniu tych torbieli -związana z wierzchołkiem korzenia zęba ze zgorzelinową miazgą.łącznotkankowej z odczynem zapalnym i wewnętrznej. cystis introitu nasi. brak jest bowiem limfatycznego odpływu co jest przyczyną zaburzeń równowagi osmotycznej. rzadziej rozwija się jako torbiel korzeniowa boczna na drodze naturalnego kanalika bocznego lub kanału powstałego po niewłaściwym leczeniu kanałowym ( fausse route). Klestadt’s cyst -surowiczo-śluzowa torbiel rozwijająca się z nabłonkowych wysepek ektodermy bocznej szczeliny nosowej -rośnie powoli.

mięsak Ewinga. śluzak. kostniak. włókniak kostniejący.korzeniowa i zawiązkowa. włókniste torbielowate zwyrodnienie kości. Raczew Powyżej 10mm powinno uważane być za torbiel. przerzut . Różnicowanie z ziarniniakiem prostym. ponadto łyżeczkowanie zębodołu do usunięciu zęba przyczynowego pozwala stwierdzić istnienie zmiany. w zależności od oporów stawianych przez kość w szczęce kształtu kulistego. dając objaw trzeszczenia pergaminowego. Na rtg różnicować też z zapaleniem kości. korzeniowej ubytek cienia stanowi dalszy ciąg szpary ozębnowej. Zdjecia z kontrastem są szczególnie przydatne w przypadku torbieli szczęki graniczącej z zatoką szczękową. W szczęce różnicować z przetoką zatokowo-ustna (przepłukanie) -bad rtg-w zależności od wskazań wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne (przylegające i zgryzowe) oraz zewnątrzustne(przeglądowe z kontrastem) niekiedy tomograficzne.postępujący zanik kości powoduje że staje się ona cienka. Reckinghausena.regularny ubytek cienia z otoczką osteosklerotyczną. rozwija się w zatoce szczękowej i wypełnia z czasem jej światło wynikiem rozrastania się torbieli jest zmiana położenia sąsiednich zębów ze zbieżnym nachyleniem koron -wykrycie t. przetoką tętniczo-żylną. ziarniniak kwasochłonny. co szczególnie należy prześledzić w przypadku torbieli szczeki biorąc pod uwagę zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej.wielokomorowej która powstaje z tkanki nabłonkowej szkliwo twórczej i w wyniku rozrostu nabłonka tworzy kilka jam torbielowych. Szczególnie szkliwak!-zwłaszcza podobny do t. zębopochodny włókniak. Ognisko osteolityczne wg. Wzrost guzów niezłośliwych powoduje stopniową resorpcje korzeni zębów i kości otoczenia. ugina się przy badaniu dotykowym. Rozsunięcie korzeni zębów. torbielowatym i torielą w początkowym okresie rozwoju nie jest pewnie gdyż objawy są podobne. Złośliwe charakt się naciekającym wzrostem. zębiak.uwzględnić guzy złośliwe i wpółzłośliwe.a w żuchwie-owalnego. korona tkwi w jej świetle a korzenie położone są pozatorebkowo. szpiczak. guzem olbrzymiokomórkowym. Dla torbieli korzeniowych może być spotykane w guzach niezłośliwych. Po całkowitym zniszczeniu jednej ze ścian kostnych torbiel uwypukla się do tkanek miękkich i wówczas badaniem dotykowym stwierdza się chełbotanie -Torbiel rozwijająca się nad górnymi siekaczami może rozrastać się w kierunku dna jamy nosowej i spowodować jego zniszczenie -rosnąca ku górze i do boku torbiel uwypukla się na dnie jamy nosowej w postaci wału Gerbera i przemieszcza dolną małżowinę ku górze (objaw Oppikofera) -torbiel w szczęce rosnąc w kierunku najmniejszego oporu kostnego. naczyniakiem. ch. niszczeniem warstwy korowej i nieostrą granicą.Natomiast w torbieli zawiązkowej z wykształconym zębem szyjka zęba otoczona jest torebką torbieli. chrzęstniak. która może się okazać jamą torbieli. W T. -na rtg t. Prawidłowy mieszek otaczający koronę zatrzymanego zęba ma grubość mniejszą niż 1mm. W różnicowaniu rtg. włókniako-nerwiak. a zbieżne nachylenie koron charakt.opukiwania objaw drżenia ( fremissement).korzeniowej jest łatwe tylko w zaawansowanych stanach rozwoju.

dlatego należy wykonać odpowiednio szeroki otwór w kości i utrzymywać go za pomocą protetycznego obturatora. dwuczasowość operacji. Pichlera(przy planowanej resekcji wierzchołka) lub trapezowate. Następnie wycina się część ściany torbieli i przesyła do badania hist-pat. w II-wyłuszczenie torebki torbieli met. możliwość uszkodzenia sąsiednich zębów oraz zły stan ogólny chorego (zabieg mniej obciążający) WGŁOBIENIE TORBIELI. której wyłuszczenie grozi patologicznym złamaniem. aby wytworzony ubytek kostny był równy średnicy jamy torbieli. Wskazaniem do 2czasowego leczenia torbieli nie jest. Najczęściej stosuje się cięcie Partscha. metaplazja nowotworowa. konieczność stosowania obturatora. białe krwinki i kryształki cholesterolu. rak pierwotny i t.raka do kości szczęki. cystectomia. met. W II etapie gdy jama torbieli odpowiednio zmniejszy się i kość odbuduje. Pozwala to na jednoczasowe doszczętne leczenie i zapobiega groźnym powikłaniom tj. Partscha. odwirowany osad zawiera złuszczony nabłonek.DWUCZASOWEJ. możliwość nawrotu po zamknięciu się operacyjnego otworu. metoda Partsch I Polega na przekształceniu torbieli w dodatkowy uchyłek jamy ustnej. WADY. odwarstwia go od podłoża. Jeżeli punktat z torbieli i rtg są niecharakterystyczne to pobrać wycinek próbny w celu ustalenia rozpoznania na podstawie badania hist-pat. Może dawać NAWROTY wskutek zarośnięcia jamy torbieli. ZALETY MET.prostota zabiegu i mała rozległość.exstirpatio. U dzieci konieczne bywa leczenie ortodontyczne ze względu na przemieszczenia i nieprawidłowe położenie zębów przyczynowych i sąsiadujących z torbielą. rozległa torbiel żuchwy. który należy zmieniać przez kilka dni po zabiegu. Stosowana jest tez metoda dwuczasowa: I etap.pozostawienie mieszka torbieli o niewiadomym utkaniu histologicznym. usuwa ścieńczałą blaszkę kostną pokrywającą torebkę torbieli.naskórkową żuchwy. wyłuszcza się pozostałość mieszka i jamę kostną pokrywa się zszytą śluzówka. Płat śluzówkowo-okostnowy zostaje wgłębiony do wnętrza jamy utrzymany za pomocą brzeżnych szwów oraz setonu gazowego przepojonego antyseptykiem. zropienie torbieli. WYŁUSZCZENIE TORBIELI. Leczenie: w torbieli związkowej i korzeniowej jest wyłuszczenie całej torebki oraz usunięcie lub resekcja korzenia zęba przyczynowego. Pobrany z nakłucia płyn z torbieli niezakażonej ma jasnożółtą lub bursztynową barwę i charakterystyczną opalescencję kryształków cholesterolu. a następnie wyłuszcza w całości torebkę torbieli (za pomocą respatora) Całą wyściółkę torbieli . PARTSCH II Po nacięciu i odwarstwieniu płata śluzówkowo-okostnowego (wybór cięcia zależy od warunków w jamie ustnej) wykonuje się otwór w kości lub poszerza już istniejący z powodu zaniku.wgłobienie czy odbarczenie.cystotomia.duża średnica torbieli lecz następujące postacie: niektóre torbiele zębopochodne u dzieci(celem oszczędzenia zawiązka zęba przyczynowego i sąsiednich zębów). torbiel szczęki wpuklająca się do nosa. Wytwarza się płat śluzówkowookostnowy ponad przednią ścianą torbieli.

T. Do utrzymania otworu obarczającego także stosuje się obturator. Zapobieganie. gdy pozostanie cienka blaszka kostna po wgłobieniu lub wyłuszczeniu torbieli. Jama kostna wypełnia się skrzepem. Przy stwierdzeniu rozległej torbieli szczęki WPUKLAJĄCEJ SIĘ DO ZATOKI SZCZĘKOWEJ wskazane jest jej wyłuszczenie oraz otwarcie zatoki celem oceny stanu błony śluzowej. II etap: wyłuszczenie torbieli ostateczne. Modyfikacja Drozdowskiego met. Hist-pat. szczególnie w szczęce. niekiedy konieczne jest usunięcie wszystkich szwów i leczenie w sposób otwarty aż do całkowitego pokrycia ścian kostnych ziarniną -rozejście brzegów rany -złamanie patologiczne żuchwy ( może nastąpić po niewielkim urazie przy dużych torbielach. Metoda ta jest szczególnie wskazana u dzieci. brak wznowy i metaplazji nowotworowej. W przypadku rozległych torbieli zastosowanie mają przeszczepy tkanki kostnej lub chrząstki liofilizowanej. śluzówkę.unieruchomienie żuchwy przed zabiegiem operacyjnym w przypadku rozległych torbieli żuchwy i pozostawienie go na odpowiedni okres po operacji) POWIKŁANIA TORBIELI -zropienie-cystis purulenta może spowodować powstanie ropnia podśluzówkowego. hydroksyapatyt. wyłuszczenie mieszka w całości. Postępowanie. która zazwyczaj ulega przewlekłym stanom zapalnym i wówczas należy wykonać doszczętną operację zatoki sposobem Caldwella-Luca.naciek zapalny otaczających tkanek.należy przesłać do bad.zdjąć szew i przepłukać jamę. DWUCZASOWEJ PARTSCHA: I etap: nie formując płata śluzówkowo-okostnowego. ogranicza zasięg operacji w rozwijającej się kości i ochrania zawiązki zębów. POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU OPERACYJNEGO: -wtłoczenie zęba lub jego korzenia do światła torbieli -uszkodzenie sąsiednich zębów -uszkodzenie pęczka nerwowo-naczyniowego -połączenie z jamą nosową -złamanie żuchwy POWIKŁANIA POOPERACYJNE: -zropienie krwiaka (ból samoistny.. wycina się otwór do jamy torbieli ( mniejszy niż jej średnica) przez wszystkie warstwy łącznie tj. kość i torebkę torbieli. jaka może powstać po wyłuszczeniu torbieli. który ulega stopniowej organizacji i w dalszym przebiegu kostnieniu. wzrost temp.szczęki zropiała . wówczas wykonuje się zabieg z cięcia Partscha. Postępowanie z zębem przyczynowym zależy od warunków miejscowych. biorąc pod uwagę ewentualne zamknięcie przetoki ustno-zatokowej. wieku chorego. Płat śluzówkowo-okostnowy wszywa się w miejsce na głucho. Przy braku zmian chorobowych w śluzówce zatoki należy zatokę wraz z powstałą po wyłuszczeniu torbieli jamą kostną połączyć z dolnym przewodem nosowym do drenażu. Beauvisa lub poziomego. wykonuje się gdy jama kostna odpowiednio się zmniejszy. W przypadku planowanego usunięcia zęba przyczynowego najkorzystniejszym cięciem będzie cięcie trapezowate. ZALETY WYŁUSZCZENIA: jednoczasowość zabiegu. a torbiel do wyłuszczenia. stanu zęba: jeżeli ząb kwalifikuje się do resekcji szczytu korzenia. podskórnego lub zapalenia kości.

martwicą kości gąbczastej wskutek niedokrwienia. guzami zębopochodnymi. samoistnym odczynem alergicznym -wypełniona luźną tkanką łączną z naczyniami włosowatymi. niekiedy z zaznaczonym odczynem osteosklerotycznym na obwodzie -nie przemieszcza korzeni sąsiednich zębów.naczynia włosowate wśród przestrzeni wypełnionych krwią . KRWOTOCZNA. szczególnie guzem Pindborga. Leczenie. resorpcją guzów. -złamania patologiczne żuchwy-najgroźniejsze i rzadkie -zezłośliwienie nabłonka-najczęściej w kierunku szkliwiaka lub raka płaskonabłonkowego TORBIEL RESZTKOWA.cystis residualis -rozwija się w wyniku niedoszczętnego wyłuszczenia mieszka torbieli lub ziarniny po usunięciu zęba. hemosyderyną i komórkami olbrzymimi lub też jest pustą jamą -występuje przeważnie u młodych osób -na rtg: ubytek w kości o nieregularnym.może dawać objawy podobne do ropnego zapal. czy też pozostawienia nie rozpoznanej torbieli po usunięciu zęba przyczynowego TORBIEL GORLINA – calcyfying odontogenic cyst -występuje zwykle w żuchwie. zęby te mają żywą miazgę -różnicować: z innymi torbielami i guzami torbielowatymi -Leczenie: usunięcie jej zawartości i wypełnienie jamy wiórami własnopochodnej kości gąbczastej 2) T.nakłucie lub nacięcie w takim miejscu aby umożliwiało późniejsze uformowanie płata śluzówkowo-okostnowego. powstawanie wiąże się z urazem lub zatorem żylnym bądź rozwojem ziarniniaka olbrzymiokomórkowego naczyniowego -spotykana u ludzi młodych w okolicy kąta żuchwy -w obrazie histologicznym. często z zatrzymanym zębem -różnicowanie: z innymi torbielami. TĘTNIAKOWATA – cystis aneurysmatica -rzadko w kościach szczęk -etiologia-nieznana. Po ustąpieniu objawów zapalnych wykonuje się jej wyłuszczenie mieszka torbieli. ale wyraźnym ograniczeniu.cystis haemorrhagica -jej powstawianie łączone jest z pourazowym krwiakiem wewnątrzkostnym. kwasochłonnej substancji uważanej za materiał zębinopodobny oraz komórki cieniowe z towarzyszącą zwykle obfitą reakcją olbrzymiokomórkową -na rtg: jednokomorowy lub wielokomorowy obraz. Zatoki szczękowej. trepanacji lub usunięcia zęba przyczynowego. wykluczyć szkliwiaka TORBIELE NINABŁONKOWE 1) T. URAZOWA. częściej u osób młodych -wysłana nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym lub wielowarstwowym -charakterystyczne są złogi bezpostaciowej.

śluzowiak -powstają one wskutek zamknięcia przewodu wyprowadzającego gruczołu wydzielniczego. włókniak). urazowy. zastosowaniem przeszczepu kostnego. a w śliniance podżuchwowej i podjęzykowej również kamień ślinowy. Wyglądem z przeświecaniem zawartości. przemieszczoną tarczycą -rozpoznanie: nakłucie i badanie cytologiczne lub przez pobranie wycinka próbnego ze zmiany w kości -Leczenie: wyłuszczenie torebki z dokładnym odpreparowaniem od żuchwy lub kości gnykowej niekiedy z jej resekcją.-na rtg: jednokomorowe przejaśnienie z przegrodami -leczenie: chirurgiczne z ew.cystis e retentione -należy tutaj t. guzami nowotworowymi języka i dna jamy ustnej (np.śluzowej jamy ustnej. ciągnącej się cieczy -klinicznie mają postać różnej wielkości owalnych lub okrągłych guzów rozrastających się wolno i bezboleśnie -stopniowo mogą ograniczać ruchy języka i utrudniać żucie i mowę. 2) T. Zabieg przeprowadza się z dostępu zewnątrz.zastoinowa może występować w bł. jak masy łojowe. obecnością śliny lub śluzu. TWARZY I SZYI 1) TORBIEL NASKÓRKOWA I SKÓRZASTA. przewodu tarczowo-językowego (przy wysokim jej ułożeniu).naskórkowa przypomina torbiele zębopochodne lub guzy torbielowate żuchwy -w tkankach miękkich należy różnicować je z t. włosy.lub wewnątrzustnego. ZASTOINOWA. w zależności od położenia torbieli. co prowadzi do zatrzymania wydzieliny i rozdęcia gruczołu w postaci jamy wypełnionej płynem. w czerwieni wargowej i dużych gruczołach ślinowych (śl. powodować duszność przez nacisk na głośnię -na rtg: t. Lepszy wgląd w pole operacyjne daje dostęp zewnętrzny z cięcia wzdłuż fałdu szyi.cystis epidermalis et dermoidalis -powstaje w wyniku przemieszczenia się zarodkowego naskórka w głąb szczelin rozwojowych -w jamie ustnej występują najczęściej w okolicy podjęzykowej lub podbródkowej i posiadają łączność z kością gnykową lub wewnętrzną powierzchnią trzonu żuchwy -występują również w żuchwie w okolicy kąta i gałęzi żuchwy -charakteryzuje się ścianą zbudowaną z tkanki łącznej wyścieloną nabłonkiem a jej zawartość stanowić mogą różne twory pochodzenia skórnego. naczyniak. Przyczyną niedrożności przewodu może być czynnik zapalny. ślinowa. zęby wśród gęstej. -T. W czasie zabiegu możliwość znacznego krwawienia TORBIELE TKANEK MIĘKKICH JAMY USTNEJ.ślinianki podjęzykowej. Podjęzykowej) -nie dają dolegliwości bólowych jedynie uczucie ciała obcego -cechują się charakt. miękką spoistością . cienką torebką. zagęszczenie śliny. surowiczo-śluzowa.

brak przyczyny zębowej). na którym torbiel ta przedstawia się jako półkolisty słabo wysycony cień (objaw zachodzącego słońca). rozstrzyga nakłucie. na tle przewlekłego stanu zapalnego zamykającego przewód wyprowadzający gruczołu. przezroczysty). z guzami nowotworowymi (regularny kształt) i z polipem zatoki. 2) wycięcie przedniej ściany torbieli tzw. Kliniczne. rzadko występują bóle głowy lub szczęki -rozpoznanie: na podstawie rtg zatok. rzadziej przyusznej. najczęściej zatoce szczękowej.-rozpoznanie: bad. -różnicować z: zębopochodną torbielą (kształt cienia. wargi. Dno torbieli przechodzi w błonę śluzową dna jamy ustnej. ŚLUZOWIAK. najczęściej na dolnej ścianie zatoki szczękowej. rzadziej ślinowego -to miękki.cystis e retentione labii -powstaje z gruczołu śluzowego. Wybór met leczenia zależy od warunków miejscowych i trudności w wyłuszczeniu torebki torbieli po przebytych zapaleniach -Najczęściej występujące torbiele zastoinowe: t.ZASTOINOWA WARGI.z kontrastem w torbieli lub sialografią. Okrężnym cięciem przez największy obwód torbieli wycina się górną jej ścianę na dnie jamy ustnej wraz z przylegającą śluzówką. Uzupełnieniem może być badanie rtg z kontrastem. usg ( w różnicowaniu z przewlekłym zapaleniem i guzami nowotworowymi w torbielach dużych gruczołów ślinowych) -Leczenie: operacyjne tj.ranula -owalny lub kulisty twór pod językiem.przeglądowe.oleistego płynu i mas łojowych -leczenie: całkowite wyłuszczenie lub wycięcie jej przedniej ściany. nakłucie (charakterystyczny płyn ciągnący. które utrudniają jej wyłuszczenie. łatwy do rozpoznania -leczenie: wycięcie lub wyłuszczenie torebki T.mucocoele -jest to torbiel zastoinowa śluzowa powstająca w śluzówce jednej z zatok obocznych nosa. Marsupializacja. starając się nie uszkodzić jej ścian Marsupializacja-wycięcie przedniej ściany torbieli.w przypadku t. . Zabieg kończy założenie szwu ciągłego łączącego wyściółkę torbieli z błoną śluzową jamy ustnej.wykonuje się w przypadku zrostów torebki torbieli z otoczeniem.skórzastą dna jamy ustnej. -rozwija się bezobjawowo. ślinianki podjęzykowej. 1)wyłuszczenie torebki torbieli.ŚLINIANKI PODJĘZYKOWEJ=ŻABKA. Wyłuszczenie-wykonuje się z ukośnego cięcia błony śluzowej wzdłuż bocznego brzegu guza i na tępo wyłuszcza torbiel. bad. t. Rtg (w przypadku podejrzenia torbieli ślinianki podżuchwowej. wyglądem przypominający żabę -przez cienką ścianę i pokrywającą błonę śluzową prześwieca niebieskawo zawartość -różnicować z : t. śluzowiaka zatoki. niewielki guz z przeświecaniem wypełniającej go treści.z kontrastem). chełboczący. śluzowiak zatoki szczękowej T.skórzastej-obecność gęstego. niebolesny.

PRZEWODU TWRCZOWO-JĘZYKOWEGO. BAD> DECYDUJĄCE W ROZPOZNANIU!!! 4)T. zapalenia. poniżej dolnego brzegu lub kąta żuchwy. którego wygląd jest podobny do ropnia podżuchwowego -może sięgać bocznej ściany gardła. T. guzy np. -różnicowanie: powiększona ślinianka podżuchwowa lub przyuszna (zastój śliny.szyjnej wewnętrznej.SKRZELOPOCHODNA. nie wykonywać w stanie zapalnym torbieli. Warthina). ku tyłowi do kręgów szyjnych i podstawy czaszki lub też przylegać do ż. W razie połączenia przetrwałego przewodu tarczowo-językowego ze światłem zewnętrznym powstaje przetoka środkowa szyi -rozpoznanie różnicowe: zależnie od położenia . należy uwzględnić odprysłe ognisko tarczycy (ektopia) w nasadzie języka (tzw wole . od podstawy języka do przedniej powierzchni chrząstki tarczowej -najczęściej w nasadzie języka znacznie go uwypuklając.przydatne w różnicowaniu z guzami ślinianek oraz węzłów chłonnych.w mieszku nabłonek wałeczkowaty. BOCZNA SZYI.-zawartość śluzowi aka w analizie chemicznej wykazuje dużą ilość białka a małą cholesterolu -leczenie: otwarcie zatoki i usunięcie torbieli 3) T.ŚRODKOWA SZYI. cystis branchiogenes -powstaje w wyniku zaburzeń rozwojowych łuków skrzelowych i wpuklenia się nabłonka w głąb mezenchymy -występuje jako kulisty. naczyń. -rozpoznanie: nakłucie i uzyskanie mlecznego płynu lub treści ropnej w stanie zapalnym. zwykle po okresie dojrzałości płciowej -jej ujście znajduje się w krypcie migdałka podniebiennego -pierwszym objawem jest często guz zapalny po przebytej anginie w wyniku zakażenia zawartości torbieli przez jej ujście i zropienia. niebolesny.z towarzyszącymi obajwami ogólnymi i miejscowymi -w czasie bad klinicznego: guz umiejscowiony na przednim brzegu mięśnia MOS. -leczenie: doszczętne wyłuszczenie z wycięciem i podwiązaniem ujścia przy migdałku. przemieszczona tarczyca.uszkodzenie n XI. usg.cystis ductus thyreoglossi. T. Do oceny wielkości – zdjęcie rtg z kontrastem. a nabłonek uległ zwyrodnieniu torbielowemu. -rozwija się w linii pośrodkowej na szyi. skupiska tkanki limfoidalnej w ścianie i włóknista tkanka łączna zwykle bogato unaczyniona. cystis colli mediana -powstaje z przetrwałych z okresu zarodkowego pozostałości przewodu tarczowo-językowego łączącego gruczoł tarczowy z otworem ślepym grzbietu języka. zapalenia nieswoiste i swoiste węzłów chłonnych. po czym zakłada się ssanie czynne Redona. jeżeli nie doszło do jego zamknięcia. Histologiczne. nerwów.płaskonabłonkowego -bad. chełboczący guz w okolicy bocznej szyi. tłuszczak. Powikłanie zabiegu. co doprowadza niekiedy( szczególnie przy zakażeniu) do niedrożności oddechowej. guzy kłębka szyjnego. zezłośliwienie w kierunku r. z cięcia wzdłuż szyi. Badanie cytologiczne na drodze BAC wykazuje komórki nabłonkowe oraz treść białkową.cystis colli lateralis.

t. niekiedy utkaniem gruczołu tarczowego 52. przylegającym do dołka stawowego. Część przednia powierzchni stawowej znajduje się na tylnym zboczu guzka stawowego. Powierzchnię stawową tworzy tylko jej przednia część i tylko ta jest pokryta chrząstką. Ku dołowi przechodzi w szyjkę żuchwy. ropień kości gnykowej -leczenie: wyłuszczenie torbieli i podwiązanie przewodu -bad histologiczne. wklęsłej. Osiągając tu grubość 3-4mm. szczególnie z przodu i z tyłu.językowe). Do boku przechodzi w wyrostek jarzmowy k.części PRZEDNIEJ. Dołek stawowy leży ku przodowi od szczeliny skalisto-bębenkowej.GUZKA STAWOWEGO. Dolna . PODZIAŁ CHORÓB STAWU STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY.jest uwypukleniem kostnym. STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY. podczas gdy tylna część pokryta jest tkanką łączną 3) KRĄŻEK STAWOWY (discus articularis) stanowi owalną płytkę.ANATOMIA.fossa mandibularis . Górna powierzchnia chrząstki w jej przednim odcinku jest wklęsła. guzy przytarczyc i tarczycy.tuberculum articulare DÓŁ ŻUCHWOWY tylko w swej przedniej części obejmującej DOŁEK STAWOWY jest pokryty chrząstką. przebiegającym równolegle do dołka stawowego. Chrząstka jest chrząstką włóknistą! GUZEK STAWOWY.jest wypukłym walcem kostnym. jest wypukła.DOŁU ŻUCHWOWEGO. oddzielona od niego chrząstką stawową. FIZJOLOGIA.articulatio temporomandibularis Tworzą go: 1) Powierzchnia stawowa na kości skroniowej 2) Głowa wyrostka kłykciowego żuchwy 3) Krążek stawowy 4) Torebka stawowa wzmocniona więzadłami 1) POWIERZCHNIA STAWOWA K. wypukłej.skórzastą i naskórkową. Jest cienki w odcinku środkowym. przy ustach ZAMKNIĘTYCH leży na GUZKU stawowym. zbudowaną z tkanki łącznej zbitej.torbiel z nabłonkiem walcowatym lub cylindrycznym. Z przodu oddzielona dość ostrym brzegiem od leżącego poniżej dołka skrzydłowego. skroniowej 2) GŁOWA ŻUCHWY. Tylko w tej części przylega do niej głowa żuchwy. SKRONIOWEJ składa się z : -części TYLNEJ. W odcinku tylnym. Cała głowa leży wewnątrz torebki stawowej. znacznie grubszy w częściach brzeżnych.

Więzadło te napina się przy ruchach żuchwy ku przodowi.powierzchnia chrząstki przylegająca do głowy żuchwy jest wklęsła. Krążek stawowy jest ruchomą panewką dla głowy żuchwy. Oddziela ono śliniankę przyuszną od podżuchwowej. zrośniętym dokoła z krążkiem stawowym. Nie przypisuje się mu większego znaczenia. WIĘZADŁO RYLCOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum stylomandibulare) biegnie od KOŃCA I PRZEDNIEJ POWIERZCHNI WYROSTKA RYLCOWATEGO ukośnie ku przodowi i dołowi przez dół zażuchwowy do TYLNEGO BRZEGU ŻUCHWY W OKOLICY KĄTA ŻUCHWY. skroniowej do szyjki żuchwy. Zapobiega ono nadmiernemu wysuwaniu żuchwy ku przodowi. Niektórych składa się ono z części bocznej i przyśrodkowej. Dzieli on staw na dwa stawy: -górny. Jest ona tak luźna.więzadło rylcowo-żuchwowe WIĘZADŁO KLINOWO-ŻUCHWOWE (ligamentum sphenomandibulare)biegnie od ZEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI KOLCA KLINOWEGO. skroniowej jest prawie kolisty. Przednia część tego więzadła napina się przy przesuwaniu się głowy ku tyłowi. Część przyśrodkowa więzadła jest tylko nieznacznym zgrubieniem ściany torebki. tylna przy maksymalnym przesunięciu ku przodowi. Po jego bocznej powierzchni przebiega tętnica szyjna zewnętrzna. Przyczep torebki na k. Torebka wzmocniona jest WIĘZADŁEM BOCZNYM (ligamentum laterale).chrząstkowo-skroniowy -dolny. stąd rozszerza się ku przodowi i dołowi i przyczepia się do WEWNĘTRZNEJ POWIERZCHNI GAŁĘZI ŻUCHWY. biegnącym od szczeliny skalisto-bębenkowej do szyjki żuchwy. SKRONIOWEJ. od której jest oddzielone przez tętnicę szczękową i jej splot żylny oraz nerw usznoskroniowy.jest luźnym lejkowatym workiem łącznotkankowym. poza tym cienka. auriculotemporalis) . Dolny przyczep otaczający od dołu otwór żuchwy przebiega nad bruzdą żuchwowo-gnykową. ciągnącym się od powierzchni stawowej na k. sięgając ku tyłowi do szczeliny skalisto-bębenkowej. UNERWIENIE: -Tylna i przyśrodkowa część torebki stawu skroniowo-żuchwowego i krążka stawowego unerwiona jest przez nerw USZNO-SKRONIOWY (n. Przyczepia się do PODSTAWY WYROSTKA JARZMOWEGO K. Do więzadła stawu s-ż zalicza się również: -więzadło klinowo-żuchwowe .chrząstkowo-żuchwowy 4) TOREBKA STAWOWA. Więzadło to ogranicza ruchy ku dołowi i bokowi. częściowo przechodzą w wewnętrzną powięź mięśnia przyśrodkowego skrzydłowego. Obejmuje on guzek stawowy. skąd jego włókna biegną ku tyłowi i dołowi i przyczepiają się do BOCZNEJ POWIERZCHNI SZYJKI ŻUCHWY. Silne więzadło znajduje się tylko na bocznej powierzchni stawu. Tu włókna przyczepiają się częściowo do kości. Na żuchwie przyczep obejmuje szyjkę żuchwy z tyłu sięga niżej niż z przodu. że zwichnięcie głowy żuchwy może się odbywać bez przerwania torebki. Ściana torebki jest grubsza z tyłu. Wg.

podczas gdy głowa strony przeciwnej przesuwa się ku przodowi na guzek stawowy. DZIAŁANIE MIĘŚNI NA STAW S-Ż: -ZACIŚNIĘCIE ZĘBÓW USTAWIONYCH W ZWARCIU działają wtedy mięśnie: żwacz. przynajmniej w pierwszej fazie ruchu. ŻWACZOWY (n. massetericus) i N. obraca się na miejscu koło swej osi pionowej. Przy tym ruchu zęby górne i dolne po stronie ruchu pozostają ze sobą w kontakcie. Wysunięcie więc żuchwy jest możliwe po uprzednim jej opuszczeniu.szyjnej zewnętrznej MECHANIKA STAWU S-Ż Ruchy w stawie s-ż odbywają się w 3 kierunkach: -OPUSZCZANIE I UNOSZENIE. Z ustawienia spoczynkowego możliwy jest niewielki ruch żuchwy ku tyłowi przy czym głowa wchodzi głębiej w panewkę RUCHY BOCZNE głowa po stronie. Przy pochylaniu głowy do przodu żuchwa zbliża się do szczęki a przy odchylaniu oddala. PRZY ROZWIERANIU SZCZĘK. WYSUNIĘCIE ŻUCHWY DO PRZODU w płaszczyźnie poziomej przy zachowanym uzębieniu nie jest możliwe. RUCH ŻUCHWY DO TYŁU rozpoczyna się zwykle od ustawienia siekaczy brzegami siecznymi na sobie.SKRONIOWY GŁĘBOKI TYLNY (n. a ruch zawiasowy odbywa się pomiędzy nim a głową żuchwy. UNOSZENIE ŻUCHWY z max opuszczenia. temporalis profundus posteriorir) UNACZYNIENIE: Od t.N.co zmniejsza szerokość rozwarcia jamy ustnej o 1/3. Ruch krążka stawowego ku przodowi odbywa się dzięki temu że część włókien mięśnia skrzydłowego bocznego przyczepia się do torebki. Rozwarcie ust z max wysunięcia żuchwy ku przodowi jest połączone z dalszym ruchem jej głowy do przodu. SZCZĘKOWEJ WEWNĘTRZNEJ I SKRONIOWEJ POWIERZCHOWNEJ.ruchy zawiasowe -WYSUWANIE KU PRZODOWI I COFANIE.-Boczny i przedni odcinek torebki chrząstki unerwiają. odchodzących od t.ruchy saneczkowe bądź ślizgowe -RUCHY BOCZNE. ponieważ po tej stronie głowa wchodzi na guzek. w którą ruch się odbywa. Rozpoczyna się przesunięciem się głowy ze szczytu na podstawę guzka stawowego. Ruchy żuchwy wpływają też na zmianę kształtu światła przewodu usznego zewnętrznego. skroniowy i skrzydłowy przyśrodkowy . Powstaje w ten sposób ruch nożycowy przednich zębów żuchwy względem zębów szczęki. ponieważ dolne siekacze natrafiają na powierzchnię podniebienną siekaczy górnych.ruchy żucia W ustawieniu spoczynkowym stawu s-ż żuchwa jest nieco oddalona od szczęki (napięcie spoczynkowe mięśni utrzymuje żuchwę równoważąc jej ciężar). podczas gdy po stronie przeciwnej oddalają się od siebie.głowa żuchwy przesuwa się pod szczyt guzka stawowego: krążek ślizga się ku PRZODOWI. co można stwierdzić otwierając i zamykając usta po włożeniu palca do przewodu. Dalsze zwieranie szczęk odbywa się jednocześnie przez poślizg głowy żuchwy ku tyłowi i ruch zawiasowy.

Dna jamy ustnej i tylnych włókien m. żuchwowo-gnykowy tej samej strony. GNYKOWEJ. skroniowego pociągają żuchwę ku tyłowi.skrzydłowy boczny LEWY.żwaczy. mostkowo-gnykowego. strony przeciwnej. -UNOSZENIE ŻUCHWY. Konieczne jest przy tym USTALENIE K. PODZIAŁ CHORÓB STAWU: I. Przy silniejszym zwarciu szczęk współpracują mm dna jamy ustnej. ZABURZENIA RUCHOMOŚCI: .NA PRAWO-m. przedniego brzuśca m. skrzydłowych przyśrodkowych i skroniowych. -COFANIE ŻUCHWY. Lock 3) Artropatie neuromięśniowe 4) Zespół bólowy twarzy spowodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji MPDS III. łopatkowognykowego i m. które dochodzi do skutku przez skurcz mięśni: tarczowo-gnykowego. bródkowo-gnykowego. ZAPALENIA: 1) Zapalenie ostre.jest możliwe dzięki działaniu mm. jeżeli ruch ten ma się odbyć z większą siłą to współdziała m.skroniowego. z tym że tylne włókna m. Drogę powrotną wykonują mm.dwubrzuścowego.jest możliwe głównie przez skurcz mięśni nadgnykowych: żuchwowo-gnykowego.-OPUSZCZANIE ŻUCHWY. -RUCHY BOCZNE. ARTROPATIE: 1) Zespół Costena 2) Ostry zespół bólowy z przemieszczeniem chrząstki śródstawowej tzw.arthritis temporomandibularis acuta 2) Zapalenie ostre surowicze 3) Zapalenie ostre ropne 4) Zapalenie przewlekłe 5) Gośćcowe zapalenie 6) Swoiste zapalenie 7) Gruźlicze zapalenie 8) Kiłowe zapalenie 9) Rzeżączkowe zapalenie 10) Promienicze zapalenie II. rylcowo-gnykowego.odbywa się głównie dzięki pracy mm.

OBRAŻENIA SSŻ: 1) Stłuczenie.hypermobilitas 1) Podwichnięcie żuchwy.NIEDOROZWÓJ WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY -PRZEROST WYROSTKA KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY B)NABYTE: -PRZEROST GŁÓWKI .fraktura meniski 4) Złamanie wyrostka kłykciowego.A) NADMIERNA RUCHOMOŚĆ.trismus 2) Przykurcz.luxatio B) OGRANICZENIE RUCHOMOŚCI I UNIERUCHOMIENIE STAWU 1) Szczękościsk.dysodtosis mandibulofacialis -ZESPÓŁ PIERRE’A.ROBINA *POJEDYNCZE: -BRAK.subluxatio mandibulae habitualis 3) Zwichnięcie żuchwy.fraktura proces sus condylaris V.contusio 2) Wylew krwawy.TWARZOWY FRANCESCHETTIEGO.haemarthros 3) Złamanie chrząstki śródstawowej. WADY ROZWOJOWE: A)WRODZONE: *ZŁOŻONE: -ZESPÓŁ ŻUCHWOWO.contractura 3) Zesztywnienie ssż – ankylosis IV. NOWOTWORY: 1) Kostniak 2) Chrzęstniak 3) Kostniakochrzęstniak 4) Włókniakochrzęstniak 5) Maziówczak VI.subluxatio 2) Nawykowe podwichnięcie żuchwy.

skroniowa i potyliczna. odwodzący biegnie zwykle całkowicie w świetle zatoki. okoruchowy.trójdzielnego. wewnątrzczaszkowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. bloczkowy. rozciągając się od szczytu piramidy k. -do zatoki jamistej wpada od PRZODU ŻYŁA OCZNA GÓRNA. Tworzą w ten sposób pierścień otaczający przysadkę. biegnące po stoku i łączące ją ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi. Innymi drogami odpływu krwi są: 1) połączenie za splotami kręgowymi wewnętrznymi przez otwór wielki kości potylicznej za pomocą splotu podstawnego 2) żyły wypustowe. które łączą obydwie zatoki jamiste. a także I i częściowo II gałąź n.sinus cavernosus -Leży obustronnie po bokach siodła tureckiego k. biegnąca po tylnym wolnym brzegu skrzydeł mniejszych. -zatoki jamiste stykają się przyśrodkowo z bocznymi powierzchniami przysadki.trójdzielnego. -przez zatokę jamistą przebiega pierwszy. tzw. gdyż przez nią przechodzi końcowy odcinek tętnicy szyjnej wewnętrznej. -w bocznej ścianie zatoki leży najwyżej n.okoruchowy. -obydwie zatoki jamiste połączone są zespoleniem poprzecznym biegnącym w przednim i tylnym odcinku przepony siodła.n. powstałych wskutek zaniku ścian dzielących poszczególne żyły. -zatoka jamista ma duże znaczenie praktyczne. i ZATOKA KLINOWOCIEMIENIOWA. poniżej I gałąź n. u dorosłych natomiast składają się z zatokowatych przestrzeni. ciemieniowa. które nadają jej charakter ciała jamistego. łączące zatoki opony twardej z żyłami powierzchownymi czaszki . Ma z nią również połączenie ZATOKA SKALISTA DOLNA. odwodzący.bloczkowy. N. Zatoka przechodzi przez ten otwór i jako zwykła żyła wpada do opuszki żyły szyjnej wewnętrznej. -główny kierunek odpływu krwi z zatok żylnych prowadzi do żyły szyjnej wewnętrznej. U dzieci zatoki jamiste stanowią sploty żylne.pod nim n.-NIEDOROZWÓJ GŁÓWKI -JEDNOSTRONNY NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY’ -NADMIERNY PRZEROST WYROSTKA DZIOBIASTEGO LUB KŁYKCIOWEGO ŻUCHWY 53. Zatoki skaliste dolna i górna odprowadzają krew z zatoki jamistej.skroniowej aż do szczeliny oczodołowej górnej.skroniowej. OD TYŁU I BOKU łączą się z nią: ZATOKA SKALISTA GÓRNA biegnąca w swym rowku po górnej krawędzi piramidy k. Również po dolnej powierzchni przysadki biegną żyły. klinowej. biegnąca ku dołowi w kierunku otworu żyły szyjnej. że światło jej jest poprzegradzane licznymi beleczkami łącznotkankowymi. trzy nerwy zaopatrujące mięśnie gałki ocznej tj.trójdzielnego. -różni się ona od innych zatok opony twardej tym.niżej II gałąź n. Krew odpływa z niej również przez żyły splotu podstawnego.zatokę kolistą. ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ZATOKI JAMISTEJ: ZATOKA JAMISTA.

czyraki skóry twarzy (głównie wargi górnej) -objawami zwiastującymi są: . Objawy te są wynikiem zaburzenia odpływu żylnego z oczodołu oraz porażenia nn.światłowstręt . -leczenie: intensywna antybiotykoterapia ( dożylna i dokanałowa). Stanowi to istotny element w diagnostyce różnicowej z powikłaniami oczodołowymi. VI n. Wchodzących do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną tj. 54. czasem z objawami podrażnienia opon mózgowych. Jednocześnie następuje nasilenie objawów miejscowych tj. IV.szyjnej wewnętrznej oplatający t.in. zawiązkowe.3) splot żylny t. którymi mogą być m. unieruchomienie i rozszerzenie źrenic z brakiem reakcji na światło.w pełnym rozwoju zakrzepu zatoki jamistej chory jest w stanie ogólnym ciężkim z objawami ostrego zakażenia gorączką o torze septycznym. PRZYCZYNY POWSTAWANIA TORBIELI: Najczęściej występującymi torbielami są: torbiele nabłonkowe zębopochodne. 50% chorych którzy przeżyli to powikłanie.czaszkowego -w początkowym okresie zakrzepu zatoki jamistej objawy występują po stronie ogniska zakażenia.parestezje twarzy w zakresie unerwienia przez I i II gałąź n. upośledzenie ostrości wzroku jedno.przeczulica . III. korzeniowe oraz zębopochodne. wytrzeszcz i całkowite ograniczenie ruchów gałki ocznej. szyjnej 4) żyła wypustowa otworu owalnego biegnąca przez otwór owalny na podstawę czaszki do splotu żylnego skrzydłowego 5) żyła wypustowa kłykciowa łącząca zatokę esowatą z żyłami powierzchownymi czaszki drogą przez kanał kłykciowy ZAKRZEP ZATOKI JAMISTEJ – thrombus sinus cavernosus -powikłanie ropnych procesów zapalnych tkanek miękkich części twarzowej czaszki. śmiertelność 15-30%. Gdy proces zakrzepowy narasta powstają objawy po stronie przeciwnej. tarcza zastoinowa na dnie oka. zębopochodne procesy ropne tkanek części twarzowej czaszki wywodzące się głównie od zębów górnych oraz ropne zapalenie zatok przynosowych. rozwojowe.lub obustronne bądź ślepota występują u ok. Jest groźnym dla życia powikłaniem. Ponadto objawy ze strony gałki ocznej i oczodołu: obrzęk powiek i spojówki powiekowej i gałkowej. -powstaje wskutek zakrzepów naczyń żylnych łączących zatokę jamistą z ogniskiem zakażenia. lecz. przyczynowe oraz nacięcie i drenaż ognisk ropnych będących punktem wyjścia powikłania. szyjną wewnętrzną i prowadzący na podstawę czaszki przez kanał t. zapalne. V . .obrzęk twarzy w okolicy podoczodołowej i nasady nosa. p/zakrzepowe i wyrównanie stanu ogólnego. Etiopatogeneza torbieli wydaje się nie do końca wyjaśniona i nie wszystkie mechanizmy w ich rozwoju zostały dokładnie prześledzone i poznane. Leczenie miejscowe tj.silne bóle głowy .

Zwiększenie ciśnienia w torbieli jest rezultatem przewlekłego zapalenia mieszka. W ich wnętrzu powstają jamki.i plazmocytów. albuminy. Zaburzenie równowagi tkankowej przy udziale ww reakcji prowadzi do degradacji tkanki kostnej. Płyn torbieli jest barwy od słomkowo złocistej do brunatnej i zawiera złuszczone komórki nabłonka. którego przyrost objętościowy rozrywa jamki. Płyn wypełniający torbiel zawiera komórki nabłonka. Obecnie uważa się że wzrost torbieli następuje przez: • Proliferację komórek nabłonka .W rozwoju zębopochodnej zapalnej torbieli korzeniowej istotną rolę odgrywają dwa czynniki: • Przetrwanie w tkankach około wierzchołkowych nabłonkowych komórek Malasseza • Czynnik infekcyjny. wywołuje zwiększenie ciśnienia osmotycznego we wnętrzu torbieli. fibroblasty.IL-6. Z kolei zębopochodna rozwojowa torbiel zawiązkowa powstaje wskutek zwyrodnienia komórek gwiaździstych narządu szkliwnego. krwinki białe i czerwone. Powodem torbielowatego zwyrodnienia są uraz lub infekcja. Tworzenie się torbieli jest procesem długim i powolnym. albuminy. które z biegiem czasu otacza torebka. otorbioną jamę. W powstawaniu i rozwoju torbieli przypisuje się duże znaczenie metaloproteinazom i produktom bakteryjnym ( endotoksynom. Jego charakterystyczną cechą jest obecność kryształków cholesterolu. globuliny i nukleoproteiny. wytwarzając większą. IL-1) a także keratocyty. TGF . sprzyjając wzrostowi torbieli. będący rezultatem przyrostu produktów rozpadu oraz metabolizmu zmienionych komórek nabłonkowych i zapalnych. nie dochodzi natomiast do rozrostu tkanek tworzących torbiel. osteoblasty. przedostający się zazwyczaj z zakażonej i rozpadającej się miazgi zęba W I fazie – zapoczątkowania rozwoju torbieli. rozrostu nabłonka zbudowanego z komórek Malasseza będących pozostałością narządu szkliwnego W II fazie – powstawania torbieli zapalnej – powstaje ziarniniak. erytrocyty. globuliny i kryształki cholesterolu. leukocyty. Przyrost płynnej substancji wypełniającej wnętrze torbieli powoduje jej powiększenie się. powodując ich zanik przez tzw. Rozrost torbieli prowadzi do ucisku otaczających ją tkanek. Wskutek zwyrodnienia wodniczkowego ( obumierania komórek nabłonka wyściełającego jamki tych początkowo małych torbieli) wytwarza się w nich płyn. reakcją autoimmunologiczną przeciw nabłonkowi w stanie zapalnym. enzymom) a także przypisuje im rolę inicjatorów resorpcji tkanki kostnej. co z kolei uruchamia zapalne cytotoksyny (TNF . płyn opalizuje. tworzących naciek zapalny. komórki naskórka i odpowiednie enzymy.najprawdopodobniej pod wpływem czynnika bakteryjnego dochodzi do proliferacji. Gromadzący się płyn i jego osmotyczne ciśnienie prowadzą do III fazy – wzrostu torbieli. Powstały naciek zapalny składa się głównie z limfo. Atrofię uciskową. Te czynniki mają wywoływać immunologiczną odpowiedź makrofagów i innych komórek. a następnie ziarniniak torbielowaty. Przyrost objętościowy płynu.

raczej względny niedobór insuliny. szybkie narastanie objawów. dochodzi do zaburzeń metabolizmu białek. spowodowane bezwzględnym (upośledzone wytwarzanie insuliny przez komórki B wysp trzustki) lub względnym (zaburzenia wydzielania insuliny albo zmniejszenie reaktywności tkanek obwodowych) niedoborem insuliny. a więc pierwotnych: przewodu szyjnego.i mezodermalnych pozostałości szczelin i łuków skrzelowych.miekkich. dawkowanie leków. skłonność do kwasicy ketonowej. bakteryjne i grzybicze zmiany na skórze i błonach śluzowych. leczenie. postępowanie z chorym na cukrzycę Cukrzyca to schorzenie metaboliczne polegające na niedostatecznym oddziaływaniu insuliny na tkanki docelowe. czyraczność zaburzenia widzenia 3) Cukrzyca ciężarnych U osób ze źłe kontrolowaną cukrzycą: zmiany na błonach śluzowych. Etiopatogeneza T. 2) Typ II insulinooporność.powstają one z przetrwałych resztek nabłonka przewodu tarczowo-językowego 55. spożycia posiłku 2) dobranie czasu i terminu wizyty do pacjenta . poniżej 20 rż.BOCZNE SZYI. TYPY CUKRZYCY 1) typ I :bezwzględny niedobór insuliny polidypsja. U cukrzyków jest zwiększona podatność na infekcje i opóźnione gojenie się ran. T. zapalenie kątów ust gwałtowny przebieg chorób przyzębia. zatoki szyjnej. mogą występować:polidypsja. poliuria. niewydolności nerek. Inny mechanizm powstawania wiąże się z elementami przetrwałego przewodu grasiczogardłowego. nerwobóle.• Gromadzenie produktów komórek ściany torbieli • Różnicę ciśnień we wnętrzu torbieli/ tkankach otaczających torbiel • Przesączanie i wysiękanie z otaczających torebkę torbieli naczyń włosowatych • Wyrównywanie ciśnień ( we wnętrzu/na zewnątrz) na drodze osmozy Torbiele tk. czas podania ostatniej dawki insuliny.boczne szyi mogą powstawać też z elementów tkankowych II kieszonki skrzelowej. Występuje przewlekła hiperglikemia na czczo i lub po posiłkach. owrzodzenia.powstają z ekto.ŚRODKOWEJ SZYI. neuropatii i retinopatii. tłuszczy i węglowodanów. osłabienie.T. poliuria. suchość w jamie ustnej. powiększenie ślinianek przyusznych. powyżej 40 rż przebieg utajony i skąpoobjawowy. spadek masy ciała. wzmożone łaknienie. przewodu skrzelowego i skrzelowo-gardłowego. Powikłania: makro i mikroangiopatia prowadzące do nefropatii. PRZYJMOWANIE PACJENTA Z CUKRZYCĄ 1)dokładny wywiad (typ cukrzycy.

NOWOTWORY: ZATOKI SZCZĘKOWE.5-2mg glukagonu. bóle głowy. ROLA. Zatoki te powstają stosunkowo wcześnie.3)skrócenie do minimum czasu trwania wizyty 4)stosowanie technik sedacji 5)konsultacja z lekarzem prowadzącym przed zabiegiem chirurgicznym 6)osłona antybiotykowa (antybiotyk nie może zawierać cukru w otoczce. Pojemność każdej zatoki wynosi ok. POSTĘPOWANIE HIPOGLIKEMIA Pacjent przytomny : przerwanie zabiegu. podanie doustnie produktów zawierających łatwo przyswajalne węglowodany(1-2 łyżki cukru. 24cm.ANATOMIA. głód. Dno zatoki tworzy wyrostek zębodołowy szczęki. kołatanie serca.hiatus maxillaris. zaburzenia widzenia. Jeśli ściana kostna dna zatoki jest cienka. wezwanie pomocy specjalistycznej Pacjent nieprzytomny tak samo jak przy braku poprawy 56. ZATOKA SZCZĘKOWA- . co tłumaczy ból zębów w niektórych jej procesach zapalnych. zamazanej mowy do zaburzeń świadomości i agresji). drżenie ciała hiperwentylacja. słodka herbata. Rozwór szczękowy. to szczyty korzeni zębów trzonowych i przedtrzonowych mogą być bezpośrednio pokryte błoną śluzową zatoki szczękowej. Symptomy zwiastujące: uczucie zmęczenia. zimne poty. wzmożona potliwość. Rozwór ten jest częściowo pokryty przez sąsiednie kości. osłabienia. ZATOKA SZCZĘKOWA. zmiany charakterologiczne (od nieobecności myślowej. SCHORZENIA ZAPALNE. bladość. monitorowanie czynności życiowych ->poprawa: obserwacja chorego co najmniej przez godzinę. gdyż już w 5m-cu życia płodowego. zębodół kła natomiast leży przed zatoką. parestezje. który łączy zatokę z jamą nosową. -> brak poprawy: podanie dożylne 50% glukozy albo domięśniowo lub podskórnie 0. W ścianie nosowej każdej z tych zatok znajduje się znacznych rozmiarów otwór tzw. umożliwienie pacjentowi zajęcia dogodnej pozycji. W ścianie tylnej zatoki szczękowej biegnie szereg drobnych kanalików którymi przebiegają nerwy i naczynia dla zębów tylnych szczęki. 2. U noworodka mają wielkość ziarna grochu. przyśpieszone tętno. sok owocowy). Do dna zatoki mogą wnikać korzenie zębów trzonowych i przedtrzonowych.8 mmol/l (50mg/dl). można podać Clindamycin mip 7) znieczulenie bez środków obkurczających (adrenalina podnosi poziom cukru oraz ze względu na mikroangiopatię 8)szycie rany po zabiegu ROZPOZNANIE I LECZENIE HIPOGLIKEMII Dochodzi przy spadku glukozy we krwi poniżej ok. zaburzenia koncentracji.sinus maxillares Są jamami mieszczącymi się obustronnie w trzonie szczęki. pełny zaś rozwój osiągają dopiero z chwilą uzyskania uzębienia stałego.

Odłam jarzmowy może przemieścić się do dołu. z łatwością pokonuje granice elastyczności i oporności kostnej słupa w miejscach jego największych wygięć. tj. policzka i skrzydła nosa. 58. Uraz podając na powierzchnię kości jarzmowej. najczęściej prostopadle do słupa jarzmowego Sichera np.57. Ropień okołomigdałkowy a przygardłowy Ropień około migdałkowy(absces sus peritonsillaris) Przyczyny: . 2)asymetria twarzy spowodowana zapadnięciem okolicy licowej 3)zablokowanie wyrostka dziobiastego żuchwy uniemożliwiające jej odwodzenie 4)podwójne widzenie wywołane najczęściej krwiakiem i obrzękiem 5)niedoczulicę obszaru unerwionego przez nerw podoczodołowy OBJAWY Po kilku godzinach obrzmienie i zasinienie powiek nawet do zaciśnięcia szpary powiekowej. Zablokowanie odwodzenia żuchwy. Palpacyjnie cofnięcie i obniżenie wyniosłości jarzmowej i schodek na dolnym brzegu oczodołu.zderzaka” twarzy.(najczęściej do tyłu i dołu) KONSEKWENCJE:1) pseudoptoza (opadanie powieki) statyczna skutek przemieszczenia przyczepu kostnego więzadła bocznego powiek i obniżenia kąta bocznego oka o 312mm. później wybroczyny podspojówkowe i możliwe obniżenie kąta bocznego powiek. skupiającego na sobie większość urazów padających na twarz z boku. które ustępuje po kilku dniach od urazu. Zaburzenia czucia: okolica wargi górnej. złamanie kości jarzmowej Kość jarzmowa odgrywa rolę bocznego . To w konsekwencji prowadzi do klasycznych złamań kości jarzmowej w mechanizmie pośrednim.. Bezpośrednio po urazie krwawienie z nosa oraz podwójne widzenie. w obszarze bocznego i dolnego brzegu oczodołu oraz grzebienia jarzmowo-zębodołowego i łuku jarzmowego. tyłu i przyśrodkowo lub bocznie oraz skręcić wokół osi pionowej i poziomej. uderzenie pięścią. LECZENIE Wskazania bezwzględne do leczenia chirurgicznego: Nieustępujące zaburzenia morfologiczno-czynnościowe i estetyczne ze strony układu wzrokowego Upośledzone odwodzenie żuchwy Względne: Asymetria twarzy spowodowana jej bocznym spłaszczeniem Niedoczulica w obszarze unerwionym przez nerw podoczodołowy CEL LECZENIA CHIRURGICZNEGO Anatomiczna odbudowa boczno dolnej ramy i ścian oczodołu zapewniająca czynność powiek o gałki ocznej Ustalenie prawidłowej pozycji więzadła bocznego powiek Usunięcie przeszkody ograniczającej odwodzenie żuchwy Uwolnienie uciśniętego przez odłamy kostne pęczka podoczodołowego.zapalenie migdałka podniebiennego .

niekiedy oddychania 5.asymetria cieśni gardła 4.wg Krysta objaw różnicujący 3. Ogólne objawy zakażenia i ciężki stan pacjenta 2.ropne zapalnie migdałków podniebiennych . zwany ropniem przygardłowym ( absces sus parapharyngeus ) Przyczyna: . Obrzęk okolicy podżuchwowej i zażuchwowej 6. Silny ból promieniujący do skroni 3. podjęzykowej. Chrypka 4.zakażenie zębopochodne 1. Przemieszczanie migdałka w kierunku linii środkowej. Powiększenie węzłów podżuchwowych i szyjnych 7. Trudności w połykaniu i mówieniu.lub zewnątrzustnie nacięcie ropnia w zależności od objawów klinicznych w znieczuleniu ogólnym i osłonie antybiotykowej Wewnątrzustnie nakłucie i cięcie pomiędzy łukiem podniebiennojęzykowym a podniebienno-gardłowym ( nie zawsze spełnia wymogi ) ..zapalenie wtórnie przez ciągłość z innych przestrzeni – podżuchwowej. Szczękościsk ( jeśli przyczyna zębowa) 8. obrzęk podniebienia i łuków podniebiennojęzykowego i podniebienno-gardłowego Leczenie: . zaburzenia oddychania 2. Wewnątrzustnie: wygórowanie bocznej ściany gardła zwężające cieśń gardzieli.utrudnione wyrzynanie zęba mądrości -zgorzel dwóch ostatnich zębów trzonowych dolnych . skrzydłowopodniebiennej Objawy: 1.chirurgiczne: zawsze wewnątrzustnie w znieczuleniu powierzchownym i premedykacji punkcja lub nacięcie ropnia na szczycie wygórowania pomiędzy łukiem podniebiennym a migdałkiem Ropień przestrzeni przygardłowej.wewnątrz. skrzydłowo-żuchwowej. Zaburzenia funkcji połykania. Szczękościsk ( rzadko ). Przechylenie głowy ku dołowi i w stronę chorą Leczenie: .zapalenie ślinianki podżuchwowej .

czy nie będzie ona przeszkadzać w zwarciu. że powstała lukę w miejscu braków zębowych wypełnia szyna przebiegająca tuz nad szczytem wyrostka zębodołowego .do śródpiersia . Są w Polsce najbardziej rozpowszechnione ze względu na łatwość ich wykonania niemal w każdych warunkach. Drut aluminiowy dogina się palcami i kleszczykami do krzywizny łuku zębowego przestrzegając następujących zasad: końce szyny powinny być dogięte do powierzchni dystalnych ostatnich zębów objętych przez szynę. Jest wykonana podobnie jak szyna gładka. SZYNY NAZĘBNE DRUCIANE – RODZAJE. a skręcone ich końce wykorzystuje się do zaczepienia pierścieni gumowych. 2. że liczba zębów powinna być taka. z tym. Rozróżnia się 4 jej rodzaje: szynę gładka.do jamy czaszki 59. Ponadto w złamaniach przebiegających przez uzębiony odcinek szczeki w każdym odłamie kostnym muszą być co najmniej 2 trzonowe lub 4 inne żeby dobrze osadzone i zachowane. szyna musi być w ścisłym kontakcie z powierzchnią przedsionkową każdego zęba. Stosując szyny druciane należy kierować się zasada. aby zapewniała dobry kontakt z zębami przeciwległej szczęki (albo protezą zębową lub specjalnie wykonanym aparatem ortopedycznym) i to na dużej przestrzenie łuku zębowego. Szyna Tigerstedta gładka. z pętlami i z równia prowadząca. skrzydłowopodniebiennej. WSKAZANIA DO WIĄZANIA MMIĘDZYSZCZĘKOWEGO Szyny druciane Tigerstedta. Ponadto zakładając szynę na zęby żuchwy należy sprawdzić. 1. Pominięcie tej ostatniej zasady może spowodować nadmierne obciążenie zęba lub jego wyważenie w czasie dokręcania ligatury. Szyna Tigerstedta rozporowa. Szynę Tigerstedta wykonuje się z drutu aluminiowego o przekroju 2 mm.Zewnątrzustnie cięcie powłok poniżej kąta żuchwy (około 2 cm) i dotarcie do jamy ropnia na tępo.żuchwowej. Mogą one być stosowane w przypadku dostatecznej liczby zębów dobrze osadzonych w zębodołach. podskroniowej . szyna ma przebiegać poniżej największej wypukłości przedsionkowej powierzchni zębów oraz nie dotykać dziąsła i brodawek zębowych. Jest najłatwiejsza do wykonania.ku górze do przestrzeni skrzydłowo. Zdarza się to w przypadku zgryzu głębokiego lub pogłębionego. opróżnienie ropnia i drenaż. Nacinać szeroko i dokładnie opróżnić ryzyko szerzenia się ropnia do podstawy czaszki i śródpiersia!!! Możliwości szerzenia się procesów zapalnych z przestrzeni przygardłowej: . Po dogięciu szyny do łuku zębowego przymocowuje się ja do zębów ligaturami stalowymi. który będzie objęty wiązaniem ligaturowym. rozporową.

5 mm. Szyna Tigerstedta z pętlami. Pętle SA wykorzystywane do zaczepienia pierścieni gumowych. że: . są używane przeważnie w pierwszej pomocy. Dogina się je do zębów jak szynę indywidualną oraz tak samo przymocowuje się ligaturami. SA one doginane w kierunku dziąsła. 8. Jest modyfikacją szyny gładkiej. 7. SA dwa rodzaje tych aparatów: standardowa szyna z pętlami typu Tigerstedta i typu Hauptmeyera. Różni się od gładkiej tylko tym. Wykonana równia prowadząca nie może przy zwartych zębach uciskać sklepienia oraz dna przedsionka. Szyny druciane standardowe. polegającą na wytworzeniu z tego samego drutu w wybranym miejscu odpowiedniej płaszczyzny. że jest wykonana z drutu stalowego o nieco mniejszym przekroju 1. Służy w zasadzie do jednoszczękowego unieruchomienia żuchwy.kontakt z zębami łuku przeciwstawnego na jak największej przestrzeni SPOSOBY UNIERUCHAMIANIA ZŁAMAŃ ŻUCHWY U DZIECI Z UZĘBIENIEM MLECZNYM I MIESZANYM . Pętle służą dla zaczepu pierścieni gumowych. Jest rzadko stosowana. WSKAZANIA: może być stosowana przy unieruchamianiu złamań przebiegających przez uzębiony odcinek szczęk. Standardowa szyna Hauptmeyera. Ten typ szyn jest wyjątkowo rzadko stosowany ze względu na małą ich przydatność. Szyna Hammonda. M fabrycznie wykonane pętle w odstępach jednocentymetrowych. Wysokość pętli nie powinna przekraczać 5 mm. 4. W związku z tym końce ligatur umocowujących szynę do zębów SA zagięte wzdłuż szyny. 5. że obejmuje żeby z obu stron – od strony przedsionka i jamy ustnej właściwej.3. Standardowa szyna Tigerstedta. Wiązania ligaturowe umocowujące szynę do zębów obejmują ja zarówno od strony przedsionka jak i jamy ustnej. Szyna Tigerstedta z równią prowadzącą. Różni się od standardowej szyny Tigerstedta tylko tym. ale muszą od niego odstawać na 1 mm. 6. że na jej przebiegu w odstępach około 1 cm są wykonane pętle. jak również traumatyzować błony śluzowej policzka lub wargi.w każdym odłamie mamy co najmniej 2 żeby trzonowe lub 4 inne dobrze osadzone zęby . pod warunkiem. Różni się od szyny Sapera tym.

UZĘBIENIE MIESZANE .dzieci w wieku 7-11 lat .jednak ze względu na swój kształt i wielkość nie stwarzają dobrych warunków do założenia wiązań ligaturowych: ósemkowych (1szczękowe. . a zęby stałe nie mają ich jeszcze ukształtowanych .całkowicie ukształtowane i mocno osadzone w zębodołach zęby .zrost złamań następuje po około 2-4 tygodniach! PIERWSZA POMOC W ZŁAMANIACH KOŚCI SZCZĘK Pierwsza pomoc w złamaniach szczęki czy żuchwy polega na repozycji odłamów. oczkowe (2 – szczękowe) .jest to najprostszy sposób unieruchomienia.zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie.ZĘBY MLECZNE Dzieci w wieku od 2 .nie wymagają dokręcania ligatur mocujących o osadzane są za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego Działanie szyn można dodatkowo wspomagać procą bródkową. ale wykonany z cieńszego drutu Stosuje się też szyny lane . unieruchomione).zęby takie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień Stosujemy tu najczęściej: .w dodatku dzieci źle tolerują unieruchomione 2 –szczękowe Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie szyny nazębnej wykonanej z cienkiego drutu stalowego. a następnie na unieruchomieniu poprzez zwarcie z łukiem zębowym strony przeciwstawnej.jest to odpowiednik szyny Tigerstedta. Iry (2-szczękowe). jeśli może zaburzyć oddychanie . Przy złamaniach z żuchwie .szynę akrylową Webera umocowaną wiązaniami okólnymi za pomocą cementu lub akrylu szybkopolimeryzującego . dogięta na modelu gipsowym .pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu poprzez założenie procy bródkowej .można zastosować także szyny lane mocowane na pierścieniach .6 lat mają: .szyna jest dobrze dopasowana do zębów.jeszcze lepsze .zęby zwarte w zwarciu centralnym uniemożliwiają przemieszczaniu się odłamów – w miarę stabilne położenie żuchwy . ale nie należy go wykonywać za wszelka cenę – odstępujemy od tego.

złego stanu ogólnego chorego (wiek starczy. wymioty . pierwotnym.nieprawidłowego leczenia . Innymi czynnikami. sączkowaniu ran zakażonych oraz utrzymaniu chorego w stanie wyrównania odpowiednim leczeniem. a także niektóre schorzenia ogólne. Zakażenie.unieruchamianie jednoszczękowe – wiązanie ósemkowe .choroba alkoholowa .rozległości obrażeń . zanieczyszczenie ran ciałami obcymi.pierwsza pomoc to założenie wiązań ligaturowych. wymiany na szynę Tigerstedta . choroby wyniszczające.zęby rozchwiane . usposabiają do zakażenia wnikającego przez szparę przełomu. w których znajduje się zróżnicowana flora bakteryjna.choroby serca i stany lękowe . szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania.nieleczenia .reflux.ząb w szparze złamania .astma .niedrożność nosa . służących do jedno lub dwuszczękowego unieruchomienia .zapalenie błon śluzowych jamy ustnej POWIKŁANIA ZŁAMAŃ KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Późne powikłania złamań kości twarzy są następstwem . krwiaki. jednoczasowym zaopatrzeniu złamania i zranień.bulimia. Najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. które usposabiają do rozwoju zakażenia są: towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich.Przy złamaniach szczęki – drut cieniutki bez szyn . choroby przemiany materii itp).ciąża . Złamania twarzoczaszki w zdecydowanej większości otwarte.unieruchamianie dwuszczękowe – Iry.uzębienie mleczne . Przeważnie złamania te kontaktują z jamą nosową i zatokami obocznymi. oczkowe Przeciwwskazania do wiązania dwuszczękowego: . Duże znaczenie w etiopatogenezie powikłań bakteryjnych stanowią zęby.są to wiązania tymczasowe użytkowane do czasu podjęcia decyzji o sposobie leczenia np. Zapobieganie polega na jak najwcześniejszym zaopatrzeniu złamań. anoreksja . znaczne przemieszczenie odłamów.padaczka . .braki zębowe .

Niedorozwój może dotyczyć tkanek miękkich lub kości w miejscu urazu. szczególnie żuchwy. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. jest promienica. Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła. Zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu. szeroka. Zaburzenia wzrosty kości twarzy. wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do postępowania chirurgicznego. Opóźniony zrost (consolidatio prolongata). wypełniona ziarnina i martwakami. Zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów.s-ż omówiono w rozdziale o schorzeniach s. Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.Naciek zapalny ropień. Jest to zgodna z prawem Wolffa „dążność kości szkieletowych do zmiany kształtu związana z dostosowaniem się do nowych warunków czynnościowych”. Są wynikiem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. Zesztywnienie stawu skroniowo – żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatię s. Leczenie je ortopedyczne. rzadziej kości jarzmowych i szczęk. Jest wynikiem niewłaściwego zaopatrzenia złamania. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. Po 8 tygodniach od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią według obowiązujących zasad. Występuje po złamaniach szczęk u dzieci. Najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. Zdjęcia rtg nie wykazują kostniwa w szparze złamania. Leczenie polega na zapewnieniu prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwu głównych przyczyn powikłania. Pomimo stwierdzonego niedorozwoju żuchwy lub szczęk zgryz może być prawidłowy. powstaje typowy obraz dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych. ropowica przestrzeni okołożuchwowych. . i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. niekiedy z przeszczepem kości. Przyczyny powstawania stawu rzekomego są podobne jak w wypadku opóźnionego zrostu. Powikłanie to dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i rtg. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. jeżeli wydzielina zalega. szczelina złamania staje się nierówna. Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. Staw rzekomy (pseudoarthrosis). Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Niedorozwój zatok szczękowych. Wywarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. wygładzone i pokryte kością zbitą. Częsty powikłaniem złamań kości szczękowych. Końce odłamów kostnych ulęgają resorpcji. a nawet połowy twarzy. Pourazowe zapalenie kości Najczęściej spotykane jest jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. Konieczne jest chirurgiczne zespolenie odłamów. Rtg – końce odłamów zaokrąglone.s-ż.

życia ) 4. nadciśnienie leczone ale niekontrolowane . Potylicy).duszność (niewydolność) serca 2 ostatnie sugerują uszkodzenie m. W 75% objawia się bólem dławicowym (podczas wysiłku czy stresu). Jeżeli cechy nadciśnienia mają charakter nagły. Najczęściej przez miażdżycę tętnic wieńcowych. Wywiad medyczny często ujawnia niestosowanie zaleconych leków. może mieć 4 zasadnicze przyczyny: . Prawidłowe przygotowanie pacjenta obejmuje również wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. gdy . odroczyć zabieg i odesłać do lekarza rodzinnego 3. Postępowanie z chorym. Jeżeli wzrost ciśnienia może mieć inne podłoże niż sytuacyjne. wysokie a stan ogólny chorego zły.zaniechanie przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych – nadciśnienie niekontrolowane . ciśnienie krwi b. co najmniej 5 min. Postępowanie: 1. rozpoznane w trakcie zabiegu chir.89 mmHg. należy wezwać pogotowie (bezpośr. W 59% leczone a w 34% skutecznie leczone.spowodowane lękiem czy bólem .wynik niedostatecznej podaży tlenu do serca. Objawy sugerujące uszkodzenie narządów można rozpoznać tylko w przypadku oznaczenia znacznego podwyższenia ciśnienia tętniczego są nimi: .bóle głowy (najcz. tylko w 70% rozpoznawane. 72K. że 20% dorosłej populacji ma nadciśnienie tętnicze. ze stopami opartymi na podłodze i ramionami na poziomie serca. NIE USUWAĆ ZĘBA JEŚLI NADCIŚNIENIE PRZEKRACZA 165/95 mmHg Chorzy z nadciśnieniem tętniczym – aby zapobiec powikłaniom leczenie hipotensyjne ( co najmniej 12dni przed operacją). Jako stan naglący to wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 115mmHg. nie na leżance. nudności. U pacjentów z chorobami ukł. wymioty.postępowanie jak w dławicy piersiowej lub zawale m. zaburzenia widzenia. Z współistniejącym bólem w kl.nadciśnienie mimo przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza. 81K.60. Stan nagły rozkurczowe > 120 -130mmHg lub objawy uszkodzenia narządów.nadciśnienie dotychczas nierozpoznane i nieleczone Przed pomiarem pacjent siedzi spokojnie na krześle. sercowo-naczyniowego w wywiadzie wykonać pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem zabiegu 2. piersiowej. sercowego. Choroba niedokrwienna serca. zagroż. sercowego –pogotowie. Nadciśnienie t. 183B.nadciśnienie przemijające . świadomości (objawy uszkodz. Przełom nadciśnieniowy – nadciśnienie tętnicze to wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego 90 mmHg. z chorobą układu krążenia i krzepnięcia w razie konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego 128B. OUN) -ból w klatce piersiowej . Stan przednaciśnieniowy – wartości ciśnienia 120-139 na 80. Ocenia się.

piersiowej.jeśli ból po raz 1 lub dolegliwości są inne niż „typowe” to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową. Konieczna kontrola ciśnienia tętniczego co 23minuty. spocony. Zmniejszenie podaży tlenu może być również wynikiem spadku ciśnienia perfuzji wieńcowej ( hipotensja.w przypadku znacznego spadku ciśnienia skurczowego do wyjściowego zaniechać kolejnej dawki .w odróżnieniu od choroby wieńcowej charakteryzuje się trwającym co najmniej 30minut bólem. Przeciwwskazania do nitrogliceryny: -ciśnienie skurczowe wyjściowe poniżej 100 mm Hg . duszność (objaw zaostrzenia niewydolności krążenia) . czkawka. zapalenie. Ból tępy. ramion.ból dławicowy.) i powtarzać co 5min do czasu ustąpienia bólu.blady. gdyż mogą reagować silnym spadkiem ciśnienia krwi. wieńcowej). zębów. zator. pozycję leżącą . stabilna choroba wieńcowa. wieńcowej.zapytać czy już podobne dolegliwości występowały – jeśli tak pacjent może mieć własne leki (najczęściej nitrogliceryna pod język). który nie ustępuje pod wpływem nitratów. . Po ustąpieniu objawów można dokończyć zabieg. Kiedy nie ustąpią lub się powtórzą to traktować jako niestabilną chorobę wieńcową.szybsze wchłanianie i działanie przeciwzakrzepowe.zapewnić komfort. który wcześniej nie przyjmowali nitrogliceryny.brak możliwości kontroli ciśnienia . t. niedomykalność zastawek aorty) lub hipoksji czy niedokrwistości. Podejmujemy następujące czynności: -podać tlen przez cewnik donosowi z szybkością 3l/min w celu ograniczenia niedokrwienia na drodze hipoksji . Ekwiwalent bólowy (objawy). Jest wynikiem podobnego unerwienia somatycznego i autonomicznego. sercowego i pacjent jak najszybciej powinien znaleźć się w szpitalu.podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.podać nitroglicerynę pod język w dawce 400mg(1 tabl. a m-ca nie można określić. zimne wilgotne kończyny Zawał mięśnia sercowego. Inne przyczyny to rozwarstwienie ścian t.zwężenie przekroczy 90% ból ma charakter spoczynkowy. spłycenie oddechu.bóle zuchwy. dławica Prinzmetala (zwęż. wymagają zmniejszenia dawek o połowę. Postępowanie w przypadku podejrzenia zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca: . nadbrzusza. . tachykardia. spadku ciśnienia skurczowego poniżej 100mm Hg i przyjazdu pogotowia lub osiągnięcia pełnej dawki 1600ug (4 tabletki).podać aspirynę w dawce 325mg pod język lub do ssania lub polecić rozgryźć tabletkę.przerwać zabieg . Zaburzenia podstawowych czynności życiowych nie występują. Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany. wstrząs. Stres i ból w gabinecie powoduje zwiększone zapotrzebowanie na tlen. Jeśli dolegliwości ustąpią jest to tzw. . Pacjenci. karku. zmierzyć ciśnienie krwi. jest to stan zagrażający zawałem m. Do objawów klinicznych zaostrzenia choroby wieńcowej zalicza się: . charakteryzuję się uczuciem ucisku w kl.

płytkowe. spłyceniem oddechów. ucisk na gałki oczne. naczyniowe. dostęp do żyły. zblednięciem powłok. Krwawienia wczesne – do 24h Poźne np. niedokrwieniem m. Charakteryzuje się słabo napiętym nitkowatym przyspieszonym tętnem. Przerwanie można uzyskać stosując zwiększające napięcie n. szczególnie u dzieci. Polega głownie na zmniejszaniu stosunku objętości krwi krążącej do pojemności układu naczyniowego. cukrzyca. Krwawienie po usunięciu zęba: obfite lub przedłużone krwawienie bezpośrednio po zabiegu lub po pewnym czasie może być 1 objawem skazy krwotocznej. Przyczyny ogólne: skazy krwotoczne osoczowe. bo każdy punkt wkłucia może być przyczyną krwawień. szczególnie kończyn. choroby wątroby. zasłabnięcie. Z kości przez jej zmiażdżenie. wadą mitralną. u których NIE ZSZYWA się zębodołu. Odczuwany jako kołatanie serca. lód. masaż zatoki szyjnej. sercowego. nadciśnienie. niedokrwistości. sercowego. stosowane są również kleje tkankowe. szpital. Często u osób z nadczynnością tarczycy. sercowego najważniejsze znaczenie ma skrócenie czasu trwania dalszego rozpoznania – niezwłocznie wzywamy pogotowie. X.podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym w zespole śródnaczyniowego wykrzepiania jest heparyna . Przy wystąpieniu krwotoku po usunięciu zębareplantacja i ucisk. deslanosid. należy postępować jak w niestabilnej dławicy piersiowej * po rozpoznaniu niestabilnej choroby wieńcowej lub podejrzeniu świeżego zawału m. ochłodzeniem skóry. której dawkę ustala się na podstawie pomiarów czasu krzepnięcia krwi (3x dobę). obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. miażdżyca. Leki: propranolol do 5mg powoli dożylnie lub 40mg doustnie. w hemofilii A (w 5-6 dobie) Postępowanie: ucisk tamponem gazowym. podanie płynów (NaCl. Miąższowe przez wosk chirurgiczny. Jeżeli objawy ograniczają się do dolegliwości bólowych. dextran). Na zębodół gąbkę fibrynową (spongostan z trombiną) Takie postępowanie stosuje się u chorych ze skazami krwotocznymi głownie hemofilią A. DIC.* w przypadku przedłużających się i nieustępujących po intratach dolegliwości bólowych należy podejrzewać świeży zawał m. sercowego Zapaść – ostra niewydolność krążenia pochodzenia naczyniowego (obwodowego). Atak częstoskurczu napadowego – nagłe zastąpienie rytmu zatokowego szybkim rytmem pozazatokowym którego częstość wynosi 180-222/ min. Tlenoterapia. * w przypadku stwierdzenia zaburzeń podstawowych czynności życiowych należy postępować jak w ostrych powikłaniach zawału m. kobiety w trakcie miesiączki. To: próba Valsalvy. . żylne lub tętnicze przez podwiązanie lub podkłucie.

czynnik Rosenthala) * czynnik XII . ambulatoryjnych ranę zszywa. Choroby krwi i skazy krwotoczne: konsultacja hematologiczna. Ponadto stosuje się kroplówkę hemostatyczną o składzie: Kw. w dobie po zabiegu i przez kilka kilkanaście dni po.PTA (czynnik przeciwhemofilowy C.Zszycie rany jest często stosowane do opanowania krwawienia. aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG (30-50% normy). mamy wydłużony czas protrombinowy INR= 2. hydrokortyzon 100mg. AHG) * czynnik IX . o ile sama tamponada nie jest skuteczna. Skazy osoczowe wrodzone ( hemofilia A – brak cz. hemofilia Bcz. Do osoczowych czynników krzepnięcia zalicza się: * czynnik I .czynnik Hagemana (czynnik kontaktowy) . Sintron. odstawić leki i przejść na heparynę. uszkodzenia śluzówki. 2.globulina przeciwkrwawiączkowa (czynnik przeciwhemofilowy A. zębodół zaopatruje się spongosanem. ustnej w warunkach szpitalnych. VIII. K dożylnie 2.W skazach płytkowych i naczyniowych zabieg w warunkach ambulatoryjnych.1. cyclonamina 2 amp.5-3 (norma 0. VIII i on Willenrandta) Chorzy z hemofilią A wymagają przeprowadzenia sanacji j.akceleryna (aktywny czynnik V) * czynnik VII .prokonwertyna (czynnik stabilny) * czynnik VIII . osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi./mm3 wskazane przetoczenie masy płytkowej( norma 150-400tys.protrombina * czynnik III .proakceleryna (czynnik chwiejny.zwany czynnikiem Christmasa (czynnik przeciwhemofilowy B. PTC) * czynnik X .tromboplastyna tkankowa * czynnik IV .czynnik Stuarta i Prowera * czynnik XI . rutinoscorbin.zjonizowany wapń (Ca2+) * czynnik V . antytrombinowych czyli pochodnych kumaryn: Acenokumarol. skazy krwotoczne z wyjątkiem hemofilii i schorzenia ogólne z obfitym lub przedłużającym krwawieniem./mm3). przy krwawieniu podać wit. Zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8g na dobę).2). IX. Zalecane pojedyncze ekstrakcje. czasem opatrunek uciskowy czy dodatkowo płytke ze stensu czy akrylu. można też założyć szwy hemostatyczne po wypełnieniu zębodołu trombiną i spongostanem. Dikumarol. przy poziomie płytek poniżej 50tys. von Willenbrandtta (cz. wit C 1000mg.8. w 5%glukozie 250ml lub NaCl. Miejscowe wskazania do zszycia rany poekstrakcyjnej: mnogie ekstrakcje. ac-globulina) * czynnik VI . Preparaty te podaje się przed.fibrynogen * czynnik II . 1. Stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę. konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu. Epsiaminokapronowy 2 amp. Skazy osoczowe nabyte: spowodowane przyjmowaniem l.

Raną na okres 10 dni osłania się opatrunkiem (cementem chirurgicznym lub opatrunkiem z masy plastycznej). Odwarstwia się płat śluzówkowy. transglutamidaza osoczowa) * prekalikreina .9% NaCl. Sialografia w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek. którą można w razie potrzeby umocować do podłoża szwami okolnymi lub śrubami. Cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej na granicy ruchomej i nieruchomej błony śluzowej. co może spowodować wtórne spłycenie przedsionka w okresie pooperacyjnym. ale lepszy wynik leczenia uzyskuje się.stabilizujący włóknik (fibrynaza. nie uszkadzając okostnej z wycięciem części tkanki podśluzowej. Przeszczep ustala się za pomocą protezy natychmiastowej z odpowiednio podwyższonym brzegiem.wrodzony płytki przedsionek . 61. Płat śluzówkowy zostaje przesunięty na pożądana wysokość.* czynnik XIII . Podanie dożylne adrenaliny (obkurcza naczynia obwodowe) 1ml rozcieńczyć w 10ml NaCl podawać w dawce 0.czynnik Fletchera * kininogen . Powierzchnia rany goi się wówczas przez ziarninowanie. 62. Atropina przyspiesza rytm zatokowy – 1 w dawce 3mg – lek 1 rzutu w bradykardii. pogrążonym. W przypadku braku efektu podaż dożylnie hydrokortyzon 200mg. W nowym położeniu może być utrzymany za pomocą drenu gumowego przyszytego szwem materacowym wyprowadzonym przez skórę wargi lub może być przyszyty do okostnej wyrostka zębodołowego pojedynczymi szwami węzełkowymi lub szwem ciągłym. wytworzenie skrzepu.nieprawidłowy przyczep wędzidełka wargi dolnej Zabiegiem tym osiąga się wydłużenie strefy dziąsła lub wargi.5 ml w odstępach 510min pod kontrolą RR. natomiast bardziej elastyczne. FSF czynik LakiLoranda. wlew dożylny dextran 40000 i 0. stąd korzystniejsze są wolne przeszczepy śluzówki.czynnik Fitzgeralda Czas krwawienia 4-6min 1 reakcja naczyniowa – agregacja płytek. pokrywając ją wolnym przeszczepem skóry lub śluzówki. fibrynoliza Z WYKŁADU: W przypadku nagłego zatrzymania krążenia należy pod razu przystąpić do reanimacji 15-30 uciśnięć ma 1 oddech.płytki przedsionek nabyty w następstwie zaniku przyzębia lub pierwotnego albo wtórnego zwężenia strefy dziąsła . Pogłębienie przedsionka wskazania: . Ubytek pokryty wolnym przeszczepem skóry ma skłonność do obkurczania się i wytwarzania twardej blizny. .

od urazu stwierdza się wyraźną ruchomość odłamów. w sialozach nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. a tzw. ropień. Częstym powikłaniem złamań kości szczękowych. uschniętego drzewa. a nie naciekający jej miąższu powoduje powstanie ubytku cienia ślinianki. w nowotworach złośliwych widoczny jest nieprawidłowy zarys przewodów lub ich niewidoczność (amputacja przewodów0 oraz brak odgraniczenia pomiędzy miąższem gruczołu a guzem. której brzeg jest dobrze odgraniczony. . . W nowotworach łagodnych odgięcie przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz. W zakresie guzów i kamicy zostało wyparte przez USG.Sialografia to badanie radiologiczne ślinianek z zastosowaniem środka cieniującego (uropolina) wstrzykniętego do gruczołu przez przewód wyprowadzający. o nierównych zarysach przewody odprowadzające (sialoangiektazje). Leczenie polega na zapewnieniu .naciek zapalny. Końce odłamów kostnych ulegają resorpcji. Badanie kontrastowe przewodów gruczołów ślinowych jest niezwykle przydatne w ocenie zwłaszcza zmian zapalnych i zespołów chorobowych o charakterze sialopatii. Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. W badaniu sialograficznym w przewlekłym zapaleniu ślinianki występuje obraz tzw. Ocena sialograficzna składa się z wykonania przeglądowego zdjęcia rentgenowskiego badanej okolicy. TK i MR. szczelina złamania staje się nierówna. Powikłania złamań kości szczęk i żuchwy. sączkowanie) lub skojarzone z antybiotykoterapią. a następnie dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów oraz zdjęcia skośnego bocznego żuchwy w fazie opróżniania przewodów. jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez guz. 63. Leczenie jest chirurgiczne (nacięcie. wypełniona ziarniną i martwakami.pourazowe zapalenie kości – najczęściej spotykane jako powikłanie otwartego złamania trzonu żuchwy. szeroka.zakażenie – najczęstsze są powikłania zapalne złamań spowodowane zakażeniem bakteryjnym. ropowica przestrzeni okołożuchwowych – są wynikem rozprzestrzeniania się stanu zapalnego ze szpary złamania na okoliczne tkanki. . Czynniki sprzyjające zakażeniu: * złamanie otwarte * towarzyszące złamaniom rozległe uszkodzenia tkanek miękkich * krwiaki * zanieczyszczenie ran ciałami obcymi * znaczne przemieszczenie odłamów * niektóre schorzenia ogólne * zęby (szczególnie z miazgą zgorzelinową tkwiące w szparze złamania) .opóźniony zrost (consolidatio prolongata) – wytwarzanie blizny kostnej jest znacznie opóźnione. Po 8 tyg. szczególnie żuchwy jest promienica. Zdjęcia radiologiczne nie wykazują kostniwa w szparze złamania.

64. Na trzonie języka odróżniamy powierzchnię górną. . Rzadziej zaburzenia zgryzowe pojawiają się po złamaniu kłykcia i szczęk. powstaje obraz typowy dla przewlekłego zapalenia zatok szczękowych i wówczas wskazana jest interwencja chirurgiczna. jak i żucie i połykanie są znacznie upośledzone. W języku też umiejscowiony jest narząd smaku. Staw rzekomy rozpoznaje się w trakcie badania klinicznego i radiologicznego. .staw rzekomy (pseudoarthrosis) – przyczyny są podobne jak w przypadku opóźnionego zrostu. tzw. bruzda graniczna (sulcus terminalis).zrost odłamów w nieprawidłowym położeniu – jest wynikiem nieprawidłowego zaopatrzenia złamania. Następstwem tego są zaburzenia czynnościowe i estetyczne wymagające złożonych niekiedy zabiegów odtwórczych i rehabilitacji. Właściwe postępowanie najczęściej doprowadza do zrostu. wygładzone i pokryte zbitą kością. który przy zwartych szczękach wypełnia niemal całkowicie jamę ustną właściwą. W języku rozróżniamy nasadę. Język (lingua) jest narządem mięśniowym pokrytym błoną śluzową. Jest to twór w znacznym stopniu ruchomy. Ruchomość odłamów utrzymująca się ponad 3 miesiące od urazu jest potwierdzeniem klinicznym. jeżeli wydzielina zalega. Najczęściej dotyczy gałęzi i trzonu żuchwy. Zły wynik leczenia zachowawczego jest wskazaniem do chirurgicznego postępowania. jak też żucia i połykania. Koniecznie jest chirurgiczne zespolenie odłamów.zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis temporomandibularis) i artropatie stawów skroniowo-żuchwowych. oraz znacznie krótszą od grzbietu powierzchnię dolną. .zaburzenia zgryzu i wyrzynania zębów – najczęściej występują po zmiażdżeniu wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy u dzieci. rzadziej szczęki. dzięki czemu odgrywa poważną rolę zarówno w czasie mowy. Tuż przed bruzdą graniczną znajduje się szereg wyniosłości . czyli grzbiet języka (dorsum lingua). Samoistny zrost odłamów w tych przypadkach jest niemożliwy. chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. niekiedy z przeszczepem kości. . funkcje.niedorozwój zatok szczękowych – występuje po złamaniach szczęk u dzieci.prawidłowego unieruchomienia odłamów i zwalczaniu zakażenia jako dwóch głównych przyczyn powikłania. należy rozważyć operacyjne zespolenie odłamów. postępowanie w przypadku ropnia. Obie powierzchnie przechodzą w siebie wzdłuż brzegów języka (margines lingua). Granicą między trzonem a nasadą jest na powierzchni górnej rowek w kształcie litery V zwróconej szczytem tyłowi. . Obraz rtg jest typowy: końce odłamów są zaokrąglone. Leczenie jest ortopedyczne. Jeżeli nie ma uchwytnej przyczyny.Język – budowa. Przy porażeniu zarówno mowa. trzon i koniec.zaburzenia wzrostu kości twarzy – dotyczy pacjentów w wieku rozwojowym. . Jeżeli nie ma zaburzonego odpływu wydzieliny z ich światła.

błony śluzowej – brodawek okolonych (papillae vallatae) układających się w kształcie litery V. Brodawek tych jest od 7 do 14. Otoczone są wałem błony śluzowej, na bocznych ścianach brodawek znajdują się twory nabłonkowe, zwane kubkami smakowymi. Na dnie rowka otaczającego każdą brodawkę uchodzą ujścia drobnych gruczołów smakowych, których wydzielina wypłukuje rowek z substancji smakowych. Są to gruczoły brodawek okolonych. U wierzchołka litery V znajduje się zwykle jedna większa brodawka w małym zagłębieniu tzw. otworze ślepym języka. Otwór ten jest pozostałością rozwojowego przewodu tarczowo-językowego. Na grzbiecie języka w linii pośrodkowej biegnie podłużny rowek – bruzda pośrodkowa języka (sulcus medianus lingua), po której ślina spływa do gardła. Na górnej powierzchni nasady znajdują się skupienia tkanki limfatycznej tzw. mieszki językowe, które tworzą razem migdałek językowy (tonsilla lingualis). Brodawki nitkowate (papillae filiformes) – najliczniejsze, nadają one powierzchni języka wygląd aksamitny. Brodawki nitkowate są najwyższe w środkowej części języka, niższe na bokach. Pełnią funkcję mechaniczną, umożliwiają częściowe rozdrobnienie pokarmu. Brodawki stożkowate (papillae conicae) – odmiana brodawek nitkowatych, liczniejsze od nich. Brodawki nitkowate i stożkowate przewodzą wrażenia dotykowe, nie spełniając funkcji smakowej. Brodawki grzybowate (papillae fungiformes) – rozmieszczone między nitkowatymi, są większe i mniej liczne od nich. Występują głównie na brzegach i końcu języka. Na górnej powierzchni brodawek znajdują się kubki smakowe, pełnią również funkcję mechaniczną. Brodawki liściaste (papillae foliatae) – rozmieszczone głównie na brzegach i tylnej części trzonu języka. Są typu smakowego. Nerwem smakowym brodawek liściastych i okolonych jest nerw językowo-gardłowy, grzybowatych – struna bębenkowa, która przewodzi również wrażenia dotyku, bólu i temperatury. Mięśnie zewnętrze języka: * m. bródowo-językowy (m. genioglossus) * m.gnykowo-językowy (m. hyoglossus) * m.rylcowo-językowy (m. styloglossus) Mięśnie wewnętrzne lub własne języka: * m. podłużny górny (m. longitudinalis superior) i podłużny dolny (m.longitudinalis interior) * m. poprzeczny języka (m. transversus linguae) * m. pionowy języka (m. verticalis linguae) Unaczynienie: * gałęzie tętnicy językowej: tętnica głęboka języka, gałęzie grzbietowe języka i t. podjęzykowa * drobne gałązki t. twarzowej i gardłowej wstępującej Przebieg żył odpowiada na ogół przebiegowi tętnic. Żyła językowa uchodzi do żyły szyjnej wewnętrznej lub do żyły twarzowej. Unerwienie: Nerwem ruchowym mięśni języka jest nerw podjęzykowy (n. hyoglossus, XII) Nerwami czuciowymi:

* n. językowy, czuciowy (n. lingualis – od V3) – przewodzi również włókna smakowe, ruchowe i wydzielnicze od n. twarzowego poprzez strunę bębenkową; zaopatruje czuciowo trzon i koniec języka, a smakowo brodawki grzybowate. * n. językowo-gardłowy (n. glossopharyngeus, IX) – zaopatruje czuciowo głównie nasadę języka i unerwia smakowo brodawki okolone i liściaste. * n. błędny (n. vagus, X) – zaopatruje czuciowo mały odcinek nasady języka za pomocą gałązki n. krtaniowego górnego, smakowo okolicę dołków nagłośniowych, nagłośni i dolnej części gardła. Droga smakowa prowadzi zarówno przez strunę bębenkową, jak i nerw językowo-gardłowy i błędny do pasma samotnego. Z jądra pasma samotnego droga wiedzie przez wstęgę przyśrodkową do wzgórza strony przeciwległej, ze wzgórza zaś do ośrodków korowych w haku zakrętu przyhipokampowego oraz w wieczkowej części płata ciemieniowego, w zakręcie zarodkowym. Z krtani podniety smakowe dostają się również do jądra pasma samotnego drogą nerwu krtaniowego górnego przez n. błędny lub przez połączenia nerwu błędnego z nerwem językowo-gardłowym. Ropień języka (abscessus lingua) – może być zlokalizowany w trzonie, czyli części ruchomej języka lub nasadzie języka. Przyczynę ropnia trzonu języka stanowi zazwyczaj zakażenie ran pourazowych, pooperacyjnych lub innych uszkodzeń języka powstałych w wyniku nagryzienia, skaleczenia ciałem obcym, ostrym brzegiem zęba, wypełnienia, protezy. Ropień ten może być umiejscowiony na końcu, brzegu lub bliżej linii środkowej grzbietowej powierzchnie trzonu. Klinicznie cechuje się twardym, bolesnym naciekiem, miernym ograniczeniem ruchomości języka, rzadko upośledzeniem mowy i połykania. Przed przystąpieniem do nacięcia wskazane jest wykonanie punkcji diagnostycznej w celu uniknięcia pomyłki. W przypadku uzyskania treści ropnej ropień nacina się w znieczuleniu miejscowym, ewakuuje zawartość i drenuje, zakładając do rany sączek gumowy. W zależności od umiejscowienia ropnia cięcie można wykonać wzdłuż brzegu języka lub równolegle do linii pośrodkowej. W etiologii ropnia nasady języka poza ww. przyczynami należy uwzględnić zakażenie zębopochodne (zęby dolne przednie), zapalenie migdałków językowych, podniebiennych, zropiałe torbiele dna jamy ustnej (skórzasta, naskórkowa, środkowa szyi). W tej postaci ropnia języka stan ogólny pacjenta może być ciężki. Zewnątrzustnie stwierdza się powiększenie objętości tego narządu spowodowane naciekiem (bolesnym), znaczne ograniczenie jego ruchomości, ślinotok. Objawy te współistnieją z zaburzeniem funkcji mowy (mowa niewyraźna, bełkotliwa), połykania, a niekiedy również oddychania, oraz naciekiem dna jamy ustnej. Ropień nasady języka nacina się z dojścia zewnątrzustnego w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą, wyjątkowo przez tracheostom. W okolicy podbródkowej cięciem pionowym lub poziomym przecina się skórę i powięź „na tępo” rozwarstwia mięśnie dna jamy ustnej, docierając do nasady języka, otwiera się ropień i opróżnia jego zawartość. Ranę sączkuje się drenem poliwinylowym lub gumowym.

65.Chirurgiczne metody leczenia wad zgryzu W obecnej dobie leczenie pacjentów z wadami zgryzowo twarzowymi oparte jest na zespołowej działalności wielu specjalistów. Najważniejszą fazą leczenia jest prawidłowa ocena i rozpoznanie wady oraz określenie możliwości uzyskania przewidywanego efektu końcowego. Etapy: wywiad-określenie znajomości istoty wady i możliwości korekty + wywiad ogólny; określenie symetrii i proporcji twarzy, symetria czoła, oddalenie brzegów oczodołów, konfiguracja nosa, morfologia warg i ich stosunek do siekaczy, proporcje twarzy w wymiarze horyzontalnym i pionowym.; ocena profilu i konfiguracji tkanek miękkich; wykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej stanu przedoperacyjnego. należy ocenić kształt łuków zębowych, ustawienie zębów, czynność mięśni żucia i ssż. Pobranie wycisków i rejestracja zwarcia, zdjęcia tele i pantomogram. Przed zabiegiem operacyjnym zaburzenia zębowe koryguje się poprzez ortodontyczną repozycję zębów, bez względu na ich stosunek zwarciowy do łuku przeciwstawnego. Zabieg ten powiększa wadę pacjenta ale jest konieczny dla uzyskania normalnych stosunków okluzyjnych po chirurgicznym ustaleniu położenia wszystkich elementów kostnych. W ostatniej fazie przygotowania ortodontycznego wskazane jest ponowne pobranie wycisków i analiza stosunków zgryzowych na modelach. Po zakończeniu wszystkich poprawek łuk ortodontyczny osadza się w zamkach. Istotną rzeczą jest odpowiednia konstrukcja łuku aparatu ortodontycznego aby nie uległ odkształceniu podczas zabiegu i wytrzymał obciążenia związane z zastosowaniem wiązania międzyszczękowego. Zaburzenia zgryzowo-twarzowe mogą występować tylko w obrębie żuchwy, szczęki lub środkowego piętra twarzy oraz równocześnie w żuchwie i szczęce. NADMIERNY ROZWÓJ ŻUCHWY Na początku lat 50 metoda osteotomii na gałęzi żuchwy dla korekty progenii wykonywana metodą zewnątrzustną. Dostęp do gałęzi żuchwy uzyskuje się z cięcia poniżej kąta żuchwy. Gałąź przecina się pionowo, następnie przesuwa się wraz z trzonem ku tyłowi, co pozwala uzyskać prawidłowe zwarcie zębów. Odłam gałęzi z wyrostkiem kłykciowym zachodzi na odłam przedni. Odłamy stabilizuje się szwami kostnymi, a całość wiązaniem międzyszczękowym. Obecnie wykonuje się podobny zabieg z cięcia zewnątrzustnego, przy użyciu kątowej piłki oscylacyjnej. Odłamy stabilizuje się przy użyciu wiązania międzyszczękowego, śrub lub płytek zespalających. Zaleta stosowania tej techniki to eliminacja blizn na skórze, zmniejszone ryzyko uszkodzenia gałęzi żuchwy i nerwu twarzowego. Inną popularną metodą jest rozszczepienia osteotomia strzałkowa BSSO. Polega na strzałkowym rozszczepieniu gałęzi żuchwy, które pozwala na cofanie lub wysuwanie trzonu żuchwy, z cięcia zewnątrzustnego. Zaleta tego zabiegu jest uzyskanie nakładania odłamów-dobra stabilizacja. Technika ta jest stosowana w progenii i retrogenii. Wadę stanowi prawdopodobieństwo uszkodzenia nerwu

zębodołowego dolnego i związanej z tym utraty czucia w okolicy wargi dolnej i bródki. NIEDOROZWÓJ ŻUCHWY W 1957 zabieg osteotomii pionowej z przeszczepem z talerza kości biodrowej, późniejsze modyfikacje np. osteotomia typu C, połączona z rozszczepieniem strzałkowym dolnego brzegu żuchwy. te metody zapewniają dużą powierzchnię przylegania odłamów, co polepsza proces gojenia oraz zwiększa stabilność. Jednak jako metody zewnątrzustne pozostawiają blizny i jest możliwość uszkodzenia nerwu twarzowego. Obecnie opisany wyżej zabieg BSSO jest najczęściej stosowaną osteotomią żuchwy. Poprzez przesunięcie i nałożenie dużych powierzchni odłamów uzyskuje się przyleganie gwarantujące dobrą stabilność i właściwe gojenie. Do stabilizacji odłamów najczęściej używa się płytek zespalających i śrub, które eliminują konieczność użycia wiązania międzyszczękowego. W przypadku znacznego cofnięcia wyłącznie bródki można zastosować zabieg osteotomii dolnego brzegu żuchwy (genioplastyki), z cięcia zewnątrzustnego. Genioplastykę można wykonać przez przecięcie, wysunięcie i stabilizację dolnego brzegu żuchwy lub przez uwypuklenie przedniej części bródki materiałem allogennym. Poza zabiegiem wysunięcia lub cofnięcia bródki osteotomia dolnego brzegu może być zastosowana w leczeniu asymetrii. NADMIERNY ROZWÓJ SZCZĘKI Może odbywać się we wszystkich 3 wymiarach: przednio-tylnym, horyzontalnym i pionowym. Jednosegmentowe osteotomie szczęki SA obecnie najczęściej stosowanymi metodami korekty zaburzeń we wszystkich 3 wymiarach. Z nadmiernym pionowym rozwojem szczęki może współistnieć zgryz otwarty. Jest to związane ze zwiększonym wzrostem szczęki w dół, który powoduje obniżenie żuchwy, ze względu na przedwczesne kontakty zębów tylnych. Aby skorygować tę wadę, szczękę przemieszcza się do góry, zwłaszcza w odcinku tylnym. Nadmierny przednio-tylny wzrost szczęki można skorygować wykonując jednosegmentową repozycję szczęki metodą Le Fort I. w niektórych przypadkach cała szczęka może być jednosegmentowo przemieszczona dotylnie. Dodatkowo szczękę można podzielić na segmenty w obrębie wyrostka zębodołowego, co wmożliwi przemieszczenie przednio-tylne i pionowe. NIEDOROZWÓJ SZCZĘKI I ŚRODKOWEGO PIĘTRA TWARZY Wada ta może występować w 3 płaszczyznach. Podstawowym zabiegiem jest osteotomia metodą Le Fort I. technikę tę stosuje się do wysuwania szczęki połączonego z korektą 3 klasy Angla i innych zaburzeń twarzowych. W zależności od wielkości wady może wystąpić konieczność zastosowania przeszczepu kostnego w celu przyśpieszenia gojenia i poprawy stabilności. W przypadku zaburzenia pionowego techniką Le FortI można przemieścić szczękę ku dołowi. technikę Le Fort III oraz zmodyfikowany Le FortIII stosuje się w ciężkich zaburzeniach środkowego piętra twarzy, połączonych z niedorozwojem dolnego brzegu oczodołu i wyrostka jarzmowego szczęki. Zabiegi te umożliwiają wysunięcie szczęk i kości jarzmowych, a w niektórych

przypadkach kości przedniego odcinka nosa. Tego typu zabiegów wymagają pacjenci z zespołem Aperta i Crouzona. ZABURZENIA MIESZANE I ASYMETRIE TWARZY Często zaburzenia zgryzowo-twarzowe występują równocześnie w szczęce i żuchwie. Przypadki takie wymagają połączenia zabiegów osteotomii obu szczęk, dla osiągnięcia zadowalających wyników estetycznych, funkcjonalnych i zgryzowych. Zaburzenia symetrii w więcej niż w 2 płaszczyznach wymagają równoczesnego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego w szczęce i żuchwie wraz z osteotomią dolnego brzegu żuchwy oraz uwypuklenia lub wyrównania określonych części kości. OKOŁOOPERACYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Tak szybko jak to możliwe należy wykonać radiogramy pozwalające określić prawidłowość wykonanego zabiegu. Pacjent pozostaje w szpitalu 1-4 dni. Nowoczesne minipłytki i śruby kostne pozwalają na całkowitą lub częściową eliminację wiązania międzyszczękowego. Podczas zabiegu zakłada się mały blok wewnątrzokluzyjny służący do stabilizacji zwarcia. Po usunięciu wiązania międzyszczękowego, pacjentowi zakłada się wyciąg elastyczny oparty na szynach indywidualnych, przymocowany do łuku zębowego, co służy lepszej adaptacji do nowych warunków zwarciowych. Po zagojeniu kości i zdjęciu szyn pacjent jest leczony przez ortodontę. Zdejmuje się łuki stalowe, zastosowane dla lepszej stabilizacji w czasie zabiegu chirurgicznego i zastępuje je cienkimi ortodontycznymi. Na tym etapie zęby są już prawidłowo ustawione w łuku a luki poekstrakcyjne zamknięte. W ustach pacjenta pozostają jeszcze cienkie pionowe wyciągi elastyczne zastosowane dla ograniczenia ewentualnych niekontrolowanych ruchów szczęk i utrzymania nowych stosunków zwarciowych. Proces stabilizacji postępuje szybko i rzadko trwa dłużej niż 6-10 miesięcy. Po ustaleniu się nowych stosunków zwarciowych pacjent może być skierowany na końcowe leczenie periodontologiczne, zachowawcze i protetyczne. 66. Ropień przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej (abscessus spatii pterygomandibularis). Ograniczony proces ropny toczy się między mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a wewnętrzna powierzchnią gałęzi żuchwy. Przyczyną są: zakażenie wprowadzone bezpośrednio do przestrzeni podczas znieczulenia do otworu żuchwy, zropienie krwiaka powstałego po tym znieczuleniu, utrudnione wyrzynanie się dolnego zęba mądrości oraz przejście procesu zapalnego z sąsiadujących przestrzeni, niekiedy ropne zapalenie ślinianki przyusznej. Wśród ogólnych objawów zakażenia występują: • silne, promieniujące bóle, nasilające się przy próbie rozwierania szczęk • szczękościsk • trudności w połykaniu

obrzęk i(lub) delikatnie zaznaczone i bolesne wygórowanie w okolicy pod- i zażuchwowej, które nie są objawami stałymi. Jeśli stopień szczękościsku umożliwia badanie jamy ustnej, wówczas wewnątrzustnie stwierdza się obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej fałdu skrzydłowo-żuchwowego i okolicy gałęzi żuchwy. Obrzęk obejmuje również podniebienie miękkie, języczek oraz łuk podniebienno-językowy i podniebienno-gardłowy. Powoduje to zwężenie cieśni gardzieli, którego wynikiem jest utrudnione połykanie. W zależności od stopnia szczękościsku ropień nacina się wewnątrz- lub zewnątrzustnie. Nacięcie zaleca się poprzedzić wykonaniem punkcji aspiracyjnej. Przy dojściu od strony jamy ustnej w znieczuleniu miejscowym cięcie wykonuje się wzdłuż fałdu skrzydłowo-żuchwowego. Cięcie zewnątrzustne przebiega poniżej kąta żuchwy. Zabieg w tym przypadku wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Przy istnieniu wskazań do intubacji wykonuje się ją „na ślepo” przez nos. Po nacięciu zarówno z dojścia zewnątrzustnego jak i od strony jamy ustnej tkanki rozwarstwia się „na tępo” docierając do jamy ropnia, opróżnia się ją, a ranę przez kilka dni drenuje. W dalszym leczeniu wskazana jest fizykoterapia, a przy przyczynie zewnątrzpochodnej ząb usuwa się po ustąpieniu ostrych objawów i szczękościsku. Proces ropny z omawianej przestrzeni może się szerzyć do przestrzeni przygardłowej, podżuchwowej lub podskroniowej. Przestrzeń skrzydłowo-żuchwowa (spatium pterygomandibulare) ograniczona jest od boku gałęzią żuchwy, od strony przyśrodkowej mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, pokrytym cienką powięzią. Od góry zamyka ją rozcięgno międzyskrzydłowe, biegnące między mięśniami skrzydłowym przyśrodkowym i bocznym, od przodu szew policzkowo gardłowy. W środku tej przestrzeni znajduje się otwór żuchwy z wnikającymi do niego naczyniami i nerwami. Przestrzeń ta wypełniona jest luźną tkanką łączną. Graniczy z dołem podskroniowym i skrzydłowo-podniebiennym, dołem zażuchwowym i przestrzenią przygardłową. Przebieg nerwu żuchwowego łączy ją przez otwór owalny z jamą czaszki. Do górnego odcinka tej przestrzeni przylega ciało tłuszczowe policzka, przez które procesy ropne mogą się szerzyć na okolicę policzkową i skroniową. 67.Badanie rtg w chirurgii stomatologicznej. Przed wykonaniem tego badania należy określić jego cel, kliniczne cechy, tj. umiejscowienie i rodzaj zmiany chorobowej oraz jej przybliżoną wielkość. W planie badania radiologicznego należy uwzględnić szkodliwość promieniowania jonizującego, szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży, dlatego należy je wykonywać z bezwzględnych wskazań. Rodzaje badania radiologicznego: (1) zdjęcia przeglądowe, (2) celowane, (3) warstwowe, (4) kontrastowe, (5) pantomograficzne, (6) specjalne.

Zdjęcia wewnątrzustne: (a) przylegające, (b) zgryzowe w projekcji izometrycznej, w projekcji osiowej. Zdjęcie przylegające uzyskuje się przez umieszczenie filmu w jamie ustnej, tak aby przylegał on do wyrostka zębodołowego zawsze dojęzykowo (dopodniebiennie) w badanej okolicy. Przy wykonywaniu oraz ocenie tego zdjęcia należy pamiętać o prawie izometrii Cieszyńskiego-Diecka. Zgodnie z tym prawem zwiększenie kąta nachylenia powoduje skrócenie obiektu, a zmniejszenie kąta nachylenia wydłużenie badanego obiektu. Rozróżnia się więc projekcje: izometryczną, hipermetryczną i hipometryczną. Na zdjęciach przylegających uwidaczniają się zmiany okołowierzchołkowe zębów, pozostawione korzenie, zęby nadliczbowe, zatrzymane, torbiele korzeniowe lub zawiązkowe, zmiany nowotworowe, w zmianach urazowych zaś wyrostka zębodołowego szczęki i trzonu żuchwy zdjęcia pozwalają ustalić położnie zęba w linii złamania kości oraz złamanie korzeni. Można też uwidocznić tą projekcją złamanie nosa. Do zdjęć zgryzowych film o wymiarach 4*5 cm umieszcza się w płaszczyźnie zgryzowej przy lekko zwartych szczękach. Promień główny kieruje się prostopadle i na środek filmu. Ten rodzaj zdjęć umożliwia badanie zmian w obrębie dna jamy ustnej, podniebienia, zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej, nozdrzy przednich. Projekcja ta jest również przydatna do stwierdzenia przemieszczenia łuku jarzmowego, złamania wyrostka dziobastego żuchwy, oceny szerokości żuchwy, a przy jej złamaniach przemieszczenia odłamów do boku lub przyśrodkowo, wykrywania kamieni w przewodzie Whartona lub korzenia wtłoczonego do światła zatoki szczękowej. Obie projekcje służą również do umiejscowienia ciał obcych oraz zakresu zniszczenia kości zmianą nowotworową. Zdjęcia zewnątrzustne wykonuje się w celu zbadania czaszki, zatok obocznych nosa i twarzoczaszki. Zdjęcia żuchwy (zawsze 3) wykonuje się w projekcji tylno-przedniej i obu skośno-bocznych. Zdjęcia warstwowe (tomograficzne) pozwalają ocenić głębokość zasięgu zmian chorobowych w nowotworach łagodnych i złośliwych, zapaleniu kości, a także położenie ciał obcych. W uzasadnionych przypadkach wykonuje się zdjęcia celowane (np. stawy s-ż, otwór wzrokowy, podstawa czaszki, dół skrzydłowo-podniebienny). Zdjęcia pantomograficzne jest to obecnie badanie podstawowe, mało obarczające napromienianiem i dające obraz całej części twarzowej czaszki. Zależnie od jego wyniku wykonuje się zdjęcia celowane. Zdjęcia pantomograficzne oddają również usługi w diagnostyce stawu skroniowo-żuchwowego. Badanie radiologiczne z zastosowaniem kontrastu – polega na wprowadzeniu środka cieniującego (uropolina 30-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Zdjęcia kontrastowe można wykonać po wprowadzeniu kontrastu do torbieli, zatoki szczękowej, żyły (flebografia), tętnicy (arteriografia), przetoki (fistulografia), dróg łzowych (lakrimografia), oczodołu (orbitografia) lub badanego narządu (sialografia, cholecystografia itp.). Zdjęcia te są wykonywane w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej.

TWORZENIE SIĘ BLIZNY KOSTNEJ . ale jeszcze podatna na przesunięcia .u dzieci – ok. dlatego badanie jest przeciwwskazane – każdy ruch może zerwać wiotkie mostki ziarninowe łączące odłamy 2. kości i z okostnej .rodzaju .w średnim wieku – ok. 4 tygodni .miejsca złamania .po 3 tygodniach jest już dość spoista.wchłonięciu ulegają nieregularne beleczki kostne .osteoblasty wytwarzają fosfatazę.w okresie tym klinicznie nadal utrzymuje się ruchomość odłamów kostnych. Stany przedrakowe błony śluzowej jamy ustnej – nie opisuję stanów przedrakowych skóry.) • • Stan przedrakowy (status praecancerosus) w obrębie błony śluzowej jest to zwyrodnienie i rozrost nabłonka ze zmianami w obrębie tkanki łącznej predysponujące do rozwoju raka Stany przedrakowe warg i błony śluzowej jamy ustnej to: . TWORZENIE SIĘ KOSTNINY PIERWOTNEJ .z końców odłamów kostnych – głównie z okostnej i kanałów Havertsa wywędrowują i rozmnażają się osteoblasty .skrzep i wytrącony włóknik tworzą pierwsze połączenia odłamów .od unieruchomienia odłamów 3 okresy – podział kliniczny i histologiczny 1.intensywnie rozwija się tkanka łączna i naczynia krwionośne.stanu ogólnego . ZIARNINOWANIE – przestrzeń między odłamami wypełnia krew . 6 tygodni .krwiak ulega wchłonięciu.odtworzona zostaje istota zbita i gąbczasta 69.z równoczesnym utworzeniem regularnych beleczek . czyli ziarnina . a odłam zespolone są przez osteoblasty i ziarninę .wieku chorego .u starszych – ok. która uwalnia wapń i fosfor ze złamanej kości.GOJENIE ZŁAMAŃ KOŚCI .stopniowo przemienia się w kość prawidłowa 3.zanika obfite unaczynienie .kostnina powstaje ze wszystkich ww. a pierwiastki te są wiązane przez nowo tworząca się kostninę . 8 tygodni Zależy od: .68.

a czasem powierzchowne kilaki. często bez cech zapalnych oraz charakterystycznym zabarwieniem w kolorze wędzonej szynki .1) ZAPALENIE WARG GRUCZOŁOWE (cheilitis glandularis) 2) 3) 4) 5) 6) . należy rozważyć krioterapię OWRZODZENIE (ulceratio) .na części śluzowej mogą występować pęknięcia. języku lub wardze . prostym zszyciu lub zastosowaniu przeszczepu śluzówki lub skóry. 0.mogą one prowadzić do przemiany nowotworowej albo mogą być tez pierwotnymi nowotworami .leczenie jest przyczynowe. a następnie leczyć w zależności od ustalonego rozpoznania . wypełnieniami itp.histologicznie stwierdza się zgrubienie i rogowacenie nabłonka .nie leczona może przejść w raka kolczystokomórkowego BRODAWCZAK (papilloma) .występuje na wargach.zaczerwieniona.owrzodzenia należy wyciąć w całości z marginesem ok.przyczyną zapalenia jest zakażenie swoiste.5 – 1 cm i zlecić badanie mikroskopowe ROGOWACENIE BIAŁE (leukoplakia) . błyszcząca plama lub guzek na błonie śluzowej policzków.leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek.w obrębie czerwieni wargowej znajdują się przemieszczone gruczoły ślinowe.leczenie polega na wycięciu przemieszczonych gruczołów ślinowych ZAPALENIE WARG SRÓDMIĄŻSZOWE KIŁOWE (cheilitis interstitialis) -charakteryzuje się nierównomiernym zgrubieniem całej wargi. jeżeli zmiana nie wygoi się w ciągu 7 dni należy pobrać materiał do badania histopatologicznego. które mogą ulegać owrzodzeniu .w odpowiednim czasie chirurg usuwa blizny ROGOWACENIE CZERWONE QUEYRATA (erythroplasia vel erythroplakia Queyrata) .) . rumienie. policzkach oraz języku -może osiągać duże rozmiary i występować w postaci pojedynczego wykwitu lub częściej mnogich zmian (brodawczakowatość – papillomatosis) .leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmiany za pomocą elektrokoagulacji (ewentualnie krioterapii) . stosuje się więc leki przeciwkiłowe . w razie potrzeby. ostrymi brzegami protez. które wydzielając ślinę poprzez drażnienie i często współistniejące odczyny zapalne. mogą prowadzić do przemiany nowotworowej . błonie śluzowej podniebienia i dna jamy ustnej.owrzodzenia na wargach lub w jamie ustnej mogą być wywołane różnymi czynnikami (uraz zadany zębami.zmiana o wyglądzie brodawki .schorzenie występuje na podłożu zaburzeń rozwojowych . nierówności.

głownie A. niedokwaśnością.najczęściej u mężczyzn (94.stopień III i IV to właściwe stany przedrakowe . a w etiologii wymienia się drażniące czynniki miejscowe. gdy dochodzi do owrzodzeń . często u kobiet w wieku przekwitania . rzadziej podniebienie.możliwość zezłośliwienia wynosi 0.najbardziej typowe miejsce to policzek ( 48.mikroskopowo stwierdza się rozrost nabłonka (warstwy powierzchownej i kolczystej) . obrączki czy tarczki na języku . PP i B complex .występują zwykle na podłożu neurogennym. B2. . opalizujące zmiany III st – wyniosłe.9%). B. głównie palaczy papierosów między 40 a 50 rokiem zycia .miejscowo stosuje się środki przeciwzapalne jak również ogólne z zespołem witamin A. prądy galwaniczne. . bruksizm. do usuwania ognisk leukoplakii stosowana jest również kriochirurgia. dno jamy ustnej.leczenie leukoplakii III i IV stopnia polega na chirurgicznym usunięciu zmian chorobowych z marginesem zdrowych tkanek.4%).są to rumieniowe grudki zlewające się w formie koronki na śluzówce policzków. nawyk przygryzania policzków.charakteryzuje sie niedokrwistością.jest przewlekłą chorobą o bliżej nieokreślonej przyczynia. niedokrwistość.-jest to stan wynikający z zaburzeń prawidłowej regeneracji i rogowacenia nabłonka jamy ustnej .klinicznie wyróżnia się postać brodawkowatą (leukoplakia verrucosa) przy zmianach o typie brodawek oraz wrzodziejącą (leukoplakia exulcerans) . wyrostki zębodołowe. Thomy można podzielić leukoplakie na 4 stopnie w zależności od stopnia zaawansowania: I st – zmętnienie nabłonka II st – białawe.leczenie leukoplakii I i II stopnia polega na eliminacji czynników drażniących. używki itp.wg. rzadziej elektrokoagulacja (chociaż blizny po elektrokoagulacji mogą stanowić stan przedrakowy). twarde białawe tarczki z rozpadlinami i nadżerkami IV st – białawe wyrośla brodawkowate z rozpadlinami i nadżerkami oraz otoczką zapalną .z czynników ogólnoustrojowych wymienia się niedobór witamin. brakiem łaknienia I zanikiem błony śluzowej jamy ustnej oraz gardła . . żelaza.może być ograniczona lub rozlana .zaleca się dietę nie drażniącą i pełnowartościową ze szczególnym uwzględnieniem białek i witamin . ostatnio zastosowanie ma także laser 7) LISZAJ PŁASKI WILSONA (lichen planus Wilsoni) .5 % 8) ZESPÓŁ PLUMMER – VINSONA (syndroma Plummer – Vinsoni) . jak: palenie papierosów. zaburzenia wewnątrzwydzielnicze itp.występuje na skutek niedoboru żelaza . wargi . sanacji jamy ustnej i różnych metali z jamy ustnej. czynniki jatrogenne.

procesu zapalnego i przyczyny) Intensywne leczenie przeciwbakteryjne i chirurgiczne (nakłucie. PP. co umożliwia rozcięcie. wykluczyć nowotwór 2.- opisana choroba dotyczy przeważnie kobiet i jest spowodowana prawdopodobnie nieodpowiednim odżywianiem się leczenie zachowawcze: witaminy zespołu B. wycięcie i sączkowanie ogniska c) można opanować je często tylko zabiegiem chirurgicznym bez stosowania antybiotyków d) rozwijają się często wskutek zadziałania urazu (mikrourazu) z przerwaniem ciągłości tkanek e) ich przebycie nie pozostawia odporności swoistej. mieszanych. otwarcie zęba) Właściwy dobór wskazań i sposobów antybiotykoterapii (antybiotyk celowany) . możliwość krwionośne i limf.ustnej. lecz.) j. oka. Bogate Duża odporność na unaczynienie zakażenia. Różnorodna flora Przewaga zakażeń bakt. (promieniowce.osłabia odporność chorego Odrębności zakażeń chirurgicznych twarzy i jamy Odrębności twarzy Wnioski kliniczne 1. przyczynowe (usun. rozprz. Cechy zakażeń chirurgicznych (170B) Spośród wielu zakażeń bakteryjnych wyróżniono zakażenia chirurgiczne ze względu na odrębność ich postaci klinicznych i odmienny sposób postępowania leczniczego. ropnymi innych ważnych powikłaniami narządów wewnątrzczaszkowymi (czyrak twarzy!). drenaż) Leczenie wielospecjalistyczne zależne od wskazań Sanacja j. Zwykle występują w obrębie twarzy. nacięcie. wybór właściwej metody ( w zależności od postaci. częste beztlen. anatomiczna umiejscowienia i kierunku szerzenia zakażeń. Złożona budowa Różnorodność postaci. Sąsiedztwo OUN i Zagroż. Główne cechy zakażeń chirurgicznych: a) wywołane zakażeniem florą bakteryjną mieszaną b) mają skłonność do ograniczania się. preparaty żelaza 70. się wzdłuż Liczne przestrzenie przestrzeni i tworów powięziowe anatomicznych okołoszczękowe 3. szyi i jamy ustnej. zakażenie promienicze ustnej Wnioski lecznicze Wczesne leczenie. trudność określenia wrót zakażenia. ale wręcz odwrotnie. oddychania 4. Obecność Przewaga uzębienia zębopochodnych zakażeń 5. ustnej. dynamiki.

Drogi szerzenia się procesów zapalnych okołoszczękowych Proces zapalny rozprzestrzenia się przez: o Ciągłość – (najczęściej – luzna tkanka łączna. koagulaza) o Stan odporności ustroju o Warunki anatomiczne jamy ustnej (jej połączenia z przestrzeniami międzypowięziowymi) Przestrzenie narażone na zainfekowanie zębopochodnym procesem zapalnym: o Przestrzenie pierwszego kontaktu w obrębie szczęk: o Kłowa – kły górne o Policzkowa – trzonowce górne powyżej przyczepu mięśnia policzkowego o Podskroniowa – najczęściej trzeci ząb trzonowy (rzadko) Mogą rozprzestrzeniać się ku górze powodując wtórne zapalanie tkanki łącznej oczodołu lub okolicy okołooczodołowej lub zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. o Przestrzenie międzypowięziowe pierwszego kontaktu w obrębie żuchwy: o Podbródkowa – siekacze dolne o Policzkowa – trzonowce dolne o Podżuchwowa – zęby trzonowe i przedtrzonowe (rzadziej) których wierzochołki korzeni znajdują się poniżej kresy żuchwowo-gnykowej (najczęściej 8) o Podjęzykowa – korzenie powyżej kresy (najczęściej 4. możliwość nakłucia ropnia 71. wolniejszy przepływ krwi. zatok obocznych 6. Względy estetyczne i psychologiczne Wybór właściwej metody leczenia Oszczędne i właściwe lecz. brak zastawek. haluronidaza.. powstawanie zakażonych zakrzepów przyściennych) lub chłonnych (infekcja rozprzestrzenia się stosunkowo szybko) a powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na kierunek szerzenia się procesu zapalnego o Pnie nerwowe o Przewody gruczołów ślinowych Na zasięg zakażenia wpływ mają: o Patogenność drobnoustrojów i wirulencja (stopień patogenności) o Ezymy bakteryjne (kolagenaza. wzdłuż powięzi) droga najmniejszego oporu tkanek. przyczyna zębopochodna: ozębna -> istota gąbczasta kości -> okostna -> błona śluzowa -> tkanka podskórna -> skóra przestrzeń międzypowięziowa o Drogą naczyń krwionośnych (najczęściej żyły – cienkie ściany.nosa. chir. 5 oraz 6) .

tętnicy szczękowej i splotu skrzydłowego o Policzkowa: o Podskroniowa o Skroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Oczodół – żyła podoczodołowa o Zatoka jamista – żyła kątowa. żyła oczna górna i dolna. żyły nadbloczkowe o Zażuchwowa: o Skrzydłowo-żuchwowa: o Dół skrzydłowo-żuchwowy – od góry o Podskroniowa o Dół skrzydłowo-podniebienny o Dól zażuchwowwy o Przygardłowa o Policzkowa – poduszeczka tłuszczowa o Jama czaszki – otwór owalny wzdłuż przebiegu nerwu żuchwowego o Dno jamy ustnej: o Podżuchwowa:  Podjęzykowa . kanał skrzydłowy) o Oczodół – szczelina oczodołowa dolna o Skrzydłowo-żuchwowa – ku bokowi. szczelina oczodołowa dolna. kanał skrzydłowo-podniebienny. klinowo-podniebienny. o Wzdłuż nerwu żuchwowego.o Przestrzenie drugiego kontaktu: o Przestrzenie żucia – połączone powięzią żwaczową:  Żwaczowa – z przestrzeni policzkowej lub z tkanek miękkich otaczających dolne 8  Skrzydłowo-żuchwowa – z przestrzeni podjęzykowej i podżuchwowej  Skroniowa – z podskroniowej (rzadko) o Przygardłowa – od skrzydłowo-żuchwowej o Zagardłowa o Przedkręgowa Komunikacja przestrzeni międzypowięziowych: o Skroniowa: o Policzkowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Podskroniowa – tkanka tłuszczowa i mięśnie o Skrzydłowo-żuchwowa o Zażuchwowa o Kość – łuska kości skroniowej i skrzydła większe kości klinowej o Podskroniowa: o Skroniowa – ku górze o Dół skrzydłowo-podniebienny (połączenia z jamą czaszki: otwór okrągły.

W przypadkach ciężkich konieczne jest odnerwienie zatoki szyjnej lub wszczepienie rozrusznika serca. Zespół zatoki szyjnej występuje u ludzi zdrowych. Zatoka szyjna jest to rozszerzenie t. 73. przy nawet lekkim ucisku. Zwykle wystarcza poinformowanie chorego o przyczynach mogących wywołać ataki. skrzydłowym przyśrodkowym a rozcięgnem rylcowo-gardłowym. Może być wywoływany poprzez zwrot głowy na bok ( sztywny kołnierzyk od koszuli lub guz okolicy szyi) lub wzrost ciśnienia krwi w tętnicy szyjnej przy kaszlu lub przy wysiłku fizycznym. Aby rozpoznać zespół zatoki szyjnej zwykle uciska się zatokę tętnicy szyjnej i obserwuje występujące objawy. Zespół zatoki szyjnej Zespół zatoki szyjnej definiuje się jako omdlenie ściśle związane z przypadkowym mechanicznym uciskiem zatoki szyjnej. szyjnej wspólnej znajdujące się w dole tętnicy szyjnej. zahamowania rytmu zatokowego lub spadku ciśnienia tętniczego. Zęby zatrzymane – przyczyny objawy leczynie . w którym nadwrażliwa zatoka szyjna (zatoka tętnicy szyjnej) powoduje pobudzenie nerwu błędnego (nadwrażliwośc baroreceptorów). przyśrodkowy brzeg ślinianki przyusznej o Podżuchwowa – wzdłuż mięśnia rylcowo-językowego i rylcowo-gardłowego o Podskroniowa – bocznie o Zagardłowa – ku tyłowi i przyśrodkowo -> podstawa czaszki o Skrzydłowo-żychwowa o Policzkowa o Śródpiersie tylne 72. spowodowanego zwolnieniem akcji serca. choć znacznie częściej u chorych na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę tętnic. Jest to stan chorobowy. Pod wpływem ucisku zatoki szyjnej występują zawroty głowy lub omdlenia wskutek niedotlenienia mózgu. Środkowa szyi – tętnica i żyła twarzowa  Podbródkowa  Przygardłowa  Skrzydłowo-żuchwowa o Podjęzykowa:  podżuchwowa o Podbródkowa: o Przygardłowa: o Zażuchwowa – szczelina między m. W leczeniu stosowane są leki parasympatykolityczne (atropina) lub pobudzające układ adrenergiczny. Pobudzenie nerwu następuje drogą odruchu z gałęzi zatoki szyjnej (ramus sinus carotici).

niedobory witaminowe. W większości przypadków korony zębów zatrzymanych są zwrócone w kierunku szczytu wyrostka zębodołowego. zatoki szczękowej. 2.Zębem zatrzymanym jest każdy ząb stały. Zęby zatrzymane mogą pozostawac bezobjawowo w kości przez wiele. Przyczyną miejscową może być niedorozwój kości szczękowych i brak miejsca dla wyrznięcia się zęba spowodowany przemieszczeniem się sąsiadującego zęba w okresie wymiany uzębienia. założeniu pętli z drutu na szyjkę zęba. Postępowanie lecznicze zależy od wieku i chorego i warunków w jamie ustnej. Zdarza się ich poziome ułożenie nad wierzchołkami korzeniami zębów sąsiednich. dziedzicznośc. przebyte urazy szczęk. Najczęściej ulegają zatrzymaniu dolne zęby mądrości . Objawem zatrzymania zęba jest jego brak w łuku z jednoczesnym uwypukleniem wyrostka zębodołowego lub obecnośc przetrwałego zęba mlecznego. Za przyczynę zatrzymania zębów uważa się czynniki ogólne i miejscowe. Zatrzymaniu sprzyjają także stany zapalne kości.Zabieg odsłaniania korony zęba. że znajduje się bliżej kliszt rtg.polega na odsłonięciu zatrzymanego zęba. a niekiedy zewnątrzustne dla określenia położenia zęba w stosunku do jamy nosowej. Także przedwczesne usunięcie zębów mlecznych z następowym przesunięciem zębów sąsiednich i wypełnieniem zębodołu tkanką kostną lub przetrwanie zęba mlecznego powoduje że rozwijający się zawiązek zęba stałego natrafia na przeszkodę w wyrzynaniu na swoje miejsce w wyrostku zębodołowym. Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze: usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze. pantomogram). Niekiedy dopiero ucisk protezy powoduje ich wyrzynanie. O rozpoznaniu decyduje badanie rtg (np. Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespołowym przez chirurga i ortopedę szczękowego zatrzymanych zębów: 1. połączeniu jej za pomocą . Większe wysycenie zatrzymanego zęba niż zębów sąsiednich świadczy o tym.przy podstawie wyrostka kłykciowatego. O położeniu zatrzymanego zęba można wnioskowac na podstawie różnicy stopnia jego wysycenia i zębów sąsiednich w obrazie rtg. Z czynników ogólnoustrojowych znaczenie ma przebyta krzywica.5 mm. czyli od strony podniebienia lub języka. który pozostaje w kości szczęki lub żuchwy po okresie fizjologicznego wyrzynania. zabieg okienkowy (fenestratio) może być wykonywany różną techniką: a) zabieg Skalouda. dolne kły i dolne siekacze. zaburzenie hormonalne. W przypadku zatrzymania siekaczy lub kłów rozpatruje się możliwośc ich wprowadzenia do łuku zębowego ze względu na wartośc estetyczną i czynnościową. prawidłowo zbudowany. Wykonuje się zdjęcia wewnątrzustne przylegające lub zgryzowe. którego grubośc odpowiada w warunkach prawidłowych 0. torbiele i guzy nowotworowe. zniekształcenia porozczepowe. ząb niewyrznięty może być całkowicie lub częściowo otoczony kością. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenie kła. Korzenie są często zakrzywione. W żuchwie zatrzymany ząb mądrości może się znajdowac przy wcięciu żuchwy . co odpowiada mieszkowi zębowemu . Wokół korony zęba zatrzymanego stwierdza się ubytek cienia kości. a w szczęce kły rzadziej górne zęby mądrości.

W niektórych przypadkach konieczny jest dostęp do zatrzymanego zęba zarówno od strony przedsionka jak i od strony językowej czy podniebiennej. nerwoból objawowy. gdyż pozostawienie go może spowodowac wytworzenie torbieli. Mieszek zębowy należy wyłyżeczkowac. jest położony podniebiennie. Dokładne położenie zatrzymanego zęba pozwala na dokładne ustalenie planu zabiegu operacyjnego. zakażenie bakteryjne mieszka całkowicie zatrzymanego zęba lub kieszonki dziąsłowej w częściowym zatrzymaniu. 74. wiertłem znosi się kośc nad zatrzymanym zębem. Wykonywany jest u dzieci w wieku 9-13 lat w wypadku opóżnionego wyrzynania nieprawidłowo położnego kła. z ominięciem brodawki siecznej i dalej ku tyłowi około 3 mm od brzegu dziąsła lub też w przestrzeniach międzyzębowych.wyciągu elastycznego z szyną umocowaną na łuku zębowym. cięcie na podniebieniu prowadzi się w linii środkowej wzdłuż szwu podniebiennego. Raspatorem odwarstwia się płat śluzówkowo-okostnowy. Wskazania do usunięcia zatrzymanego zęba są następujące: torbiel zawiązkowa wokół korony zęba. 3. Wynika to z ułożenia zęba w kości. a następnie wiertłem usuwa się kośc pokrywającą ząb zatrzymany. Jeżeli zatrzymany ząb. Zabieg ten ma na celu przywrócenie prawidłowej czynności i wyglądu estetycznego łuku zębowego z zachowaniem żywotności miazgi przemieszczonego zęba. b) okienkowy zabieg plastyczny według Dominika. aby umożliwic swobodne wyważanie go i usunięcie. co działa rożcowo na wyrznięcie się zatrzymanego zęba. w tym drogi do dotarcia do zatrzymanego zęba i doboru odpowiedniego cięcia śluzówki.polega na usunięciu blaszki kostnej odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub nasiękowym. można też przykleic do odsłoniętej korony zaczep akrylowy eliminując pętle z drutu. Ząb usuwa się dzwignią Beina lub kleszczami korzeniowymi. Po wygładzeniu ostrych brzegów kostnych ranę śluzówki zszywa się szwami jedwabnymi lub katgutem. Przeszczepienie zęba do innego lub nowo wytworzonego zębodołu (autotransplantatio Denis). najczęściej górny kieł. ząb po odsłonięciu jest przesunięty do łuku lub też wprowadzony do nowo wytworzonego zębodołu i unieruchomiony szyną nazębną z drutu lub szyną akrylową. Niekiedy konieczne jest przecięcie zęba na wysokości szyjki dla ułatwienia ekstrakcji. odwarstwia płat śluzówkowo-okostnowy. Usuwa się także zęby położone poza łukiem ze wskazań szczękowoortopedycznych. Badanie kontrastowe dodatkowe w chirurgii stomatologicznej . Jeżeli korona zatrzymanego zęba jest wyczuwalna od strony przedsionka jamy ustnej. c) zabieg okienkowy z odsłonięciem całej korony zęba aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego (lub torbieli związkowej) wraz z podwichnięciem zęba. stosuje się cięcie Partscha poziome lub kątowe. ucisk na ząb sąsiedni. niekiedy po uprzednim jego przecięciu okolicy szyjki. protetycznych i estetycznych.

malformacje tętnico-żylne. Wykrywamy: o Perforację krążka stawowego – przepłynięcie środka cieniującego z dolnej do górnej przestrzeni o Zrosty w stawie skroniowo-żuchwowym o Ocenę ruchomości krążka stawowego podczas zwierania i rozwierania szczęk o Ocena położenia.Do badań kontrastowych zlecanych w chirurgii stomatologicznej zaliczamy: • Sialografię • Artrografię – uzyskujemy pośredni obraz krążka stawowego poprzez podanie środka cieniującego do jednej lub obu przestrzeni stawowych pod kontrolą skopii. budowy i przyczepów krążka stawowego Ryzyko stanowi reakcja alergiczna na środek cieniujący (niejonowy. jodowy) i możliwość infekcji. Antybiotykoterapia • • Antybiotyki dzielimy na: Bakteriostatyczne Bakteriobójcze. Antybiotyki bakteriostatyczne:  Makrolidy S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie Gram dodatnie (+). zakażenia układu pokarmowego i dróg żółciowych. legionella. chlamydie. . W s k a z a n i a : Zakażenia ukadu oddechowego. guzy otaczające tętnicę szyjną wewnętrzną (istnieje ryzyko uszkodzenia jej podczas zabiegu) • zmiany o charakterze naczyniowym – naczynniaki. niektóre Gram ujemne (-). zapalenia ucha. pneumoniae. przyzwojaki wywodzące się z komórek przyzwojowych nerwu błędnego czy tętnicy szyjnej w okolicy rozwidlenia. a jeżeli już są to należy zabiezpieczyć dostęp do żyły (przed wykonaniem badania) w celu wprowadzenia leków przeciwwstrząsowych w razie konieczności. • Angiografię – (obecnie rzadko stosowana ze względu na angioTK i angioMR) badanie polegające na wprowadzeniu kontrastu do naczynia które chcemy uwidocznić Wskazania: • unaczynnione guzy: włókniak młodzieńczy. bakterie atypowe: mykoplasma. zapalenia zatok. 75. funkcji. pourazowe przetoki tętniczożylne Ze względu na możliwość wystapienia wstrząsu po podaniu środka kontrastowego badania te nie są powszechnie stosowane.

posocznica. iv.Dzialanie bakteriostatyczne przez hamowanie syntezy bialek: erytromycyna po. oksytetracyklina. hamowanie procesów fosforylacji w Komorkach bakteryjnych. metacyklina. Bakterie g-. zakazenia skory i tkanek miękkich. zapalenia pluc typowe i atypowe.po. S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie gram dodatnie (+).aureus.iv D o s t ę p n o ś ć b i o l o g i czna ok. Klindamycyna.iv. rowamycyna. po. zakazenia stawow i kosci. Lincomycyna po. azytromycyna  Linkozamidy Jest antagonista tetracykliny S p e k t r u m d z i a l a n i a : Beztlenowce g-. zapalenie wsierdzia. wtorne infekcje grzybicze. Neisseria. minocyklina  Chloramfenikol  Ryfamycyna Hamowanie syntezy kwasow nukleinowych S p e k t r u m d z i a l a n i a : Bakterie g+. zapalenia zyl.gram ujemne (-). T e t r a c y k l i n y n a t u r a l n e : chlorotetracyklina. po. L i n k o c a m i d y : 1. uszkodzenia wątroby i nerek. po.colli. zapalenie kości. P r z e c i w w s k a z a n i a : ciaza. . Pseudomonas Auerginosa. roitetracyklina. Hameophilus W s k a z a n i a : Gruźlica. zapalenia przyzębia D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.iv. karmienie piersia. 80%  Tetracykliny M e c h a n i z m d z i a l a n i a : hamowanie syntezy bialek. roksytromycyna. Proteus. tlenowe bakterie g+ W s k a z a n i a : Zakazenia gornych drog oddechowych. oleandromycyna???.bakterie atypowe W s k a z a n i a : Zapalenia górnych dróg oddechowych. w tym S.iv. Dalacin C. hipoplazja zębów.iv 2. w tym E. zakazenia stomatologiczne dzialanie niepożądane: zaburzenia ze strony układu pokarmowego. spiromycyna. doksycyklina. modyfikowane. dawercyna po.

Antybiotyki bakteriobójcze:  Antybiotyki β–laktamowe: C e c h y w s p ó l n e : mala toksyczność. Amoksil. Rocephin. Piperazyna. p. p. II. Cefobid. iv. nafcylina. farmakokinetyka  Aminoglikozydy Hamuja synteze bialek i uszkadzaja struktury blony cytoplazmatycznej. i.o II: +Rp.o. p. Temocyklina. Rp. i. Sefril. iv. Hiconsil. Keflin. Suprax. Monaspor. które ulega rozerwaniu pod wpływem β-laktamaz produkowane przez niektóre bakterie. karbopenicyliny: Pseudomonas. mechanizm dzialania i wiazanie β-laktamowe W swej czasteczce zawieraja wiazania β-laktamowe. Tykarcylina. Mezocyklina. Cephalexin.v. nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. i.o. Keflex. o szerokim spektrum: aminopenicyliny: bakterie G+. Mandol. polsyntetyczne (o waskim spektrum dzialania: przeciwgronkowcowe: izoksazolylowowe: oksacylina. kloksacyklina. Mefoxim. V-cylina). Rp. Cefoperazom. Amidynopenicyliny: szczególnie bakterie G-. Cefiksym. Rp. p. i. Beztlenowce i Pseudomonas Auerginosa. Zinacef. Ceclor. Ampicylina.iv. dikloksacyklina-obecnie male zastosowanie ze względu na narastajaca antybiotykoopornosc. i. Duomox. Mecylinam) -cefalosporyny: I. Ceftazidim. Ceftriakson.v +Rp. działają silnie bakteriobójczo. Proteus. po. bakterie G+: nieskuteczne. Claforan. Kefzol. Tiar. M e c h a n i z m d z i a l a n i a : Zahamowanie wbudowania kwasu N. Duracef. Zinnat. po. N a l e z a d o n i c h : -penicyliny: naturalne (penicylina krystaliczna. Cefaklor. Mefotoksyna. rozpad komórki bakteryjnej.acetylomuraminowego w ścianę komórki. Rp. Azlocylina.v. Carfecillin. są antybiotykami drugiego wyboru . ureidopenicyliny: Enterobakterie. Cefpodoksim -cefamycyny -karbapenemy -monobaktamy Różnice: spektrum dzialania. Amoksycyklina. G-. prokainowa.o III: +Rp. Timentin. Cedax. III generacji I: Rp. Carbenizylina.v. metycylina. rozkladane przez penicylinazy gronkowcowe.v +Rp. Securopen. Baypen.iv. Aksetyl.

i. ototoksyczność. odczyn alergiczny W s k a z a n i a : posocznica i zakażenia mieszane. Proteus. Ciprinol. kości i stawów. Rp. Teikoplanina. Rp. Conet Zasady antybiotykoterapii: 1.aureus. Otloksacyna.o. i. w tym układu oddechowego. karmienie piersią.ciężkie. Neisseria) D z i a l a n i e n i e p o ż ą d a n e : neurotoksyczność. p. Właściwy dobór antybiotyku .v Nortloksacyna. moczowego. .bardzo szerokie spektrum G+ i G-. p. tlenowe i beztlenowe *Dobra przenikalność przez sciane bakterii do tkanek ustrojowych. iv  K a r b a p e n e m y . Imipenem. hepatotoksyczność. okres wzrostu ( hamują wzrost chrząstki nasadowej). Ustalenie wskazań do antybiotykoterapii 2. brak aktywności wobec bakterii G+ i Beztlenowców Wskazania: *ciężkie zakażenia G-.o. kości.o Cyprofloksacyna. tazobaktam  Nie maja wlasnego dzialania batkteriobojczego  Laczone z antybiotykami zwiększają skuteczność ich dzialania  D o s t ę p n e p r e p a r a t y : *Augmentin *Unasyn *Timentin *Monobaktramy: bardzo duża aktywność wobec bakterii G-.colli. Tienam. zakażenia układu moczowego. nie dziala na Streptococcus). tkanek miękkich  Antybiotyki polipeptydowe Wankomycyna. Abaktal. Aztreonam. Tarivid.i. skóry. zapalenia ukl. Noliein. dróg moczowych.v  Chinoliny Przeciwwskazania: Ciąża. nefrotoksyczność. Ciprobay.v. Kliebsiella. moczowego. tkanek miękkich. Enterobacter. sulbaktam.S p e k t r u m : bakterie G+(S. p.o Inhibitory β-laktamaz:  Unieczynniają β -laktamazy wytwarzane przez niektóre bakterie-kwas klawulanowy. Pseudomonas. tkanek miękkich. G-(E. p. oporne na inne antybiotyki. odporne na dzialanie laktamaz *Wskazania: . Oddechowego. kości i stawów. i. Rp.v Petloksacyna.

urazy Leczenie: Zatrzymanie siekaczy i klów-należy rozważyć możliwość wprowadzenia ich do luku .zaburzenia hormonalne.co może doprowadzić so zaostrzenia objawów choroby. rozszczep podniebienia Przedwczesne usunięcie zęba mlecznego i brak miejsca dla zęba stalego Inne: jak stany zapalne kości. po czym po upływie 6 godzin następne 1. Ostre i przewlekle zapalenia kości 4.3. czasu leczenia i drogi podawania 4. przewlekłym zapaleniem ozębnej. Ropowice twarzy i szyi 3.Podaje się osłonę antybiotyku celowanego. a następnie 150mg po 6 godzinach W chorobach odogniskowych sanację jamy ustnej należy przeprowadzić w porozumieniu z lekarzem prowadzącym odpowiedniej specjalności. Rozlegle nacieki zapalne w początkowym okresie o nieznanej etiologii 2. Kontrola bakteriologiczna skuteczności leczenia Wskazania do zastosowania antybiotyków: 1.z miazgą zgorzelinową.wady rozwojowe. zęby z torbielą korzeniową. Czyraki twarzy 8. Zapalenia swoiste Profilaktyczne stosowanie antybiotyków-zalecenia: 1. 76. Sanacja jamy ustnej u pacjentów ze schorzeniami ogólnymi 6.po usunięciu ostrych objawów choroby zasadniczej. torbiele.Zębami przyczynowymi w zakażeniu odogniskowym są zęby pozbawione żywej miazgi.0g/2godz. Objawy uogólnionego zakażenia 7.0g/1godz. z patologiczną kieszonką dziąslową i kostną.5g po upływie 6 godzin -Klindamycyna 300mg doustnie 1 godzinę przed zabiegiem. przed zabiegiem. w dniu zabiegu i przez kilka dni po nim. OPERACYJNE USUWANIE ZĘBÓW Zęby zatrzymane: Przyczyny:przebyte choroby ogólnoustrojowe. krzywica . Zapobiegania działaniom ubocznym 5. Ekstrakcja zęba -Amoksycylina 3. Ropnie u osób wyniszczonych 5. następnie 0. przed ekstrakcją.zgodnie z antybiogramem wykonanym po pobraniu wymazu z jamy ustnej. Ustalenie skutecznej dawki.Oslona antybiotykowa jest konieczna ze względu na przejściową bakteriemię występującą po usunięciu zęba z martwą lub zgorzelinową miazgą.Antybiotyk podaje się zwykle dwa dni przed zabiegiem.5g antybiotyku -Erytromycyna 1.

szczękościsk. angina. ból promieniujący do ucha. ewakuacja ropnia. bez zerwania pęczka naczyniowo-nerwowego 3. co dziala bodzcowo na przyśpieszenie wyrzynania zatrzymanego zęba Zabieg okienkowy z odsłonięciem calej korony zęb aż do szyjki z usunięciem woreczka zębowego(lub torbieli związkowej)wraz z podwichnięciem zęba. najczęściej jednostronnie. skrzydłowożuchwowej.zapalenie kości.Ekstrakcje profilaktyczne lub wyrównawcze:usuwa się zwykle zęby przedtrzonowe pierwsze.powstają przez zrośnięcie się prawidłowych zawiązków zębów Zęby zlane-jeśli dwa prawidłowe zawiązki zębów zrastają się ze sobą tworząc dwie jamy miazgi PATOLOGIA ZĘBÓW MĄDROŚCI Póżne wyrzynanie około 18 roku życia kiedy pozostale zęby są ustawione w luku co ma z kolei związek z dążeniem w filogenetycznym do redukcji uzębienia Duża zmienność morfologiczna zeba Zmienność polożenia w szczęce i w żuchie UTRUDNIONE WYRZYNANIE DOLNEGO ZĘBA MĄDROŚCI: Zakażenie kieszonki dziąsłowej i mieszka zębowego. ropnie zlokalizowane w okolicy podjęzykowej. zapalenie kości. usunięcie zęba .Najczęściej występuje w szczęce i powoduje zaburzenia w prawidłowym wyrzynaniu się zębów stalych i z tego powodu są usuwane Ząb nadliczbowy-o nieprawidłowej stożkowatej budowie jest usuwany ze względów estetycznych jak i podanych wyżej Nieprawidłowości zębowe: W obrebie siekaczy występują w linii pośrodkowej . temperatura Różnicowanie:zapalenie miazgi zębaósmego. przygardłowej Leczenie:antybiotykoterapia. zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych.Zabieg odsłonięcia korony zęba.zabieg okienkowy może być wykonany techniką: Zabieg Skalouda-odslonięcie korony i zalożenie pętli z drutu na szyjke zęba i za pomcą wyciągu sprowadzenie Okienkowy zabieg plastyczny wedlug Dominika-polega na usunięciu blaszki kostnej z odpowiedniej strony wraz z częścią śluzówki. ślinianki podżuchwowej lub przyusznej. ulożone podniebiennie. ropień okolomigdalkowy. szczękościsk.Zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu zespolowym przez chirurga i ortopedę szczękowego: 1. rzadziej siekacze boczne dla wprowadzenia kla 2. ząb pośrodkowy czyli mesiodens Zęby bliźniacze-powstają przez zrośnięcie zwykłego zawiązka zęba z zawiązkiem nadliczbowym(dotyczy to najczęściej zębów mądrości i siekaczy) Zęby przerośnięte.Przeszczepienie zęba do ninnego lub nowo wytworzonego zębodolu 4. zapalnymi powikłaniami torbieli Powiklania:wrzodziejące zapalenie jamy ustnej i dziąseł.Umocowanie zamka ortodontycznego i wyciągu Ząb dodatkowy-o prawidłowej budowie jest wyrazem zaburzeń w rozwoju listewki zębowej.

ujście przewodu jest małe w stosunku do jego światła. Najczęstsze schorzenie ślinianek. nawracającym odczynem zapalnym. kręty.wskazanie do usunięcia kamienia razem ze ślinianką / ślinianka przyusznausuwa się zmieniony płat z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w śliniankach: • Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w zaburzeniach przytarczyc • Osobnicza skłonność do tworzenia kamieni(nerkowa. związki organiczne. sole nieorganiczne. węglan wapnia.77. Kamice: • Przewodowa • Miąższowa – najczęściej charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem. Występowanie kamicy: • Ślinianki podżuchwowe – 80-90% • Ślinianki przyuszne – 8-19% • Ślinianki podjęzykowe – 1% • Małe gruczoły ślinowe – rzadko Kamienie – zbudowane z fosforanu wapnia. Niezapalne schorzenia ślinanek Choroby niezapalne ślinianek: • Sialolitiazy • Sialoadenozy • Zespół Sjogrena • Zespół Mikulicza • Zespół Heerfordta • Popromienne uszkodzenie ślinianek Sialolitiazy – kamice ślinianek – obecność kamieni w przewodach wyprowadzających małych i dużych gruczołów ślinowych. zawiera dużo mucyny. • Ślina – zasadowe pH. 2x więcej fosforanu wapnia Objawy choroby: . białka. wąskie światło. ptialiny. jądro organiczne stanowi złuszczony nabłonek bakterie lub ciała obce. wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych Czynniki predysponujące do wystąpienia kamicy w ślinance podżuchwowej: • Przwód wyprowadzający ślinanki – długi.

• • • • Nagły obrzęk (szczególnie podczas jedzenia twardych lub kwaśnych pokarmów) Ból. Objawy. a zwlaszcza: u cukrzyków. spowodowane wpływem niektórych leków działających na układ współczulny. bulimii. obrzęk śliniaki i jej ujscia. pelagra. w hiperlipidemii. w menopauzie i andropauzie.USG. nienowotworowe choroby ślinianek. w chorobie Cushinga oraz w chorobie Addisona. Metaboliczne – w przypadkach niedobiałczenia.usunięcie kamienia (jeśli znajduje się w przewodzie wyprowadzającym). w anoreksji. powstające wskutek zaburzeń wydzielania i metabolizmu gruczołu (często mechanizm powstawania tych zaburzeń nie jest znany). w czasie ciąży i laktakcji. Dochodzi do zaburzeń immunoregulacji: . objawy najczęściej dotyczą gruczołów ślinowych i łzowych. sialografia Leczenie chirurgiczne. szkorbut). Głównie dotyczą ślinianki przyusznej. Hormonalne – powiększenie ślinianek przyusznych występuje prawie we wszystkich chorobach endokrynologicznych. częściej. 2. przywspółczulny oraz leków psychotropowych.konieczne usunięcie całej ślinianki Sialoadenozy (sialozy). Patogeneza nie jest jasna. u cukrzyków czu alkoholików).silny o charakterze napadowym (kolka ślinowa) Często szczękościsk Powtarzające się stany zapalne ślinianek Diagnostyka: • Badanie palpacyjne (bolesność uciskowa. wyniszczenia u alkoholików. Neurogenne – związane z zaburzeniem funkcji układu autonomicznego. w otyłości. w chorobach związanych z niedoborem witamin (beri-beri. Rozwijają się u chorych: • Z zaburzoną funkcją gruczołów wydzialania wewnętrznego • Z zzaburzeniami metabolicznymi • Niedożywionych • Z chorobami neurologicznymi Sialoadenozy: 1.niedoczynność układu lub neuropatia (np. niezapalne. RTG. wzmożona spoistość. Zespół Sjőrgrena – jest to przewlekła choroba autoimmunizacyjna o powolnym przebiegu. K:M 9:1. w niedoczynności lub nadzczynności tarczycy. 3. można wyczuć kamień) • Badania obrazowe. czasem bolesne obrzęki obu ślinianek (mogą one również dotyczyć ślinianek podżuchwowych).nawracające.

w toczniu rumieniowatym układowym (20%). próchnicę zębów). zapalenia opłucnej i płuc.objawowe(zmniejszające suchość w jamie ustnej i w worku spojówkowym) • Ciężka postać choroby. Zespół Heerforda • .zanik tkanki gruczołowej Zespół Sjőgrena: • Pierwotny – triada objawów: kserostomia (suchość błony śluzowej jamy ustnej.steroidy i leki immunosupresyjne. złe samopoczucie. w sklerodermie i w pierwotnej marskości wątroby. zaburzenia żucia. • Skórne: zanikanie gruczołów skóry. obrzęk ślinianek przyusznych. zmniejszenie wydzielania gruczołów łzowych. zanikowe zapalenia błony śluzowej żołądka • Nerkowe: zaburzenia zagęszczenia moczu. ból. z tendencją do strupienia. obrzęk ślinianek przyusznych. bóle mięśni i stawów.75% • Wtórny – współwystępuje z innymi chorobami tkanki łącznej: w chrobie reumatycznej (5%). Choroba Mikulicza – objawy podobne do tych w zespole Mikulicza. suchość błony śluzowej jamy ustnej. niewielkie podwyższenie temperatury. obniżenie odporności organizmu.naciek komórkami plazmatycznymi i limfoidalnymi oraz rozrost nabłonka w przewodach wyprowadzających • Zmniejszenie wydzielanai śliny.40%. Inne objawy: • Mięśniowo-szkieletowe: łatwa męczliwość. zwiększona liczba leukocytów. przewlekłe śródmiąższowe zapalenia nerek. przeciwciała przeciwjądrowe) Leczenie: • Lekka postać choroby. pozytywne wyniki badań histologicznych i serologicznych (OB. zapalenie tkanki łącznej (w połowie przypadków występuje jako zapalenie stawów).Powiększenie ślinianki. Zespół Mikulicza – asymptomatyczne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych w przebiegu: • Zmany limfocytonabłonkowej łagodnej • Gruźlicy • Sarkoidozy • Amyloidozy • Białaczki • Chłoniaka Objawy: obustronne powiększenie gruczołów ślinowych. kseroftalmia(w następstwie której rozwija się zapalenie rogówki i spojówki).podwyzszone. łzowych oraz końca języka. • Oddechowe: suchość w jamie nosa. zmniejszone wydzielanie potu Ropoznanie: typowe objawy trwające powyżej 3 miesięcy. czynnik reumatoidalny. powoduje: trudności w połykaniu. • Brzuszne: przewlekłe. jednakże bez towarzyszącej choroby podstawowej (choroba tylko ślinianek).

chudnięcie) Leczenie: kortykosterydy. wstrząs hipowolemiczny – hypowolemic Shock (np. Wstrząs – uczuleniowy. Z kolei z uwagi na zmiany hemodynamiczne wyroznia się wstrzas hipodynamiczny. witamini A. Załamanie się wydolnego przepływu tkankowego spowodowane jest upośledzeniem czynności jednaj lub więcej z trzech zasadniczych składowych układu krążenia. neurogenny. Dawka 60-70 Gy. często nieodwracalne. a często śmierci. anafilaktyczny. wadami zastawek. zaburzenie składu chemicznego śliny. Podział: Istnieje kilka rożnych podziałów wstrząsu. w trakcie którego istnieje zwiekszona objętość wyrzutowa serca. osłabienie. rozstrzeniową. zaburz. endokrynny. zaburzenie czynności w 50%. porażenie nerwu twarzowego i okoruchowego. zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego. Wstrząs może być zatem spowodowany niewydolnością serca jako pompy. z związku z krwotokim. . neurologiczne i fizykoterapia. w zwiazku z tamponada serca.B comp. uszkodzenie systemu przewodów wewnątrzśliniankowych. masywnym zatorem tet. środki przeciwgorączkowe oraz leczenia okulistyczne. Wstrząs może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. Popromienne uszkodzenie ślinianek Uszkodzenie zależy od zastosowanej dawki promieniowania. występujący w związku z niedostatecznym przepływem krwi przez naczynia obwodowe. wyróżnia się wstrząs kardiogenny – cardiogenic Shock (na przykład w związku z zawałem serca. płukanie jamy ustnej roztworami witamin A i E) 78. oparzeniem).. Leczenie: objawowe (sztuczna ślina. Obustronne powiększenie ślinianek i gruczołów łzowych. ciezkim nadciśnieniem płucnym). płucnej. toxyczny. wstrząs obturacyjny – wywołany przeszkodą pozasercową – extracardiac obstuctive Shock (np. bądź też wszystkimi na raz. urazowy Wstrząs to zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającym dowozem tlenu i substancji odżywczych oraz niedostatecznym usuwaniem produktów metabolizmu z komórek. Zgodnie z podziałem przedstawionym przez Hollenberga. Rytmu serca). w trakcie którego wystepuje zmniejszona minutowa objętość wyrzutowa serca oraz wstrzas hiperdynamiczny. septyczny. wstrzas spowodowany niewlasciwą dystrybucja płynów ustrojowych – distribute Shock (miedzy innymi wstrzas septyczny.Występuje rzadko. Mechanizm uszkodzenia: zniszczenie miąższu ślinianek. kardiomiopatią przerostową. objawy ogólne (stany gorączkowe.zniszczenie w 80%. toxyczny). niedomogą regulacji krążenia obwodowego albo zmniejszeniem objętości krwi krążącej. 10 Gy powoduje nagłe i bardzo bolesne obrzmienie ślinianki.

sinica obwodowa etc. i tlenek azotu. przyspieszenie akcji serca. z tym. pokryta zimnym potem skora Sinica Niepokoj Strach Zaburzenia świadomości oraz różne objawy neurologiczne Wstrzas anafilaktyczny: Stanowi najostrzejsza. ugryzienie przez owady znajdujące się przypadkowo w gabinecie stomatologicznym. . tryptaza. obrzek krtani. dynamiki oraz fazy wstrzasu. leukotrieny. a u pacjentow z nadciśnieniem gdy ma miejsce spadek o 30-40 mmHg). jest to zatem szybko rozwijajaca się. Dawkę można powtarzać w odstępach 10-20 minutowych Dożylne podanie adrenaliny – tylko u pacjentów z dużego stopnia hipotensją i zagrażającym życiu załamaniem się czynności układu krążenia i układu oddechowego. W trakcie trwania wstrzasu uwalniane są mediatory reakcji alergicznej (np. Zapowiedzią uogólnionej odpowiedzi anafilaktycznej mogą być następujące miejscowe objawy alergii – zaczerwienienie skory. mogą powodowac wystapienie tego typu uogólnionej reakcji. gwałtownie przebiegajaca reakcja ogolnoustrojowa. kalikreina). Preparaty stosowane w trakcie leczenia stom. Wstrzas może wystąpić po kilku do kilkudziesięciu minut po kontakcie z alergenem. sercowego. a ponadto wzrost temp. adrenalina może bowiem przyczynić się do wystąpienia arytmii i niedokrwienia m. Może być spowodowany przez reakcje immunologiczna typu I albo reakcje anafilaktoidalną. że przyczyną wstrząsu anafilaktycznego może być również podanie do naczynia środka miejscowo znieczulającego. przerwanie kontaktu z antygenem. zagrażającą życiu postać odpowiedzi anafilaktycznej. Objawy kliniczne indukowane są przeciwciałami IgE. histamina.Objawy: Zalezą od rodzaju wstrzasu. skurcz oskrzeli (duszność). bladość. obrzek blon sluzowych. czynnika etiopatogen. obrzek Quinckego. ale dowiedziono także udzial IgG. a rozkurczająco na drogi oddechowe) w dawce 0. chlodna. wpływa stymulująco na układ sercowo-naczyniowy. Nitkowate lub niewyczuwalne tetno na tetnicach obwodowych Przyspieszenie akcji serca Przyspieszenie oddechu Blada. jak też kontakt z przedmiotami lateksowymi. serotonina. W przypadku wystapienia u pacjenta objawów wstrząsu wskazane jest natychmiastowe przerwanie zabiegu. ogólna. metabolity kwasu arachidonowego.5 ml w rozcieńczeniu 1:1000. W dalszym etapie może wystąpić spadek cisnienia tetniczego. podanie podskornie lub domięśniowo adrenaliny (powoduje zahamowanie uwalniania się mediatorów z mastocytów.. swiad.2-0. kininy. wykwity pokrzywkowe. Jednak w każdym rodzaju sa: Niedoscisnienie – gdy srednie cisnienie tetnicze jest poniżej 60 mmHg .

H1 w dawce 25 – 50 mg. padaczka. miedzy innymi w tk przyzębia okw. przerwanie kontaktu z alergenem 4. beztlen. podanie l. Chlorfenamina jest lekiem p/hist i p/alergicznym. w przypadku skurczu oskrzeli podanie leków z grupy beta2-agonistów w postaci nebulizacji 10. grzybami. wirusami. P/wsk jest nadwrażliwość na ten lek. np. podanie tlenu 4-6 l/min 8. W przypadku wystepowania nasilonych objawów ze str układu krazenia można podac dozylnie dekstran. bakt. Wstrząs septyczny: Jest skutkiem toksemii.wezwanie karetki 2. Pacjentowi należy również podac tlen (4-6 l/min).c. teofilinę we wlewie dozylnym w dawce 4-7 mg/kg m. Zazwyczaj stosuje się difenhydraminę bedaca nieselektywnym antagonista receptora hist. w przypadku nasilonych objawów ze str układu krążenia podanie dozylne dekstranu lub 5% glukozy albo HAES czy płynu wieloelektrolitowego. i gram – czyli powstaje albo pod wpływem posocznicy(bakteriemii) albo toxyn bakt beztlen Wystepuje w związku z przedostaniem się do krwiobiegu znacznej ilości mikroorganizmow lub ich toxyn. ostre dermatozy wysiekowe i pęcherzowe.5 ml w rocienczeniu 1:1000 – dawke można powtarzac co 10-20 min 5. natychmiastowe przerwanie zabiegu 3. antyhistaminowych – difenhydraminy 25-50 mg albo chlorfenaminy 10-20mg 7.w. plyn wieloelektrolitowy. (pwsk do podania jest padaczka. pierwotniakami. podobnie jak inne typy wstrzasu jest bowiem stanem zagrozenia zycia. w przypadku łagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani zastosowanie adrenaliny w postaci nebulizacji lub inhalacji 9. nie przekraczając 40 mg. W razie wystapinia lagodnego lub umiarkowanego skurczu krtani podaje się adrenaline w postaci nebulizacji lub inhalacji.Wskazane jest też podanie lekow antyhistaminowych albo chlorfenaminy. Plan dzialania: 1.2-0.agonistów w postaci nebulizacji lub inhalacji albo leki z grupy metyloksantyn. a w przypadku wstrzasu anafilaktycznego podaje się ja zazwyczaj w dawce 10-20 mg. 5% glukoze. Sprawą kluczowa jest także jak najszybsze wezwanie pomocy – Wstrzas anafilaktyczny. podanie podskórne lub domięśniowo adrenaliny w dawce 0. natomiast w przypadku skurczu oskrzeli podaje się leki z grupy beta2. Ogniska zakazenia zlokalizowane w obrębie ju. podanie wodorobusztynianu hydrokortyzonu dozylnie w dawce 1001000 mg albo innych sterydów w odp dawkach 6. choroba wrzodowa).. HAES-200. która powstaje przy ciezkim zakaż. zaburzenia rytmu serca. którego terapie prowadzi się na OIOM. p/wsk do stosowania takie same j. Najczęściej jest wywoływany bakteriami gram . mogą dopowadzic do . świeży zawal serca. jednakże może być spowodowany gram +.

Występuje ogólne załamanie się sił życiowych organizmu.wystąpienia wstrząsu septycznego. starzy. dzieci. . Na skutek oddziaływania mikroorganizmów lub ich toxyn dochodzi do nadmiernej produkcji cytokin (interleukiny 1-IL. czynnika aktywującego płytki – PAF). wyrównaniu gospodarki wodnoelektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Ogólne zasady leczenia wstrząsu sep.pok i układzie moczowo-płciowym). który zmniejsza przepływ krwi przez naczynia włosowate. W przebiegu wstrząsu septycznego obserwuje się wystepowanie prawidłowego lub zwiekszonego rzutu serca i niski opor krazenia układowego. a w następstwie prowadzi do niedostatecznego utlenowania tkanek. z cukrzyca. leczeniu choroby podstawowej będącej p-ną wstrząsu. Osobami najbardziej podatnymi sa pacjenci z oslabiona odp immunologiczna. Wstrząs septyczny szczególnie predysponuje do wystąpienia szeregu powikłań (kt należy zapobiec). co z kolei powadzi do wystapienia szeregu następstw. Krążenia Przysp. IL-6. w razie potrzeby przetaczaniu płynów infuzyjnych. wzrostu przepuszczalności naczyń. Wstrząs często powodują m. stosowaniu antybiotyków o szerokim spektrum (po wykonaniu antybiogramu podać celowane). po operacjach na p. a przede wszystkim do zwiekszenia się łożyska naczyniowego. Mat. przenikania płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do wewnątrznaczyniowej. 2) wstrząs zimny spadek ciśń i przysp tetna (pow.: • • obfity krwotok z ran i uszkodzeń wewnętrznych. uszkodzenia śródbłonka. którego siła przekracza granicę zdolności wyrównawczych organizmu.in. czynnika martwicy nowotworu alfa-TNF. jak też tlenku azotu. nowotworem. Przysp. a przede wszystkim zespołu wykrzepiania śródnaczyniowgo (DICdisseminated intravascular coagulopathy) 1) wstrząs ciepły temp. Przem. 100) zaburzenia psychiczne wzrost leukocytozy skaza krwotoczna niedrożność jelit Wstrząs urazowy: Wstrząs jest zespołem zaburzeń ogólnoustrojowych powstałych pod wpływem urazu. polegają na monitorowaniu czynności życiowych. ciężkie urazy o typie zmiażdżenia z utratą dużej ilości krwi i osocza do tkanek. Wstrząs cechuje się obniżeniem ciśnienia tętniczego wskutek zmniejszenia objętości krwi krążącej lub osocza w stopniu.

ułożyć go płasko z nisko położoną głową. Aureus i Strep. zagrażające życiu zatrucie toksynami wytwarzanymi przez bakterie Staph. plamiste zap. Wstrząs toksyczny: TSS toxic Shock synrome To ostre. septycznym poronieniu i po zabiegach ginekologicznych. rozlegle oparzenia Objawy: • • • Świadomość chorego jest zachowana. tętno jest przyspieszone. bezpośrednio po urazie. zwykle słabo wyczuwalne. Może także wystąpić w urazach skóry: oparzenia. w początkowym okresie wstrząsu. Skóra jest blada z odcieniem sinawym. pobudzają je do wytwarzania cytokin. najlepiej karetkę reanimacyjną (R) w celu przewiezienia chorego do najbliższego szpitala. wezwać karetkę pogotowia ratunkowego.9 stopni Erytrodermia – rozlane. Ponad połowa przypadków TSS dotyczny miesiączkujących kobiet i często występuje także w połogu. we właściwy sposób udzielić pierwszej pomocy. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego krwi może dojść do rozszerzenia źrenic i zniesienia ich reakcji na światło w następstwie niedokrwienia i niedostatecznego utlenowania mózgu W miejscu zdarzenia należy: • • • • • • • zapewnić choremu zupełny spokój. Wiążą się one z limf.• • złamania kości długich. Skóry Spadek ciśn krwi . chorego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej. często pokryta potem. Pyogenes – TSST-1 i enterotoksyną B. ewentualnie unieść kończyny dolne. zwłaszcza kości udowej (mechanizm utraty krwi i osocza jest w tych przypadkach podobny jak przy zmiażdżeniach). ale nieco później staje się otępiały. co w rezultacie prowadzi do drastycznego spadku ciśnienia tęt. rana. Objawy: Gorączka powyżej 38. obojętny. Ciśnienie tętnicze krwi szybko obniża się. łącznie z opanowaniem ewentualnego krwotoku zewnętrznego. nałożeniem opatrunku i unieruchomieniem. chory może być podniecony. T . nie interesuje się swoim losem i otoczeniem. zabezpieczyć chorego przed utratą ciepła. nie poruszać chorego bez potrzeby. chłodna.

leczenie Neoplasma benignum Zasadą w leczeniu neo łagodnych jest ich operacyjne usunięcie lub zniszczenie. wzrost stężenia bilirubiny. Jest to metoda nieporównywalnie skuteczniejsza od typowego leczenia immunolog. –150 –180 stopni Celsjusza. Chory ma najwieksza szanse na wyleczenie podczas 1szego zabiegu. Nowotwory łagodne – zasady. wymioty. zawroty głowy. Temp. Została stworzona molekuła V-beta. a jedynie leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany. oczyszczenie miejsca wytwarzania toksyny 2)antybiotykoterapia – klindamycyna/ wankomycyna 3)preparaty immunoglobulin W 2007r. leukocyturia. Guzy otorbione położone w tkankach lub narzadach wyłuszcza się wraz z torebką. Do zamrażania używa się krioaplikatora. która blokuje zdolność enterotoksyny B do wiązania się z limf. Małe guzki mogą być usuwane przez proste wyciecie i zszycie. ani radioterapii. Zabiegi elektrochirurgiczne: W zakres elektrochirurgii diatermicznej (1.5-3 A) wchodzi: a)cięcie elektryczne (elektrotomia) Ciecie i preparowanie tkanek z uniknieciem krawienia Skoagulowanie guza w warunkach bezkrwawych przed jego usunieciem Zabieg koagulowania zaczynamy na obwodzie. T. 79. Jednorazowo lub kilka razy w odstępach 7-10 dni. Jeśli usuwamy to całkowicie. Leczenie chirurgiczne: Główna zasada to radykalne wyciecie podczas pierwszego zabiegu. Nie ma konieczności usuwania z maginesem zdrowych tkanek. Zamrażanie powinno być powolne.Objawy narządowe: biegunka. aby uniknąć wtłaczania Komorek neo do naczyn krwionośnych i chlonnych b)elektrokoagulacja warstwowa się stosue do usuwania leukoplakii i powierzchownych nadżerek c)elektrodesykacja punktowa likwidowanie naczyniaków Krioterapia: Zamrażanie ciekłym azotem. Zmiany na powierzchni skory lub blony sluzowej wycina się lub niszczy elektrochirurgicznie bądź kriochirurgią. W sytuacji wykrycia nowotworu łagodnego nie stosuje się ani chemioterapii. Chirurgia laserowa: . bo daja wznowy. spadek nastroju Leczenie: 1)wyrównanie gosp wodno-elektrolitowej i kwas-zas. bóle mięśni.

Zdjęcie przeglądowe badanej okolicy 2. SIALOGRAFIA.Laser CO2 Przy neo tkanek miękkich. WSKAZANIA: . daje to ubytek cienia ślinianki. która wymazuje struktury kostne tła i pozwala na dokładniejsze zobrazowanie układu przewodów wyprowadzających ślnianek.kamica ślinianek. Jeśli ognisko jest wypełnione treścią . a przy zbliznowaceniu okrężne przewężenie na przemian z odcinkami rozszerzonymi oraz wydłużony i kręty przebieg przewodu wyprowadzającego .. Polega na wprowadzeniu środka cieniującego ( Uropolina 30%-60%) w badane pole i wykonanie zdjęcia. Dwa zdjęcia w prostopadłych do siebie projekcjach w czasie wypełniania przewodów 3.torbiele ślinianki podżuchwowej i przyusznej . gdy kamień nie uwidacznia się na zdjęciu przeglądowym . również za pomocą techniki subtrakcji cyfrowej.. Energia laserowa w zetknieciu z tkanka powoduje odparowanie wody wewnątrzkomórkowej i poza komorkowej. ale powiedzmy.).aparat Cavintron (CUSA) przenoszone przez ultradźwiękowy mechanizm ciepło nie powoduje zwęglenia brzegów rany i jest również zabiegiem bezkrwawym. Zdjęcie skośne boczne żuchwy w trakcie opróżniania przewodów Sialografia może być wykonana. 2 metody: 1) wyciecie tkanek laserem 2) waporyzacja – zniszczenie tkanki przez odparowanie Nowość (ponad 15 lat..wczesne zmiany sialodochitis. należy je opróżnić i dopiero wtedy podać kontrast.w rozpoznawaniu schorzeń ślinianek Jest badaniem radiologicznym kontrastowym.w nowotworach łagodnych obraz odgiętego przewodu wyprowadzającego przez rosnący rozprężająco guz . w późniejszym okresie poszerzenie przewodów wyprowadzających i wytworzenie w ich przebiegu rozstrzeni – sialoangiektazji . a tym samym niszczenie kom. której brzeg pozostaje dobrze odgraniczony a tzw. OCENA SIALOGRAFICZNAGRUCZOŁU ŚLINOWEGO: 1. 80. .w przewlekłym zapaleniu ślinianki to obraz uschniętego drzewa< usztywnienie przewodów i zamknięcie końcowych przewodów >. neo. Zdjęcia wykonujemy w celu umiejscowienia oraz określenia rozległości i kształtu zmiany chorobowej. widoczne poszerzenie przewodu wyprowadzającego.

utworzonej przez dwie blaszki opony twardej mózgowia.trigeminus) wychodzi z mózgowia w pobliżu przedniego brzegu mostu. Anatomia i topografia nerwu V Nerw V – nerw trójdzielny Nerw trójdzielny (n. Blaszka okostnowa wyściela dno wycisku zwoju trójdzielnego. nucleus tractus mesencephalici et nucleus tractus spinalis n. na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej zwój trójdzielny (ganglion trigeminale) lub półksiężycowaty. .w nowotworach złośliwych – nieprawidłowy zarys przewodów lub amputacja przewodów ( niewidoczność ).trigemini) leży w grzbietowej części mostu.ostre stany zapalne gruczołów ślinowych . brak odgraniczenia pomiędzy miąższem a guzem .nieregularne ubytki struktur przewodów i miąższu gruczołowego ślinianek oraz rozszerzone. TK. W dalszym przebiegu przebija on oponę twardą nad przyśrodkową częścią szczytu piramidy kości skroniowej pod dolnym przyczepem namiotu móżdżku i pod zatoką skalistą górną opony twardej.uczulenie na środek kontrastujący Jeśli chodzi o kamicę i guzy ślinianek trzeba mieć na uwadze . Otoczony przez dwie blaszki opony twardej tworzy w wycisku nerwu trójdzielnego. Włókna czuciowe biorą swój początek za zwoju trójdzielnego (ganglion trigeminale-ganglion semilunare Gasseri). do których biegną wypustki komórek zwoju trójdzielnego. Pień nerwu trójdzielnego zwraca się ku przodowi i nieco ku bokowi.trigemini). w bruździe trójdzielno – twarzowej (sulcus trigeminofacialis). w rdzeniu przedłużonym i szyjnej części rdzenia kręgowego (nucleus sensorius principalis. że lepszym badaniem jest USG. 81. leżą w grzbietowej części mostu. Do zwoju wnikają tylko włókna czuciowe.sialozy. Obydwie blaszki łączą się znów ze sobą w okolicy otworu owalnego i otworu okrągłego. o nierównych zarysach przewody odprowadzające ( sialoangiektazje ) PRZECIWSKAZANIA: . MR. przy czym część ruchowa wsuwa się pod czuciową. Rozpoczyna się dwoma korzeniami: czuciowym (radix sensoria-portio major) i ruchowym (radix motoria-portio minor). Jądro początkowe ruchowe nerwu trójdzielnego (nucleus motorius n. Jądra krańcowe (nuclei terminationis).jednolita gęstość radiologiczna jej miąższu jest wtórnym objawem ucisku przez ten guz . podczas gdy blaszka oponowa pokrywa od góry zwój i początkowe odcinki jego trzech głównych gałęzi. Zwój trójdzielny leży w jamie zwoju trójdzielnego (cavum trigeminale – cavum Meckeli).

która tworzy dla niego jamkę. Bliskim sąsiedztwem tych dwóch tworów tłumaczy się niektóre nerwobóle nerwu trójdzielnego. to przy zabiegach tych należy oszczędzać jej włókna. bocznie od trzonu kości klinowej. nerw szczękowy do otworu okrągłego i nerw żuchwowy do otworu owalnego. Przecięcie szlaku jądra rdzeniowego nerwu trójdzielnego ( operacja Sjöquista) daje zniesienie bólu bez zniesienia czucia. gałązkę tętnicy oponowej środkowej (gałązka ta odchodzi od t. Jeżeli nie chodzi o wyłączenie pierwszej gałęzi. opuszczającej czaszkę przez otwór owalny.oponowej środkowej przed jej wejściem do jamy czaszki i dostaje się do niej przez otwór owalny) b) gałązki odchodzące bezpośrednio od tętnicy oponowej środkowej w jamie czaszki c) gałązki tętnicy szyjnej wewnętrznej. opadanie żuchwy i zbaczanie zgryzu.Zwój trójdzielny leży na przedniej powierzchni piramidy kości skroniowej w swym wycisku (impresio trigemini). Zbiornik ten. Ma to znaczenie praktyczne przy wprowadzaniu płynów wyłączających zwój przy nerwobólach nerwu trójdzielnego. Ku przodowi i dołowi od zwoju odchodzą trzy gałęzie: nerw oczny do szczeliny oczodołowej górnej. zwłaszcza gdy jest ona silnie rozwinięta. by uniknąć zniesienia czucia na powierzchni rogówki. . otoczony przez oponę twardą. mający ku tyłowi połączenie ze zbiornikiem podstawowym. Zwój trójdzielny jest bogato zaopatrzony w krew tętniczą przez: a) tętnicę oponową małą (a. Jego tylna część pokryta jest zatoką skalistą górną. Przy zabiegach na zwoju lub jego gałęziach należy unikać uszkodzenia części ruchowej.meningea parva). Po powierzchni zwoju biegnie zwykle dość gruba żyła. Zdaniem niektórych procesy zapalne mogą przenosić się z zatoki klinowej na zwój trójdzielny. Operacyjne przecięcie części czuciowej dośrodkowo od zwoju (neurotomia retrogasseriana. która może znacznie utrudniać zabiegi chirurgiczne na zwoju. wnika do jamy czaszki przez otwór kolczysty tętnica oponowa środkowa. Przyśrodkowo od zwoju trójdzielnego i pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego wychodzi ze swego kanału tętnica szyjna wewnętrzna. Zwój trójdzielny graniczy od strony przyśrodkowej z zatoką jamistą opony twardej i trzonem kości klinowej. zawiera korzeń i częściowo zwój trójdzielny wraz z początkowymi odcinkami głównych jego gałęzi. dążąc do nerwu żuchwowego. Podobna żyła biegnie z trzecią gałęzią nerwu V. nie bierze udziału w budowie zwoju i omija go. Tętnica przebiega przez światło zatoki jamistej. Ku tyłowi od zwoju znajduje się niewielki zbiornik płynu mózgowo – rdzeniowego (cisterna radicis nervi trigemini ). odchodzące od niej w przebiegu śródczaszkowym d) szereg gałązek wstecznych od tętnic towarzyszącym gałęziom nerwu trójdzielnego Część ruchowa. operacja Fraziera) powoduje oczywiście zniesienie czucia na obszarze unerwionym przez nerw trójdzielny. mniejsza. Tuż ku tyłowi od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. gdyż pociąga ono za sobą zanik mięsni żwaczowych.

jeśli wypływa krew tętnicza – tętnicę szczękową. w której rozgałęzia się czołowa gałąź tętnicy oponowej środkowej. zaopatrująca przednią część opony twardej .ophthalmicus) biegnie ku przodowi w bocznej ścianie zatoki jamistej i przez szczelinę oczodołową górną do oczodołu: 2) nerw szczękowy (n. poprzecznej i prostej. zwój uszny (ganglion oticum) i zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare) III gałęzi. Od każdej z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego odchodzą gałązki wsteczne (rami recurrentes ) do opony twardej mózgowia. wchodzi z powrotem do jamy czaszki przez otwór kolcowy jako gałąź oponowa nerwu żuchwowego (r. zaopatruje ona namiot móżdżku. Do obwodowych gałęzi odchodzących od zwoju trójdzielnego dołączone są zwoje należące do układu nerwowego autonomicznego.meningeus medius). do którego dołącza się część ruchowa nerwu trójdzielnego. Ta ostatnia. instrument wprowadzony przez otwór okrągły łatwo natrafia na zwój.meningeus nervi mandibularis). Jeśli z igły wprowadzonej do otworu owalnego wypływa krew żylna. Ze zwoju odchodzą trzy główne gałęzie: 1) nerw oczny (n. Zwój trójdzielny jest zwojem początkowym części czuciowej nerwu trójdzielnego. W pobliżu otworu owalnego przebiega trąbka słuchowa. Są to włókna ruchowe mięśniówki gładkiej lub wydzielniczej dla gruczołów. Przez oczodół: po jego dnie do szczeliny oczodołowej dolnej. Drogą wewnątrzczaszkową – operacyjną. Gałęzią wsteczną nerwu szczękowego jest gałąz oponowa środkowa ( r. Gałąź wsteczna od pierwszej gałęzi nosi nazwę namiotu (r.mandibularis). . to znaczy że nakłuto zatokę jamistą. od trzeciej zaś dopiero po jej przejściu przez otwór owalny.maxillaris) kieruje się skośnie ku przodowi i dołowi przez otwór okrągły do dołu skrzydłowo – podniebiennego 3) nerw żuchwowy (n. twarzowego i językowo – gardłowego. zwój skrzydłowo – podniebienny ( ganglion pterygopalatinum) II gałęzi.Drogi dojścia chirurgicznego do zwoju trójdzielnego są następujące: 1. biegnie prawie pionowo w dół i przechodzi przez otwór owalny do dołu podskroniowego. razem z tętnicą oponową środkową. Po jej przypadkowym nakłuciu płyn znieczulający wpływa do jamy gardła. a z niej do otworu okrągłego. Są to: zwój rzęskowy (ganglion ciliare) I gałęzi nerwu trójdzielnego. Gałąź oponową nerwu żuchwowego zaopatruje pozostały obszar ukrwiony przez tętnicę oponową środkowa. 2. 3. w rzucie bocznym na guzek stawowy.tentorii). okolicę zatok skalistej górnej. Przez otwór owalny: igłę wkuwa się 2 cm do boku od kąta ust i w rzucie przednio-tylnym kieruje ją na źrenicę oka. Od dwóch pierwszych gałęzi odchodzą one jeszcze w obrębie jamy czaszki. Przedzwojowe włókna dochodzące do tych zwojów należą do układu przywspółczulnego i biegną drogą nerwów: okoruchowego. jeśli płyn mózgowo – rdzeniowy – przestrzeń podpajęczynówkową.

supratrochlearis). przekracza brzeg oczodołu w otworze (wcięciu) nadoczodołowym i przechodzi na czoło. Nerw sitowy tylny (n.communicans cum n. odchodzących od zwoju nerwu trójdzielnego. Nerwy rzęskowe długie (nn. Przebija mięsień czołowy i kończy się w skórze sięgając aż do okolicy ciemieniowej. Dochodzi do niego gałąź łącząca z nerwem jarzmowym (r. biegnie nad bloczkiem mięśnia skośnego górnego na zewnątrz. przedłużenie nerwu nadoczodołowego. które prawdopodobnie nie mają przerwy w zwojach. Nerw oczny Nerw oczny (n. do gałki ocznej i kończy się w skórze jako nerw podbloczkowy.ophthalmicus) biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej. który biegnie ku przodowi do okolicy czołowej.zigomatico).frontalis). Dzieli się na gałąź boczną i przyśrodkową. Nerw nadoczodołowy (n. Nerw nadbloczkowy (n. gdzie zaopatruje spojówkę. a poniżej nerwu bloczkowego. biegnie wzdłuż sklepienia oczodołu nad mięśniem dźwigaczem powieki górnej i rozpada sięna dwie gałęzie: 1.Do włókien pozazwojowych. gdzie leży bocznie on nerwu okoruchowego. obwodowych. 2. który przebiega ku przodowi po wewnętrznej ścianie oczodołu. .ethmoidalis posterior). Gałąź przyśrodkowa (ramus medialis n. za której pośrednictwem otrzymuje włókna wydzielnicze dla gruczołu łzowego. Gałąź boczna (ramus lateralis n.lacrimalis) biegnie przez górną część bocznej ściany oczodołu ku przodowi i na zewnątrz nad mięśniem prostym bocznym do gruczołu łzowego. dzieląc się na nerw nadoczodołowy i nerw nadbloczkowy.nasociliaris) oddaje w swym początkowym odcinku: 1.ciliares longi) do gałki ocznej 2. łączy się z nerwem podbloczkowym i unerwia skórę nasady nosa na gładziźnie i przyśrodkowej części powieki górnej. Gałąź łącząca ze zwojem rzęskowym (ramus communicans cum ganglio ciliari) 3. cieńsza z dwóch gałęzi.supraorbitalis) stanowi przedłużenie pnia nerwu czołowego. dołączają się też włókna współczulne. Z jamy czaszki wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową górną i tu dzieli się na trzy główne gałęzie: 1) nerw łzowy. W dalszym przebiegu dochodzi do okolicy bocznego kąta oka. powieki i skórę. który kieruje się do gruczołu łzowego i do powieki górnej. Nerw czołowy (n. najgrubsza z trzech gałęzi nerwu ocznego. oddaje gałązki do jamy nosowej.supraorbitalis) przekracza brzeg nadoczodołowy we wcięciu czołowym i rozdziela się w skórze czoła przyśrodkowo od gałęzi bocznej. Nerw łzowy (n. który wychodzi z oczodołu przez otwór sitowy tylny i zaopatruje komórki sitowe tylne i zatokę klinową. 3) nerw nosowo-rzęskowy. Nerw nosowo-rzęskowy (n. 2) nerw czołowy.supraorbitalis).

w mięsku łzowym oraz w pobliskiej okolicy nasady nosa. radix brevis).infratrochlearis) – biegnie ma zewnątrz jako cienka nić pod bloczkiem mięśnia skośnego górnego gałki ocznej.nasalis externus). leży w kącie między nerwem wzrokowym a początkiem mięśnia prostego bocznego. zaopatrujące przedni odcinek przegrody nosa. Jedna z tych gałęzi.ciliares breves) w liczbie 3-6. . odchodzącymi bezpośrednio od nerwu nosowo-rzęskowego. zaopatrujące błonę śluzową bocznej przedniej części jamy nosowej. łączy się z nerwem nadbloczkowym i kończy się w skórze przyśrodkowej części powieki górnej. biegnie z tętnicą oczną bądź pierwszą gałęzią nerwu trójdzielnego lub z nerwem odwodzącym. radix media) od splotu współczulnego.. Korzeń ten prowadzi włókna do mięśnia rozwieracza źrenicy. ruchowy od nerwu okoruchowego. Gałęzie odchodzące od zwoju rzęskowego stanowią nerwy rzęskowe krótkie (nn.nasales anteriores mediales). otaczającego tętnicę szyjną wewnętrzną w zatoce jamistej. Stanowią one łącznie gałęzie nosowe wewnętrzne (rami nasales interni). prowadzący włókna przywspółczulne do mięśni: rzęskowego i zwieracza źrenicy. biegnie w swej bruździe po wewnętrznej powierzchni kości nosowej (sulcus ethmoidalis). Nerw sitowy przedni (n. gałąź nosowa zewnętrzna (r. Tu przebiega on pozaoponowo i przez otwory przednie w blaszce sitowej dostaje się do jamy nosowej. oraz gałęzie nosowe przednie przyśrodkowe (rr.ethmoidalis anterior) biegnący przez jednoimienny otwór do jamy czaszki. Końcową gałązką nerwu nosowo-rzęskowego stanowi: 5. stanowiąca korzeń czuciowy. W jamie nosowej rozpada się na gałęzie nosowe przednie boczne (rr. przebija ją koło jej dolnego brzegu lub przeszedłszy między nią a chrząstką nosa boczną biegnie po grzbiecie nosa i zaopatruje skórę okolicy końca nosa. o wymiarach 2x2 mm. Do zwoju dochodzą: 1) gałąź łącząca z nerwem nosowo-rzęskowym (ramus communicans cum nervo nasociliari). czworokątny. radix symphatica. 2) korzeń okoruchowy (radix oculomotoria . Główną jego gałęzią jest: 4. 3) gałąź współczulna ( ramus symphathicus ad ganglion ciliare.Nerw nosowo-rzęskowy biegnie dalej między mięśniem prostym górnym a nerwem wzrokowym do przyśrodkowej ściany oczodołu i po jej górnej krawędzi kieruje się ku przodowi. w woreczku łzowym. Zwój rzęskowy (ganglion ciliare) płaski. Nerw podbloczkowy (n. dochodzące do gałki ocznej razem z nerwami rzęskowymi długimi.nasales anteriores laterales).

Pozostałe gałązki biegną dalej w kierunku otworu gruszkowatego. Odchodzi od nerwu podoczodołowego w oczodole. Gałązki te (rami nasales)zespalają . który opuszcza przez otwór podoczodołowy. w liczbie 2-3. Po drodze oddaje nerwy zębodołowe górne (nn. Jedna z tych gałązek. Pozostałe gałązki. Przebiegając po jego dolnej ścianie wchodzi do bruzdy.maxillaris) wychodzi z czaszki przez otwór okrągły i dostaje się do górnej części dołu skrzydłowo-podniebiennego. na guzie szczęki. środkową i przednią. tworząc splot zębowy. Może ona również oddawać gałązki do przylegających obszarów błony śluzowej policzka.Gałąź zębodołowa górna środkowa (r. gdzie pewna niewielka liczba włókien dochodzi do jamy nosowej i zaopatruje część jej dna. dostając się na twarz. 2. by połączyć się z gałęzią zębodołową górną środkową lub – gdy jej brak – z gałęziami zębodołowymi górnymi tylnymi. a więc nerwy biegną tuż pod jej błoną śluzową. Dostaje się w swym cienkim kanale kostnym na podstawę wyrostka zębodołowego. w tylnej części bruzdy podoczodołowej.alveolaris superior medius) często nie występuje. wchodzą do kanalików kostnych. doprowadzając do niego włókna czuciowe.infraorbitalis) dostaje się do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. gdzie dzieli się na trzy gałęzie: 1) nerw skrzydłowo-podniebienny 2) nerw podoczodołowy 3) nerw jarzmowy Do nerwu szczękowego jest dołączony zwój skrzydłowo-podniebienny. 1.Gałęzie zębodołowe górne przednie (rr. które dzielimy na trzy grupy: tylną. a potem do kanału podoczodołowego.alveolares superiores). a nawet w rzadkich przypadkach zastępować nerw policzkowy (od n.alveolares superiores posteriores) odchodzą od pnia nerwu podoczodołowego przed jego wejściem do oczodołu. którego gałęzie zaopatrują jamę nosową i podniebienie. Już w swym początku mogą one ulegać podziałowi na dwie lub trzy gałązki albo też mogą przebiegać wspólnym pniem.pterygopalatini) są to zwykle dwa nerwy długości około 2 mm. Przebiega równolegle do nerwów zębodołowych tylnych. Część tych włókien odchyla się ku tyłowi. gałąź dziąsłowa górna. Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn.Nerw szczękowy Nerw szczękowy (n. Kanaliki te często są otwarte do zatoki szczękowej. które dochodzą do zwoju skrzydłowopodniebiennego. albo podzielone od razu na większą liczbę gałązek. Nerw podoczodołowy (n.alveolares superiores anteriores) opuszczają nerw podoczodołowy w kanale podoczodołowym 5-8 mm ku tyłowi od otworu podoczodołowego. zaczynających się mniej więcej w środku powierzchni guza szczęki i biegnących ku przodowi i dołowi. 3.Gałęzie zębodołowe górne tylne (rr.żuchwowego). Biegną one we własnych kanalikach kostnych ku przodowi i ku dołowi albo wspólnym pniem. który dzieli się na tylnej ścianie trzonu szczęki na poszczególne włókna biegnące ku przodowi i w dół. biegnie powierzchownie do błony śluzowej sklepienia przedsionka jamy ustnej i dziąsła na zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego w okolicy zębów trzonowych. W okolicy przyszczytowej łączy się z przednimi i tylnymi gałązkami zębodołowymi.

czy istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. tuż po ich wyjściu z pnia drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. Do nerwów zębodołowych przednich może dochodzić opisane przedtem połączenie od nerwu nosowo-podniebiennego.nasales externi) do bocznej powierzchni nosa i skrzydła nosa 3)gałęzie wargowe górne (rr. które na oczodołowej powierzchni kości jarzmowej wchodzą w odpowiednie kanaliki. Jeżeli nie istnieje. Wchodzi do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. długość jego wynosi około 5 mm. Zespolenie to biegnie albo po dnie jamy nosowej. gałązki tych ostatnich zaopatrują głównie ozębną. gałąź jarzmowo-twarzowa (r.się z nerwem nosowo.zygomaticotemporalis). Górna z nich.zygomaticofacialis). środkowych i przednich tworzy w kości.dentales superiores). zespala się z nerwem łzowym od nerwu ocznego i przez kanał jarzmowo-skroniowy kości jarzmowej przedostaje się na zewnętrzną powierzchnię kości.palpebrales inferiores) do powieki dolnej 2)gałęzie nosowe zewnętrzne (rr. Gałązka dolna. Wytwarzają go korzenie: . który wówczas je unerwia. Połączenie gałęzi zębodołowych tylnych.gingivales superiores). Nerw podoczodołowy po wyjściu z otworu podoczodołowego rozpada się na: 1)gałęzie powiekowe dolne (rr. Górne siekacze i kły unerwione są prawie wyłącznie przez nerwy zębodołowe górne przednie. albo cienkim kanalikiem kostnym. a w 25% istnieje nerw zębodołowy górny środkowy. Nerwy zębodołowe górne tylne zaopatrują zęby przedtrzonowe w 50%.zygomaticus) wychodzi z początkowego odcinka nerwu szczękowego w dole skrzydłowo-podniebiennym. Rozgałęzia się w przedniej części policzka.podniebiennym. splot ciągnący się przez całą długość wyrostka zębodołowego nad szczytami korzeni zębów. czy nie. w okolicy przyszcztowej. Zwój skrzydłowo-podniebienny (ganglion pterygopalatinum. kończąc się w skórze przedniej okolicy skroni. Unerwiają one dziąsło po przedsionkowej stronie wyrostka zębodołowego. biegnie w dolnej części bocznej ściany oczodołu ku przodowi i dzieli się na dwie gałęzie. Leży na początkowym odcinku nerwów skrzydłowopodniebiennych.labiales superiores) do skóry i błony śluzowej wargi górnej Nerw jarzmowy (n. ganglion sphenopalatinum) ma kształt trójkątny. Unerwienie przedtrzonowców zależy od tego. inne do dziąsła przez przegrody międzyzębodołowe jako gałęzie dziąsłowe górne (rr. to tylne z nich są zaopatrzone przez nerwy zębodołowe tylne. gałąź jarzmowo-skroniowa (r. zwróconą do dołu skroniowego. Splot ten nazywamy splotem zębodołowym górnym (plexus dentalis superior). zęby przednie przez nerwy zębodołowe przednie. Ze splotu tego biegną włókna nerwowe do jamy miazgi każdego zęba przez otwory szczytowe jako gałęzie zębowe górne (rr. nerwy zębodołowe przednie w 25%. przechodzi przez jednoimienny kanał w kości jarzmowej i opuszcza go na policzkowej stronie tej kości.

1)Nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn.nasales posteriores inferiores laterales). Włókna te opuszczają kanał skrzydłowo-podniebienny na wysokości tylnego odcinka małżowiny nosowej dolnej jako: 2.nasales posteriores superiores laterales) boczną ścianę nosa i jego sklepienie. nie ulegając przerwie.Gałęzie nosowe tylne dolne boczne (rr.petrosus profundus) od splotu współczulnego tętnicy szyjnej wewnętrznej (plexus a. ruchowy i wydzielniczy odchodzi od kolanka nerwu twarzowego jako nerw skalisty większy. Obydwa nerwy po wejściu do kanału skrzydłowego tworzą nerw kanału skrzydłowego (n. gdzie przebija chrząstkę podstawną. odchodzą od nerwu twarzowego.).radix facialis. ich gałązki końcowe łączą się z gałązkami nerwów podniebiennych większych. n. Nerwy skrzydłowo-podniebienne w swej większości przebiegają tylko przez zwój.sphenopalatini). Korzeń przywspółczulny. Jest to nerw nosowo-podniebienny (n.Gałęzie nosowe tylne górne (rr. przechodzące do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny i zaopatrują swymi gałązkami nosowymi tylnymi bocznymi (rr. Gałęzie odchodzące od zwoju skrzydłowo-podniebiennego prócz unerwienia czuciowego zaopatrują również gruczoły podniebienne i mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego. 3)Nerw skalisty głęboki (n. Włókna przywspółczulne biegną też ku tyłowi od nerwu jarzmowego.petrosus major. które oddzielają się od nerwów podniebiennych w kanale skrzydłowo-podniebiennym. zwanym bruzdą nerwu skalistego większego. są włóknami ruchowymi i wydzielniczymi.pterygopalatini. Nerw ten oddaje gałązki do błony śluzowej przegrody nosa. n. Do bocznych gałęzi nosowych dołącza się część włókien. Od zwoju skrzydłowo-podniebiennego odchodzą: 1. biegnąca z nerwami podniebiennym przez kanał podniebienny większy ku dołowi.nasopalatinus. od niego zaś przez zespolenie z nerwem łzowym do gruczołu łzowego jako włókna wydzielnicze. współczulny.Vidianus). 2)Nerw skalisty większy (n.carotis int. Jedna z gałązek nerwów nosowych tylnych górnych biegnie w rogu lemiesza skośnie ku przodowi i dołowi do kanału przysiecznego.petrosus superficialis major) od nerwu twarzowego.canalis pterygoidei s.septi nasi) przegrodę nosa. Przed wejściem do tego kanału łączy się z nerwem skalistym głębokim gałęzią splotu tętnicy szyjnej. Do jamy nosowej przechodzą na wysokości małżowiny nosowej dolnej i zaopatrują błonę śluzową . przywspółczulny. Nerw ten dochodzi do otworu poszarpanego.nasales posteriores superiores mediales s. czuciowe. przedostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i wnika do kanału skrzydłowego. nn. n.nasales posteriores superiores). Dociera na przednią powierzchnię piramidy kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego większego i przebiega dośrodkowo we własnym rowku. przed wejściem do kanału zaś zespala się z gałązkami nosowymi od nerwów zębodołowych górnych przednich.nasopalatinus Scarpae). a gałązkami tylnymi przyśrodkowymi (rr. W błonie śluzowej podniebienia obydwa nerwy nosowo-podniebienne zaopatrują część „międzyszczękową” podniebienia. Włókna przywspółczulne.

4. zwana nerwem podniebiennym środkowym (n. a dla błony śluzowej podniebienia nerwy podniebienne.pheryngeus) –dzieli się zwykle na kilka gałązek. Przez otwory podniebienne mniejsze przechodzą nerwy podniebienne mniejsze (nn. zespalając się z jego końcowymi gałązkami.przewodu nosowego dolnego i środkowego. a z nim do zwoju skrzydłowo-podniebiennego.palatini minores).orbitales)-przechodzą do oczodołu przez szczelinę oczodołową dolną. Nerwy podniebienne (nn. Od zwoju. Zarówno nerwy nosowe.Gałęzie oczodołowe (rr. stąd zaś razem z nerwem sitowym tylnym przez otwór sitowy tylny do zatoki klinowej i komórek sitowych tylnych i zaopatrują ich błonę śluzową.palatinus medius).Gałąź gardłowa (r. jak i podniebienne wiodą włókna wydzielnicze dla gruczołów błony śluzowej jamy nosowej i podniebienia. nucleus salivatorius pontis) przez nerw pośredni (n. 3. Większe z tych gałązek zaopatrują czuciowo znaczną część podniebienia miękkiego i wiodą również włókna ruchowe do mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka. . w którym droga nerwowa ulega synapsie. Nerw łzowy w końcu oddaje gałązki do gruczołu łzowego. Stąd biegną torem nerwu jarzmowego (n. Droga wydzielnicza dla gruczołu łzowego biegnie od jądra ślinowego górnego (nucleus salivatorius superior. podniety biegną przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (nn. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego większego. Mała gałązka. Nerw jarzmowy ma z kolei połączenie z nerwem łzowym (n.petrosus major). które biegną po dolnej powierzchni trzonu kości klinowej w swych rowkach kostnych i zaopatrują błonę śluzową okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej i zatoki klinowej.pterygopalatini) do drugiej gałęzi nerwu trójdzielnego. Zaopatruje on okolicę podniebienia twardego aż do linii graniczącej z obszarem unerwienia przez nerwy nosowo-podniebienne.lacrimalis) przez gałąź łączącą (ramus communicans cum nervo lacrimalis).zygomaticus). Tą samą drogą aż do zwoju skrzydłowo-podniebiennego biegnie droga wydzielnicza dla gruczołów błony śluzowej podniebienia i jamy nosowej. Od zwoju podniety wydzielnicze dla jamy nosowej wiodą nerwy nosowe tylne.palatinus major) przechodzący przez otwór podniebienny większy biegnie ku przodowi w rowku po bocznej stronie podniebienia i rozpada się zaraz po wyjściu na poszczególne gałęzie. 5. Jego gałęzie zaopatrują na swym obszarze również dziąsło wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego. zaopatruje obszar ponad migdałkiem podniebiennym.palatini) – biegną ku dołowi w kanale podniebiennym większym i po podziale wychodzą na podniebieniu przez otwór podniebienny większy i otwory podniebienne mniejsze. Nerw podniebienny większy (n.intermedius) do nerwu skalistego większego (n. małżowiny nosowej dolnej oraz zatoki szczękowej.

do ucha i do barku. Przestrzeń ta może być jednak znacznie mniejsza. Nerw językowy (n. Odcinek dziąsła unerwiony przez nerw policzkowy sięga do przodu. czasami możr w ogóle nie istnieć. Pozostała część nerwu policzkowego biegnie poziomo po zewnętrznej powierzchni mięśnia policzkowego w okolicę ujścia przewodu ślinianki przyusznej.lingualis) biegnie wpierw ku dołowi z nerwem zębodołowym dolnym. zaczerwienienie i obrzęk policzka. Towarzyszy im osłabienie czucia błony śluzowej nosa i podniebienia oraz niedowład podniebienia.Zapalenie zwoju skrzydłowo-podniebiennego wywołuje obraz kliniczny jego nerwobólu. promieniujące ku tyłowi głowy. Zespół ten cechują bóle kauzalgiczne (piekące) u podstawy nosa. znany pod nazwą zespołu Sludera. Niekiedy może być znacznie większa i sięgać od kła do zęba mądrości. Nerw żuchwowy Nerw żuchwowy (n. 1. Występują również zaburzenia wydzielnicze: łzawienie. w końcu na boczną. częściowo zaś tuż po jego opuszczeniu. W dalszym ciągu kieruje się ku dołowi między mięśniem skrzydłowym bocznym a wewnętrzną powierzchnią mięśnia skroniowego. wiedzie również część ruchową. następnie pomiędzy obydwiema głowami mięśnia skrzydłowego bocznego lub przez jego górną głowę na zewnętrzną powierzchnię tego mięśnia. Część włókien ruchowych splata się z trzecią gałęzią częściowo jeszcze przed jej wyjściem z jamy czaszki przez otwór owalny.Nerw policzkowy (n. W górnym odcinku leży na wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego.buccinatorius) biegnie od otworu owalnego razem z gałązkami przeznaczonymi dla mięśnia skrzydłowego bocznego i mięśnia skroniowego. 2. które przebijają mięsień i unerwiają pozostałą błonę część błony śluzowej policzka aż do kąta ust. Są to: nerw policzkowy i nerw językowy. która stanowi korzeń ruchowy nerwu trójdzielnego (radix motoria). n. czuciowy. później między gałęzią . Często wbiegają one nawet w błonę śluzową wargi. ku tyłowi zaś do połowy drugiego zęba trzonowego. Na powierzchni tego mięśnia oddaje szereg gałązek przebijających go w pobliżu jego przyczepu do żuchwy. wzmożone wydzielanie śluzu z nosa. zwykle do granicy między pierwszym a drugim przedtrzonowcem.buccalis. Część ruchowa leży początkowo po stronie przyśrodkowej części czuciowej. potem przedostaje się na stronę przednią. krzyżuje wyrostek dziobiasty żuchwy wraz ze ścięgnem mięśnia skroniowego i na jego wewnętrznej powierzchni dostaje się na mięsień policzkowy. Przebiega bocznie od tych gałązek. Tu rozpada się na gałązki końcowe. Nerw żuchwowy dzielimy na 5 części.mandibularis). Gałęzie czuciowe nerwu żuchwowego: Dwie gałęzie nerwu żuchwowego dochodzą do początkowego odcinka przewodu pokarmowego. w okolicy oczodołu i w szczęce.

przednią część błony śluzowej dna jamy ustnej i dziąsło ustnej strony żuchwy. Jest to nerw podjęzykowy (n. oddzielające się od niego przy otworze żuchwy jako nerw żuchwowo-gnykowy (n. Istnieją dwa nerwy podjęzykowe : n.linguales). Nerw zębodołowy dolny biegnie z początku ku tyłowi od nerwu językowego na .communicans cum chorda tympani). krzyżuje nerw zębodołowy dolny pojego stronie przyśrodkowej i dochodzi od tyłu do nerwu językowego. które mogą grupować sięw zwój podjęzykowy (ganglion sublinguale). Nerw językowy w przebiegu ku dołowi zwraca się najpierw nieco ku przodowi i w ten sposób oddala się coraz bardziej od nerwu zębodołowego dolnego. pod którym wnika do języka w postaci gałęzi językowych (rr. oddaje do niej delikatne włókienka. gałąź łącząca z nerwem podjęzykowym (r. Po drodze oddaje: gałąź łączącą ze struną bębenkową (r. z którymi łączy się zwój podżuchwowy.alveolaris inferior) jest nerwem czuciowym. Na przebiegu nerwu znajdujemy rozsiane komórki zwojowe.hypoglossus. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej. następnie krzyżuje przewód ślinianki podżuchwowej.communicans cum nervo hypoglosso) w postaci jednej lub dwóch gałązek doprowadzających włókna czuciowe do nerwu podjęzykowego.sublingualis.isthmi faucium). zaopatrujące migdałki podniebienne i ich okolicę. W miejscu gdzie nerw językowy biegnie po górnym brzegu ślinianki podżuchwowej. skręca ku przodowi w kierunku dna jamy ustnej. Po oddaniu tych gałązek nerw językowy leży na zewnętrznej powierzchni mięśnia bródkowo-językowego i dzieli się na końcowe gałęzie cieśni gardzieli (rr. W miejscu skrzyżowania z przewodem ślinianki podżuchwowej oddaje również drobne włókienka zaopatrujące śliniankę podjęzykową. dochodzi do ślinianki podżuchwowej i leżąc na mięśniu gnykowo-językowym.subligualis. gałąź nerwu językowego. a rozgałęziające się w języku. W połowie swego przebiegu łączy się z nim pod kątem ostrym struna bębenkowa. zwane też gałązkami migdałkowymi (rr. smakowe dla 2/3 przednich języka i przywspółczulne. Na tylnej krawędzi mięśnia żuchwowo-gnykowego wstępuje na jego górną powierzchnię i leży wpierw na wewnętrznej powierzchni ślinianki podjęzykowej. sięgając ku tyłowi aż do linii brodawek okolonych.tonsillares). Wychodzi ze szczeliny skalistobębenkowej. Włókna wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej pochodzą ze zwoju podżuchwowego. która wiedzie włókna dośrodkowe. 4. Biegnąc po przedniej krawędzi mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego.mylohyoideus). Nerw zębodołowy dolny (n. Gałęzie te przebijają mięśnie języka i kończą się w błonie śluzowej. jednak biegną z nim również włókna ruchowe. XII nerw czaszkowy i n. Struna bębenkowa doprowadza włókna smakowe do przedniej części języka (do brodawek grzybowatych) oraz wydzielnicze do ślinianki podżuchwowej i podjęzykowej.żuchwy a mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym.

temporales superficiales) do skóry okolicy skroniowej. Biegnie ku dołowi i na zewnątrz i przez otwór żuchwy wchodzi do kanału żuchwy. już jednolity. pochodzące od nerwu skalistego mniejszego.wewnętrznej powierzchni mięśnia skrzydłowego bocznego.dentales inferiores) oraz przez przegrody międzyzębodołowe do dziąsła gałęzie dziąsłowe (rr. . 4. przebiegając w kanale koło pierwszego przedtrzonowca.articulares) do stawu skroniowo-żuchwowego.alveolares inferiores posteriores et medii). W kanale żuchwy odchodzą od niego najpierw gałęzie zębodołowe dolne tylne i środkowe (rr. b)nerw przewodu słuchowego zewnętrznego (n. Po drodze oddają gałązki do ozębnej. biegnie między torebką stawu a przewodem słuchowym zewnętrznym do okolicy skroniowej.parotidei). by rozpaść się na swe gałązki końcowe.mentalis).gingivales) po zewnętrznej powierzchni części zębodołowej żuchwy.membranae tympani) d)gałęzie przyusznicze (rr. unerwia skórę policzka aż do przedniej krawędzi mięśnia żwacza i okolicę skroniową. od splotu tego włókna biegną przez otwory szczytowe do miazgi zębów gałęzie zębowe dolne (rr. wiodące włókna wydzielnicze do ślinianki przyusznej. unerwiające skórę i błonę śluzową wargi dolnej oraz skórę okolicy bródkowej. wchodzący w przewód słuchowy zewnętrzny między jego częścią kostną a chrzęstną. Na uwagę zasługuje to. Nerw bródkowy biegnie wpierw ku górze i do boku w kanale bródkowym. przez zwój uszny oraz gałązkę lączącą zwój uszny z nerwem usznoskroniowym e)gałęzie skroniowe-powierzchowne (rr. gdzie biegnąc wspólnie z gałązkami nerwu twarzowego. Dalej. Nerw zębodołowy dolny. Jego odgałęzieniami są: a)gałąź łącząca do zwoju usznego . przechodzi przez otwór bródkowy i zwraca się ku przodowi. Gałęzie zębodołowe nerwu zębodołowego dolnego zespalają się ze sobą i tworzą splot zębowy dolny (plexus dentalis inferior). zaopatrujący jego ścianę oraz błonę bębenkową przez swą c)gałąź błony bębenkowej (r. Pozostała część nerwu zębodołowego dolnego biegnie dalej w kości jako gałąź zębodołowa dolna przednia (ramus alveolaris inferior anterior). owija się koło niego. Często jest on rozdzielony na dwa pnie przez przebijającą go tętnicę szczękową.Nerw uszno-skroniowy (n. f)gałęzie stawowe (rr. że gałązki splotu zębodołowego przekraczają linię pośrodkową i biorą udział w unerwieniu siekaczy strony przeciwnej. Przebieg tych gałęzi jest bardzo zmienny.meatus acustici externi). dostaje się na wewnętrzną powierzchnię stawu skroniowo-żuchwowego. oddaje większość swych włókien na powierzchnię kości jako nerw bródkowy (n.auriculotemporalis) biegnie z otworu owalnego wpierw ku tyłowi i podzielony na dwa korzenie obejmuje tętnicę oponową środkową. Najbardziej tylna z nich może odchodzić jeszcze przed wejściem do kanału żuchwy.

a które wysyła do skóry na dolnej powierzchni okolicy bródkowej. które otrzymuje od nerwu zębodołowego dolnego. leżący poniżej otworu owalnego. Jest to zwój należący do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego.pterygoideus medialis)od trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego.Tu rozpada się na gałązki unerwiające mięsień żuchwowo-gnykowy i przedni brzusiec mięśnia dwubrzuścowego. i przebiega ku górze do mięśnia skrzydłowego bocznego.tympanicus) i biegnie do jamy bębenkowej. później wzdłuż dolnej powierzchni skrzydeł większych kości klinowej na zewnątrz i dochodzą do wewnętrznej powierzchni mięśnia skroniowego w którym się kończą.mylohyoideus)-biegnie początkowo z nerwem zębodołowym dolnym aż do otworu żuchwy.Korzeń ruchowy (radix motoria) –stanowi gałązka od nerwu skrzydłowego przyśrodkowego (n. e)nerw żuchwowo-gnykowy (n. gałęzie te rozpoczynają się niekiedy wspólnym. towarzysząc nerwowi policzkowemu. b)nerw skrzydłowy boczny (n. krótkim pniem: a)nerw skrzydłowy przyśrodkowy (n. Nazwą tą obejmujemy łącznie gałęzie ruchowe zaopatrujące głównie mięśnie żwaczowe. Korzeniami jego są: 1.g)gałęzie uszne przednie (rr. biegnie obok tylnej krawędzi mięśnia skroniowego i przechodzi przez wcięcie żuchwy do wewnętrznej powierzchni mięśnia żwacza. po przyśrodkowej stronie nerwu żuchwowego. powstający z włókien nerwu językowo-gardłowego. tam odłącza sięod niego. 2. c)nerwy skroniowe głębokie przednie i tylne (nn. biegnie w bruździe żuchwowo-gnykowej i dostaje się na dolną powierzchnię mięśnia żuchwowo-gnykowego.auriculares anteriores) krzyżują od tyłu staw skroniowo-żuchwowy i rozgałęzia się w skórze przedniej części małżowiny usznej Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego: Gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego dochodzą do mięśni żwaczowych. mięśnia żuchwowo-gnykowego i przedniego brzuśca mięśnia dwubrzuścowego.petrosus minor). kieruje się na zewnątrz.Nerw żuciowy (n. d)nerw żwaczowy (n.pterygoideus lateralis).pterygoideus medialis)-biegnie od otworu owalnego ku dołowi przez zwój uszny lub obok niego i wchodzi od strony przyśrodkowej do mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego w pobliżu jego brzegu tylnego. Tu . Nerw odchodzi od nerwu językowo-gardłowego jako nerw bębenkowy (n.odchodzi od pnia. wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Są to włókna czuciowe.Korzeń czuciowy (radix sensoria)-stanowi nerw skalisty mniejszy (n.temporales profundi anteriores et posteriores)-biegną najpierw również z nerwem policzkowym. Zwój uszny (ganglion oticum).massetericus)-biegnie razem z wyżej wymienionymi nerwami między dolną powierzchnią trzonu kości klinowej a mięśniem skrzydłowym boczny. Od niego często odchodzi nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego. 5.masticatorius). a także przywspółczulne. Często zawiera również włókna czuciowe.

gałąź współczulną dla zwoju podżuchwowego (ramus sympathicus ad ganglion submandibulare).petrosi minoris ) bocznym z dwóch tam przebiegających. przebija tkankę łączną zamykającą szczelinę klinowo-skalistą.communicans cum n.auriculotemporali) prowadzi włókna przywspółczulne wydzielnicze dla ślinianki przyusznej. Zwój uszny ma też inne połączenia.communicans cum ramo meningeo n.parotidei). połączenie to wiedzie włókna czuciowe do struny bębenkowej. ponieważ rozwojowo obydwa mięśnie są jednego pochodzenia. Włóknami obwodowymi odchodzącymi od zwoju podżuchwowego są: . utworzony przez gałąź od nerwu językowego (ramus communicans cum n. Mięsień naprężacz błony bębenkowej ma takie samo unerwienie jak mięsień skrzydłowy przyśrodkowy.linguali).Korzeń współczulny (radix sympathica)-pochodzi od splotu współczulnego otaczającego początkowy odcinek tętnicy oponowej środkowej (plexus a. ganglion submaxillare) jest również zwojem należącym do trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego. które od zwoju usznego biegną przez gałąź łączącą z nerwem uszno-skroniowym. a mianowicie: nerw skrzydłowy przyśrodkowy i nerw mięśnia naprężacza błony bębenkowej.communicans cum chorda tympani).musculi tensoris veli palatini). Włókna zazwojowe wydzielnicze. 3.meningeae mediae). z nerwem kanału skrzydłowego i zwojem trójdzielnym. Zwój podżuchwowy (ganglion submandibulare. jak gałąź łączącą z gałęzią oponową nerwu żuchwowego (r.facialis). będące przedłużeniem nerwu językowo-gardłowego. Na przedniej powierzchni kości skalistej biegnie w swym rowku (sulcus n. Ze zwoju odchodzi również nerw mięśnia napinacza podniebienia miękkiego (n. dostaje się na dolną powierzchnię podstawy czaszki i dochodzi od tyłu do zwoju usznego. Znaczenie fizjologiczne tych połączeń nie jest jednak wyjaśnione. Zwój uszny łączy się również ze struną bębenkową (r. 3)korzeń współczulny (radix sympathica). Tworzą one tzw. leżącym na górnej powierzchni ślinianki podżuchwowej.bierze udział w utworzeniu splotu bębenkowego (plexus tympanicus) i oddaje gałązkę łącząca do nerwu twarzowego w okolicy jego kolanka. Są to włókna pochodzące od nerwu skalistego mniejszego. który stanowią włókna wydzielnicze nerwu twarzowego dochodzące drogą struny bębenkowej.mandibularis). Jego korzeniami są: 1)korzeń czuciowy (radix sensoria). a od niego do ślinianki przez gałęzie przyusznicze (rr. który tworzą włókna współczulne splotu tętnicy twarzowej (plexus a. 2)korzeń przywspółczulny. dostają się z nerwem uszno-skroniowym do ślinianki przyusznej. Gałąź łącząca z nerwem uszno-skroniowym (r. Nerwami wychodzącymi ze zwoju usznego są przedłużenia nerwów ruchowych wnikających do zwoju. Przechodzi następnie przez sklepienie jamy bębenkowej i wchodzi na przednią powierzchnię kości skalistej przez rozwór kanału nerwu skalistego mniejszego (hiatus canalis nervi petrosi minoris.

każde z nich ma połączenie z korą obydwu półkul. najrzadziej pierwsza. tylko po jednej stronie. wchodzi w pole gałęzi pierwszej i drugiej. Brak odruchu obronnego. co szczególnie niekorzystnie odbija się na oku. podejmowanym nieraz w celach leczniczych dla zniesienia częstych. prowadzi do stanów zapalnych. unerwiający okolicę skroniową . najczęściej druga. powoduje również porażenie mięśni żwaczowych po danej stronie. nerwem podjęzykowym (n.1)gałęzie gruczołowe (rr. co może powodować utratę gałki ocznej. zwłaszcza na rogówce.auriculotemporalis od żuchwowego). powoduje wypadnięcie czynności czuciowej. jądra ruchowe dla mięśni żwaczy są unerwione obustronnie. Ponadjądrowe uszkodzenie nerwu trójdzielnego (typowe przy udarze mózgu). prócz zniesienia czucia na jej obszarze. guzach przysadki. 3)nerw uszno-skroniowy (n. lecz tylko jedna z nich. Pola zaopatrzenia trzech gałęzi nerwu trójdzielnego dzielą linie poziome biegnące przez szparę oczną (granica między pierwszą drugą gałęzią ) i przez szparę ustną (granica między gałęzią drugą a trzecią).glandulares). jakim jest zamykanie szpary powiek przy zadziałaniu czynników szkodliwych. zaopatrująca okolicę końca nosa. wchodzi w pole gałęzi drugiej. biegnące poziomo. tj. W przypadku uszkodzenia części czuciowej nerwu trójdzielnego zanika czucie w jego zakresie oraz brak odruchów od niego zależnych. przekraczają jednak: 1)gałąź nosowa zewnętrzna (ramus nasalis externus od ocznego). zaopatrujący okolicę policzka (gałęzie policzkowe) i okolicę skroniową (gałęzie skroniowe).zygomaticotemporalis od żuchwowego). tzn. między jądrem nerwu a korą mózgu.submandibulares) 2)gałęzie wracające do nerwu językowego i razem z jego gałęzią. wydzielnicze dla ślinianki podżuchwowej (rr. Uszkodzenie zwoju idzie często w parze z uszkodzeniem części ruchowej (przy tętniakach tętnicy szyjnej wewnętrznej. wchodzi w pole gałęzi pierwszej. poprzecznych złamaniach podstawy czaszki przed siodłem tureckim. Podobne zniesienie czucia występuje oczywiście również po uszkodzeniu lub zniszczeniu zwoju trójdzielnego. tzw. a nawet do owrzodzeń rogówki. co przejawia się zapadnięciem okolicy skroniowej i okolicy mięśnia żwacza. Obustronne porażenie mięśni żwaczy (diplegia masticatoria) występuje zatem przy uszkodzeniu obydwu jąder ruchowych nerwu V lub też obydwu ich połączeń z korą. Porażenie gałęzi trzeciej. a nadzwyczaj bolesnych nerwobólów nerwu trójdzielnego. Linie te. kiłowym zapaleniu opon) biegnącej z nerwem żuchwowym. . porażenie połowicze żucia (monoplegia masticatoria). Mięśnie żwacze ulegają zanikowi. Chorzy ze zniesieniem czucia w zakresie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego muszą zatem nosić okulary ochronne. 2)nerw jarzmowo-skroniowy (n.sublingualis)docierające do ślinianki podjęzykowej. W schorzeniach tych zajęte są na ogół nie wszystkie gałęzie.

82. bóle w mięśniach kończyn i stawach. wzrost liczby limfocytów. w badaniu krwi obserwujemy spadek liczby erytrocytów i trombocytów. Wyróżniamy: o cukrzycę typu I (młodzieńcza. podniebienie. może być nabyta (sulfonamidy. cukrzycą Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z ostrą białaczką – transformacja nowotworowa komórek hemopoetycznych. dreszcze. szybko rozprzestrzeniające się zakażenia (zwłaszcza jama ustna i gardło) o Zmianą w jamie ustnej towarzyszą objawy ogólne (temperatura. Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej u chorych z ostrą białaczką. wargi) – pokryte szarym nalotem. o Bladość błony śluzowej oraz skłonność do krwawień (wyraz wtórnej skazy krwotocznej) o Może być wrzodziejące zapalenie dziąseł i błony śluzowej o Nacieki leukocytarne obejmują ozębną i kość wyrostka zębodołowego o U 36% pacjentów z ostrą białaczką możemy zaobserwować przerosty dziąseł (bladoróżowa barwa) o Częste zmiany grzybicze Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z agranulocytozą – dziedziczenie AR. jest wynikiem głównie dwóch rodzajów zaburzeń o upośledzonego wydzielania insuliny . zahamowanie mielopoezy prowadzące do ciężkiej neutropenii lub całkowitego braku granulocytów (upośledzona fagocytoza bakterii). preparaty antyhistaminowe): o Znaczna destrukcja przyzębia już we wczesnym dzieciństwie o Owrzodzenia błony śluzowej jamy usntej (policzki. dziąsła. występuje również powiększenie węzłów chłonnych (podżuchwowych i szyjnych) a niekiedy ślinianek: o Dziąsła są obrzękłe. podobnym do błoniczego o Zmiany martwiczo-zapalne na migdałkach (angina agranulocytica) i w gardle o Skłonność do krwawień o Ciężkie nawracające. antybiotyki. uogólnione powiększenie węzłów chłonnych) o Zabiegi chirurgiczne są przeciwwskazane Obraz kliniczny dziąseł i błony śluzowej u chorych z curzycą – przwlekła choroba metaboliczna dotycząca zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadząca do hiperglikemii. objawy w jamie ustnej częściej w ostrej białaczce monocytarnej i szpikowej. żywoczerwone i krwawiące. język. insulinozależna) – zniszczenie komórek B wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny prowadzące do całkowitego braku insuliny o cukrzycę typu II (insulinoniezależną) – występuje u osób starszych. agranulocytozą.

ż. Na podstawie wieku możemy wyróżnić 4 grupy wiekowe: 1.ż.Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów mogą być wskazaniem do zespolenia odłamów. Sposoby zaopatrywania złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub jej pobliżu 3. Jako unieruchomienie stosujemy: -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi -ostatecznością jest zespolenie minipłytkami 2. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczegooszczędzającego.aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych.budowy kości i okostnej 2. dzieci od 2 do 6 r. fagocytozy. dzieci do 2 r.dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawianie powinno być wykonywane bardzo ostrożnie. Sposoby unieruchomienia złamań żuchwy u dzieci z uzębieniem mlecznym i mieszanym Różnice w leczeniu złamań szczęk u dzieci wynikają z: 1.aby złamania można było zaopatrzeć szynami nazębnymi . w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamania. obecną płytką nazębną oraz palących papierosy cukrzyca zapoczątkowuje i doprowadza do postępu choroby przyzębia (osoby z prawidłową higieną jamy ustnej oraz ustabilizowaną glikemią nie posiadają problemów związanych z chorobą przyzębia). Szybkie gojenie się złamań u dzieci (więzozrost wytwarza się u dzieci po 4-7dni od urazu)zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań.o zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoooporność) U osób z niewystarczającą kontrolą metaboliczną choroby.obecności ośrodków wzrostowych 4. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodole. Cukrzyca zmienia odpowiedź przyzębia na miejscowe czynniki drażniące: o Przyspiesza destrukcję kości wyrostka zębodołowego o Opóźnia gojenie się ran o Zwiększa podatność na zakażenia (defekt chemotaksji.bardzo szybkiego gojenia złamań 5. z niewielką siłą. adhezji leukocytów) 83.

Różnice w leczeniu złamań kości twarzy u dzieci wynikają z: -budowy kości i okostnej -obecności uzębienia mieszanego i zawiązków zębów stałych w szparze złamania lub w jej pobliżu -obecności ośrodków wzrostowych -bardzo szybkiego gojenia złamań -dynamiki rozwojowej układu kostnego twarzy Nastawienie odłamów powinno być wykonywane z niewielką siłą. a zęby stałe jeszcze nie mają . gdyż one warunkują dalszy prawidłowy wzrost kości twarzy i właściwą czynność. wyodrębnionym przez wielu autorów jako oddzielny dział traumatologii szczękowo-twarzowej. Zarówno jedne jak i drugie nie gwarantują dobrego podparcia dla unieruchomień nazębnych. dzieci od 12 do 15 r. ze szczególnym uwzględnieniem stanu ogólnego dziecka. posiadają zęby na tyle uformowane i mocno osadzone.W tej grupie wiekowej od 7 do 11 lat dzieci najczęściej ulegają wypadkom i najwięcej jest trudności unieruchomieniu złamań. dzieci od 7 do 11 r. aby uniknąć rozerwania okostnej i uszkodzenia zawiązków zębowych. 3. Jako unieruchomienie stosowana jest płytka Webera z wiązaniami okolnymi. u nich zęby mleczne są całkowicie ukształtowane i wystarczająco mocno osadzone w zębodołach. jego osobowości. Szybkie gojenie złamań u dzieci (więzozrost wytwarza siępo4-7 dniach od urazu) zmusza do jak najwcześniejszego zaopatrzenia złamań. Na podstawie tych kryteriów można wyróżnić cztery grupy wiekowe: 1. myślenia i przeżyć wewnętrznych.Dzieci do 2 lat w okresie wyrzynania zębów mlecznych kiedy rzadko dochodzi do złamań. Jedynie złamanie otwarte z dużymi obrażeniami tkanek miękkich oraz złamania ze znacznymi przemieszczeniami odłamów.Dzieci od 2 do 6 lat. Wszystkie zabiegi powinny być wykonywane bezboleśnie.ż. Zęby mleczne mają już zresorbowane korzenie. W przebiegu leczenia koniecznie należy mieć na uwadze odmienna wrażliwość psychiczną dziecka. zęby mleczne mają zresorbowane korzenie.a stałe jeszcze nie mają ich ukształtowanych. wieku oraz rodzaju złamania.ż.że można stosować je do zaopatrzeń nazębnych Leczenie dzieci z obrażeniami twarzy jest zagadnieniem trudnym. ostatecznością jest zespolenie minipłytkami. Czynności te powinno się wykonywać z dużą starannością. Sposoby zaopatrzenia złamań szczęk u dzieci zależą od wieku dziecka i stanu uzębienia. Wymaga ono indywidualnego traktowania każdego przypadku. aby złamania można było zaopatrzyć szynami nazębnym. najlepiej w znieczuleniu gólnym.3. 2. Przy obrażeniach wielonarządowych konieczne jest leczenie wielospecjalistyczne. Stosujemy -płytkę Wezera z wiązaniami okolonymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerem(można stosować szyny lane osadzone na pierścieniach) 4. jego odrębny sposób bycia. Obecność zawiązków zębów stałych i stref wzrostowych skłania do stosowania leczenia zachowawczego – oszczędzającego.

wczesne wykrywanie i odpowiednie leczenie tzw. Tylko systematyczna kontrola i rehabilitacja wielospecjalistyczna są w stanie złagodzić albo zapobiec skutkom obrażeń twarzy u dzieci. natychmiastowe kierowanie do odpowiednich specjalistycznych ośrodków leczniczych chorych podejrzanych o chorobę nowotworową. z wiązaniami okolnymi lub osadzonej na zębach cementem lub samopolimerwm. że stanowią wystarczające oparcie dla zaopatrzeń nazębnych. jak i drugie nie gwarantują dobrego oparcia dla unieruchomień nazębnych. Lekarz stomatolog w ramach swej działalności zawodowej może uczynić w tym kierunku bardzo wiele poprzez: 1. 2. staranne badanie jamy ustnej chorych przy okazji każdej wizyty u stomatologa pod kątem ewentualnego wykrycia zmian nowotworowych pierwotnych i przerzutowych. co doprowadza do wytwarzania się kompleksu małowartościowości i staje się nawet przyczyną późniejszych zaburzeń psychicznych. stanów przedrakowych (leukoplakia.ich ukształtowanych. Rehabilitacja i kontrola dzieci po urazach twarzy musi być długotrwała i wielospecjalistyczna z uwzględnieniem psychiki dziecka. przetoki i nadżerki) 3. Wczesne badanie psychologiczne może wykryć nawarstwiające się skutki psychiczne przebytego urazu. Można również stosować szyny lane osadzane na pierścieniach. które pomimo zastosowanej antybiotykoterapii lub innej metody nie ulegają . nie przedłużanie czasu leczenia zmian. Dziecko nawet z niewielkim oszpeceniem twarzy narażone jest na złośliwości rówieśników. Braki zębowe uzupełnia się protezami ruchomymi. eliminacji nieprawidłowo wykonanych wypełnień i uzupełnień protetycznych) 5. eliminowanie czynników jatrogennych sprzyjających powstaniu zmian nowotworowych w jamie ustnej (ostre krawędzie zębów. a powikłania spotykane rzadko. Bezpośrednio po wyleczonym złamaniu prowadzi się ćwiczenia mięśniowe przywracające swobodne rozwarcie szczęk. 4. Zrost złamań następuje u dzieci szybko. leczenia zniekształceń twarzy. W tych przypadkach najlepsze wyniki daje zaopatrzenie płytką Webera. Przy zbaczaniu żuchwy może zachodzić konieczność wykonania aktywatora odtwarzającego prawidłowe stosunki zwarciowe. 84. które wpływają na prawidłowy rozwój kości szczęk i uzębienia. 4. czynności i estetyki. Zarówno jedne. po 2 – 4 tygodniach. które posiadają zęby już na tyle uformowane i mocno osadzone. Rola stomatologa we wczesnym rozpoznawaniu nowotworów błony śluzowej jamy ustnej.Dzieci od 12 do 15 lat. Rehabilitacja estetyczna wymaga odtwórczego leczenia przerosłych i przykurczających blizn. uzupełniania braków zębowych oraz kontroli ich prawidłowego wyrzynania. przewlekle owrzodzenia.

picia alkoholu. 86. facialis) pod dnem komory czwartej. współdziałanie w prowadzeniu oświaty zdrowotnej w zakresie profilaktyki schorzeń nowotworowych ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwości palenia tytoniu. mimowolne ruchy wysuwania żuchwy itp. -objęcie nerwu zębodołowego dolnego zmianą nowotworową. niepokojem.wyleczeniu. Częste jest tło psychogenne zmian (problemy natury psychologicznej). pojawiają się silne bóle i wypada czynność nerwu żuchwowego. obgryzanie paznokci. Przyczyną może być: . a także nawykami typu: zgrzytanie zębami (bruksizm). ponieważ może to doprowadzić do zwiększenia dynamizmu jego wzrostu 7. nie powinno się wykonywać zabiegów chirurgicznych (np. stresy. Objaw Vincenta Zniesienie czucia połowy wargi dolnej w okolicy bródki.: ekstrakcji zęba w zmianie nowotworowej) u pacjentów z podejrzeniem nowotworu czy też stwierdzonym nowotworem. ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby nowotworowej 6. VII) zaczyna się jądrem ruchowym (nuclueus n. Włókna stąd wychodzące biegną w stronę grzbietową okrążając jądro nerwu odwodzącego i tworzą kolano . co objawia się mrowieniem i niedoczulicą wargi dolnej – określane jest to jako objaw Vincenta Anatomia i topografia nerwu VII Nerw twarzowy (n. nerwowością. Zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego Powodowany zewnątrztorebkowymi zaburzeniami funkcji (MPDSmyofacial pain dysfunction syndrome) – dotyczy bólów w zakresie mięśni żujących i karkowych po jednej stronie. niżej i brzusznie od jądra nerwu odwodzącego. stosowanie diety niskowitaminowej i konieczności poddawania się okresowym badaniom stomatologicznym oraz przestrzegania zasad higieny jamy ustnej 85. wewnętrzny niepokój. Gdy w żuchwie proces zapalny toczy się głęboko w kości. Przyczyną zespołu bólów mięśniowych mogą być nadmierne napięcie i skurcze wymienionych mięśni spowodowane stresami. -zapalenie kości żuchwy gdy płyn wysiękowy zapalny uciska na nerw zębodołowy dolny.facialis. szybko rozszerza się wzdłuż kanału żuchwowego.przepchnięcie korzenia zęba do kanału żuchwy.

Od kolanka nerwu twarzowego odchodzi nerw skalisty większy ( n. Włókna dochodzące do kolana tworzą tzw. Do włókien ruchowych dołączają się włókna nerwu pośredniego. petrosus major). gdzie leżą nad nerwem przedsionkowo-ślimakowym. nerwu pośredniego. aby ostatecznie opuścić kość skroniową przez otwór rylcowo-sutkowy. Przedłużeniem nerwu pośredniego jest struna bębenkowa i nerw skalisty większy. Następną. tj. odchodzącą tuż po odejściu nerwu skalistego większego. okrążając go łukiem ku dołowi. który wnika do kolanka podobnie jak korzeń grzbietowe do zwoju rdzeniowego. nerw pośredni zaś prowadzi włókna przywspółczulne. Włókna te pochodzą z nerwu pośredniego. Zstępuje do jemy bębenkowej przez jej sklepienie i łączy się ze splotem bębenkowym nerwu językowo. Początkowo włókna obydwu nerwów dają się od siebie oddzielić. zwanym zwojem kolanka (ganglion geniculi). Są to włókna zaopatrujące ostatecznie gruczoł łzowy. Wchodzą do otworu i przewodu słuchowego wewnętrznego. Gałąź ta odchodzi nieraz od nerwu skalistego większego. czuciowe( smakowe) i wydzielnicze. leżący między nim a nerwem przedsionkowo-ślimakowym. stanowi gałąź łącząca z nerwem skalistym mniejszym. Włókna tej gałęzi łączącej biegną dalej do zwoju usznego drogą nerwu skalistego mniejszego. . prowadzący włókna prowadząc włókna przywspółczulne. część pierwszą (pars prima). W miejscu. W pobliżu jamy bębenkowej nerw zagina się pod kątem prostym ku tyłowi tworząc kolanko (geniculum n. Zwój ten jest zbudowany podobnie jak zwoje rdzeniowe i stanowi początek części czuciowej (smakowej) nerwu twarzowego. w grzbietowo-dolnej części mostu. Przy końcu przewodu słuchowego wewnętrznego nerw twarzowy oddziela się od nerwu przedsionkowo.gardłowego. Dołącza się do niego nerw pośredni (n. przebiega po tylnej ścianie jamy bębenkowej ponad okienkiem owalnym i poniżej kanału półkolistego bocznego. a biegnące za kolanem tzw. część drugą (pars secunda). gdzie nerw tworzy kolanko i zagina się z małym zwojem. Nerw twarzowy jest nerwem ruchowym.nerwu twarzowego (genu n facialis). śliniankę podżuchwową i podjęzykową. Nerw twarzowy ukazuje się na powierzchni mózgowia między tylnym brzegiem mostu a konarem móżdżku środkowym. communicans cum plexu tympanico). lezącym w tworze siatkowatym (formatio reticularis) mostu.ślimakowego i wchodzi do własnego kanału (canalis facialis). Od zwoju kolanka odchodzi również gałąź łącząca ze splotem bębenkowym (r. a przez zwój do gruczołu łzowego. potem łączą się za sobą. wydzielnicze do zwoju skrzydłowopodniebiennego. Jego włókna czuciowe (smakowe). zaczynają się w zwoju kolanka (ganglion geniculi).facialis). Włókna wydzielnicze zaczynają się w jądrze ślinowym górnym( nucleus salivatorius superior). Stąd pochodzi jego nazwa. intermedius). małą gałązkę.

bębenkową. Części te z kolei dzielą się na szereg gałęzi zespalających się ze sobą. Na swym przebiegu łączą się z gałązkami nerwu trójdzielnego.W zstępującej części kanału nerwu twarzowego oddaje małą gałązkę dla mięśnia strzemiączka (n. gałęzie skroniowe (rr.zygomatici). czyli pień jarzmowotwarzowy. biegnący dokoła zewnętrznej powierzchni wyrostka sutkowatego do mięśnia usznego tylnego i do brzuśca potyliczego mięśnia potylicznoczołowego (ramus auricularis et ramus occipitalis). stapedius) oraz gałąź łączącą z gałęzią uszną nerwu błędnego ( ramus communicans cum rano auriculai n. czyli pień szyjno-twarzowy. Tutaj przebiega łukiem skierowanym wypukłością ku górze w fałdzie błony śluzowej między odnogą długa kowadełka a rękojeścią młoteczka ku przodowi i opuszcza jamę bębenkową przez szczelinę skalisto. odchodzące od zwoju kolanka.skroniowym. Gałązki odchodzące od splotu wychodzą z górnego. wreszcie tuż przed wyjściem przez otwór rylcowy –sutkowy oddaje strunę bębenkową (chorda tympani). gałęzie policzkowe (rr.vagi). temporales). rozpoczynające się zarówno w części górnej. prowadzącą włókna nerwu pośredniego. które biegną razem z nerwem językowym do przedniej części języka. wydzielnicze. Jednym z większych tego rodzaju zespoleń jest gałąź łącząca gałązkę górną nerwu twarzowego z nerwem uszno. odchodzi pod kątem ostry ku przodowi i ku górze i wchodzi do jamy bębenkowej przez własny kanał kostny (canalis chordae tympani). 2) gałąź unerwiającą mięsień rylcowo-gnykowy i tylny brzusiec mięśnia dwubrzuścowego (ramus digastricus) Po ich oddaniu pień nerwu twarzowego zagłębia się w miąższ ślinianki przyusznej. biegnące skośnie do przodu i góry ponad luk jarzmowy do mięśnia okrężnego oka i mięśnia czołowego . tak że prawie wszystkie gałązki końcowe mają charakter mieszany. biegnące przez zwój podżuchwowy do gruczołów dna jamy ustnej. 2. buccales). w którym rozpada się na część górną. do brodawek grzybowatych. są to najsilniejsze gałązki biegnące prawie poziomo ponad zewnętrzną powierzchnie mięśnia żwacza . 2) włókna przywspółczulne. Część górna wysyła: 1. auricularis posterior). gałęzie jarzmowe (rr. W obrębie ślinianki przyusznej rozgałęzienia te tworzą splot przyusznicy (plexus parotideus). gruczołów błony śluzowej języka oraz ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej 3) włókna ruchowe dla mięśnia dźwigacza podniebienia miękkiego i mięśnia języczka Tuż po wyjściu przez otwór rylcowy-sutkowy nerw twarzowy oddaje dwie małe gałązki: 1) nerw uszny tylny (n. i dolną. jak i dolnej. przedniego i dolnego brzegu ślinianki. włókna biegnące do mięśni usznych przedniego i górnego. 3. Struna bębenkowa zawiera: 1) włókna smakowe nerwu pośredniego. Strunę bębenkową. Po wyjściu z czaszki łączy się pod kątem ostrym z nerwem językowym. które dochodzą do wszystkich mięśni wyrazowych twarzy wraz z mięśniem szerokim szyi.

Przyczyny powstania tego powikłania SA następujące: . przechodzenie powietrza i płynów z jamy ustnej do nosa. zwany jest gałęzią brzeżną żuchwy (r.urazy (złamanie guza szczęki. Nie należy wykonywać próby dmuchania przez nos przy zaciśniętych nozdrzach. gałąź szyi (r. guz. Mięsień szeroki szyi. czy ropniaku lub w przypadku torbieli w świetle zatoki. Jest częstym powikłaniem. zaopatrujące mięśnie wargi dolnej i bródki. unerwiają także nerwy rdzeniowe z trzeciego i czwartego odcinka szyjnego za pomocą wspomnianego wyżej nerwu skórnego szyi. leczenie POŁĄCZENIE JK. sposoby zamykania Przetoka zatokowo – ustna (fistula antrooralis). 88.chorobowe (zapalenie zatoki szczękowej. Przy kontroli zębodołu stwierdza się.przyczyny. albo wnika do mięśnia bezpośrednio. colii) wychodzi z dolnego bieguna przyusznicy i zespala się z gałązkami górnymi nerwu poprzecznego szyi( rr. Głównymi gałęziami części dolnej są: 1. złamanie szczęk). Natomiast należy wykonać płukanie zatoki przez przetokę. Z obserwacji klinicznych wynika. Objawy przetoki ustno – zatokowej podawane przez chorego to: krwawienie z nosa.nerw. torbiel) . a wyjątkowo kła. tranversi colli). prócz nerwu twarzowego. lecz nie zawsze rozpoznanym przy usuwaniu zębów trzonowych górnych. rzadziej przedtrzonowych. a ponadto może to spowodować powstanie odmy podskórnej. Ich włókna zaopatrują mięsień szeroki szyi. najniższa z nich. superiores n.ku przodowi i zaopatrujące mięsień policzkowy oraz mięśnie wargi górnej i nosa. że nerw twarzowy czasem w ogóle nie bierze udziału w unerwieniu tego mięśnia.jatrogenne (wadliwa technika posługiwania się narzędziami) . Z ZATOKĄ SZCZĘKOWĄ . zmiany okołowierzchołkowe zębów. Brak przechodzenia płynu przez nos przy przepłukiwaniu zatoki świadczy o obecności . Płyn wypływający przez nos potwierdza rozpoznanie. marginalis mandibule) 2. najlepiej roztworem nadmanganianu potasu. pochodzącymi ze splotu szyjnego. biegnący wzdłuż dolnego brzegu żuchwy aż do okolicy bródki. że łyżeczka zębodołowa lub zgłębnik kulkowy drąży w głąb. bo może ona być ujemna mimo otwarcia zatoki. Najczęściej występuje po usunięciu pierwszego trzonowca górnego. Może wystąpić wyciek treści ropnej przez przetokę przy ropnym zapaleniu zatoki. Gałąź nerwu skórnego szyi biegnie do mięśnia szerokiego albo przez gałązkę łączącą z nerwem twarzowym. tworząc pętle szyjną powierzchowną (ansa cevicalis superficialis). mandibulares). gałęzie żuchwowe (rr.anatomiczne (nisk0o schodzący zachyłek zębodołowy zatoki . WTŁOCZENIE KORZENIA ZĘBA DO ZATOKI – przyczyny. postępowanie.

Przetoka ustno – zatokowa wymaga zamknięcia jedna z poniższych podanych metod. czy ząb został usunięty w całości oraz jaki jest stan zatoki szczękowej. a także usunąć wtłoczony korzeń zęba lub inne ciało obce. Metody zamknięcia przetoki ustno – zatokowej . jeżeli zatoka szczękowa jest niezmieniona. Postępowanie w powyższych stanach znacznie uprościło zastosowanie endoskopii.płat podniebienny arterializowany . Istnieje możliwość wtłoczenia korzenia zęba pod śluzówkę policzka. zwykle jednak konieczne jest jego usunięcie przez otwarcie zatoki w dołku kłowym. zatoka bez zmian chorobowych – konieczne jak najszybsze zamknięcie przetoki jedna z metod niżej podanych. ewentualnie dodatkowo USG.płat skórno – mięśniowo – policzkowy .płat mostowy .operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza . W tym celu należy wykona zdjęcie zewnątrzustne przylegające do zatok. Po stwierdzeniu przetoki zatokowo – ustnej należy ustalić.torbieli w jej świetle lub tez o zamknięciu roztworu szczękowego przez polipy w zatoce. odłożenie zabiegu doprowadza po powstania zmian zapalnych śluzówki zatoki szczękowej . Następnie wykonuje się badanie radiologiczne. może dojść do samoistnego wygojenia przetoki na zasadzie organizacji skrzepu. Wystarczy wówczas okrwawienie zębodołu i założenie tamponu oraz pouczenie chorego o dalszym postępowaniu (delikatne oczyszczanie nosa. Niekiedy tylko. wyjecie korzenia. w czasie której można ocenić stan wyściółki zatoki i usunąć pojedyncze zmiany patologiczne. a otwór do zatoki małych rozmiarów.ząb usunięty w całości. a także przez przepłukanie światła zatoki roztworem nadmanganianu potasu przez przetokę ustno – zatokowa. Powstają bowiem następujące możliwości: .korzeń zęba wtłoczony do światła zatoki. Badanie radiologiczne jest również konieczne do umiejscowienia wtłoczonego korzenia zęba. zatoka bez mian chorobowych – usunięcie korzenia poprzez zębodół lub drogą antrotomii z zamknięciem przetoki . W przypadku wtłoczenia korzenia do światła zatoki można podjąć próbę jego usunięcia poprzez zębodół (przepłukiwanie. wkładanie setonu gazowego). prześwietlenie lub wziernikowanie.metoda Zangego .ząb usunięty lub korzeń wtłoczony. z równoczesnym plastycznym zamknięciem przetoki zatokowo – ustnej. zamknięcie przetoki Stan zatoki szczękowej ocenia się doraźnie na podstawie danych z wywiadu odnośnie do przebytych stanów zapalnych.płat językowy . dieta półpłynna) lub proste zszycie zębodołu. ale zatoka chorobowo zmieniona – konieczna jest doszczętna operacja zatoki sposobem Caldwella – Luca.płat przesunięty z policzka .

wszywając do błony śluzowej przedsionka nad przetoką. przez co uzyskuje się znaczne wydłużenie płata (w wyniku przecięcia sprężystych włókien okostnej). Szwy usuwa się w 10 dobie po zabiegu operacyjnym. zsuwając go w dół i zszywa szwami węzełkowymi z błona śluzową podniebienia. odwarstwieniu i przecięciu okostnej na całej szerokości jego podstawy. Płat mostowy Utworzony w poprzek lub wzdłuż wyrostka zębodołowego. Płat podniebienny arterializowany Płat ten zawiera tętnicę podniebienną. pokrywa się ziarnina w okresie około 3 tygodni.ciało tłuszczowe Bichata . po wyrównaniu brzegu płata policzkowego pokrywa się zębodół i przetokę. Można też zakładać szwy materacowe. a jego szypułę stanowi mięsień policzkowy.. ponieważ nie zawiera okostnej. powoduje dość znaczne spłycenie przedsionka. Płat ten jest wiotki. Po dokładnym wyłyżeczkowaniu ścian przetoki i wyrównaniu brzegów kotnych kleszczami Luera okrwawia się brzeg dziąsła od strony podniebiennej. gdyż miejsce zszycia płatów znajduje się nad przetoka/ Płat przesunięty z policzka Stosowany jest przy wysoko umiejscowionej przetoce. a następnie w linii środkowej podniebienia i skręca. skośnie ścinając nabłonek (poprawka Borusiewicza). Może być skręcony o 90 stopni w stosunku do podstawy. Płat formuje się równolegle do łuku zębowego z pozostawieniem rąbka dziąsła. skąd przesunięto płat. do okolicy siekaczy. Metoda ta nie jest korzystna. Obnażona kość podniebienia w przedniej części. Płat wyspowy skórno – mięśniowy z policzka Uformowany na skórze policzka. dzięki temu jest doskonale ukrwiony.dwuwarstwowe zamknięcie Operacja plastyczna sposobem Wasssmunda – Borusiewicza (operatio plastica fistule modo Wassmund – Borusiewicz) Jest najczęściej stosowana metoda operacyjnego zamknięcia przetoki. Formuje się go w sklepieniu przedsionka i na przednio – bocznej ścianie zatoki. Wskazanie do jego zastosowania stanowi brak materiału tkankowego w otoczeniu przetoki (rana szarpana dziąsła z ubytkiem tkanek) oraz przy niepowodzeniach po uprzednich zabiegach. Metoda Zangego Polega na pokryciu przetoki dwoma odwróconymi płatami śluzówkowo – okostnowymi utworzonymi od strony policzkowej i podniebiennej. Płat językowy . Wprowadza się go do jamy ustnej przez rozcięcie śluzówki policzka i wszywa w brzegi dziąsła nad przetoka Ranę skórną zszywa się. Zabieg polega na wytworzeniu trapezowatego płata śluzówkowo – okostnowego na wyrostku zębodołowym od strony policzka na wysokości przetoki.

charakteryzuje się dobrym ukrwieniem. Wskazanie stanowi podeszły wiek. Po okresie 3 tygodni i wygojeniu płata odcina się jego szypułę. Metoda dwuwarstwowego zamknięcia Pierwszą warstwę głęboka można wytworzyć z tkanek miękkich z sąsiedztwa przetoki lub tez wprowadzić chrząstkę homogenią czy liofilizowaną. stanach zapalnych zatoki przed zabiegiem operacyjnym wykonuje się jej przepłukiwanie przez przetokę zatokowo – ustną roztworem nadmanganianu potasu. płytkę metalowa lub siatkę teritalowa. Doszczętna operacja zatoki szczękowej metoda Caldwella – Luca. Obturator zakłada się również w wypadku otworu resztkowego po wykonanym zabiegu. Po operacji przetoki zatokowo – ustnej. Przy przewlekłych. równocześnie formuje się trapezowaty płat Wassmunda do zamknięcia przetoki zatokowo – ustnej. policzkowy lub podniebienny. a zatykało to ułatwia.Płat językowy. szczególnie ropnych. dwuwęglanem sodu. ciężki stan ogólny chorego uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. Rzadko również jest stosowana metoda Lautenschlaegera. 0. Technika zabiegu została opisana w rozdziale poświęconym chorobom zatok szczękowych. która umożliwia zamknięcie połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową kością wyrostka zębodołowego. Przy współistnieniu przetoki zatokowo – ustnej z zapaleniem zatoki wykonuje się jednoczasowo operację zatoki i zamknięcia przetoki. W przypadku stwierdzenia przewlekłego zapalenia zatoki szczękowej istnieje wskazanie do wykonania doszczętnej operacji zatoki sposobem Caldwella – Luca. niezależnie od metody. Zabieg ten wykonuje się codziennie tak długo. Wówczas dokonując cięcia śluzówki i okostnej. pobrany z bocznej ściany języka. aż .5% roztworem azotanu srebra lub trypsyny. co jednak niesie z sobą możliwość powikłań i niepowodzeń. Operacja ta polega na usunięciu zmienionej chorobowo wyściółki zatoki i wytworzeniu szerokiego połączenia z jama nosowa w dolnym przewodzie nosowym dla swobodnego drenażu zatoki. W metodach tych warstwę powierzchowną tworzy płat przedsionkowy. Ciało tłuszczowe Bichata (korpus adiposum Bichat) Wprowadzenie poduszeczki tłuszczowej policzka z zachowaniem szypuły naczyniowej do ubytku i pokrycie jej przeszczepem śluzówki lub skóry. gdy stosując lapisowanie jego brzegów. wskazane jest stosowanie miejscowo na ranę pasty Solcoseryl przyspieszającej gojenie i diety półpłynnej przez około 14 dni. można uzyskać wygojenie przez ziarninowanie. Spośród znanych antyseptyków nie stosuje się do płukania roztworu wody utlenionej. która może spowodować zator powietrzny. Obturator Oprócz zabiegów operacyjnych można również zastosować obturator (zatykadło) w celu zamknięcia przetoki ustno – zatokowej. Wadą jest postępowanie dwuetapowe.

bez nacinania powlok twarzy.igła Kaegara.zachowuje n. wówczas przeprowadza się zabieg operacyjny opisany wyżej. 2) w obrębie gałęzi żuchwy a) pozioma –Kostečki . zębodołowy dolny etap I . Dal Ponta.dwuczasowa osteotomia. .zdjęcie trzonu żuchwy do wysokości kanału żuchwy.dużo powikłań (uszkodzenie pęczka naczyniowo. . uszk.zespolenie odłamów szwem kostnym. poziomo u podstawy wyrostka dziobiastego.popłuczyny z zatoki będą czyste. . .nerwowego. Ogólna charakterystyka sposobów operacji progenii 1) w obrębie trzonu żuchwy a) metoda Dingmana .od wewnątrz.jedno cięcie z wycięciem trójkątnego segmentu kostnego od góry i dołu f) strzałkowa osteotomia gałęzi żuchwy wg Obwegesera w modyf.od strony jamy ustnej.szyny nazębne. .zdjęcie części zębodołowej żuchwy do poziomu kanału żuchwy. skrzydłowego przyśr. etap II . żwacza. skroniowego. zębodołowy dolny.dwa równoległe cięcia po zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy u podstawy wyrostka do kąta żuchwy.cięcie od dolnego trzonowca przez trójkąt zatrzonowcowy wzdłuż przedniej krawędzi gałęzi żuchwy do wysokości podstawy wyrostka dziobiastego. .. .Coldwella .odsłania się pole trzema hakami. 89.umieszczenie nerwu we wgłobieniu. .przecina się wewnętrzną blaszkę zbitą. od wcięcia żuchwy do największej wklęslości na trzonie.dojście wewnątrzustne .cięcie zewnątrzustne. szyjnej zewn. . .) b) skośna – u podstawy wyrostka kłykciowego wg Thomy c) półkolista. .wg Köle’a d) osteotomia u podstawy wyrostka kłykciowego z wycięciem prostokątnego segmentu gałęzi żuchwy w okolicy wcięcia żuchwywg Smitha-Robinsona e) wg Lettermana. t.wytworzenie wgłobień w kości na n. .odwarstwia się przyczepy m. zewnętrzną na poziomie ostatniego trzonowca. . .2 cięcia łączy się cięciem . .przy użyciu piłki Giliego.

Górskiego .z dystalnego odłamu wycina się trójkątny fragment kostny zwrócony podstawą do wcięcia.operacja języka. wytwarzającą okrągłe spory. bródki z cięcia w przedsionku od 6-6. która wiąże się z komórkami zwojowymi rogów przednich rdzenia kręgowego i rdzenia przedłużonego. występuje w glebie. zaburzając wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej. kurzu. Spory wnikają w tkanki najczęściej po zranieniu. które zużywają tlen). . .jest neurotoksyną. Tężec Tetanus. nadmiernego pobudzenia neuronów ruchowych.2 cm od skrawka ucha. 90. . przy dodatkowym zakażeniu bakteriami tlenowymi.cięcie łączące wcięcie żuchwy z kątem.przebieg mięśni nie ulega zmianie. . trzonu . .zapobiegają nawrotom progenii!!! zalety: Osteotomia gałęzi zewnątrzustna.aseptyka zabiegu.strzałkowym rozwarstwiającym gałąź żuchwy.wyciąg międzyszczękowy. skaleczeniu. .„Z” plastyka przyczepów żwacza metodą Górskiego. g) skośna osteotomia z dojścia zewnątrzustnego.dobra widoczność.wyciąg sztywny lub elastyczny. powodujących wzmożone napięcie i napady skurczów mięśni szkieletowych. .przesuwa się odłamy i odcina blaszką zbitą.szyny nazębne.choroba wywołana przez beztlenową laseczkę Clostridium tetani.dobre gojenie rany. w ranach płytkich również może się namnożyć pod warunkiem powstania środowiska beztlenowego (np. . . .przeniesienie przyczepów żwaczy. .pole łatwo dostępne. .dobre efekty estetyczne wewnątrzustna . zwane też przetrwalnikami.wyciąg międzyszczękowy.niewielki uraz. co prowadzi do stałego. błocie itp.usunięcie nadmiaru kości z ok. okolica podżuchwowa. Laseczka tężca namnażając się w ranie wytwarza toksyny: • Tetanospazmina. . Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe (w głębokich ranach). Laseczka ta jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie. .prosta technika zabiegu. . .

pojawia się odruch Babińskiego. ciepłota ciała podnosi się do 41 st. III OKRES KOŃCOWY• Zatrzymanie moczu • Wzrost ciepłoty ciała.• Tetanolizyna.przeciętnie trwa 4-14 dni od zakażenia. 30%pełny obraz kliniczny tężca poprzedzają objawy prodromalne trwające 12-24 godziny: • Uczucie drętwienia i mrowienia mięśni żuchwy. • Fibrynolizyna. W ok.może przebiegać pod dwoma postaciami: 1. • Stałe konwulsje. Objawy uogólnione: skurcze toniczne obejmują mięśnie bez określonej kolejności 2. • Dezorientacja II OKRES ROZWINIĘTYCH OBJAWÓW.działa litycznie na czerwone ciałka krwi. Postać zstępująca. • Niepokój psychiczny. . • Duszenie się.zajęte zostają grupy mięśniowe w kolejności: • • • • Mięśnie żwacze= szczękościsk. • Wyczerpanie chorego. Objawy: I OKRES WYLĘGANIA. Wzmagają się odruchy ścięgniste. • Ból głowy. • Ból w okolicy rany. Mięśnie mimiczne= charakterystyczny grymas= risus sardonicus Mięśnie szyi i grzbietu= łukowate wygięcie ciała= opisthotonus Przepona i mięśnie oddechowe. • Skurcze robaczkowe mięśni.

na skutek okresowych bezdechów w czasie trwania konwulsji oraz hipoksji OUN. podaję się do 12 godzin od zranienia. Uodpornienie bierne= surowica przeciwtężcowa= antytoksyna.• Zgon. 7.5ml-dawka przypominająca 2. Mniej podejrzane są rany cięte czy zadane metalowymi przedmiotami. Uodpornienie czynne= anatoksyna (pozbawiona białka lub błonica/tężec/krztusiec).po 6-12 miesiącach-0. Podanie anatoksyny/antytoksyny. Podejrzenie zakażeniem tężcem występuje w przypadku: • Rany postrzałowe.5ml. nasennych. • Zanieczyszczone kurzem ulicznym. chory w izolowanym pokoju. podanie leków uspokajających. • Oparzenia i odmrożenia. • Ciała obce w ranie (kawałki drzewa). Prawidłowa pielęgnacja pacjenta. 3. ziemią. pierwotne wycięcie rany i/lub jej sączkowanie 2. • Rozległe rany miażdżone i szarpane.5ml. ZAPOBIEGANIE: 1. • W czasie gwałtownych skurczów może dojść do kompresyjnego złamania trzonów kręgów. 6. Zwalczanie ataków. Antybiotyki-do zwalczania zakażeń wtórnych Tabela ze Szczeklika: .0. 5. Rozcięcie rany.po 30dniach. zasadą jest 3-krotne szczepienie dające odporność nawet na kilkanaście lat 0. Dobre odżywienie chorego. LECZENIE: 1. zwiotczających po wykonanej tracheotomii 4. Odsysanie drzewa oskrzelowego i cewnikowanie pęcherza.

unieruchomienie żuchwy na 10 dni (proca bródkowa. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie . towarzysza temu trzaski i ból ssż badanie klin przez dotyk. zdarza się: o przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki o w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu o jako następstwo zwichnięcia żuchwy charakteryzuje się ono nadmiernym wysuwaniem się żuchwy zwykle przed guzek stawowy. Rtg. dieta półpłynna w przypadku utrwalonego podwichnięcia żuchwy należy stosować unieruchomienie dłuższy okres czasu i leczenie protetyczne chirurgiczne: -wstrzykiwanie środków sklerotyzujących( zap antyseptyczne i zbliznowacenie. wyciąg międzyszczękowy). przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej.wysuniecie głowy żuchwy przed guzek Leczenie: zachowawcze.nadmierne wysunięcie z. ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego Objawy kliniczne: podczas rozwierania szczęk głowa ż nagle przeskakuje do przodu.następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia.91. Nawykowe podwichnięcie żuchwy (subluxatio mandibulae habitualis) zwykle doprzednie.obkurczenie torebki i więzadeł) -leczenie operacyjne zabiegi sródstawowe i pozastawowe: wycięcie cześci torebki. jeżeli podwichnięciee jest jednostr to żuchwa zbacza w str zdrową.

zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowymzabiegi te są obarczone takimi powikłaniami jak zapalenie.wszycie części mięśnia MOS do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. Po zabiegu żuchwę należy unieruchomić na 4 tyg 92. Wrodzone – zaburzenie jednego czynnika (wszystkie zabiegi w warunkach szpitalnych. VIII T1/2 = 8-12h jedna jednostka koncentratu czynnika VIII/kg daje wzrost o 2%. Późne (powyżej 24h – w hemofilii Przyczyny krwawienia a i zarazem przeciwwskazania ogólne do ekstrakcji zębów 1. którego stabilizuje czynnik von Willebranda (85% przypadków to hemofilia A). Orientacyjny wzór na dawke w jednostkach – wymagany wzrost w % razy . Osoczowe – zaburzenia osoczowych czynników krzepnięcia i. Skazy krwotoczne i inne choroby krwi – niezbędne przygotowanie hematologiczne a. zropienie. Orientacyjny wzór na dawkę = Wymagany wzrost czynnika w % razy masa w kg razy 0. Hemofilia A –brak cz.5 .nowego guzka stawowego. VIII. IX T1/2 = 24h. Hemofilia B – cz.zabiegi na tk okołostawowych: mioplastyka. Krwawienie po usunieciu zeba (sanguinatio post extractionem dentis) z przyczyn ogólnych Podział krwawień ze względu na czas: 1. zesztywnienie ssż dlatego są wykonywane z bezwzg wskazań . okres półtrwania cz. jedna jednostka/kg daje wzrost o 21%. nie można szyć po zabiegach) 1. podobny cel ma zabieg polegający na skróceniu tylnych włókien mięśnia skroniowego inny zabieg to odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku. Podajemy co 12h wymagany poziom czynnika do ekstrakcji to 30-50% (Bartkowski) 2. IX (15% przypadków to hemofilia B) okres półtrwania cz. Wczesne (do 24h) 2.

masa w kg. W hemofiliach krwawienie podczas ekstrakcji może być niewielkie a może się znacznie nasilać po kilku dniach. Postępowanie w hemofiliach – podanie koncentratu brakującego czynnika, zabieg, miejscowa gąbka hemostatyczna (Spongostan) i długotrwały opatrunek uciskowy, dbałość o niewypłukanie i nieuszkodzenie skrzepu, przed i po zabiegu zalecane są leki hamujące fibrinolize przez ok. 10 dni np. Exacyl doustnie(kw traneksamowy) lub kw epsiaminokapronowy 3. Ch von Willebranda – najczęstsza wrodzona wada krwotoczne – brak czynnika von Willebranda który jest niezbędny do agregacji płytek i do aktywności czynnika VIII, do przedłużonego krwawienie dochodzi natychmiast bo zaburzona jest agregacja płytek. Postępowanie: przetaczanie koncentratów zawierających czynniek VIII i czynniek von Willebranda ii. Nabyte – zaburzenie wielu czynników, wyjątkowo jednego w przebiegu procesu immunologicznego – hemofilia nabyta 1. Zależne od Wit K (II, VII, IX, X, białko C i S a. Niedostateczny ilość Wit. K – przyczyny: antybiotykoterapia (flora jelitowa), cholestaza, biegunki, zatrucia, colitis ulcerosa
b. Stosowanie antagonistów wit K

(Sintron, Synkumar, Markumar) postępowanie – antykoagulant może odstawić tylko lekarz prowadzący chorego i to on powinien go przygotować do zabiegu, ustalić i dać mu wskazówki odnośnie odstawienia i ponownego przyjmowania antykoagulantów. Postępowanie – lek można

odstawić na 72h przez zabiegiem bądź przejść na heparyne, zależnie do której grupy ryzyka należy pacjent, należy obniżyć INR do ok. 1,2-1,4. Obowiązuje dokładna hemostaza i szycie, u chorych leczonych antykoagulantem lekiem przeciwbólowym z wyboru jest paracetamol, zwykle gdy nie występuje krwawienie antykoagulant można włączyć tego samego bądź następnego dnia
b. Płytkowe – mogą być ilościowe/jakościowe mieszane –

w skazach płytkowych i naczyniowych zwykle postępowanie jest ambulatoryjne (Bartkowski) i. Trombocytopenie to stan poniżej 130 000/mm3, objawy występują zwykle poniżej 50 000/mm3, musi być powyżej 50 000/mm3 do usunięcia zęba, od 50-80 – wymaga konsultacji w trybie planowym, gdy 30 – bezpośrednie zagrożenie życia
1. Trombocytopenie Centralne –

niedostateczne wytwarzanie – uszkodzenie funkcji płytkotwórczej szpiku w przebiegu białaczki, szpiczak, przerzuty do szpiku, polekowe (cytostatyki, tiazydy, antybiotyki, alkohol, promieniowanie jonizujące) niedobór B12 i kw foliowego
2. Obwodowe nadmierne niszczenie – ITP.

(samoistna autoimmunologiczna plamica płytkowa – najczęstsza skaza płytkowa), stany z powiększeniem śledziony (redystrybucja)– nadciśnienie wrotne (marskość) prawo komorowa niewydolność krążenia, zakrzepica żył wątrobowych i dużo innych, ch autoimmunologiczne SLE, z. antyfosfolipidowy, ch Crohna, colitis ulcerosa, dużo ch zakaźnych – HIV,

monoukleaza, różyczka, odra, świnka, gruźlica kiła, leki p/płytkowe, choroby wątroby i nerek, ch. Kociego pazura, burcelloza, ciąża, LEKI:
a. ASA – efekt antyagregacyjny

utrzymuje się do końca życia trombocytu blokuje nieodwracalnie COX – średni czas przezycia 10 dni – efekt klinicznie może się utrzymywać do ok. tygodnia od odstawienia b. Inne – Tiklodipina, klopidogrel (leki przeciwpłytkowe) – działanie także utrzymuje się długo c. Penicyliny, cefalosporyny, dekstran, małopłytkowość po heparynie
c. Naczyniowe – ogólnie są rzadkie – zwykle badania

laboratoryjne nie wykazują odchyleń, Test opaskowy dodatni i. Wrodzone – ch. Rendu-Oslera, z. Ehlersa Danlosa, z Marfana ii. Nabyte – z. Schonleina i Henocha, Cukrzyca, Mocznica, niedobór wit C – gnilec –stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 2. Nadciśnienie – RR nie powinno przekraczać 160/95 (Bartkowski) 3. Cukrzyca niewyrównana – angiopatia diabetica – skłonność do krwawień i powikłań zapalnych – obowiązkowa dokładna hemostaza i szycie, stosuje się leki uszczelniające naczynia – cykloamina, witamina C 4. Miesiączka – występuje skłonność do krwawień, w razie konieczności ranę należy zszyć 5. Ch. Wątroby – alkoholicy, marskość, WZW – niedobór cz. krzepnięcia syntetyzowanych w wątrobie między innymi tych z udziałęm Wit K – zespół protrombiny (II, VII, IX i X) oraz często skaza naczyniowa i również i płytkowa – w leczeniu stosuje się Wit K, leki uszczelniające naczynia -

cykloamina. Witamina C, świeżo mrożone osocze, koncentraty płytek krwi , leki fibrynolityczne

93.Rozmieszczenie w.chłonnych głowy i szyi Ogólny schemat: Drogi chłonne z twarzy prowadza do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych, z nich do szyjnych powierzchownych i głębokich. z tych do pnia limfatycznego szyjnego, a także podobojczykowego, te z kolei po str prawej uchodzą do przewodu chłonnego prawego a po str lewej do przewodu piersiowego z tąd wreszcie chłonka uchodzi do ukł żylnego Rozmieszczenie: -okolica ucha zew: 3 gr węzłów: węzły uszne przednie, dolne i zauszne- dopływa do nich chłonka z małżowiny usznej i jej otoczenia chłonka z w. chł usznych przednich i dolnych spływa do w. chł. przyusznyczych, z tylnych do w. szyjnych głębokich -w.chł przyusznice leżą w miąższu ślinianki i na jej powierzchnipowierzchowne zbierają chłonkę z górnej części twarzy, okolicy skroniowej głowy i przedniej części małżowiny usznej; głębokie otrzymują chłonę z miąższu ślinianki a także z części nosowej gardła, nosa, podniebienia, trąbki słuchowej, ucha środkowego i przewodu słuch zew; węzły przyusznice oddają chłonkę do węzłów szyjnych powierzchownych i głębokich górnych -w. chł podoczodołowe, policzkowe i nadżuchwowe występują niestale i zbierają chłonkę z przedniej i bocznej pow. twarzy -pod żuchwą: znajdują się w. chł podbródkowe i podżuchwowe w.chł podbródkowe położone są pomiędzy dwoma brzuścami mięśnia dwubrzuścowego i kością gnykową; wyróżniamy grupę górna i dolną z obu występuje stale tylko dolna; węzły te otrzymują chłonkę z pobliskiego odc. wargi dolnej, okolicy bródkowej, końca języka oraz 4 dolnych siekaczy w.chł podzuchwowe stanowią grupę leżącą w trójkącie podżuchwowym, dzielą się na trzy grupy: przednią(A) środkową(B) i tylną(C) gr A jest nieliczna; otrzymuje chłonkę z wargi dolnej, kłów, przedtrzonowców dolnych o raz siekaczy, kłów, przedtrzonowców i trzonowców górnych a także z błony śluz ich okolicy grB otrzymuje chłonkę z okolicy podoczodołowej ,nosa, policzka, wszystkich zębów trzonowych górnych oraz pierwszego przedtrzonowa dolnego a także pierwszego i drugiego zęba trzonowego dolnego

grC otrzymuje chłonkę z tylnych trzonowców szczęki i żuchwy i ich okolic -w.chł przyżuchwowe stanowi jeden lub kilka węzłów leżących wewnątrz torebki ślinianki podżuchwowej -w.chł językowe są niestałe; leżą na bocznej pow. mięśnia gnykowojęzykowego -w.chł szyjne powierzchowne leżą w kącie pomiędzy mięśniem MOS i brzegiem żuchwy pod blaszką powierzchowną powięzi szyi otrzymują chłonkę z ucha ,okolicznych części skóry i drogą pośrednią z w.chł przyuszniczych i podżuchwowych; chłonka odpływa z nich do w. chło szyjnych głębokich -w.chł szyjne głębokie leżą głównie wzdłuż żyły szyjnej wew. wyróżniamy górne i dolne, obydwie grupy dzielą się z kolei na przyśrodkowe i boczne; górne otrzymują chłonkę bezpośredno lub pośredno z większej części głowy i górnej części szyi, z wyjątkiem krtani, tchawicy , tarczycy i gardła. z narządów tych chłonka odpływa do w. chł przytchawiczych i szyjnych głębokich dolnych zwanych nadobojczykowymi -w.chł zagardłowe leżą w luźnej tk łącznej na bocznej i tylnej ścianie gardła mniej więcej na wys. kręgu szczytowego; wyróżniamy węzły chłonne zagardłowe boczne i przyśrodkowe. węzy te zbierają chłonkę z błony śluz nosa, zatok przynosowych, podniebienia, gardła, jamy bębenkowej i trąbki słuchowej -w.chł przytchawicze leża w rowku pomiędzy tchawica a przełykiem wzdłuż nerwu krtaniowego wstecznego; są one prócz szyjnych głębokich węzłami regionalnymi dla krtani, górnej części przełyku, gardła i tchawicy węzły chłonne przytchawicze wraz z gr węzłów leżących na przedniej ścianie tchawicy stanowią w.chł tchawicze 94. PRZECIWSKAZANIA DO EKTRAKCJI ZĘBÓW •

Mogę wynikać ze stanu ogólnego lub miejscowego Istnieje tylko jedno bezwzględne przeciwwskazanie do usunięcia i stanowi je ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie , usunięcie zęba stanowi wówczas szkodę biologiczną i powoduje szybki rozrost nowotworu Inne przeciwwskazania mają charakter przejściowy i wymagają odroczenia wykonania zabiegu do chwili poprwy stanu ogólnego lub miejscowego chorego, przeprowadzenia badań i wyrównania niedoborów grożących powikłaniami śród i poekstrakcyjnymi czy

zastosowania osłony antybiotykowej (chorzy z hemofilią, cukrzycą, choroba wieńcową, choroba odogniskową) • Przeciwskazania doraźne (przejściowe) można podzielić na: I. PRZECIWSKAZANIA OGÓLNE (CZASOWE) • Są to stany fizjologiczne i chorobowe, które wymagają konsultacji chorego z lekarzem odpowiedniej specjalności celem ustalenia sposobu przygotowania chorego i czasu wykonania zabiegu • Lekarz leczący chorobę podstawową ustala warunki wykonania zabiegu (ambulatoryjne, szpitalne) 1) CHOROBY KRWI I SKAZY KROWOTCZNE - mogą to być schorzenia układu czerwono i biało krwinkowego oraz układu krzepnięcia i fibrynolizy - konieczna jest konsultacja hematologiczna i odpowiednie leczenie przygotowawcze - w ostrej białaczce szpikowej i limfatycznej nie należy usuwać zębów z powodu zaburzeń w układzie krzepnięcia oraz pogorszenia stanu ogólnego i miejscowego po ekstrakcji - istnieje groźba pomyłki rozpoznawczej i przeoczenie nie rozpoznanej dotychczas białaczki, a stomatolog może być pierwszym lekarzem, do którego zwraca się chory z wczesnymi jej objawami ( owrzodzenia dziąseł, rozchwianie zębów, zapalenie przyzębia) - w przewlekłej białaczce i agranulocytozie usunięcie zęba powinno być poprzedzone badaniem przez hematologa oraz właściwym przygotowaniem chorego do zabiegu - w hemofilii A sanacja jamy ustnej powinna być przeprowadzona w warunkach szpitalnych, - konieczne jest wcześniejsze przetoczenie krioprecypitatu, osocza antyhemofilowego lub świeżej krwi, aby osiągnąć odpowiedni poziom czynnika AHG ( 30 – 50% normy) - zalecane jest również podanie kwasu epsiaminokapronowego (8,0 g na dobę) - preparaty te podaje się przed zabiegiem, w dobie zabiegu i następnie przez okres kilku lub nawet kilkunastu dni po zabiegu

- zalecane jest wykonywanie pojedynczych ekstrakcji - zębodół zaopatruje się tamponem albo dodatkowo gąbką hemostatyczną (spongostan) - w razie krwawienia, zazwyczaj późnego ( w kilka dni po usunięciu zęba), stosuje się opatrunek uciskowy hemostatyczny, niekiedy dodatkowo płytę ze stensu lub akrylu - podstawowe leczenie jest jednak hematologiczne - w skazach płytkowych i naczyniowych sanacje jamy ustnej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, a ranę poekstrakcyjną zszywa - stosuje się leki uszczelniające naczynia jak cyclonaminę, rutinoscorbin - przy poziome płytek poniżej 50 000/ mm3 wskazane jest przetoczenie masy płytkowej 2) CHOROBY SERCA I NACZYŃ W OKRESIE NIEWYDOLNOŚCI KRĄŻENIA 3) PRZEBYTY ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO - konieczna konsultacja kardiologa 4) NADCIŚNIENIE TĘTNICZE NIE WYRÓWNANE - CTK nie powinno przekraczać wartości 160/95 mm Hg 5) CHOROBY SERCA I NACZYŃ LECZONE LEKAMI PRZECIWKRZEPLIWYMI -niski wskaźnik protrombiny - wskazane jest odstawienie leków lub zmniejszenie dawek w celu osiągnięcia wskaźnika protrombiny w granicach 60 – 70%, a następnie kontynuacja leczenia 6) CUKRZYCA NIE WYRÓWNANA - w cukrzycy występuje skłonność do krwawień (angiopathia diabetica) oraz do powikłań zapalnych po usunięciu zęba, stąd wskazana jest osłona antybiotykowa na czas sanacji oraz właściwe zaopatrzenie rany poekstrakcyjnej 7) CHOROBY WĄTROBY - w tym marskość wątroby,

- wówczas wskazane jest podanie m.in. witaminy K 8) CHOROBY NEREK, SZCZEGÓLNIE ICH OSTRA NIEYDOLNOŚĆ, ZAPALENIE NEREK 9) PADACZKA 10) NIEDOROZÓJ UMYSŁOWY, CHOROBY PSYCHICZNE 11) OSTRE CHOROBY ZAKAŹNE 12) MIESIĄCZKA -podczas miesiączki występuje skłonność do krwawień z zębodołu - w razie konieczności usunięcie zęba należy ranę poekstrakcyjną zszyć 13) CIĄŻA - szczególnej ostrożności wymaga okres ciąży do 3 miesiąca oraz w okresie 7-9 miesiąca, zwłaszcza u kobiet z poronieniami w wywiadzie - wskazana jest zawsze konsultacja z położnikiem i ewentualne wdrożenie hormonów podtrzymujących ciążę - ważne jest bezbolesne wykonanie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym bez dodatku adrenaliny - o ile jest wskazanie do zastosowania antybiotyku, zwykle stosuje się pochodne penicyliny (ampicylina) II. PRZECIWSKAZANIA MIEJSCOWE 1) SZCZĘKOŚCISK III STOPNIA - zbyt energiczne pokonywanie szczękościsku może doprowadzić do rozprzestrzeniania się ropnych zapaleń - doraźne skuteczne pokonanie szczękościsku uzyskuje się przez znieczulenie nerwu żwaczowego sposobem Berchera 2) WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ 3) ZĘBY W NAPROMIENIONYCH TKANKACH - usunięcie zęba może być w tym przypadku czynnikiem wyzwalającym kliniczne objawy martwicy popromiennej kości

- konieczna jest osłona antybiotykowa zabiegu

95. ZAPALENIA KOŚCI SZCZĘK I ŻUCHWY Zapalenie kości (ostitis), (osteomielitis)- proces zapalny obejmujący kość zbitą i gąbczastą z zajęciem szpiku kostnego i okostnej. Z zdrowej kości zachodzi ciągły proces przemodelowywania wymagający równowagi osteoklastów i osteoblastów. W procesie zapalnym wydzielane są przez komórki kostne cytokiny (IL-1, IL-6, IL-11, TNF), które aktywują proces osteolizy. Fagocyty pochłaniają mikroorganizmy, powstają toksyczne wolne rodniki tlenowe i uwalniane są enzymy proteolityczne, powodując lizę otaczających tkanek. Pojawiają się metabolity kwasu arachidonowego, jak prostaglandyna E2, która jest silnym AGONISĄ osteoklastów. Toczenie się procesu zapalnego: - najpierw jest przekrwienie - następuje wzrost przepuszczalności kapilarów i nacieki granulocytów - wydzielane enzymy proteolityczne niszczą bakterie - dochodzi do wykrzepiania w naczyniach i pojawia się MARTWICA TKANEK i wysięk ropny. Wysięk prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie szpikowej i powoduje załamanie się krążenia w kapilarach, zastój krwi i dalsze niedokrwienie. - pojawia się martwica niedokrwienna kości. Obraz mikroskopowy: mikroorganizmy, nacieki z neutrofilów i zakrzepy w naczyniach krwionośnych kości. Ucisk wysięku ropnego przyspiesza niedokrwienie tkanki kostnej a w żuchwie powoduje upośledzenie czynności nerwu zębodołowego dolnego, noszące nazwę OBJAWU VINCENTA. Ropa wydostaję się przez kanały odżywcze i Haversa do przestrzeni podokostnowej, unosi okostną i upośledza ukrwienie. Potem ropa przedostaje się z przestrzeni podokostnowej do podśluzówkowej i podskórnej i powoduje powstanie PRZETOK. Przy zachowanej odporności organizmu proces ostry może przejść w przewlekły. Pojawienie się w kosci tk ziarninowej, tworzenie nowych naczyń krwionośnych prowadzi do oddzielaenia fragmentów martwiczych od zdrowej kości. Małe martwaki mogą ulegać całkowitemu zniszczeniu, większe są izolowane przez tk ziarninową bądź ulegają wydzieleniu. Jak podtrzymują infekcję to wymagają usunięcia chirurgicznego. Dominują zapalenia kości żuchwy. Lokalizacja głównie w kącie i trzonie. Szczęka ulega zapaleniu w 1-6% przypadków ze względu na swoją budowę anatomiczną( cienka istota korowa, dużo tk gąbczastej bogate unaczynienie). Zapalenie kości szczęki stanowi zwykle następstwo infekcji krwiopochodnej i ma miejsce w okresie niemowlęcym. Zapalenie kości żuchwy jest też trudniejsze do leczenia bo przypomina kości długie, ma jamę szpikową, grubą i zbitą istotę korową pokrytą okostną i jest kością ruchomą. Przyczyny stanów zapalnych szczęk:

• • Do powstania procesu zapalnego predysponują: • miejscowe: stan zębów i przyzębia, urazy, gł złamania otwarte • ogólne: cukrzyca, choroby z autoagresji, agranulocytoza, leukemia, anemia, niedożywienie, kiła, chemioterapia, sterydoterapia, AIDS • inne:osteoporoza, osteopetroza, choroba Pageta, dysplazja włóknista, guzy złośliwe kości, martwica poarszenikowa. Czynnik etiologiczny: bakerie G-: Streptococcus i beztlenowce(Peptostreptococcus, Fusobacterium, Prevotella, Pseudomonas Proteus, Klebsiella). Pierwsze objawy jakie zgłasza pacjent: • ból • obrzęk pokrywających tkanek miękkich • przetoki • rzadziej zaburzenia zgryzu • szczękościsk • patologiczne zlamania kości. Podział zapaleń: * ostre- trwa do 1 miesiąca * przewlekłe trwa >1 miesiąca * zapalenia podostre- stan przejściowy obejmujący 3 i 4 tydzień zapalenia ostrego. * ograniczone * rozlane Objawy ostrego zapalenia kości: • ból • obrzęk tk miękkich • szczękościsk • ostre zapalenie węzłów chłonnych • rozpulchnienie i zaczerwienienie błony śluzowej w obrębie zapalonej kości • ropnie podokostnowe i podśluzówkowe czasem ropowica • zęby rozchwiane, w kieszonkach ropa • miazga ma podwyższony lub zniesiony próg pobudliwości • w żuchwie parestezje wargi dolnej(objaw Vincenta) • wysięk ropny • przetoki • ciężki stan ogólny • wysoka temp dreszcze, brak łaknienia ogólne osłabienie • wzrost tętna, wysoka leukocytoza, wzrost OB., białko w moczu, czasem zmiany w zakresie odporności humoralnej i komórkowej. LECZENIE: antybiotykoterapia+ leczenie przeciwzakrzepowe+ wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolotowych, metabolicznych i białkowych+ terapia usprawniająca ogólnoustrojową odpowiedź

zębopochodne infekcje zapalne(zapalenie miazgi, tk okw, rany poekstrakcyjne, ciała obce) urazy- głównie złamania, radioterapia.

immunologiczną+ postępowanie miejscowe-nacięcie ropni i /lub ropowicy Powikłania: * miejscowe: ropnie i ropowice, zakrzepowe zapalenie żył twarzy i zapalenie zatok obocznych nosa * ogólne: posocznico-ropnica, zapalenie opon, zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej, zapalenie śródpiersia, ropnie przerzutowe Przewlekłe zapalenie kości: * pierwotnie przewlekłe * wtórnie przewlekłe Pierwotnie przewlekłe zapalenie kości: PCO występuje bez fazy zapalenia ostrego i ma tendencje do podstępnego rozwoju. Występuje w dzieciństwie, w okresie młodzieńczym i wczesnym okresie dorosłym. Charakterystyczny jest BRAK gorączki i leukocytozy, BRAK zmian w węzłach, BRAK martwaków. Klinika- ograniczone, twarde zgrubienie po jednej stronie kości żuchwy(zwykle dolny biegun jej trzonu), obrzęki tk miękkich okołożuchwowych, (wewnątrz i zewnątrzustne), błona śluzowa nie zmieniona, postępująca asymetria twarzy. Radiologicznie: ogniskowa, uwapniona zmiana w kości ponad którą są charakterystyczne zgrubienia okostnej (łuski cebuli) wytwórcze zapalenie okostnej związane jest z odpowiedzią tk kostnej na infekcje o słabym natężeniu. Różnicowanie z mięsakiem Ewinga, chondrosarcoma i osteosarcoma. Robimy biopsję i badanie histopatologiczne. Inne nazwy: • rozlane, zagęszczające osteomielitis (DSO) • przewlekłe osteomielitis z odczynem okostnej, • zapalenie suche • zapalenie Garre • zapalenie nie wysiękowe PCO może występować w zespołach: - przewlekłe nawrotowe wieloogniskowe zapalenie kości- CRMO - jako zapalenie pochewek ścięgnistych-acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO- synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis)- przewlekłe nieinfekcyjne zapalenie kości z przerostami kostnymi, zapaleniem maziówki, zmianami skórnymi o charakterze zmian krostowo-trądzikowym. Pewnym wyjaśnieniem przebiegu zapaleń przewlekłych może być autoimmunizacyjna rola drobnoustrojów. Istnieje grupa drobnoustrojów odporna na ostateczną degradację metaboliczną po zniszczeniu ich przez makrofagi. Odnosi się to do kompleksu peptydoglikanu z polisacharydem, obecnego w ścianie komórkowej bakterii czy też włosków na powierzchni błon komórkowych, które nie ulegają strawieniu w makrofagach. Powoduje to długo utrzymujące się pobudzenie antygenowe ustroju, bądź pojawienie się odpowiedzi immunologicznej bądź stan anergii. Niektórzy uważają , że odgrywa też rolę nadmierne napięcie mięśni okołożuchwowych. Wtórne przewlekłe zapalenie kości SCO – przerywane jest epizodami zaostrzeń, przebiega z okresowymi objawami wysiękowymi zapalenia kości i tk miękkich, formowaniem się wewnątrz i

zewnątrzustnych przetok BEZ okresów zdrowienia. Tworzą się martwaki i mogą być złamania żuchwy. LECZENIE: • usunięcie martwaków, łyżeczkowanie zmian kostnych(excochleatio), • p/bakteryjne z początkowo fibrynolitycznym(streptokinaza działa proteolitycznie na fibrynę skrzepu i na krążący fibrynogen, okres półtrwania-2h) potem z p/zakrzepowymi- może być 10 dni po sekwestromii • wspomagające, np. salicylany • bodźcowe Powikłania: patologiczne złamania kości, zesztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego, nawroty po nieradykalnie usuniętym ognisku ,ew. metaplazja nowotworowa w kierunku mięsaka Popromienne zapalenie kości-radioosteomielitis, popromienna martwica kości- ORN = osteoradionecrosis. ORN żuchwy jest spowodowane hipowaskularyzacją, hipoksją oraz zanikiem liczby żywych komórek kości. Dodatkową rolę pełnią mikroorganizmy, zasiedlając i wtórnie infekując niepełnowartościową kość. Czynnik dominujący w powstawaniu ORN stanowi indukowana radiologicznie obliteracja tętnicy zębodołowej dolnej, prowadząc do niedokrwiennej martwicy kości. Diagnostyka. Opiera się na objawach klinicznych , wywiadzie i badaniach dodatkowych- rtg, MR i scyntygrafii. Specjalistycznym badaniem jest użycie znakowanych Tc99m leukocytów, znakowanych przeciwciał przeciw granulocytowych, poliklonalnych immunoglobulin, trójfosforowego-Tc99m-metyleno-dwufosforanu czy Ga67 cytrynianu. Te metody nie pozwalają odróżnić zapalenia bakteryjnego od niebakteryjnego. Rozpoznanie zapalenia kości: • uzyskuje się mikroorganizmy z hodowli z materiału pobranego w drodze biopsji • podczas biopsji widoczne są objawy zapalenia kości lub są w badaniu histopatologicznym • są objawy ogólne: gorączka>38 stopni bez przyczyny, zlokalizowane obrzęki, bolesność uciskowa, zaczerwienienie okolicy podejrzanej o zapalenie, przetoki w tej okolicy • uzyskujemy mikroorganizmy z posiewów krwi, są objawy rtg. Rtg ma na celu lokalizację zmiany, rozległość, stadium choroby, ocenę wyników leczenia. Zwykle używamy zdjęć sumacyjnych i pantomograficznych. W pierwszych 4-8 dni brak jest objawów w rtg. Ostre zapalenie- po 14 dniach widoczne( najczęściej po 3-4 tygodniach)- zniszczenie 30-50% kości. W ostrym zapaleniu lepsza jest MR. Na rtg ostre zapalenie charakteryzuje się: • przejaśnienie • poszerzenie szpar ozębnowych • zatarta blaszka zbita zębodołów

cefalosporyny. i metronidazol 500 co 6h. TK wykonujemy rutynowo przed zabiegiem chirurgicznym aby ocenić martwaki i zaplanować postępowanie. a po poprawie amoksycylina z kwasem klawulonowym przez 4-6 tyg. Jak poprawa to V-cylina doustnie 500mg co 4h. W trakcie leczenia raz w tygodniu kontrolujemy płytki krwi.poprawiają ukrwienie i zwiększają penetrację antybiotyku do tk kostnej. glikopeptydy. Stosujemy dextran niskocząsteczkowy.2mln jednostek co 4h z metronidazolem 500mg co 6h we wlewie. U uczulonych na penicylinę-ampicylina. Schemat antybiotykoterapii u pacjentów hospitalizowanych: • penicylina krystaliczna. Pacjent jest uznany za wyleczonego jeśli w ciągu roku nie ma nawrotu choroby. Odczyn okostnowy. Przed wynikiem podajemy antybiotyki empirycznie. kalcyparynę.bardziej jednorodny wzrost zagęszczenia utkania kostnego niż wtórnie przewlekłe. leukocytozę.wspomagająco Autoszczepionki Leczenie tlenem w komorach hiperbarycznych Schemat leczenia jest indywidualny dla każdego pacjenta.najpierw materiał do badania mikrobiologicznego!!! (pożywka beztlenowa). Leczenie Farmakoterapia Zabiegi chirurgiczne Fizykoterapia . Zazwyczaj.zniszczenie ubeleczkowania kostnego w żuchwie zatarcie konturów kanału żuchwy po 3-4 tygodniach martwaki( kość gąbczasta otoczona ziarniną„trumienką” w ogniskach przewlekłych współistnieją ogniska rozrzedzeń i zagęszczeń struktury kostnej. Zwykle antybiotyki podajemy z metronidazolem. Antybiotykoterapię często kojarzymy z p/zakrzepowymi. Zarys konturów żuchwy i blaszki zbitej zębodołów staje się rozmyty. Ostre wysiękowe zapalenie kości leczymy w warunkach szpitalnych Farmakoterapia. sintrom. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie: • penicylina V 2. heparynę. kreatyninę i białko C-reaktywnw.og z metronidazolem 500mg co 8h doustnie przez 2-4 tyg po ustąpieniu objawów • clindamycyna 600-900mg co 6h dożylnie • clindamycyna 300-450mg co 6h doustnie • cefoxitin 1g co 8h dożylnie lub 2g co 4h domięśniowo a potem cephalexin. • • • . Nie są polecane też erytromycyna i makrolity bo nie działają na streptokoki i beztlenowce. terapia 4-6tyg. Stężenie antybiotyku w kości jest zazwyczaj 1/3 niższe niż w surowicy. Pierwotnie przewlekłe.penicyliny. Clindamycynę nie dajemy jako lek p-go rzutu bo działa bakteriostatycznie i powikłania-biegunka i rzekomobłoniaste zapalenie jelit.

powstają po 14 dniach od początku choroby. Pozwala na usuniecie uformowanych i formujących się martwaków i poprawia ukrwienie kości. Bardziej radykalna. Przeciwwskazania bezwzględne: zapalenie nerwu wzrokowego. dekortykacja. polimiksyny. We wtórnym przewlekłym zapaleniu kości po usunięciu zewnętrznej warstwy istoty zbitej kości pojawia się jama szpikowa z tk ziarninową. doustnie. Inna metodą antybiotykoterapii miejscowej jest stosowanie nośników w postaci płytek akrylowych. Martwaki sekwestra tworzą się w istocie korowej. mogą ulec resorpcji. resekcja martwych odcinków kośći. przyspiesza angiogenezę. gazowy zator tętniczy. Ułatwia resorpcję martwej tk kostnej. kości lub skojarzone z antybiotykoterapią. Dekortykacja. nacięcia i drenaże zbiorników ropnych W przewlekłym zapaleniu dodatkowo usuwamy wydzielające się fragmenty kostne. cementów kostnych. rekonstrukcje. zaburzenia widzenia.8 atmosfery w 90-120minutowych sesjach codziennie . gąbek kolagenowych.roztwory klindamycyny. Chirurgia Ostre zapalenie. po poprawie dożylnie i 4-6 tyg. neosporyny neomycyny. zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma działanie bakteriostatyczne. który usuwa wysięk ropny i dezynfekuje kość i powoduje rozrost zdrowej ziarniny(antybiotyki).4-2. .usuwanie rozchwianych martwych zębów. Stosowana jest w przewlekłym popromiennym zapaleniu kości. Powikłania: odma. Osłabiają wytrzymałość kości i mogą spowodować patologiczne złamania. zaburzenia ze strony ukł immunologicznego. resekcja martwego odcinka kości. ropą i martwakami. W przewlekłym zapaleniu stosujemy drenaż kości. wydzielaniu lub trzeba je usunąć bo podtrzymują proces zapalny i są miejscem gdzie gromadzi się ropa. Sauceryzacja polega na usunięciu istoty zbitej kości i odsłonięciu jamy szpikowej i pokryciu jej płatem śluzówkowo-okostnowym(zabieg Obwegesera). Nie są unaczynione i antybiotyki na nie nie działają. proliferację fibroblastów syntezę kolagenu. choroba kesonowa. Stosujemy. Nośnik na kości umieszcza się na 10-14 dni.Przewlekłe wysiękowe zapalenie kości: antybiotyki+ leczenie chirurgiczne -sekwestromia. bóle zębów i zatok. Polega na usunięciu przewlekle zainfekowanej istoty korowej kości. 30 razy. Komora hiperbaryczna-HBO 100% tlen podawany przez maskę tlenową pod ciśnieniem 2. Względne to przewlekła niewydolność płuc klaustrofobia. Antybiotyki w tym zapaleniu podajemy 2 tyg. Granica usunięcia ma przebiegać 12 cm od zainfekowanego obszaru i sięgać do jamy szpikowej. Może być stosowana jako postępowanie początkowe przy pierwotnym i wtórnym przewlekłym zap. dekortykacja.

następnie przez przednią ścianę trzonu szczęki (i otwór podoczodołowy) do grzebienia jarzmowo – zębodołowego. 96. kość łzową do szczeliny oczodołowej dolnej.patrz pytanie nr 20. pociąga chrząstkę trąbki słuchowej. którym szczelina złamania biegnie od nasady nosa poprzez przyśrodkową ścianę oczodołu. Złamanie kości jarzmowej i zespołu jarzmowo – szczękowego. przodowi i przyśrodkowo do pod. a potem ku górze do szwu czołowo – jarzmowego. włókna obu str się przeplatają czynność: unosi podniebienie . wliczają się w to złamania 1. Zespołowe złamanie jarzmowo –szczękowe . ZJSO – złamania jarzmowo – szczękowo . PGMT .W pierwotnym przewlekłym zapaleniu nie znajdziemy jamy szpikowej a gęstą sklerotyczną kość z niewielką ilością tk ziarninowej. przez co zaciska światło jej ujścia gardłowego . skroniowej w okolicy otworu zew. biegnąc do szwu jarzmowo – czołowego. Klasyczne złamanie Le fort III. Odłamuje się również łuk jarzmowy i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej. levator veli palatini)rozpoczyna się na dolnej pow piramidy k. 2.Mięśnie podniebienia unerwienie i unaczynienie Mięśniówkę podniebienia stanowi 5 par mięśni: o miesień dźwigacz podniebienia miękkiego o miesień napinacz podniebienia miękkiego o mięsień podniebienno-językowy o mięsień podniebienno gardłowy o miesień języczka Miesień dźwigacz podniebienia miękkiego (m. następnie przechodzi ona na boczną ścianę oczodołu. gdzie zazwyczaj szczelina złamania biegnie od szwu jarzmowoczołowego poprzez boczno – dolną ścianę oczodołu do szwu jarzmowo – szczękowego na dolnym brzegu oczodołu. ustawia je poziomo i napina je. kanału tet. biegnie ku dołowi. miękkiego .przemieszczenie górnego masywu twarzy 4. szyjnej i na blaszce przyśrodkowej chrząstki trąbki słuchowej.oczodołowe 97. na tylną ścianę szczęki. Odłamaniu ulega również wyrostek skroniowy kości jarzmowej w okolicy szwu jarzmowo – skroniowego 3.

druga część na haczyku wyr. biegnie po obu str linii pośrodkowej..rozpoczyna się w dole łódkowatym na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej oraz na blaszce bocznej chrząstki i części błoniastej trąbki słuchowej. cześć ich wraz tym mięsnie dochodzi do rogu większego kości gnykowej. rozszerza trąbkę słuchową unerwienie :gałęzie zwoju usznego pochodzące od III gałęzi nerwu V Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t. podniebiennej Włókna mięśniowe unaczynione są przez gałązki t. część do tylnego brzegu chrząstki tarczowatej. czasem gałązki n. skalisty większy. przechodząc w ścięgno owijają się wokół tego wyrostk.uvulae)-parzysty zbudowany z delikatnych włóknie. a także drogą n. mięsień podniebienno-językowy(m.biegnie od rozścięgna podniebiennego w łuku podniebiennym tej samej nazwy do brzegu języka i tu włókna jego łącza się z włóknami mięśnia poprzecznego języka czynność: jest mięśniem stosunkowo słabym. zwój s-p i nn. zbliża do siebie łuki podniebienne lub unosi krtań skracając gardło unerwieni: splot gardłowy miesień języczka (m. tensor veli platini). działanie jednostr pociąga języczek ku str bocznej unerwieni: splot gardłowy.VII . podniebienia miękkiego i na rozścięignie podniebiennym. palatoglossus). skrzydłowatego a czasem i na chrząstce trąbki słuchowej włókna jego biegną w łuku podniebienno gardłowym ku dołowi łącza się z włóknami m.rylcowo-gardłowego. palatopharyngeus).unerwienie: gałązki splotu gardłowego. szczękowej. ścięgno następnie rozbiega się wachlarzowato i kończy się w rozścięgnie podniebienia czynność: unosi podniebienie miękkie do poziomu i napina je pomiędzy haczykami. twarzowej Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (miękkiego. pochodzące od nX i IX. obniża podniebienie lub unosi ku górze język (zwęża cieśń gardła) unerwieni: splot gardłowy mięsień podniebienno gardłowy( m. włókna tego mięśnia biegną ku dołowi do haczyka skrzydłowego .VII przez n. unosi i skraca języczek i podniebiennie miękkie. zwężając się biegnie do końca języczka czynność: działanie obustr. rozpoczyna się na rozściegnie podniebiennym i kolcu nosowym tylnym. cześć do tylnej ściany części krtaniowej gardła czynność: mocniejszy od poprzedniego.rozpoczyna się w środkowym odc.

po ostrym stanie mechanoterapia aby zapobiec zesztywnieniu stawu przewlekłe zap ssż niekiedy bywa zejściem ostrego lub od początki rozwija się przewlekle. chory utrzymuje szczęki zwykle w lekki rozwarciu z przesunięciem ż w str zdrową( pozycja Benneta). Ostre surowicze zap ssż. o zap wszystkich elementów stawu (panarthritis). etio nie jasna.jamę stawową wypełnia wysięk ropny objawy ogólne: temp.w jamie stawowej tworzy się wysięk surowiczy objawy kliniczne: niewielki obrzęk ku przodowi od skrawka ucha. bóle w okolicy ssż. nerwowych. krwiopochodne ostre zap ssż: w zależności od umiejscowienia wyróżniamy: o zap torebki stawowej(synovitis).jest najczęściej następstwem powyższego. lekki szczękościsk ostre ropne zap ssż. trzeszczenie. ultradźwięków i diatermii . duży wysięk. zakażenia droga krwiopochodną w przebiegu chorób zakaźnych. p/bół miejscowe okłady wysuszające. złe samopoczucie objawy miejscowe: obrzęk zaczerwienienie i napięcie skóry. zap ucha środkowego. naczynioruchowych.unieruch ż opaską elastyczną z płytą zgryzową w celu odbarczenia stawu ogólnie leki p/zap. stos. ropne zapantybiotyki . choroby reumatycznej lub przez ciągłość najczęściej z kości żuchwy lub z ucha środkowego czy zew. dreszcze. nieco podwyższona temp. uzupełnienie braków zębowych .99. alergicznych przy czy czynnikiem przyśpieszającym jest obciążenie ssż na tle zab zgryzu i zwarcia objawy kliniczne: w większości przypadków brak zmian w okolicy ssż niekiedy obrzęk bolesność. zaczerwienienie skóry. przyczynę dopatruje się w zab hormonalnych. ropień przyusznic. o zap tk okołostawowych(periarthritis) Rozwija się pierwotnie w wyniku urazu. czasem na powłokach zew może pojawić się przetoka różnicowanie: zespół utrudnionego wyrzynania zeba 8.punkcja.Zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzielimy na: o ostre i przewlekłe o nieswoiste i swoiste o pierwotne i wtórne o urazowe.żwaczowy. zbaczanie z w str chorą Leczenie: wielospecjalistyczne: usuniecie ognisk zakażenie. szczękościsk.regulacja zgryzu mechanoterapia. przeważnie u osób starszych. bolesność dotykowa ssż. zap gałęzi żuchwy Leczenie: początkowy okres. zap przyusznicy. ż w pozycji Benneta.

Badanie  rozpoczyna się od określenia tętna. RM lub scyntygrafię Zap promienice ssż. swoiste. KT. leczenie chir dorżnie polega na punkcji i obarczeniu ropniaka. zwracając uwagę na wypływ płynnej treści z nosa i przewodów słuchowych ( płyn mózgowordzeniowy)  sprawdza się stan źrenic ich równomierność. miejsca.powstaje na tle zakażenia paciorkowcami . miejscowo mechanoterapia i fizykoterapia Zap swoiste: gruźlicze – występuje rzadko kiłowe rzeżączkowe rozpoznanie: ustala się na podstawie typowych badań ogólnych oraz bakteriologicznych treści ropnej i histologicznego wycinków tk. ciała  bada się palpacyjnie głowę i twarz.Gońcowe zap. krążenia)  wdrożenie właściwego leczenia (opanowanie krwawienia założenie opatrunku na rany. reakcje na światło . szerokość. prowizoryczne unieruchomienie złamanych szczęk)  zorganizowanie dalszej pomocy i transportu W przypadku gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia życia udzielenie pierwszej pomocy jest poprzedzone dokładnym badaniem chorego W stanach ciężkich do badania przystępuje się dopiero po zlikwidowaniu groźnych dla życia skutków urazu 1. przewlekłym zap może dojść do zmian w chrząstce i na pow stawowych następowym zaburzeniem czynności a nawet zesztywnieniem Leczenie: ogólne.występuje bardzo rzadko jedynie jako zapalenie wtórne przez ciągłość z ogniska pierwotnego w tk miękkich lub w kości o typowym obrazie klinicznym promienicy Leczenie swoistych zap jest przede wszystkim ogólne . zależne od rozpoznania.Pierwsza pomoc w urazach U chorych z obrażeniami twarzy w pierwszej kolejności obowiązuje:  ocena stanu ogólnego  kontrola podstawowych czynności życiowych( zapewnienie drożności dróg oddechowych. USG. wykonuje się także badanie Rtg. orientacji co czasu. ciśnienia. sytuacji. farmakologiczne. oddechu. w późniejszym okresie mechanoterapia 100. ssż. temp.szerzy się równocześnie z zajęciem innych stawów.

gęsta wydzielina) tampony gazowe używane w tym celu powinny być duże i zapinane pojedynczo w kleszczyki. żeby. a w przypadku braku narzędzi można koniec jezyka przekłuć poprzecznie agrafką. tracheotomia 3. nie wolno trzymać ich luźno. III. ewentualnie intubacja dotchawicza. nos. bada się stan nn czaszkowych II.podwiązanie lub pokłucie naczyńko ich chir wypreparowaniu z dojścia zew-ustnego  krwotok z tętnicy podniebiennej ucisk lub zmiażdżenie kleszczykami Kochera podkłucie jest bardzo trudne bo tętnica podniebienna przebiega w rowkowatym zagłębieniu kostnym  krwotok z nosa (tamponada przednia lub tylna w zależności od wskazań) . kończyn (bada się szukając oporów mogących świadczyć o uszkodzeniu narządów wewnętrznych) 2. jamy brzusznej.Niedrożność oddechowa (zagrożenie życia) -drożność dróg oddechowych przywraca się przez oczyszczenie jamy ustnej i gardła z ciał obcych (ziemia piasek.Krwotok zagrożenie życia najgroźniejsze w urazach części twarzowej zdarzają się z naczyń zaopatrujących język. szczególnie u chorych nieprzytomnych -może wystąpić zapadnięcie języka (szczególnie u chorych nieprzytomnych ) w obustr złam ż z wylaną częścią bródkową należy zdeponować do przodu zapadający się odłam lub uchwycić język językotrzymaczem. szew materacowy i wyciągi na lejcach. używając jej jako uchwyt do wyciągu -utrudnione oddychanie może wystąpić przy złamaniu typu Le Fort III przy cofnięciu odłamu środkowej części twarzy należy założyć rurkę ustno-gardłową. fragmenty kości. protezy . skrzepy krwi. V . uszkodzenia chrząstki krtani) w przypadku utrudnionego oddychania  sprawdzamy bolesność uciskową kręgów (wyr. podniebienie  krwotok z języka. kolczasty) co mogłoby świadczyć o złamaniu kręgosłupa i byłoby wskazaniem do szczególnej ostrożności podczas układania i transport chorego  badani klatki piersiowej (osłuchiwanie szmerów oddechowych i tonów serca)  badanie miednicy.VII  sprawdzamy wnętrze jamy ustnej i szyje (krwiaki.

Wstrząs hipowolemiczny ( utrata 15. odtłuszczenie.w przypadku znacznej utraty krwi po opanowaniu krwawienia należy ułożyć chorego z kończynami dolnymi uniesionymi do góry dla zapewnienia lepszego ukrwienia mózgu i serca po wykonaniu pomiaru ciśnienia i tętna należy rozpocząć walkę ze wstrząsem 4. przetoczeni płynów krwiozastępczych i elektrolitów 6. oznaczeni grupy krwi 4. założenie cewnika i kontrola wydalania moczu co godz 5. należy uważać aby nie pogłębić przemieszczenia odłamów ku tyłowi Wykonywanie wszelkich zabiegów poza zabiegami ze wskazań życiowych jest przeciwwskazane 7.Dorażne zaopatrzenie obrażę twarzy  opatrunek pierwotny rany  zapobiega zakażeniu  oczyszczenie skóry wokół rany. intubacja. bandaż 6.do 6 dni dla zranień do 10 dni dla złamań  kiedy stan ogólny chorego nie zezwala na bezpośrednie zaopatrzenie po wypadku . przetoczenie krwi 7. zapewnienie tlenu ( podanie. opanowanie krwawienia 2. zapobieganie kwasicy metabolicznej 9. jałowa gaza .zaopatrzenie pierwotne odroczone. zapobieganie zakażeniu 5. tracheotomia) 3. przylepiec.20 % krwi krążącej)  15-30% średnio ciezki  30-60 % ciężki  >60% nieodwracalny wstrząs prowadzący do zgonu 1. tk. stała kontrola ciśnienia i tętna 8. zmiażdżonych skrzepów krwi  kontroluje się dno rany  szew pierwotny. odkażenie  mechaniczne czyszczenie powierzchni i wnętrza rany z ciał obcych.prowizoryczne unieruchomienie (chory przytomny)  wiązania ligaturowe przy zachowanym uzębienu  proca bródkowa( z elastycznego bandażu. płóciennego czepca i opaski pod brodę) proca ma na celu dociśniecie odłamów do przeciwstawnego łuku zębowego.

 nie można przewieść chorego nie dopuszczalne jest opóźnienie pierwotnego zaopatrzenia bez uzasadnionej przyczyny 8. ustnej powinni być transportowani w pozycji bocznej ustalonej  chorzy we wstrząsie układa się płasko z kończynami uniesionymi do góry  chorzy nieprzytomn-i pozycja boczna ustalona. Promieniowce są saprofitami w jamie ustnej i nie przenikają przez zdrową błonę śluzową. aby krew i wydzielina z jamy nosowo. naeslundi i viscosus. Występują w płytce nazębnej.PROMIENICA TWARZOWO-SZYJNA: Promienica (Actinomycosis). Ich przemiana w drobnoustroje patogenne następuje pod wpływem zachwiania równowagi biologicznej na skutek: • urazu (ekstrakcja.gardłowej nie ściekała do gardła i nie była aspiowana do płuc 101. głowa odchylona na bok. zmianach okołowierzchołkowych i migdałkach podniebienno-gardłowych.transport chorego  zawsze w pozycji leżącej  do odległych ośrodków mogą być kierowani tylko chorzy w dobrym stanie ogólnym  chorzy we wstrząsie i z powikłaniami wew-czaszkowymi należy przewieść do najbliższego szpitala  chorzy z otwartymi ranami szyi. złamanie kości. Postacie: • twarzowo-szyjna (najczęściej występująca) – mężczyźni w średnim wieku • brzuszna • piersiowa Rozpoznanie ustanawia się na podstawie : • badania klinicznego • badania bakteriologicznego treści ropnej . odontolyticus. kieszonkach dziąsłowych. gardła i dna j.jest chorobą wywołaną przez beztlenowe Gramm-dodatnie gatunki bakterii: Actinomyces bovis. zranienie) • zakażenia bakteryjnego • ogólnych czynników obniżających odporność Promienica to pierwotnie przewlekłe zapalenie. ubytkach próchnicowych. israeli (najczęściej wywołuje promienice).

jest to pierwotnie przewlekłe zapalenie.zakażenie szerzy się na kość z tkanek miękkich (śluzówka lub skóra-okostna-kanały Haversa. • Skóra barwy sinoczerwonej • Naciek jest niebolesny • Mogą dołączyć objawy zapaleń nieswoistych w przypadku zakażenia florą mieszaną.kość gąbczasta). Ropna (ropień promieniczy-abscessus actinomycoticus) oraz promienicze zapalenie kości Objawy: • Twardy „deskowaty” naciek skóry i tkanki podskórnej • Skupiska ziarniny pod skóra ulegające rozpadowi i ropieniu tworząc przetoki • Posokowato-ropna treść z żółtymi ziarnami sącząca się z przetok.• badania histologicznego ziarniny zapalnej • obrazu rtg. Naciekowa (naciek promieniczy. w 3 postaciach: 1. tworzą się guzy ziarninowe. Centralna.promienica kości • badania serologicznego W tkankach miękkich wyróżniamy 3 postacie kliniczne: 1. szyja. • Stany podgorączkowe. zwiększenie leukocytozy • Szczękościsk w przypadku nacieczenia mięśni żwaczy Najczęstsze umiejscowienie to okolica przyuszniczo-żwaczowa. okolica podżuchwowa i kość żuchwy. obraz rtg podobny do nieswoistego zapalenia kości. jako następstwo zakażenia zębopochodnego lub urazowego( najczęściej złamania w okolicy kąta żuchwy). 2.infiltratio actinomycotica) 2. obraz rtg to rozrzedzenia i zagęszczenia struktury kości 3.powstaje w wyniku przejścia zakażenia na kość z okolicy przywierzchołkowej zęba lub szpary złamania. w tej postaci przetoki tworzą się bardzo późno . które niszczą kość. PROMIENICA KOŚCI. wzrost OB. są przetoki. promieniczak. Guzowata-guz promieniczy. Obwodowa.występuje rzadko.actinomycoma) 3. Guzowata (guz promieniczy.

• Sanacja jamy ustnej!!! • Leczenie chirurgiczne: nacinanie i drenaż ropni. 102. objawem jest nagły szarpiący ból (podobny do neuralgii) po czym dochodzi do znieczulenia okolicy. • Zranienie mięśni. Nakłucie nerwu. przy bezpośrednim ukłuciu nerwu lub zbyt gwałtownym podaniu środka znieczulającego. można łączyć np.jeśli nie będzie powikłane wprowadzeniem zakażenia to nie pociąga za sobą przykrych następstw. małe i niezakażone krwiaki cofają • • . jedynie przy podaniu znieczulenia w m. usuwanie operacyjne guzów promienniczych pod osłoną antybiotyku. wymaga zabiegu operacyjnego i wielu zdjęć rentgenowskich do dokładnego umiejscowienia igły. witaminy. z amino glikozydami bo najczęściej mamy do czynienia z zakażenie mieszanym • Wzmacnianie odporności. postać naciekowa i rozlane zapalenie to przeciwwskazanie do leczenia chirurgicznego! • fizykoterapia • Blizny po przebytej promienicy usuwa się po roku pod osłoną antybiotykową. POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU PRZEWODOWYM: Miejscowe wczesne: • Złamanie igły iniekcyjnej. pterygoideus media lis może dojść do przemijającego szczękościsku. nerwu zębodołowego dolnego i nasiękowego znieczulenia dna jamy ustnej. Zranienie naczynia krwionośnego. amoksycylina. usuwanie martwaków. pacjent może odczuwać dolegliwości typu parestezje i nerwobóle nawet do 6-12 miesięcy (tyle potrzeba na całkowitą regenerację nerwu). najczęściej powstaje przy znieczuleniu nerwów zębodołowych górnych tylnych.powoduje niewielkie krwawienie lub powstanie krwiaka w głębiej położonych tkankach.Leczenie: • Antybiotyki przez kilka tygodni: penicylina. usunięcie stwarza nieraz znaczne trudności. wysokokaloryczna dieta.jest to poważne powikłanie w znieczuleniu przewodowym.najczęściej w wyniku iniekcji przewodowej.

się samoistnie. przechodzący w senność.jak wyżej.objawem jest brak zniesienia czucia w okolicy zaopatrywanej przez dany nerw. objawy: niepokój. 2. • Porażenie nerwu twarzowego. Martwica błony śluzowej. objawy porażenia nerwów cofają się samoistnie po wchłonięciu płynu znieczulającego Anemizacja skóry twarzy. z powodu zwężonych środkiem znieczulającym tętniczek czy niskiej temperatury leku. prowadzące do bezdechu. z powodu zbyt małej ilości środka znieczulającego lub podanie w zbyt dużej odległości od pnia nerwu • • Miejscowe późne: • Zakażenie tkanek. przy zastosowaniu preparatów obkurczających naczynia to nastąpi nagły wzrost ciśnienia krwi. bradykardia. zawroty głowy. może dojść do powstania ropnia w przestrzeni skrzydłowo-żuchwowej. Postępowanie: 1.spowodowany miejscowym niedotlenieniem tkanek. szum w uszach.przy wstrzyknięciu środka znieczulającego poza tylny brzeg gałęzi żuchwy (do okolicy zażuchwowej) lub przy znieczulaniu nerwu podoczodołowego może dojść do porażenia mięśni gałki ocznej co skutkuje całkowitym jej unieruchomieniem i ustawieniem w zezie.raczej zdarza się na podniebieniu (przy znieczulaniu do otworu podniebiennego) na skutek nielicznych w tym obszarze anastomoz tętniczo-żylnych Nerwobóle i parestezje. szczękościskiem. Przerwać podawanie leku. Podać tlen . leczenie: środki przeciwbólowe. spadek ciśnienia tętniczego. należy zalecić zimne okłady w pierwszej dobie a następnie rozgrzewające by ułatwić jego wchłonięcie.po przekroczeniu jednorazowej dawki maksymalnej.powstaje po podaniu do naczynia tętniczego środka znieczulającego z dodatkiem adrenaliny Niedostateczne znieczulenie. jak w leczeniu neuralgii. • • Powikłania ogólne: • Zatrucie środkami znieczulenia miejscowego. fizjoterapia. może również wystąpić na skutek mechanicznego uszkodzenia. usunąć wszystko z jamy ustnej. • Ból i obrzęk. objawia się bólem. drgawki.gdy iniekcja odbywa się przez nacieczoną tkankę.

TRANSPLANTACJA. drgawki. 8. • Zdrowe przyzębie. 7. IMPLANTACJA: Reimplantacja: zabieg. Utrata przytomności. Wskazania: • Ząb zwichnięty lub wybity na skutek urazu • Ząb usunięty omyłkowo czy też w wyniku ekstrakcji zęba sąsiedniego. • Jednokorzeniowe.3. który polega na wprowadzeniu wybitego zęba w jego własny zębodół unieruchomieniu na czas gojenia. zaburzenia rytmu serca. 4.udrożnienie dróg oddechowych. kły). • Zęby z niezakończonym rozwojem. • Zaburzenia rytmu serca. sztuczna wentylacja lub pełna resuscytacja. • Nie uszkodzone wyrostki zębodołowe. Farmakoterapia: drgawki. spadek ciśnienia krwi świadczą o znacznym przedawkowaniu leków i są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. obrzęk Quinckego lub wstrząs anafilaktyczny. Zbadać tętno i zmierzyć ciśnienie tętnicze. dożylne podanie efedryny w dawkach po 5-10mg (do 25mg włącznie). Jeżeli jedyne objawy to zawroty głowy i szum w uszach to po ich ustąpieniu można kontynuować zabieg. REPLANTACJA.może pojawić się miejscowy odczyn uczuleniowy (zmiana skórna ograniczona do miejsca kontaktu). 5. Przeciwskazania: . nieuszkodzone zęby stałe (siekacze. śpiączka. Gdy dojdzie do drgawek należy chronić pacjenta przed urazem 6.diazepam 5-10mg dożylnie lub 25mg midazolamu dożylnie.na skutek oddziaływania środka znieczulającego na układ przewodzący serca. Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające. Przy utracie przytomności. • 105. bezdech. • Małe braki w uzębieniu. powikłania sercowo-naczynioweprzetoczenie płynów.

po 2 tygodniach kontrolne zdjęcie rtg by ocenić ewentualną resorpcje. • Ropne zapalenie ozębnej.• Schorzenia przyzębia i miazgi. tkanka tłuszczowa. • Brak zębów sąsiednich i przeciwstawnych. znieczulić i wypłukać zębodół ze skrzepów. powięź. gdy jest resorpcja w zębie z żywą miazgą to należy przeprowadzić leczenie kanałowe Powikłania wczesne: krwawienie z zębodołu. wodzie. Powikłania późne: resorpcja korzenia. żyły.u tego samego osobnika • Homogenny. • Znaczne zniszczenie twardych tkanek zęba przez proces próchnicowy. inaczej jest większe ryzyko niepowodzenia. płynie do soczewek kontaktowych. Technika zabiegu: Zęby z niezakończonym rozwojem i zdrową miazgą można do dwóch godzin po wybiciu re. leczenie kanałowe. po tym czasie wskazane jest leczenie kanałowe. . jelito cienkie.między gatunkami (ze zwierzęcia na człowieka) Największą łatwość wgajania mają przeszczepy żywe autogenne i są one najczęściej wykonywane. następnie wprowadzamy zęba do zębodołu. Maksymalny okres od urazu do reimplantacji nie powinien być dłuższy niż 12 godzin. kość.z jednego osobnika na drugiego w ramach jednego gatunku. Przechowywanie wybitego zęba: najlepiej w ślinie. Implant jest materiałem sztucznym. wytworzenie kościozrostu Implantacja: Zabieg polegający na zastąpieniu utraconych zębów wszczepami. • Złamanie zęba. chrząstka. Transplantacja: Zabieg wprowadzenia przeszczepu tkanki lub narządu. niemożność ponownego osadzenia zęba z zębodole. mleku. Najczęściej przeszczepianymi tkankami są: skóra. • Ksenogenny. W gabinecie: przepłukać ząb solą fizjologiczną. unieruchamiamy o dwa sąsiednie zęby na 4-6 tygodni. Zęby z zakończonym rozwojem zawsze należy najpierw leczyć kanałowo. soli fizjologicznej. • Duże braki uzębienia. zakażenie.implantować z zachowaniem żywej miazgi (możliwość rewaskularyzacji). Rodzaje przeszczepów: • Autogenny. błona śluzowa. nerwy i ścięgna. ew.

a przebiegający pod postacią zapalenia naczyń i węzłów chłonnych oraz żył -przejścia stanu zapalnego na okoliczne węzły chłonne tj. podbródkowe. Implantacja. Stan zapalny jest bardziej nasilony i większe zagrożenie powikłań. a jeśli urasta do zapalnego guza przekraczającego wielkość wiśni. Czyrak mnogi (carbunculus) powstaje w wyniku zakażenia kilku mieszków włosowych zwykle na karku. Wrota zakażenia stanowi uszkodzony naskórek. a zawartość ich ulega wchłonięciu. a czyrak jest żywobolesny. może występować objaw chełbotania i nacieczenia otaczających tkanek.Podsumowanie: Reimplantacja-własny ząb. Skóra wokoło jest zaczerwieniona i obrzęknięta. która uległa martwicy. Nazywa się to czyracznością.odczyn okoliczny. wytwarza się czop ropny. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym.powstaje wskutek zakażenia gronkowcami. OBJAWY. przyusznicze.sztuczny wszczep Transplantacja-żywy przeszczep 109. Powtarzające się czyraki (furunculosis) wskazują na zmniejszenie się odporności chorego i występują najczęściej u chorych na cukrzycę. O ile dojdzie do zropienia. Czyraki powstają niekiedy w wielu miejscach jednocześnie. CZYRAKI TWARZY – ETIOLOGIA. POWIKŁANIA MIEJSCOWE Odczynowi miejscowemu tkanek może towarzyszyć: . jeśli towarzyszy stan zapalny otaczającej skóry. -Ograniczone zapalenie mieszka włosa nazywamy folliculitis. wynikający z przedostania się drobnoustrojów do układu chłonnego lub żylnego. Po kilku dniach czop wydziela się na zewnątrz i pozostaje kraterowate zagłębienie. Małe czyraki często nie wydzielają się. -lokalizacja: miejsca ocierane przez odzież. POWKŁANIA. Czyrak (furunculus) jest to ostry stan zapalny skóry. wnikającymi w skórę z zewnątrz przez mieszek włosowy i ujścia przyległych do włosów gruczołów łojowych. LECZENIE. to mówimy o perifollicculitis. • Ostre zapalenia węzłów chłonnych (lymphadenitis acuta) objawia się bólem samoistnym i głównie dotykowym danej grupy węzłów. . szyjne i zagardłowe. żywa bolesność dotykowa (lymphadenitis . to nazywamy czyrakiem (furunculus). są szczególnie podatne na powstanie czyraków. niekiedy jako pierwszy objaw. -Z tkanki. W takich stanach należy wykonać badania specjalistyczne. bolesne) i zwykle przesuwalne względem otoczenia. a po wygojeniu tworzą się następne. takie jak kark i plecy. podżuchwowe. obrzęknięte (stąd miękkie. które są powiększone. które goi się w ciągu kilku dni.

Zapalenie nerwów czaszkowych (np. Należy pamiętać o różnicowaniu stanów zapalnych w układzie chłonnym szyi – poza już wspomnianymi przerzutami nowotworów do węzłów – o możliwości występowania pierwotnych nowotworów limfatycznych i chorób zakaźnych (ziarnica. Proces gojenia przebiega samoistnie. przesuwalne względem otoczenia. • Czyraka nie wolno wyciskać. warga górna). Ropnie przerzutowe (płuc. zator tętniczy (embolus) 4. kości – abscessus metastaticus) 6. ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu. wątroby. nerwu wzrokowego – neuritis optica) 3. Zapalenie przewlekłe węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica) to powiększone. ropowica oczodołu. przez żyłę kątową (vena angularis). POWIKŁANIA OGÓLNE Największe zagrożenie dla zdrowia. Zapalenie zakrzepowe żył twarzy (thrombophleditis). mononukleoza. Czasem konieczna jest dodatkowa antybiotykoterapia lub przy zropieniu – nakłucie diagnostyczno – lecznicze lub nawet nacięcie i sączkowanie. a także odległe ropnie przerzutowe (np. m. która nie wydzieli się na zewnątrz. bo to powoduje wciskanie zakażone treści w tkanki. mózgu. dochodzi więc łatwo do bakteryjno – zakrzepowych powikłań w jamie czaszki. Powikłania ogólne ostrych. ulega wchłonięciu bez szkody dla organizmu. gruźlica węzłów chłonnych). septicopyemia) . choroby kładu białokrwinkowego i chłonnego. mięśnia sercowego. a więc przyspiesza poszerzenie i zaostrzenie zmian zapalnych. do płuc). Zapalenie śródpiersia (mediastinitis) 5. Posocznica lub posocznico – ropnica (sepsis. Usunięcie pierwotnej przyczyny zapalenia węzłów chłonnych (często zębopochodne) prowadzi do wyleczenia. zwykle niebolesne lub zaledwie tkliwe. elastyczno – twarde węzły chłonne. Należy je różnicować z węzłami chłonnymi zmienionymi z powodu przerzutów nowotworowych (cytopunkcja).purulenta abscedens. Wewnątrzczaszkowe: b) zakrzepowe zapalenia zatoki jamistej (thrombosis sinus cavernosi) c) ropne zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych (meningitis purulenta) d) zapalenie mózgu (encephalitis) e) ropień przerzutowy mózgu (abscessus metastaticus cerebri) 2. nerek. a nawet życia chorego. zawartość czyraka. adenophlegmone).in. D powikłań tych należą: zakrzepowe zapalenia żył twarzy i zatoki jamistej. bowiem z tego obszaru spływa krew żylna do zatoki jamistej. powoduje czyrak rozwijający się w środkowym piętrze twarzy (nos. ropnych zapaleń twarzy i szyi: 1. Występują także ogólne objawy procesu zapalnego.

Przylepiec uszkadza bowiem skórę i może otworzyć drogę do ponownego zakażenia. więc utrzymywanie czystości ciała jest najlepszym sposobem zapobiegania czyrakom. Czyrak i czyrak mnogi. Leczenie chorych z czyrakami twarzy. Leczenie. Osoby korzystające często z kąpieli i zmieniające często bieliznę rzadko chorują na czyraczność.7. Rozcinanie czyraków nie przenosi korzyści. Czyraka. Stosowanie maści lub wilgotnych okładów jest niekorzystne – rozpulchnia skórę i stwarza warunki do powstania nowych czyraków w sąsiedztwie pierwotnego. Wstrząs septyczny (shock septicus) 8. Zaleca się używanie mydeł zawierających środki o działaniu dezynfekującym. musi odbywać się w warunkach szpitalnych. w których mogą powstać powikłania. ropnie przerzutowe. aby zniszczyć zarazki wyciekające z małego otworu na szczycie czyraka. W razie skłonności do rozprzestrzeniania się zakażenia wykonywane jest podwiązywanie żyły kątowej twarzy. ochraniający jałowy opatrunek gazowy. Możliwości wpłynięcia na istniejący czyrak są niewielkie. O dezynfekcji należy na czyrak położyć suchy. stosuje się okłady z rywanolu. lecz czasem . Skórę okolicy i nad samym czyrakiem należy szeroko dezynfekować. nie przyspiesza leczenia. Podstawowym leczeniem jest leczenie przeciwbakteryjne wysokimi dawkami antybiotyków podawanych zależnie od stanu chorego dożylnie lub domięśniowo. jak zapalenie żył twarzy. prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. Zabronione jest wygniatanie czyraka! Leczenie powikłań. aby chronić na większej powierzchni przed przeciekaniem zakażonej wydzieliny czyraka i aby przylepiec nie przyczepiał się do skóry w bezpośrednim sąsiedztwie. W czyraku mnogim wykonuje się cięcia krzyżowe i usuwa tkanki martwicze. Ropowica oczodołu LECZENIE Zapobiegania. Gaza powinna być szeroka. Wskazania do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne ze wskazań stomatologicznych wykonuje się nie tylko w rozleglejszych zabiegach chirurgicznych. Antybiotyki są wskazane. szczególnie górnego i środkowego piętra. Zakażenie pochodzi z zewnątrz. zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. Gdy zmiana jest w stanie nacieku. przykleić go jednym paskiem przylepca i umocować opaskę gazową. jeśli czyrak powoduje odczyn ogólny w postaci gorączki lub grozi poszerzeniem na narządy. Wraz z rozwojem higieny częstość czyraków w ostatnich latach znacznie zmalała. a do jamy wprowadza seton gazowy. natomiast przyczynia się do wprowadzenia mieszanej flory bakteryjnej i pozostawia brzydką bliznę 110.

alkohol. b) oddechowy (astma oskrzelowa. Wskazania do znieczulenia ogólnego ustala stomatolog (po zbadaniu pacjenta) z anestezjologiem. krwawienia.również w drobnych zabiegach zachowawczych i chirurgicznostomatologicznych. przerost gruczołu krokowego). h) alergia na leki (przeciwbólowe. oceny obecności przerzutów nowotworowych. Istotne sa dane dotyczące używek (tytoń. Ocenia się układ: a) sercowo-naczyniowy (przebyte zawały mięśnia sercowego.zachowuje ważnośc pół roku. palenie papierosów. ciąży oraz zażywania leków hormonalnych i antykoncepcyjnych. u młodszych w przypadkach podejrzenia choroby serca. przerzuty nowotworowe do płuc). . wykonuje się w celu uzyskania danych dotyczących położenia tchawicy. mocznika. antybiotyki. bóle w klatce piersiowej. Zdjęcie przeglądowe klatki piersiowe. glukozy w surowicy krwi. f) nerwowy i stan psychiczny (prognozowanie współpracy w okresie okołooperacyjnym) g) kostno-stawowy (ocena ruchomości żuchwy. środki znieczulenia ogolnego i miejscowego). kręgosłupa szyjnego ograniczającego ruchomość głowy). w tym przy usuwaniu zębów. rozedma płuc. Badanie elektrokardiograficzne. ropni przerzutowych do płuc. jej przesunięcia lub zwężenia. Przy podejmowaniu decyzji muszą oni brać pod uwagę przede wszystkim przeciwwskazania. u kobiet wywiad ginekologiczny dotyczący miesiączkowania.powyżej 30 r. badania ogólnego moczu. Wskazania natomiast mogą być bardzo szeroko rozpatrywane i wynikają przede wszystkim z przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia miejscowego (nasiękowego lub przewodowego). zaburzenia rytmu serca. poziomu elektrolitów.ż. czasu krzepnięcia. c) endokrynologiczny (cukrzyca. zakrzepica żył kończyn dolnych. Rutynowe badania podstawowe wykonywane są w każdym przypadku i do nich należy oznaczenie: grupy krwi i Rh. objawy nadczyności lub niedoczynności tarczycy i nadnerczy). Z uwagi na wspólny teren działania anestezjologa i stomatologa przeprowadzenie znieczulenia i zabiegu jest niejednokrotnie dla obu znacznie utrudnione.duszność spoczynkowa i wysiłowa. narkotyki). nadciśnienie tętnicze. morfologii krwi. Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na proponowane znieczulenie i leczenie oraz znajdować się w wyrównanym stanie ogólnym zapewniającym bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. e) moczowo-płciowy (stan i czynność nerek. d) krzepnięcia i fibrynolizy. zabarwienie powłok). Wskazania te uległy ostatnio znacznemu poszerzeniu w związku z rozwojem anestezjologii i wprowadzeniem coraz bezpieczniejszych środkow znieczulających. gruźlica płuc. ponieważ uwzględnienie ich decyduje w głównym stopniu o bezpieczeństwie zabiegu. układu hemostatycznego. liczby plytek krwi. czasem konsultując się z lekarzem innych specjalności.

Ambulatoria i gabinety muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiajcy bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia: aparat do ogólnego znieczulenia. otwarcia ropnia okołoczękowego. zestaw do tracheotomii. z którymi nie można nawiązać porozumienia i osiagnąć współpracy podczas znieczulenia i zabiegu. w których znieczuleniem miejscowym nie można uzyskać zniesienia bólu podczas wykonywania zabiegu. Obecnie w większości przypadkow wykonuje się rutynowo badania na obecność wirusa żółtaczki zakaźnej (HbS). zestaw do kaniulacji małych i dużych naczyń żylnych. e) Stany zapalne okołoszczękowe. że nawet najbezpieczniejsze i najprostsze znieczulenie ogólne może być przyczyną powikłań również śmiertelnych.Jeżeli z wywiadu i badań wynika niewydolność powyższych układów. płyny . stół operacyjny lub fotel dentystyczny umożliwiający szybkie położenie chorego. usuwanie układu chłonnego szyi. f) Rozległe zabiegi onkologiczne w obrębie twarzy. mnogie ekstrakcje). np. wszystkie rozmiary rurek dotchawiczych. źródło tlenu. podwiązanie tętnicy szyjnej zewnętrznej. znerwicowanych. wycięcie szczęki z wypatroszeniem oczodołu) g) Zabiegi wykonywane w chirurgii ortognatycznej ze względu na konieczność przemieszczenia uruchomionych śródoperacyjnie odłamów kostnych h) Niektóre przypadki pacjentów bardzo wrażliwych. zleca się konsultację właściwych specjalistów. aparat Ambu.i nosowo-gardłowe. u których usprawiedliwione jest zastosowanie znieczulenia ogólnego nawet do usunięcia pojedynczego zęba. trzonu żuchwy i języka. niezawodny ssak. ale w sposób zdecydowany odmawiające zgody na znieczulenie miejscowe. nacięcie ropowicy twarzy. wirusa zespołu nabytego upośledzenia odporności (HIV) oraz krętków kiły (VDRL). jamy ustnej i szyi (np. d) Dzieci zdrowe. defibrylator. rurki ustno. Pamiętać również należy. Wskazania do znieczulenia ogólnego w ambulatoryjnej chirurgii stomatologicznej: a) Uczulenia na leki używane do znieczulenia miejscowego. maski do oddychania dla dzieci i dorosłych. laryngoskop. nowotwory dna jamy ustnej. c) Pacjenci z upośledzonym rozwojem umysłowym oraz psychicznie chorzy. szczękorozwieracz. b) Zabiegi wymagające użycia większej ilości środka miejscowo znieczulającego (resekcja kilku zębów.

diprivan. zaleca się również specjalne ćwiczenia zapobiegające obniżeniu żuchwy. podwyższenie przeszczepem kostnym lub wytworzenie nowego guzka stawowego. halotan. Znieczulenie ogólne przeprowadza się najczęściej na drodze: 1) wziewnej (N2O. Jeżeli podwichnięcie jest jednostronne to żuchwa zbacza w zdrową stronę. Zaburzenia ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego. przemieszczenie lub wycięcie chrząstki śródstawowej. w którym chory po zabiegu mógłby być nadzorowany przez pielęgniarkę. Leczenie chirurgiczne – (wstrzyknięć alkoholu do mięśni obecnie nie wykonuje się).infuzyjne i krwiozastępcze. Charakteryzuje się : nadmiernym wysuwaniem się głowy żuchwy zwykle przed guzek stawowy ale z możliwością jej powrotu do dołu żuchwowego. ketamina) 3) jednej i drugiej jako znieczulenie złożone. w nieprawidłowościach budowy anatomicznej kostnych elementów stawu oraz jako następstwo zwichnięcia żuchwy. Leczenie zachowawcze – stosuje się unieruchomienie żuchwy na około 10 dni (proca bródkowa. b)Nawykowe podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae habitualis) – zwykle doprzednie zdarza się przy wrodzonej niedowartościowości aparatu więzadłowego i torebki. O2. Zabiegi operacyjne na stawie to : wycięcie części torebki. na skutek nagryzienia twardego przedmiotu czy też ziewania. 1) Nadmierna ruchomość a) Podwichnięcie żuchwy(subluxatio mandibulae) – powstaje na skutek uderzenia w żuchwę przy rozwartych szczękach lub podczas nieostrożnego usuwania zębów dolnych. Objawy kliniczne : podczas rozwierania szczęk głowa żuchwy nagle przeskakuje do przodu. W badaniu palpacyjnym wyczuwa się nadmierne przesunięcie głowy stawowej przed guzek stawowy Na rtg : na zdjęciu przy rozwartych szczękach widać przesunięcie głowy żuchwy do przodu – poza szczyt guzka. 111. wyciąg międzyszczękowy) następnie przez około 2 tyg leczenie ogranicza się do rozwierania szczęk do połowy pełnego rozwarcia z zaleceniem diety półpłynnej. Może być jedno lub obustronne (częściej). Upoważnionym prawnie do przeprowadzenia znieczulenia jest tylko anestezjolog specjalista I i II stopnia. aby obok gabinetu zabiegowego było osobne pomieszczenie. Polskie przepisy wymagają. . Towarzyszą temu trzaski i ból w stawie. hypnomidate. W przypadkach utrwalonego podwichnięcia należy zastosować unieruchomienie przez okres znacznie dłuższy oraz leczenie protetyczne. Ponadto są jeszcze zabiegi osteoplastyczne na łuku jarzmowym w celu wytworzenia przeszkody dla nadmiernego przesuwania się głowy żuchwy w stawie. leki podnoszące ciśnienie krwi oraz leki stosowane w reanimacji. zabiegi chirurgiczne mogą być śródstawowe i pozastawowe. izofluran) 2) dożylnej ( metoheksital. tiopental.

Pozostałymi palcami obu rąk ujmuje żuchwę od dołu. jedno lub obustronne (częściej). przysrodkowe. Rozróżnia się zwichnięcie : przednie. otwarty. połykanie utrudnione. zażuchwowe. mowa bełkotliwa. Wszystkim zwichnięciom towarzyszy znaczne ograniczenie ruchomości żuchwy. żuchwa jest opuszczona do dołu i wysunięta ku przodowi.rzadko. Zabieg ten powinien być wykonany jak najwcześniej wtedy nie potrzeba znieczulenia. w kształcie kija hokejowego. Zwichnięcie przyśrodkowe – łącznie ze złamaniem wyrostka kłykciowego. wewnątrzustne. Najczęstsze – zwichnięcie obustronne przednie – głowy żuchwy są wtedy przemieszczone przed guzki stawowe i uniesione ku górze. żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych. uniemożliwia to ich powrót do dołów żuchwowych(są zablokowane przez guzki stawowe). Wykonuje się to następująco : lekarz staje przes będącym w pozycji siedzącej chorym i wprowadza oba kciuki do jamy ustnej chorego układając je na pow. podżuchwowe. Zabieg skrócenia tylnych pęczków mięśnia skroniowego ( stos. następnie przemieszcza ją do tyłu i ku górze. c)Zwichnięcie żuchwy(luxatio mandibulaae) – istotą jest wyjście głowy żuchwy poza obręb stawu i rozerwanie torebki stawowej. ze szpary ustnej wycieka ślina.warstwowe ssż. Chory ma otwarte usta. W badaniu – przemieszczenie głowy stawowej przed guzek z unieruchomieniem stawu. W leczeniu pozostałych zwichnięć – stosuje się czynnościowe leczenie ortopedyczne (nastawienie odręczne + wyciąg elastyczny). W jednostronnym zwiechnięciu siła nacisku jest wywierana tylko po jednej stronie zwichnięcia. Inne zabiegi : na mięśniach (mioplastyczne) – zabieg polegający na wszyciu części mięśnia m-o-s do torebki stawowej w jej przedniej powierzchni (metoda Kowalika)-przeciwdziała to nadmiernemu przesunięciu głowy żuchwy do przodu. boczne.Dojście operacyjne do stawu : przeduszne pionowe. . zauszne.słuchowego Zwichnięcie boczne – wyraźnie przemieszczona głowa żuchwy do boku i bolesność tkanek. naciska obustronnie na żuchwę do dołu. połączone ze złamaniem żuchwy i kostnego przew. towarzyszy mu złamanie w obrębie trzonu lub gałęzi żuchwy. RTG – wykonuje się zdjęcie pantomograficzne i wg Schullera oraz tylnoprzednie celowane na wyrostek kłyk. tylne. policzki są lekko napięte i wygładzone. Przez Kraszewskiego). Zwichnięcie tylne – b. odcięcie przyczepu mięśnia skrzydłowego bocznego od szyjki żuchwy i przyszycie w tym miejscu wszczepu z silastiku ( Laskin)-po zabiegu należy żuchwę unieruchomić na 4 tyg. Lecznie – obustronnego przedniego polega na nastawieniu żuchwy. w badaniu stwierdza się brak głowy żuchwy w dole żuchwowym. a niekiedy zdj. W jednostronnym zwichnięciu – żuchwa zbacza w stronę zdrową i powstaje zgryz krzyzowy. Po nastawieniu należy unieruchomić żuchwę procą bródkową lub wyciągiem elastycznym Ivy przez kilka dni z zaleceniem diety płynnej.

Zmiany mają charakter stały i wymagają operacyjnego wycięcia blizn lub zastosowania zabiegów plastycznych. blokadę nerwu żwaczowego. oparzenia. b)Przykurcz żuchwy(contractura mandibulae) – to ograniczenie ruchów żuchwy wskutek zmian okołostawowych w mięśniach. zastosowanie mechanoterapii(za pomocą szczękorozwieracza) i nagrzewanie okolicy ssż. skroniowego). skrzydł. może mieć charakter przemijający lub stały. Czasem stosuje się aparat blokowy. Można również zastosować wstrzykiwanie hialuronidazy lub wykonać zabieg operacyjny. zwykle wywołane stanym zapalnym lub urazem. preparat Methocarbamol lub Mydocalm. c)Zesztywnienie ssż(ankylosis articulationis temporomandibularis) – jest początkowo włóknistym. Zwapnienie mięśnia może też wystąpić jako zejście stanu zapalnego lub uszkodzenia urazowego. a)Szczękościsk (trismus) – to przemijające ograniczenie rozwarcia szczęk spowodowane odruchowym przykurczem mięśni unoszącyh żuchwę (żwacza.). Leczenie wtedy polega na nastawieniu odłamu w celu odblokowania zuchwy. histeria . później wskazana jest rehabilitacja. 2)Ograniczenie ruchomości i unieruchomienie stawu s-ż Może być spowodowane przyczynami śródstawowymi lub pozastawowymi. Przykurcz mięśniowy – w przebiegu postępującego zapalenia kostniejącego mięśni. Do ćwiczeń w domu można zalecić używanie korków. Przykurcz bliznowaty – spowodowany zbliznowaceniem skóry twarzy. Dojście operacyjne – przez cięcie okalające kąt żuchwy. Leczenie – usunięcie przyczyny wywołującej. łyżki drewnianej.Przy znacznym przemieszczeniu kłykcia i zaburzeniach zgryzu i zwarci – leczenie operacyjne – polega ono na nastawieniu odłamów i ich zespoleniu i unieruchomieniu żuchwy na kilka dni procą bródkową. II° to niemożność wprowadzenia 2 palców. III° to niemożność wprowadzenia nawet 1 palca. Jeżeli powstanie w wieku rozwojowym jest przyczyną poważnych zaburzeń morfologicznoczynnościowych i estetycznych a nie leczone doprowadza do ciężkiego kalectwa. skórze lub śluzówce mających zwykle charakter blizn pozapalnych lub pourazowych. . mięśni lub śluzówki w następstwie zapaleń. więzadłach. Podział : I° to trudność wprowadzenia przez chorego 3 palców między zęby sieczne górne i dolne. szpatułki. stawowych lub tkanek otaczających. Przyś. Po ustąpieniu stanu zapalnego lub zmian pourazowych przykurcz mięśni ustępuje i szczękościsk cofa się. niektóre schorzenia OUN. Przyczyny ogólne szczękościsku : tężec (czasem pierwszy objaw) . zranień. Zablokowanie żuchwy może także być spowodowane odłamem przemieszczonej kości. zabiegów operacyjnych i innych chorób. zwykle w złamaniach kości i łuku jarzmowego którego odłam blokuje wyr.. dziobisty żuchwy. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy. W zestarzałych złamaniach konieczne jest nastawienie operacyjne z cięcia przezskórnego. a następnie kostnym zrostem pow.

.oraz przebieg dotychczasowego leczenia. zęby górne wystaja spod wargi -u osobnika dorosłego stwierdza się jedynie ograniczenie rozwarcia szczęk. przez cięcie okalające kąt żuchwy.w wyniku urazu lub spowodowane stanem zapalnym stawu lub sąsiednich tkanek i narządów. -obustronne zesztywnienie ssż powoduje niedorozwój zuchwy i jej cofnięcie w stosunku do szczęki a zniekształcenie łuku żuchwy przezjego skrócenie daje obraz ptasiego profilu – usta chorego nie są domknięte. stawowych. dolna warga cofnięta. sutkowatego. wg Schullera oraz pantomogram. w zwarciu i rozwarciu szczęk). zapalenia).Zesztywnienie może być: prawdziwe – jest to zrost wewnątrztorebkowy pow. stawowych i może być leczony tylko operacyjnie . złamania wyr. Zrost kostny może dotyczyc tylko wyrostka kłykciowego czy dziobiastego z kością skroniowa lub zlania się w postaci mostu kostnego gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego w jedną całość (blok kostny). -zesztywnienie powstałe w dzieciństwie doprowadza do : zaburzeń zgryzowych. Zesztywnienie może być także wrodzone lub nabyte. włókniste – może być leczone zachowawczo intensywną mechanoterapią .zwykle dotyczy 1 stawu -obraz kliniczny zależy czy zesztywnienie dotyczy 1 lub 2 stawów oraz w jakim wieku powstało(im wcześniej powstaje i nie jest leczone tym cięższe są zniekształcenia kości i wady zgryzu oraz zaburzenia estetyczne) -asymetria powiększa się w miarę wzrostu chorego. -zesztywnienie powstaje zwykle ok 10 rż. Badanie rtg – badanie porównawcze obu stawów (czynnościowe. Leczenie – prawdziwego kostnego . zachowane są minimalne ruchy pozwalające chorym na przyjmowanie papkowatych lub płynnych pokarmów Rozpoznanie – na podstawie badania klinicznego i radiologicznego. Pomocne do oceny zniekształcenia twarzy są telerentgenogramy. W wywiadzie pytamy o – początek choroby. Ma na celu wytworzenie nowego stawu na . Konieczne jest wykonanie zdjęć warstwowych (uwidaczniają dokładne umiejscowienie zrostu kostnego i jego rozmiary). kości żuchwy lub wyr. uszkodzenie el. nieprawidłowego ustawienia zębów a także próchnicy kwitnącej i schorzeń przyzębia.występuje niedorozwój żuchwy po stronie chorej i rzekome spłaszczenie twarzy po stronie zdrowej.. Również w przebiegu chorób zakaźnych może dojść do krwiopochodnego zapalenia ssż a następnie włóknistego i dalej kostnego zrostu pow. kłykciowego lub dziobiastego. w którym można podjąć próbę leczenia zachowawczego. W dzieciństwie może dojść do zapalenia przez ciągłość w przebiegu zapalenia ropnego ucha śr. przyczynę (uraz. następnie ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym.wyłącznie operacyjne i musi być uzupełniane leczeniem ortopedycznym i protetycznym. przyusznicy. Nabyte. Przyczyna mogą być także urazy okołoporodowe (stłuczenia i wylewy krwawe do i okolostawowe. sztuczne (fałszywe) – jest to zrost pozatorebkowy. Zabieg operacyjny – w znieczuleniu dotchawiczym. stawu). Równie często u chłopców i dziewcząt. Badanie kliniczne pomiar długości trzonu i gałęzi żuchwy oraz ocena zwarcia i zgryzu.

mielotoksyczny. czasem dokonuje się wycięcia kłykcia żuchwy. Tylko przeprowadzony prawidłowo zabieg operacyjny + zespołowe wielospecjalistyczne leczenie rehabilitacyjne przy czynnej współpracy chorego może zapewnić dobry wynik leczenia tego ciężkiego schorzenia. Wynik leczenia jest tym lepszy im wcześniej jest wykonany. Najczęściej jednak przecina się blok kostny gałęzi poniżej zrostu kostnego. uzyskuje się wydłużenie gałęzi żuchwy o 2-3 cm w ciągu kilku miesięcy. należy ja stosować do roku lub dłużej po operacji. Należy wówczas zastosować szczepionkę poliwalentną lub autoszczepionkę by . . Stosuje się również po zabiegu : -odpowiednie ćwiczenia mięśniowe -aparaty regulujące zgryz -rehabilitację protetyczną -leczenie zębów i przyzębia Zaniechanie rehabilitacji doprowadza do wznowy zesztywnienia ssż (w ok 30% przypadków) Powikłaniem zabiegu operacyjnego może być : krwotok z tętnicy szczękowej wew. Bywa też stosowane wszczepienie sztucznego metalowego kłykcia przykręconego śrubami do gałęzi żuchwy. Pośrednie związane jest z szybką eliminacją bakterii po podaniu antybiotyku. W 2-3 dni po zabiegu wytworzenia nowego stawu rozpoczyna się intensywna mechanoterapia za pomocą szczękorozwieracza lub aparatu blokowego. Prowadzi do słabej.różnych wysokościach gałęzi żuchwy zależnie od postaci kostnego zrostu lub na szyjce. Następstwa antybiotykoterapii 1) Bezpośredni efekt toksyczny : neurotoksyczny. nefrotoksyczny 2) Reakcja alergiczna 3) Dysbakteriozy i ich następstwa – „próżnia bakteryjna” (zniszczenie bakterii chorobotwórczych i saprofitów) 4) Zakażenia grzybicze Mogą również wystąpić zaburzenia w układzie odpornościowym organizmu pacjenta pod wpływem stosowanego antybiotyku. najkorzystniej jest usunąć odpowiedni odcinek kości z dokładnym wygładzeniem brzegów odłamów aby umożliwić szerokie rozwarcie szczęk. swoistej reakcji immunologicznej na antygen i niewykształcenia się pamięci immunologicznej. Oddziaływanie leku na układ odpornościowy może być pośrednie lub bezpośrednie. Jest również metoda „wydłużania” kości za pomocą dystraktora po uprzednim okrężnym przecięciu blaszki zbitej kości. ototoksyczny. 112. uzyskać dobrą ruchomość w nowo wytworzonym stawie i zapobiec nawrotom. splotu żylnego skrzydłowego a po zabiegu niedowład nerwu twarzowego. hepatotoksyczny.

Bocznie od niego po obydwu stronach przebiegają fałdy strzępiaste. Błona śluzowa pokrywająca dno jamy ustnej zostaje uwypuklona ku górze przez leżącą tuz pod nią ślinianką podjęzykową.zapalenie kości ( dotyczy żuchwy 26 razy częściej niż szczęki – związane z anatomią i ukrwieniem obu kości) będące jednym z najgroźniejszych powikłań leczenia nowotworów złośliwych energią promieniowania jonizującego.doprowadzić do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej i poprawy stanu chorego. Od strony jamy ustnejokolica ta pokryta jest błoną śluzową przechodzącą na dolną powierzchnię języka Od zewnątrz pokrywa ją blaszka powierzchowna powięzi szyi i skóra. który naciąga się przy niesieniu języka ku górze. Jest to wędzidełko języka (frenulum linguae). proliferację limfocytów i ich właściwości cytotoksyczne jak również na produkcję limfokin. dawki dobowej. Bezpośrednie wiąże się m. zawarta między dolną powierzchnią języka a żuchwą. Martwica popromienna kości i tkanek miękkich ( Radionecrosis ). 114. Pośrednie i bezpośrednie oddziaływanie na układ odpornościowy uzależnione jest od dawek i rodzaju stosowanego antybiotyku. Przeponę jamy ustnej. . Dno jamy ustnej Dno jamy ustnej stanowi okolica podjęzykowa. Część środkowa dna jamy ustnej  wzmocniona jest od dołu przednimi brzuścami obydwu mięśni dwubrzuścowych. Mięskach podjęzykowych. od góry obu mięśniami bródkowo-gnykowymi i spoczywającą na nich mięśniówką języka. stanowiące tzw. Powstaje w ten sposób fałd podjęzykowy. Błona śluzowa pokrywająca dolną powierzchnię języka przechodząc w błonę śluzową dna jamy ustnej tworzy fałd biegnący w płaszczyźnie pośrodkowej.rozwój martwicy zależny jest od metody i całkowitej dawki napromieniowania. biegnące ukośnie z dolnej powierzchni języka na dno jamy ustnej. na których znajdują się ujścia przewodów gruczołu podżuchwowego i podjęzykowego. Podstawę tej okolicy tworzą symetryczne mięśnie żuchwowo-gnykowe. z oddziaływaniem na chemotaksję i fagocytozę granulocytów oraz makrofagów. Obydwa symetryczne fałdy podjęzykowe biegną zbieżnie ku przodowi i kończą się w pobliżu linii pośrodkowej na brodawkowatych wyniosłościach tzw. którego wysokie dawki wywierają silne działanie zarówno na tkankę guza złośliwego oraz na tkanki zdrowe . Małe dawki mogą mieć nawet charakter stymulujący lecz przy większych dawkach trzeba mieć na uwadze ich działanie hamujące układ odpornościowy 113. rozległości pola objętego promieniowaniem.in. Największy odsetek występuje po leczeniu .

Objawy: .9 % NaCl. często obecne martwaki oraz przerwana ciągłość kości Rozpoznanie: .płukania obnażonych kości oraz martwiczo zmienionych tkanek miękkich roztworami 3% H2O2.zwłóknienie podłoża Na skutek powyższych zmian. .częściowej nekrektomii.obraz radiologiczny: ogniska naprzemiennego występowania obszarów zagęszczenia i rozrzedzenia struktury kostnej.obnażenie kości . występuje przy dawce całkowitej powyżej 60 Gy. 0. 2% jodkiem sodu.zachodzące zmiany dotyczą głównie komórek i śródbłonka naczyń krwionośnych .hiperbarycznej terapii tlenowej w celu przyspieszenia rewaskularyzacji – HBO (hyperbaric oxygen) 2.przekrwienie .zmniejszenie liczby komórek .zamknięcie przetoki skórno.ustnej za pomocą uszypułowanego płata skórno.typowy obraz kliniczny oraz radiologiczny Leczenie: 1. 0.zmniejszenie liczby naczyń krwionośnych i ich włóknienie z następową hipoksją tkanek .mięśniowego przemieszczonego ze zdrowej okolicy lub wolnego przeszczepu unaczynionego z użyciem technik mikrochirurgii .szczękościsk .zapalenie . często występuje odczyn zapalny tkanek miękkich w ich otoczeniu oraz wyciek ropny z przetok .zakrzepicę wewnątrznaczyniową .ustne.radioterapia w wywiadzie . Leczenie chirurgiczne ( przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym) .skojarzonym.ból .przetoki dziąsłowe oraz skórno.12 % chlorheksydyną.występuje w dwóch postaciach: septycznej ( zapalne objawy kliniczne + zmiany radiologiczne) oraz aseptycznej ( zmiany w obrębie obrazu radiologicznego.złamania patologiczne . zwłaszcza zmniejszonej liczby komórek i braku drożności naczyń niemożliwa jest regeneracja tkanek czego następstwem jest jej powolne obumieranie. brak zmian klinicznych) Obraz histopatologiczny tkanek objętych martwicą uwidacznia ich : . . .radykalne wycięcie zmienionej kości z marginesem zdrowych tkanek.hialinizację – inaczej zwyrodnienie szkliste albo szkliwienie .w obrębie twarzowej części czaszki najczęściej dotyczy żuchwy: częściej występuje w bocznych odcinkach żuchwy niż w części przedniej .Rozpoczyna się od: . śródtkankowym leczeniu radem .

infekcje. Badanie podmiotowe – do najczęstrzysz skrag nałeżą: • Ból • Obrzęk okolicy twarzy • Podwyższona temperatura ciała • Złe samopoczucie • Osłabienie • Niekiedy szczękościsk oraz problemy z połykaniem . Kliniczne objawy schorzeń zapalnych Podział zapaleń – reakcja obronna na różnorodne czynniki zewnątrz. ropne) 3. róża) i wtórne (bakterie wtargnęły do pierwotnego ogniska zaplanego – zropienie krwiaka. Ostre / przewlekłe (zanikowe. Przygotowanie jamy ustnej redukuje ryzyko wystąpienia martwicy. głębokimi ubytkami próchnicowymi. Mogą być pierwotne (bakterie zapoczątkowały uszkodzenie tkanek – czyrak. zła higiena jamy ustnej. Rozlane / ograniczone Klasycznymi objawami schorzeń zapalnych są: • Ból (dolor) • Zaczerwienienie (rubor) • Obrzęk (tumor) • Ucieplenie (calor) • Utrata funkcji (functio leasa) Jedną z najczęstrzych reakcji zaplanych ustroju jest odczyn wywołana zakażeniem bakteryjnym. 115. tkanek przyzębia. Polega ono na: wyleczeniu zmian na błonie śluzowej. ekstrakcji korzeni i zębów z miazgą zgorzelinową. Swoiste / nieswoiste 2.lub wewnątrzpochodne mające na celu zwalczenie czynnika wywołującego i naprawę następstw: 1. utrudnionym wyrzynaniem. zapalenie przyzębia. ropne zapalenie opon m-r. ze zmianami OKW. włóknikowe. rzadziej wirusowym czy grzybiczym.Przygotowanie pacjenta do terapii promieniowaniem jonizującym: W etiologii martwicy popromiennej dużą rolę odgrywają urazy. przedmiotowe oraz pomocnicze. złamanie podstawy czaszki. wytwórcze – surowicze. rozchwianych. zapalenie ślinianki na tle zastoju śliny z powodu kamicy) Procesy zapalne szybko rozprzestrzeniają się w obrębie głowy i szyi dlatego też ważne są badania: podmiotowe.

anginą. Badania dodatkowe – ocena żywotności miazgi zęba przyczynowego. naciek zaplany (infiltratio inflammatoria) – reakcja tkanek na zakażenie. Kliniczne postacie zapaleń: 1. stan zaburzonej świadomości świadczą o ciężkości zapalenia i uogólnieniu zakażenia: • Cechy guza (wygórowania): o Wielkość. ogólne złe samopoczucie). rzekome chełbotanie – przesuwanie się wiotkiej tkanki lub ruchomego obłego guza (tłuszczak)) o Ruchomość względem podłoża. • Stany przewlekłe – początek często skryty. BAC lub wycinek hist-pat. silnie zaznaczone objawy ogólne (podwyższona temperatura ciała. bardzo bolesne o Przewlekłe – miernie powiekszone. miękkie. krwiak. odgraniczone. tkliwa na dotyk. pantomogram).• Bóle gardła Stosunkowo którtki okrez wystąpienia objawów. dreszcze. niebolesne. torbiel. średnica (cm) o Kształt (kulisty. • Regionalne węzły chłonne: o Ostre – powiększone. esktrakcją. gładkie. twarda. nakłucie diagnostyczne. niewyczuwalne o Spoistość – miękka. przesuwalne o W ropowicy i zewnątrzustych ropniach – ze względu na rozległość miejscową zmiany węzły często niedostępne badaniu). skóry o Ciepłota o Bolesność – słaby ucisk wywołujący duży ból świadczy o procesie toczącym się bardziej powierzchownie i odwrotnie • Skóra lub błona śluzowa pokrywająca wygórowanie może być napięta. charakteryzuje się wysiękiem zapalnym (zawiera . mogą wystapic zaostrzenia. Badanie przedmiotowe – wysoka temperatura ciała. W wywiadzie: • Stan ostry – początek nagły. twarde. gładkie. przebieg wolny. elastyczna. owalny. badanie bakteriologiczne. dolegliwościami ze strony ślinianek. nieprzesuwalne. zaczerwieniona. nieregularny) o Granice – ostre. zatoki szczękowej (ewentualne przyczyny zakażenia). rtg (wewnątrzustne. szybkie tętno i oddechy. dynamika niewielka. wodobrzusze. badanie drożności przewodów ślinianek i określenie rodzaju wydzieliny z ich ujść. szybki burzliwy przebieg. chełbocząca (obiaw obecności płynu: ropień. leczeniem zachowawczym. Początek choroby może być nagły lub poprzedzony bólem.

Uraz w fazie rozciągnięcia może spowodować : -rozerwanie torebki stawowej -rozciągnięcie więzadeł -naderwanie więzadeł 2) Przemieszczenie. z czasem powstaje błona ropotwórcza. 3) Zwichnięcie (luxatio) W wyniku tego urazu dochodzi do utraty czynnościowego styku powierzchni stawowych (głowy. o dużej dynamice. chrząstki śródstawowej. przemieszczenia się dysku i przesunięcia głowy stawowej na szczyt guzka stawowego. Urazy stawu skroniowo – żuchwowego 1) Stłuczenie (contusio) Jest to najczęściej spotykana forma urazu. 4. . Leczenie polega na  wprowadzeniu głowy do dołu stawowego. szerzące się wzdłuż powięzi i naczyń. obejmujące najczęściej więcej niż jedną przestrzeń anatomiczną czyrak (furunculus) – ostry stan zapalny skóru. w jamie powstałej przez rozpad tkanek pod wpływem enzymów proteolitycznych. 5.2. może dotyczyć zarówno tkanek miękkich jak i elementów kostnych. 8. Naciek może ulec zropieniu lub cofnięciu. odczyn kwaśny tkanke otaczających. 6. Dochodzi do rozciągnięcia torebki. Następstwem urazu jest : -krwiak -wysięk zapalny około lub śródstawowy Prowadzi to do ograniczenia ruchomości stawu. wiązania Ivy) lub laseroterapii. elementy komórkowe i czynniki humoralne krwi). 7. co jest zależne od siły mechanicznego urazu. którego punktem wyjścia jest mieszek włosowy zakażony najczęściej gronkowcem złocistym czyrak mnogi (carbunculus) – zakażenie kilku mieszków włosowoych zwykle na karku (u cukrzyków) zapalenie kości zapalenie swoiste 116. otoczonych torebką stawową. pochodzących z granulocytów. 3. dobrze rozwiniętej torebki stawowej. ropniak (empyema) – zbiorowisko treści ropnej w naturalnej jamie ciała bez możliwości odpływu ropowica (phlegmone) – ostre. skręcenie (dyslocatio) Powstaje przy zwiększonej sile urazu (zwykle pośredniego) w okolicy silnej. Tego typu zaburzeniom sprzyja faza szerokiego rozwierania żuchwy w momencie zadziałania urazu. ropień (abscessus) – ograniczone zbiorowisko ropy. panewki). kilkudniowym unieruchomieniu w zwarciu ( proca bródkowa. rozlane ropne zapalenie tkanki łącznej.

Nadmierne rozciągnięcie torebki stawowej. niewchodzące w pole protetyczne. Badanie zewnątrzustne dotyczy: • Profilu twarzy (nos i bródka zapadnięte. usytuowane zbyt blisko siebie) • Mieśni okrężnych ust. Złamania te. obecnie są także leczone chirurgicznie z dojść zewnątrzustnych – przedusznego. żucia Badanie wewnątrzustne: • Wysokośći i szerokości wyrostka / części zębodołowej • Regularnego kształtu wyrostka / cześci zębodołowej . zerwanie więzadeł stawowych może prowadzić do powtarzających się nawykowych zwichnięć w uszkodzonym stawie. Leczenie polega na -nastawieniu (wprowadzeniu kłykcia do panewki) -unieruchomieniu międzyszczękowym na ok 3 tyg -kontrolowanej mechanoterapii -laseroterapii Metody farmakologiczne polegające na wprowadzaniu w okolice uszkodzonej torebki roztworów eterowych zostały obecnie zarzucone.i zewnątrzstawowe (pozastawowe) Są zazwyczaj rezultatem urazów pośrednich działających na żuchwę w okolicach bródki. zausznego. leczone dawniej prawie wyłącznie zachowawczo. 4) Złamania fracturae) Wyróżniamy złamania wewnątrz. Postępowanie przedprotetyczne dotyczy: • Plastyki podłoża kostnego (konturowanie. Przygotowania jamy usntej do protezowania Po utracie zebów dochodzi do utraty podłoża kostnego i nieregularności w obrębie linii błony śluzowej. dużo rzadziej wynikiem zadziałania urazu bezpośredniego na okolicę stawu s-ż (przyuszniczo-żwaczową) np. powodujących powstawanie licznych zmarszczek • Oceny funkcji mowy. w wypadkach komunikacyjnych. augumentacja) • Błony śluzowej Kryteria umożliwiające stabilizację protezy całkowitej na podłożu: • Wysoki i szeroki wyrostek / część zębodołowa • Widoczne połączenie między dziąsłem wolnym i przyczepionym • Właściwie usytuowane wędzidełka. okołokątowego. najczęściej zapadnietych.

zęby zatrzymane) W chirurgii przedprotetycznej można wyróżnić następujące procedury: 1. Plastyka tkanek miękkich jamy ustnej / błony śluzowej 3. Konturowanie kości szczęk lub / i augumentacja kości przy wykorzystaniu substytutów kości z wykorzystaniem metodologii inżynierii tkankowej (sterowana regeneracja tkanek) 4. szycie) lub tkanek miękkich (nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek. złamanie i przemieszczenie do wewnątrz zewnętrznej blaszki zbitej. usunięcie nadmiaru kości za pomocą kleszczy kostych lub frezów. alternatywa – zmiany o małej powierzchni – wypełnienie sąsiadujących zagłebień przeszczepami kostnymi • Wygładzenie wyrośli kostnych podniebienia – na bocznych powierzchniach podniebienia oraz wałów podniebiennych – nacięcie na szyczycie wyrośla kostnego. szycie . kanał nerwu zębodołowego dolnego) • Lokalizacji dna zatoki szczękowej • Wyeliminowania lub potwierdzenia patologii (korzenie. torbiele. Prosta alweoplastyka poekstrakcyjna z konturowaniem tkanek 2. z zachowaniem pierwotnej wysokości wyrostka (odpreparowanie płata.• • • • Głębokości przedsionka jamy ustnej Anatomii i morfologii wędzidełek Przyczepu mięśni Pozycji otworów bródkowych. nerwów bródkowych Badanie pantomograficzne jest niezbędne do: • Precyzyjnej oceny kości (jej wysokośći i jakości) • Lokalizacji struktur anatomicznych (otwór bródkowy. wypreparowanie płata po stronie policzkowej i podniebiennej. usunięcie przegród międzyzębodołowych. usuniecie frezem lub pilnikiem. • Wygładzenie wyrośli kostych oraz zniesienie nierówności wyrostka zębodołowego – za pomocą pilników lub frezów. szycie) • Modelowanie guza szczęki – może być wynikiem nadmiernego rozrostu kości (nacięcie błony na szczycie wyrostka. szycie) lub obu na raz. kleszczy kostnych i frezów • Alweoplastyka międzyprzegrodowa (zabieg Deana) – zniesienie wyniosłości po stronie wargowej. wyrówanienie ostrych brzegów. wygładzenie pilnikiem. Implantologia stomatologiczna Modelowanie wyrostka zębodołowego: • Alweoplastyka o Kompresja bocznych ścian zębodołu – usuwanie pojedynczych zębow o Konturowanie kości z odsłonięciem płata śluzówkowookostnowego – mnogie ekstrakcje – wygładzenie grzbietu wyrostka przy użyciu pilników kostnych.

zmainy zaawansowane – usuniecie chirurgiczne i podszycie brzegów rany do podłoża (ubytek goi się przez ziarninowanie – nie zszywamy bo spłycimy przedsionek!) • Brodawczakowaty przerost błony śluzowej podniebienia – powstaje w wyniku przewlekłego drażnienia.nacięcie tkanek miękkich i wycięcie eliptyczne nadmiaru tkanek.• • Wygładzenie kresy żuchwowo-gnykowej – wygładzenie kresy. po zabiegu pacjent nosi szynę wypełnioną preparatem przyspieszającym regenerację błonę śluzową • Wiotki wyrostek zębodołowy – przyczyną jest resorpcja tkanki kostnej lub niedopasowane protezy. szycie. infekcja HPV. co może być przyczyną złej higieny jamy ustnej o Interferowanie ze stabilnością protezy Podwyższenie części zębodołowej żuchwy: • Poszerzeni od strony grzbietu części zębodołowej • Poszerzenie od strony dolnego brzegu żuchwy • Przeszczepy kostne uszypuowane lub rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Sterowana regeneracja kości Poszerzenie wyrostka zębodołowego szczęki: • Wolne przeszczepy kosnte • Przeszczepy kosnte rozszczepione • Zastosowanie hydroksyapatytu • Podwyższenie dna zatoki szczękowej . usunięcie przerosłych tkanek. Z • Podcięcie wędzidełka języka – wskazania: o Zaburzenia mowy. alternatywa – uzupełnienie brakujących obszarów kostnych Wygładzenie guzka bródkowego – za pomocą pilników lub frezów Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich: • Plastyka włóknistych przerostów guza szczęki . leczeniem jest wycięcie ruchomych tkanek lub podwyższenie wyrostka • Przerostowa paradontopatia protetyczna (ziarniniak szczelinowaty. szycie • Usunięcie przerostów w okolicy trójkąta zatrzonowcowego – cięcie soczewkowate. najczęstszą przyczyną są źle dopasowane protezy. kształtowania zgłosek zależnych od ruchomości języka o Znacznie ograniczona ruchomość języka. leczenie – usunięcie czynnika drażniącego i chirurgiczne usunięcie zmiany • Wycięcie wędzidełka warg – plastyka X. w początkowym etapie – podścielenie protezy. często prowadzi do spłycenia przedsionka jamy usntej • Przerosty tkanek miekkich po stronie podniebiennej wyrostka zębodołowego – wycięcie błony śluzowej i tkanki łącznej włóknistej. Y. zwłókninie protetyczne) – w okolicy wyrostka i przedsionka jamy ustnej.

często szczękościsk. ptialiny i 2x więcej fosforanu wapnia KAMICĘ dzielimy na PRZEWODOWĄ i MIĄŻSZOWĄ Objawy: bezobjawowy przebieg – jeśli konkrement nie powoduje niedrożności lub jest w miąższu niedrożność – nagły obrzęk (szczególnie przy spożywaniu twardych czy kwaśnych pokarmów) . z wąskim światłem przewód wyprowadzający (Whartona) (biegnie on z przestrzeni podżuchwowej ku tyłowi i górze.zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej ( choroby przytarczyc) . wątrobowa) w wyniku wad enzymatycznych . śliny – w porównaniu do ślin.na tle kamicy zawsze dochodzi do zapalenia ślinianki przez zalegającą ślinę i zakażenia przez przewód wyprowadzający (sialoadenitis calculosa) . potem ku przodowi do ujścia. powtarzające się stany zapalne Rozpoznanie: wywiad.jej anatomia – długi. sialografia.ze skłonnością do tworzenia kamieni (kamica nerkowa.współwystępuje z: . Czynniki predysponujące w śliniance podżuchwowej to: . powiększenie gruczołu podczas żucia .bezobjawowe procesy zapalnie mogą poprzedzać kamicę – dochodzi do zagęszczenia śliny. ból ślinianki napadowy (tzw. stan kliniczny. przyusznych (8 -19%). zaginając się na tylnej krawędzi m. USG Wywiad: kolka kamicza. kręty. żuchwowo-gnykowego . Kamica ślinianki – sialolitiaza . dużo mucyny. RTG.• Plastyka okolicy guza szczęki Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej żuchwy: • Plastyka przedsionka jamy ustnej z wykorzystaniem przeszczepionego płata • Pogłębienie przedsionka i dna jamy ustnej Zabiegi w obrębie tkanek miękkich mające na celu poszerzenie części zębodołowej szczęki: • Podśluzówkowa plastyka przedsionka jamy ustnej • Plastyka przedsionka z zastosowaniem przeszczepów tkankowych Dodatkowo w zakres chirurgii przedprotetycznej wchodzą zabiegi resekcji wierzchołka i usuwania zębów zatrzymanych. 118.cechy fizyczno-chem. Kamica ślinianek i jej leczenie – 360Kryst 206Bart. najrzadziej podjęzykowej (1%). przyusznej ma zasadowe pH. kolka ślinowa). wytrącenia złogów mineralnych (fosforanów i węglanów wapnia wokół złuszczonego nabłonka bakterii lub ciała obcego Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (80-90%).

w. Przeciwwskazanie: ostry stan zapalny gruczołu.. : rozszerzanie przewodu zgłębnikiem. rozmiarów umiejscowienia kamienia Kamica przewodowa ślin. Różnicować z: zwapniałym węzłem chłonnym . podżuchw. marskość ślinianki jako stan przednowotworowy 119. ślin. przyszywa dren gumowy do śluzówki na ok. 10dni. środki ślinopędne – Tinctura Calami 20 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie do płukania j. zawiązkiem zęba. długotrwały przebieg i odczyny zapalne: wskaz. Częste płukanie j. podżuchw. środki ślinopędne. przetoka ślinowa jako zejście ropnia. wzmożona spoistość gruczołu. usunięcie. ustnej lub 1% roztwór pilokarpiny po 5 kropli na pół szklanki wody 3x dziennie doustnie. dysplasia fibrosa ossis Istotą choroby jest pojawienie się w kości ognisk zbudowanych z tkanki włóknistej. ogniskiem zagęszczenia kości. bolesność uciskowa). ropień ślinianki. jeśli stan zapalny + wysięk ropny. choroba włóknista kości. Jeśli kamień poniżej zgięcia przewodu Whartona to cięcie zewnątrzustne podżuchwowe.Badanie kliniczne: palpacyjne oburęczne wewnątrz i zewnątrzustne (obecność kamieni w przewodzie wyprowadzającym. do usunięcia ślinianki przewodem z cięcia zewnątrzustnego w fałdzie szyi Kamica przyusznicy usuwa się zmieniony płat lub część z zachowaniem n. Nacięcie śluzówki i ściany przewodu nad kamieniem. kamieniem żylnym (flebolitem). unieruchomić kamień przez założenie podkłuć i lejców za i przed nim. przyusznej : j. kostniakiem. która z kolei przechodzi w tkankę kostnawą . pozostawionym korzeniem czy materiałem przepchniętym za wierzchołek. wewnątrzustne zgryzowe (podejrzenie kamicy przewodu Whartona) lub na policzek (podejrzenie kamicy przewodu Stenona) lub zewnątrzustne (w tym pantomogram). Dysplazja włóknista kości szczęk Inne nazwy: zwyrodnienie włókniste kości. zaburzenia w wydzielaniu śliny. językowego i nasiękowe . ustnej. przewodowa. objawów. Kamica miąższowa ślin. Kamica przewod. Środki przeciwbólowe i rozkurczowe Ostre zapalenie + antybiotyki Duże rozmiary: chirurg.znieczulenie przewodowe n. Sialografia: wskazana w przypadku kiedy jest przewaga składników nieorg. Niekiedy można zgłębnikiem kulkowym dotrzeć do m-ca niedrożnego i wyczuć kamień Badanie radiologiczne: ukazuje miejsce i wielkość kamienia – zdj. Można też usunąć endoskopowi lub laserowo. kamień może nie ujawnić się na zdjęciach. VII Powikłania: torbiel zastoinowa. Leczenie : zachowawcze lub chirurgiczne w zależności od stanu klin.

Wykrywane sa przypadki zaawansowane kliniczne -> wieksza deformacja kosci (roznicować z nowotworem!) Może rozwijać się zarówno w kości własciwej jak i elementach budowy zębów (zwlaszcze cement). uwapnione. Przyczyna nieznana. W okresie dojrzewania płciowego choroba ulega stabilizacji.jarzmowej. sciany dolnej->daje zludzenie guza podniebienia.osteoidalną. Nie zawsze wykrywana. Pierwszym objawem klinicznym jest deformacja kosci. Zmiany najczęściej w żuchwie ( w kacie. który kliniczne należy różnicować z neo) lub podokostnowo(powoduje zgubienie o charakterze rozległym. W nastepnym etapie niedojrzała (osteoidalna) tkanka kostna ulega wtórnemu uwapnieniu. dając bezpostaciową kość. włóknistych mas doprowadzających do znacznego scieńczenia blaszki zbitej kosci. a zmiany kostne uwapnieniu. a zwężenie kanału słuchowego – głuchotę. deformujące kość żuchwy). Nie jest to choroba rzadka. U dzieci może w kilka miesięcy spowodowac zniekształcenia dużego stopnia. Obserwuje się równomierne zgrubienie ścian kostnych zatoki szczekowej. bezboleśnie. Najczęściej chorują kobiety 10-20 r. Najbardziej niebezpieczne w tej postaci jest zwężenie naturalnych kanałów kostnych. urazy.ż. Proces rozwija się wewnątrz kosci (może mieć postać ograniczonego twardego guza. że jeszcze mamy stan zapalny zebopochodny to może bolec. Zwłóknienie może występować w kilku kościach szkieletu (postać wieloogniskowa uogólniona – dysplasia fibrosa polyostica) lub w jednej kości (postać jednoogniskowa – dysplasia fibrosa monoostica). Powastaja powoli postępujące zmiany zniekształcające na skutek rozdecia kosci spowodowanego rozrostem w warstwie gąbczastej bialoszarych. Rozwoj choroby zaczyna się najczęściej w dzieciństwie lub młodości. Cechy kliniczne: W początkowym okresie przebiega skrycie. zwłaszcza po urazie (np. Obserwuje się jednak objawy uaktywnienia choroby w poźniejszym wieku. Zmiany starsze sa zwykle twardsze. usuniecie zeba). Może mieć miejsce duza deformacja twarzy. Oprocz deformacji twarzy mogą wystąpić: . zaburzenia neurohormonalne. czasem obserwuje się zmiany torbielowate. Gdy jest zajeta kość szczeki -może rozwijac się obustronnie. nieswoiste zapalenie bakteryjne. Chyba. że czynnikiem etiologicznym mogą być: zmiany genetyczne. trzonie. Spoistość tych mas jest ziarnista. rzadziej w szczece i k. Możliwe też. a z reguły wykazuje skłonność do bardziej dynamicznego wzrostu w wieku dziecięcym. Niebolesność. żwirowata. Odmiana jednoogniskowa czesciej dotyczy zuchwy i wystepuje prawie zawsze jednostronnie. Prawdopodobnie jest wynikiem zmienionego kierunku aktywnej czynności komórek kościogubnych zarodkowej mezenchymy pod wpływem nieznanych bodźców wrodzonych lub nabytych. ta forma najczęściej dotyczy kosci szczękowych. gałęzi). czasem rozprzestrzeniaja się w kierunku podstawy czaszki lub jej pokrywy. Np. brak odczynu okostnowego. zwężenie kanalu wzrokowego może spowodowac postepującą ślepotę. Czesciej wystepuje jednostronnie. Pogrubienie gornej sciany zatoki może spowodowac wysadzenie gałek ocznych.

Zeby stale. ich aktywny postep trwa przez kilka lat do okresu dojrzewania. Deformacja policzkow w okolicy kata. Chirurgii w aktywnym procesie. W szczece pogrubienie gornej sciany zatoki (dno oczodołu).przemieszczenia zębów. utrudnione rozwieranie szczek (zmiany okolicy ssż). W okresie aktywnego procesu często powiekszone LN podżuchwowe i szyjne. a przy dużych zmianach torbielowatych->patologiczne złamania. Leczenie: nie stos. bo wyłyżeczkowanie zmian może doprowadzic do zlamania zuchwy. Opis kliniczny j. jarzmowej. Postacie kliniczne: Zespół Jaffe’a – Lichtensteina Lwia twarz Cherubizm Choroba Albrighta Włókniak kostniejący Zespół Jaffe’a – Lichtensteina: Prosta postać zwyrodnienia dotycząca tylko 1 kosci + obraz kliniczny opisany wyżej Lwia twarz: (leontiasis ossea) dotyczy najczesicej kosci czolowej. niebolesne. Torbielowate. Wezły sa miękkie. Dziąsła pokrywające zmieniona kosc – zgrubiale. + zaburzenia hormonalne. u wielu członków rodziny. + obraz kliniczny opisany wyżej Cherubizm: (cherubismus) Dziedzcza. a jeśli się wyrzną to mogą ulec szybszej próchnicy. ciemieniowej.może być brak zawiązków. klinowej. ze zmiany wielokomorowe. Niebolesne. Najczęściej u starszych mężczyzn. ruchome.u. + opis niżej Choroba Albrighta: Morbus Albright.jak opis niżej z tym . szczeki. najczęściej u dzieci (Hattowska: wyłącznie u dzieci).>galki oczne ku gorze. W j. Zmiany pojawiaja się w wieku 2-4 lat.ż. Upodabnia twarz chorego do lwa. Zeby mleczne w miejscach zmian srodkostnych często poprzemieszczane i wypadaja szybciej. Zmiany występują symetrycznie.w. duzo kom. niedrożność nosa. nieprawidłowy zgryz. Potem uwapnienia i kostnienie. duzo młodych naczyn. zwykle w postaci przedwczesnego dojrzewania (czasem nadczynność tarczycy. zaburzenia nerologiczne (ucisk na pnie nerwowe w kanałach kostnych). cukrzyca) oraz brunatne plamy na skorze lub sluzowce w miejscach . przemieszczenie galki ocznej. obustronne zmiany. obustronne pogrubienie tylnych odcinkow trzonu zuchwy. Obraz histo: mloda tkanka laczna. Rtg. (remineralizacja) Dzieci rodza się bez klinicznych odchylen od normy. olbrzymich. symetrycznie w obrebie katów i galezi zuchwy (ramiona wstępujące z oszczędzeniem wyrostkow stawowych – nie obserwuje się utrudnienia w rozwieraniu szczek) oraz szczek i kosci jarzmowych ->uwypuklenie tej okolicy -> pucołowaty aniołek. Zewnątrzustnie: zaburzenia w wyrzynaniu zebów i ich przemieszczenia ->wady zgryzu Aktywność procesu wyraźnie zmiejsza się po 1 r.

15 r. W kosciach pokrywy czaszki. Choroba może mieć postac ostra i przewlekla. klinowej. Brak nawartstwien okostnowych. przypominające swym wygladem torbiele kostne. klatka. a u niektórych wtorne bezpostaciowe kostnienie może dawac obraz przypominający obraz matowego szkła. W pozniejszych okresach uwapnienia i tworzenia się bezpostaciowych mas kostnych lub pseudobeleczek kostnych zmienia się obraz rtg. łącznej) wystepują ubytki kostne odgraniczone od otoczenia. Zwykle w wieku młodzieńczym. krwi!!! Zawsze trzeba pobrac wycinek i zbadac histo. a zmiany w kosciach twarzy) Czesciej u dziewczyn. w skutek dysplastycznych zmian kosci siodla tureckiego. Prawdziwy zespół Albrighta W etiologii za przyczyne fakomatoz uwaza się mutacje genow i zaburzenia indukcji w embriogenezie. w okresie dojrzałości powolna stabilizacja i stopniowe uwapnienie guza.ż. . mezenchymanej na drodze metaplazji. Klinicznie sa 3 postacie: a) Poliosteotyczną . Możliwe tez. KT .odpowiadających ogniskom chorobowym w kosci. Obraz rtg: Zalezy od aktualnego okresu choroby (czyli od ilościowego stosunku tkanki łącznej do tkanki kostnej). We wczesnych zmianach (przewaga tk. „skórę pomarańczy”. Wykrywany najczęściej miedzy 4. Rozpoznanie na podstawie kliniki. Krew: Czasami we krwi może być zwiekszone stezenie fosfatazy zasadowej. łącznej. Włókniak kostniejący: Fibroma ossificans. Rozwojowe zaburzenia w Albrighcie określane sa terminem fakomatoz. Stwierdza się tk. ze zaburzenia wewnątrzwydzielnicze sa procesem wtornym powstałym w wyniku uszkodzenia przysadki. wrzecionowatymi oraz blaszki kostne i kostnawe powstające z tk. rtg. „puch śnieżny”. Czasem plamy mogą występować gdzie indziej np. Początkowo przewaga elementów tk. wloknista z kom. Schorzenie jest dziedzicze. hist-pat. Ocene dynamiki zmian może ułatwić badanie izotopowe(scyntygrafia) . Później przewaga zwapnień i kostnienia. Czasem obserwuje się komorki piankowe i olbrzymie. Ostra raczej u dzieci. Wg niektórych jednoogniskowość i otorbienie szereguje go do neo łagodnych. U niektórych obserwujemy ubytki kostne z objawami uwapnień. zalezy od okresu choroby.najczestsza b) Monoosteotyczna c) poliosteotyczna z zaburzeniami dokrewnymi tzw. Ogniska zagęszczeń występujące obok osteolizy przypominaja „kłęby dymu”. sitowej i w szczece zwykle przeważają stwardnienia (stad w rtg zacienienie odpowiednich zatok). MR oraz USG Obraz mikroskopowy: Podobnie jak rtg. kark. W zmianach torbielowatych widac wielojamiste przejaśnienia.

włókniak niekostniejacy. doszczętnie – tylko u dorosłych. Najczęściej: zapalenie bakteryjne przewlekle.u. u starszych – przemiana złosliwa dysplazji) NIE stosujemy hormonoterapii (Albright) Chirurgicznie. Obserwacja!! Okresowa kontrola!! Bonus. ale u dzieci hamuje wzrost szczeki. ale trochę się nie pokrywają z tym co jest w Hattowskiej i Bartkowskim Na podstawie rtg sa 3 postacie : a) zageszczajaca b) torbielowata c) mieszana Okresy choroby: . kiedy zmiany ulegna uwapnieniu.Schullera-Christiana.Badanie histochemiczne wykazuje wysoka aktywność enzymatyczna tkanki włóknistej Różnicowanie: Miesak kosci. występujące w żuchwie u dzieci. Wtedy farmakoterapia. zaostrzające. śluzak. Zabiegi chirurgiczne w okresie wczesnego rozwoju guza sa niebezpieczne ->mogą uaktywnic proces chorobowy Z leczeniem czekamy do okresu stabilizacji schorzenia. torbielowata postac szpiczaka. Chorzy powinni zostac pod okresowa opieka lekarska. szkliwiak. choroba Reckinghausena.antybiotyki Wskazania do interwencji chirurgicznej: Zmiany dobrze odgraniczone można usunąc w całości. czyli informacje kt sa w Kryście. ale zalezy od umiejscowienia . choroba Pageta. choroba Handa. postaci klinicznej. dynamiki. bo dysplazja może być podlozem dla rozwoju mięsaków kostnych. dystrofia kostna pochodzenia nerkowego. NIE leczy się napromienianiem (wprawdzie duze dawki mogą stabilizowac chorobe. torbiel kostna. ziarniniak olbrzymiokomorkowy naprawczy. Rokowanie: Dobre. obserwacja Czeste powiklanie dyslazji to procesy zapalne (niekorzystny wpływ na przebieg choroby). kostniak. miesak chrząstki. zaawansowanych -> w takich sytuacjach zwykle usuniecie ogniska z wlasnopochodnym przeszczepem kosci w ubytek Czesciej stosowane sa zabiegi chirurgiczne oszczędne(modelujące) ->usuniecie nadmiaru kosci powodującego zniekształcenie U dzieci-> postawa wyczekujaca (bo możliwe samoistne cofniecie zmian po pokwitaniu) Wieloogniskowa postac -> postawa wyczekujaca. zapalenie kosci Leczenie: Każdy przypadek traktujemy indywidualnie. w postaciach jednokostnych. Dlatego istnieje konieczność sanacji j.

stanem zapalnym stawu lub jego okolicy. można podjąć próbę leczenia zachowawczego Wrodzone i nabyte .dobrze odgraniczone ubytki kostne ze strefa zageszczenia na obwodzie W zaawansowanym obrazie – scienczenie warstwy zbitej kosci i deformacja Postac mieszana Zageszczenia + zmiany torbielowate I w żuchwie i w szczece Gładkie zarysy zmian. łącznej. Jest to początkowo włóknisty potem kostny zrost powierzchni stawowych lub tkanek otaczających. Może być spowodowane rozrostem tk. wlokniakokostniakiem. krwiopochodne kości żuchwy . 372B. Zesztywnienie fałszywe – to zrost pozatorebkowy. ostitis luetica Pojawianie się ognisk rozrzedzen może nasuwac podejrzenie metaplazji neo Postac torbielowata NAJCZESTSZA. W wieku rozwojowym prowadzi do zaburzeń anatomicznych i estetycznych. stawu s-ż. przyusznicy. kosci jarzmowe Zmiany narastaja powoli Pogrubienie kosci twarzy Zaawansowany proces to lwia twarz Różnicować z Pagetem!!. a cien tkanek miękkich nie jest poszerzony (to je różni od neo) 120. Spowodowane urazem. Zesztywnienie prawdziwe – to zrost wewnątrztorebkowy powierzchni stawowych – leczone tylko operacyjnie. nowotwory. chrzęstnej czy kostnej. raczej w żuchwie W rtg. Zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego (ankylosis articulationis temporomandibularis) 353K. co powoduje trwałe unieruchomienie żuchwy.a) narastania objawów b) względnej stabilizacji c) ustepowania zmian Stosunek wystepowania w żuchwie do szczeki 31:12 Postac zageszczajaca Najczęściej szczeka. W dzieciństwie najczęściej jako zejście po zapal. ropnym ucha środkowego. czy np.nabyte najczęściej. reumatoidalne zapal.

Niektórzy rzeźbią nowe powierzchnie stawowe. Telerentenogram ukaże stos. miękkich. Bywa też wszczepienie metalowego kłykcia. . 1 stawu. wzrostu –niedorozwój gałęzi i trzonu żuchwy.). wady zgryzu -> próchnica kwitnąca. i radiologiczne. Najważniejsze jest utrzymanie szerokiego rozwarcia. po str. Obecnie zarzuca się wprowadzanie tkanek czy przeszczepów. gdyż powodowały powikłania. zachowawczo mechanoterapią. Inne to urazy okołoporodowe. 2 pozostaje zdrowy.lub wyrostka sutkowatego. skroniową lub zlania się gałęzi żuchwy i nasady łuku jarzmowego jarzmowego 1 całość (blok kostny). Najczęściej przecina się jednak blok kostny poniżej zrost. lecz. U osoby dorosłej tylko ograniczenie rozwarcia szczęk nic z powyższych zmian. Włókniste może być lecz. w projekcji Schillera. przemieszczenie w stronę chorą. usta niedomknięte. Zesztywnienie rozwija się powoli. ortopedycznym i protetycznym. zęby górne wychylone. trzonu i gałęzi. do tk. Chirurgicznie najlepszy dostęp to cięcie okalające żuchwy. Wywiad: czy uraz. protetyczne i zachowawcze zębów. Ewentualnie w znieczul.ukazanie m-ca zrostu i rozmiarów. chorej rozwijają się prawidłowo. Klinicznie ocena zwarcia. schorzenia przyzębia MOŻE DOJŚĆ DO BŁĘDNEGO ROZPOZNANIA – tkanki miękkie po str. W 2-3 dni po zabiegu rozpoczyna się mechanoterapię rok lub dłużej (aparat blokowy. jak najszybciej.ż. Leczenie : zesztywnienia prawdziwego wyłącznie operacyjne uzupełnione lecz. który następuje w 30% przypadków. szczękorozwieracz) + ćwiczenia mięśniowe. Powikłaniem podczas zabiegu może być krwotok z . Rozpoznanie: bad klin. W jednostr. Objawy klin: w zależności od -czasu -przyczyny. Zdjęcia warstwowe (TK).w jakim wieku powstało – jeśli przed ukończ. zdrowej dochodzi do rzekomego spłaszczenia twarzy. Czasem wycięcie kłykcia – condylektomia. Miesięcznie o 2-3cm. RTG: porównanie obu stawów – czynnościowe w rozwarciu i zwarciu. Powstający zrost kostny może dotyczyć tylko wyrostka kłykciowego lub dziobiastego z k. pantomogram(mała dawka prom. wykonując cięcie półkoliste wypukłe ku górze i usunięcie (ostectomia) dużego odcinka kości z wygładzeniem brzegów. czy po przebyciu chorób zakaźnych jak odra. pomiar dł. zapalenie. by nie doprowadzić do nawrotu. -czy dotyczy 1 czy 2 stawów – obustronne w wieku rozwojowym powoduje microgenię i retrogenię – tzw. ptasi profil. A także wydłużania kości za pomocą dystraktora. ogólnym przerwanie zrostów – redressement + ćwiczenia szczękorozwieraczem i aparatem blokowym. zgryzu. jak i obustronnym stwierdza się zagłębienie w okolicy przyczepu mięśnia żwacza jako napięcie wynikające z ograniczenia ruchomości w stawie. najcz. szkarlatyna. Zesztywnienie powstaje zwykle po 10r. K=M. Ma na celu wytworzenie nowego stawu (neoarthrosis) na gałęzi lub szyjce żuchwy – jeśli tylko dotyczy wyr. cofnięcie bródki. kłykciowego.

w obrazie RTG nie stwierdza się zmian w kości w miejscu guza -histologicznie: stwierdza się silnie zaznaczony rozplem komórek śródbłonka.braki skrzydłowe . WSKAZANIA do zabiegu wszczepienia implantów wg Brinkmanna: -Klasa 1. szczękowej lub splotu żylnego skrzydłowego lub niedowład n.brak pojedyńczego zęba -Klasa 2. utrudniające odżywianie się chorej. Duże . Guz ciążowy jest klinicznym objawem młodych elementów morfotycznych tkanki łącznej dziąseł na zachwianie równowagi hormonalnej u kobiet w okresie ciąży. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA IMPLANTÓW.t.uzębienie resztkowe .Klasa 3. 121. który łatwo krwawi nawet po delikatnym sprowokowaniu. ziarniniak ciężarnych. choroba Crocker-Hartzella. ziarniniak ropotwórczy. Klinicznie: -żywo czerwone -kruche. nadziąślak z naczyń włosowatych. limfocyty. Różnicować z ziarniniakiem zapalnym lub guzem olbrzymiokomórkowym pozakostnym. Guz ciążowy nie jest nowotworem.5-5% ciężarnych -częściej w szczęce niż w żuchwie -może rozwijać się już w pierwszym trymestrze ciąży( najczęściej pojawia się w drugiej połowie ciąży) -cofa się lub ostatecznie zanika po porodzie( samoistnie) ale mogą pojawić się w tym samym miejscu przy następnych ciążach . lecz wzmożoną odpowiedzią zapalną w czasie ciąży na czynniki drażniące. GUZ CIĄŻOWY (tumor grawidarius) Inne nazwy: nadziąślak naczyniakowaty. co przy dużych guzkach może prowadzić nawet do wtórnej anemii -bezbolesne wygórowanie. łatwo krwawiące nawet przy lekkim urazie -urazy przy jedzeniu mogą powodować krwawienia. komórki plazmatyczne. gdyż zanikają same po porodzie. formujące się młode naczynia krwionośne. ale ma podobne do niego cechy kliniczne. o wyglądzie grzyba -uszypułowany lub nie -umiejscowiony na brzegu dziąsła (częściej na brodawce między zębowej -interproksymalnie) -guz występuje zależnie od żródeł u 0. 122. Guz ciężarnych nie jest typowym guzem. laseram lub krioterapią. twarzowego. można usunąć elektrochirurgicznie. Leczenie: guzki małe nie wymagają leczenia. w wyniku czego powstaje pojedyńczy ropotwórczy naczyniak.

zespoły uszkodzeń mózgowych. demencja starcza. MOŻLIWOŚCI POPRAWY WARUNKÓW KOSTNYCH PRZED ZABIEGIEM WPROWADZENIA IMPLANTÓW.Klasa 4. alkoholizm. w których występują zaburzenia metaboliczne -suchość jamy ustnej -patologiczne zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej -parafunkcje -wady zgryzu -brak motywacji do utrzymania idealnej higieny jamy ustnej -obniżona wysokość zwarcia -konieczność zbudowania zbyt długiej korony w stosunku do części śródkostnej implantu -niekorzystne statyczne i dynamiczne warunki okluzji PRZECIWWSKAZANIAMI DO IMPLANTACJI NIE SĄ: -osteoporoza -cukrzyca wyrównana -nadciśnienie -palenie tytoniu OPTYMALNE WARUNKI DO IMPLANTACJI: -dobry stan zdrowia -korzystny stan miejscowy -zakończony wzrost szczęk -dobra higiena jamy ustnej -wystarczający zasób kości -akceptacja ryzyka 124.bezzębie PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE do stosowania implantów: -zły stan higieny jamy ustnej -cukrzyca nie wyrównana -ciąża -choroby nowotworowe. paranoja.. nierealistyczne oczekiwania i wymagania dotyczące estetycznego wyniku zabiegu PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE do stosowania implantów: -choroby układu krążenia -choroba reumatyczna (na wykładzie ze znakiem”?”) -osoby przed zakończonym procesem wzrostu -schorzenia. dysmorfofobia) -nadmierne. zespoły nekrotyczne. Kostne ograniczenia ilościowe stwierdzane podczas diagnostyki przedimplantacyjnej : +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE WYSOKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO -zanik wysokości wyrostka zębodołowego -nisko zachodzący zachyłek zębodołowy zatoki szczękowej . AIDS. narkomania -stany terminalne -psychiczne ( schizofrenia.

-traumatyczne ekstrakcje -urazy +NIEDOBORY STRUKTURY KOSTNEJ DOTYCZĄCE SZEROKOŚCI WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO Wśród pacjentów zakwalifikowanych do wprowadzenia implantów tylko 30% z nich może być poddanych zabiegowi bezpaśrednio po wykonanej diagnostyce przedimplantacyjnej.5 mm -językowa blaszka kostna >1 mm -dno jamy nosowej >1 mm -dolny brzeg żuchwy >1 mm -sąsiedni ząb >0.5 mm -odległość między implantami 3 mm -kanał przysieczny -nerw zębodołowy dolny >2 mm -nerw bródkowy >3 mm do przodu RODZAJE ZABIEGÓW AUGMENTACYJNYCH: -augmentacja wyrostka zębodołowego przy obnażonym gwincie implantu -augmentacja wyrostka zębodołowego jako samodzielny zabieg -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą zamkniętą -podniesienie dna zachyłka zębodołowego zatoki szczękowej z jednoczesnym wprowadzeniem implantu metodą otwartą -dystrakcja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu -transpozycja nerwu zębodołowego dolnego ROZSZCZEPIANIE WYROSTKA: -stosowane jako samodzielny zabieg w przypadku gdy szerokość wyrostka zębodołowego jest równa lub mniejsza od szerokości planowanego implantu powiększonej o 2 mm -może być stosowany jednocześnie z wprowadzeniem implanyu gdy konieczne jest jednorazowe poszerzenie wyrostka zębodołowego nie większe niż 2 mm -ograniczone zastosowanie w przypadku kolbowatego wyrostka -duża powierzchnia kontaktu istoty gąbczastej z wprowadzonym materiałem kościotwórczym lub kosciozastępczym .niedobory struktury kostnej dotyczące szerokości wyrostka zębodołowego -ograniczenia anatomiczne OGRANICZENIA ANATOMICZNE ZWIĄZANE Z ZAKŁADANIEM IMPLANTU -policzkowa blaszka kostna > 0. Pozostali wymagają wykonania chirurgicznych zabiegów okołoimplantacyjnych. Kostne ograniczenia ilościowe – konieczność wykonania zabiegów augmentacji -niedobory struktury kostnej dotyczące wysokości wyrostka zębodołowego .

ETEPY DYSTRAKCJI WYROSTKA Osteotomia Okres gojenia (~7 dni) Okres wydłużania wyrostka (~1 mm/ dzień) właściwa dystrakcja Okres gojenia uzyskanej wysokości ( do 6 tygodni) okres stabilizacji Usunięcie dystraktora Leczenie implantologiczne. OMÓW KLASYFIKACJE PODŁOŻA KOSTNEGO I MIEJSCA WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW KOŚCI. 128.DYSTRAKCJA WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO : -w implantologii stosowane są mikrodystraktory wertykalne umożliwiające pionowe wydłużenie wyrostka zębodołowego -w zależności od stosowania mikrodystraktora można uzyskać wydłużenie wyrostka maksymalnie do 15 mm -występują mikrodystraktory do wydłużania wyrostka zębodołowego w okolicy danego brakującego zęba typu Track lub do wydłużania odcinkowego typu Groningen. KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Lehgroma i Zarba : -Q 1 >850 HU -Q2 700-850 HU -Q3 500-700 HU -Q4 0-500 HU Jednostki Hausfilda (wykorzystywane w systemach nawigacyjnych) KLASYFIKACJA JAKOŚCI TKANKI KOSTNEJ WG Mischa (1991 r) : -D1 –gruba zbita kość (występująca w przednim odcinku atroficznej żuchwy) -D2 –gruba kość zbita porowata ( w przedniej okolicy szczęki) -D3 –cienka kość zbita. (inne zabiegi poprawiające warunki kostne opisano w pytaniach 126. porowata luźna kość gąbczasta . Daje to możliwość wprowadzenia implantów odpowiedniej długości. protetyczne TRANSPOZYCJA NERWU ZĘBODOŁOWEGO DOLNEGO Zabieg polega na bardzo precyzyjnym otwarciu kanału nerwu od otworu bródkowego ku tyłowi i wyłuszczeniu z kanału kostnego pęczka naczyniowo-nerwowego na żądanej długości. 129) 125.

-D4 –luźna kość gąbczasta ( w okolicy guza szczęki) (Klasyfikacja Mischa jest klasyfikacją domyślną) Spostrzeżenia Touhlour’a (1990r) „większość niepowodzeń we wgajaniu implantów dotyczy kości zbitej” 126.Metoda otwarta i zamknięta podniesienia dna zatoki szczękowej: .

Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą zamkniętą (tak zwaną metodą osteotomową) stosuje się wówczas. kiedy ilość kości własnej pacjenta dostępnej przed zabiegiem zapewnia właściwą stabilizację pierwotną implantów. wykonuje się zwykle kilka miesięcy wcześniej przed planowaną implantacją. szybszy okres gojenia i natychmiastowa implantacja. zabieg często połączony jest z wprowadzeniem implantów. Wady metody zamkniętej to mniejszy niż przy metodzie otwartej zakres poniesienia dna zatoki.Rodzaje preparatów do augumentacji wyrostka zębodołowego: Wymagania w odniesieniu do biomateriałów • Wypełniacz ubytków • Stabilizacja mechaniczna i działanie osteokonduktywne • Działanie osteoindukcyjne . 127.na umieszczeniu w w powstałym zachyłku materiału kościozastępczego lub kostnego. Nie otwiera się wówczas zatoki jak ma to miejsce w metodzie otwartej. kiedy implanty nie uzyskałyby stabilizacji pierwotnej. brak kontroli wzrokowej nad przebiegiem zabiegu i możliwość przypadkowego otwarcia zatoki. Największą przewagą metody otwartej jest możliwość podniesienia dna zatoki w znacznie większym zakresie niż przy metodzie zamkniętej. Analogicznie sinus lift otwarty o dużym zakresie. Bardzo znaczącą zaletą jest także pełna dostępność do zatoki i możliwość kontroli wzrokowej przez operatora. co zmusza operatora do wykonania zabiegu metodą otwartą. W przypadku podnoszenia dna zatoki w niewielkim zakresie. Wprowadzenie implantów można połączyć z podnoszeniem dna zatoki w sytuacji. lecz wykorzystuje się łoża implantów (otwory wywiercone w kości pod wprowadzane implanty) i przez nie wprowadza materiał kostny.Podniesienie dna zatoki szczękowej metodą otwartą polega na chirurgicznym wejściu do policzkowej ściany zatoki (na wysokości jej dna wykonuje się osteotomię i preparuje okienko kostne-prostokąt 25/15mm. kiedy trzeba podnieść dno zatoki szczękowej w niewielkim zakresie.nie uszkadzając śluzówki zatoki) i po uchyleniu okienka ku zatoce i ku górze . Zaletą metody zamkniętej jest mniejsza inwazyjność.

proteina meneralna i proteina sygnałów. fosforan wapnia Wszczepy kostne. Wolny przeszczep a. Materiał nie kostny (non osseous mterial) a.DFDBA ii. Kość liofilizowana i.kość własna z biodra • Przeszczep homologiczny. Z jamy ustnej i. Cement iv. 2. Z grzebienia kości biodrowej 3. Przeszczep uszypułowany 2. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia .preparaty np. Spoza jamy ustnej i. Koral ii. Kość bydlęca Autoprzeszczepy (zawierają świeże komórki. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. Mieszanka kostna iii.z okolicy bródki. Plaster of Paris ii.glass) iv. gałęzi żuchwy. ceramika TC iii. Kolagen b. Szpik kostny ii. Autoprzeszczepy 1.hydroksyapatyt.Podział materiałów wg. Materiały wywodzące się z kości a. Fosforan wapnia HA. Kość ludzka FDBA. Z miejsc ekstrakcji v. Bezzębny grzebień b. Nieorganiczny i. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. Polimery 2.BioOss • Przeszczep alloplastyczny. CaCO3. Zębina iii. szkło biogenne. Koagulat kostny ii. Alloprzeszczepy 1. jamy ustnej.kryteriów immunologicznych • Przeszczep autologiczny np. Kość mrożona 2. guza szczęki. Organiczny i. Z grzebienia kości biodrowej ii. Bioszkło (Bio. Szpik kostny b. Kość „witalna” i.proteiny strukturalne zdeminalizowane i liofilizowane • Przeszczep ksenogenny. z innych miejsc np. Z guzowatości iv.szkielet mineralny /proteina/. substytuty kości 1.

podwyższenia wyrostków zębodołowych. Czynniki wzrostu. Kość odwapniona liofilizowana (DFDBA) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. Nie resorbują się.dna zatoki szczękowej. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. Colloss) Bio. Kość napromieniona (60. nie zawierający jednak organicznej komponenty. resorbowalny. nie ma osteoindukcyjnych. PerioGlass Polimery a) Polimer PMMA.Algipore) c) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem.glass.Oss. porowaty materiał kościozstępczy. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. fenestracji. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. Są bioresorbowalne. jest resorbowalny. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Cechy różnego rodzaju syntetycznej kości Nazwa Sposób Materiał Resorbowaln użycia ość Sposób rozpadu . Bio. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. ich dehiscencji. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaCO3) NCS jest porowaty. Cytokiny i BMP-7.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. bioaktywne szkło organiczne. napraw obnażenia implantów. Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b) Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat Fluorohydroxyapatyt. W organizmie jest przetwarzany na HA. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów.organiczny. Ma właściwości osteokonduktywne. ma porowatą strukturę. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka Ceramiczny fosforan wapnia. Preparaty: BioGran.80 tys GY). Ma właściwości osteokondukcyjne.

gdy zanik kostny jest nieduży(jeżeli pomiędzy powierzchnią wszczepu a ścianą zębodołu jest szczelina nieduża ale>1mm) i ilość kości własnej pacjenta pozwoli na uzyskanie stabilizacji pierwotnej po wprowadzeniu implantów. zabieg sterowanej regeneracji kości przeprowadza się na tej samej wizycie.Gdy takie zaopatrzenie nie jest możliwe. aby wprowadzić implanty stomatologiczne niezbędny jest pantomogram.przed I etapem leczenia chirurgicznego.Augumentacja wyrostka zębodołowego z jednoczesnym wprowadzeniem implantu i jako samodzielny zabieg. Odbudowa tk. na której wszczepia się implanty. które wymagają regeneracji. W sytuacjach wątpliwych pacjent jest dodatkowo kierowany na zdjęcie tomograficzne w technologii 3D. W sytuacji.kostnej może być wykonana z wprowadzeniem implantu lub podczas osobnego zabiegu.która utrzymywana jest szwem ósemkowym w zębodole.adoptowane z j. na którym wyrostek kostny jest zobrazowany trójwymiarowo i bardzo precyzyjnie zmierzony. Na podstawie badania wewnątrzustnego oraz pantomogramu chirurg implantolog może dokonać pomiarów tkanki kostnej.Zrost z otaczającą tkanką kostną następuje po 1-2 miesiącach. Wówczas osteointegracja implantów oraz tworzenie nowej tkanki kostnej przebiegają równolegle. oznacza ulepszanie i dodawanie specjalnych umiejętności W tym celu stosujemy sterowaną regenerację kości.na implant zakłada się błonę kolagenową. . Augumentacja . Aby ocenić. czy ilość tkanki kostnej jest wystarczająca.Do wytworzenia barier wykorzystuje się materiały resorbowalne-najczęściej politetrafluoroetylen(Gore-Tex). Po wprowadzeniuwszczepu zaleca się szczelne zszycie brzegów rany nad zębodołem.która odbudowuje tkankę kostną poprzez uniemożliwienie wnikania do ubytku tkanki łącznej. Po wprowadzeniu implantów umieszcza się materiał kościozastępczy wraz z membraną w miejscach.Najczęściej ma zastosowanie w ubytkach kostnych na policzkowej powierzchni wyrostków zębodołowych szczęki lub części zębodołowej żuchwy. angielskiego (augumentation).BioGran BioOss Bioplant Calcitite Osteograf Perioglas Sól fizjologiczna Sól fizjologiczna Bioaktywne szkło Kość Polimer HA HA Bioaktywne szkło 6mc Tak Nie Nie Tak Tak Osteoklasty Osteoklasty ----Rozpuszcza się Rozpuszcza się 129.

wczesne obnażenie implantu. Powyższe objawy mogą wskazywać na też bardziej poważne komplikacje. Osteointegracja z punktu widzenia biofizycznego Rozumiana z punktu widzenia biofizyka jest widziana jako „rdzeń” materiału alloplastycznego otoczony prawidłową kością. Zwykle powierzchowne infekcje kończą się bez powikłań. . obrzęków i utrata stabilności uzupełnienia protetycznego. ich policzków lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protez ruchomej.zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym. Groźne są infekcje głębokie. zaś jego utrzymanie jest do „końca życia”. zła adaptacja płatów śluzowo. która w sposób ciągły łączy się z powierzchnią implantu. które pojawiają się znacznie później. nie powoduje bólu. czynnościowe i strukturalne połączenie zorganizowanej żywej tkanki kostnej z powierzchnią obciążonego implantu. przetoki.Zabieg sterowanej regeneracji kości pozwala wyeliminować następstwa zaniku kostnego związanego z upływem czasu od utraty uzębienia i wiekiem. Dzięki tej procedurze implanty stomatologiczne stają się dostępne dla znacznie szerszej liczby pacjentów. Kliniczne objawy wczesnej infekcji Komplikacje: obrzęk.Wyjaśnij pojęcie osteointegracji i opisz obiektywne możliwości jej badania: Osteointegracja Bezpośrednie. W zasadzie obniżenie platformy nie rokuje źle. Późne obnażenie platformy implantu przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty.okostnowych okrywających ranę. jest identycznie zmineralizowana i nie ma różnic czynnościowych między tymi dwoma środowiskami. Inne przyczyny to: źle zaadoptowane i zaciągnięte szwy. Branemark Pojęcie osteointegracji z punktu widzenia pacjenta: Implant uległ osteointegracji jeśli jest stabilny i może służyć jako podpora dla suprastruktury. ponieważ proces wgajania może być zaburzony na różnych etapach. zapalenie kości mogą być pierwszymi objawami niepowodzenia. wydzielina ropna. Przyczyną zwykle są infekcje. zbyt wczesne założenie protezy zębowej. jedynie utrudnia formowanie brodawki. 130.

niewielkie odczucia bólowe. Parametry dla kontroli nie wgajania się implantu Radiologicznie obserwacje dotyczące marginalnego zaniku kości. lub uszkodzenia struktur nerwowych np. że utrata kości 1. Periotest (rejestracja czasu kontaktu z zębem). do 6 tyg implanty Schtraumana. w drugim przypadku zaś może być infekcja kieszonki lub błędnie wykonana suprastruktura. Pobodnie przyczyny może mieć ruchomość pionowa.prawidłowe wielkości zintegrowanych implantów -8do +5 (dla porównania zdrowe zęby jednokorzeniowe +1. Należy odróżnić ruchomość między: • Suprastruktruą a łącznikiem protetycznym (jest właściwie tylko utrudnieniem. perkusja może być następstwem znieczulenia miejscowego.przy prawidłowo wgojonym implancie nie powinna pojawić się do siły o wartości 10Ncm. Należy oprzeć się tutaj na doniesieniach Albrektssona opartych na obserwacjach implantów Branemarka. Stwierdził on. Charakterystyczne są dwa rodzaje zmian: Delikatne przejaśnienie otaczające część śródkostną implantu sugerujące zrost włóknisty oraz utrata marginesu kości wokół platformy. n zębodołowego bądź językowego.2mm w latach następnych jest prawidłowa. Obecne skrócenie np. +5) Radiologiczne objawy niepowodzenia Wartość mają jedynie zdjęcia RTG o rozdzielczości 10 linii na mm. Inni . Niepowodzenia we wgojeniu implantu mogą przebiegać bezobjawowo.zawsze połączone z ruchomością implantu.Dolegliwości bólowe.5 mm w ciągu 1 roku. Przekroczenie jej siły może spowodować uszkodzenie jatrogenne i zerwanie połączenia kości – implant. Przeczulica. Zwykle mamy do czynienia z utratą stabilności implantu w pierwszym przypadku. 0. Brak jest jednak doniesień identyfikujących struktury okołoimplantacyjne odpowiedzialne za powyższe odczucia. nie wymaga usuniecie implantu) • Ruchomość łącznika protetycznego • Ruchomość samego implantu Ruchomość implantu: • Mogą być różne rodzaje ruchomości • Rotacyjna • Horyzontalna • Pionowa Ruchomość rotacyjna. jest oznaką niepowodzenia. Obecność ruchomości rotacyjnej może świadczy o zroście włóknistym nieuformowanym ostatecznie połączeniu kostnym szczególnie dla implantów wprowadzonych w miejscach o małej ilości kości czy też kości o zmniejszonej mineralizacji. Wówczas widoczne są zmiany w otaczającej implant kości.

zwykle nie powodują utraty implantu a jedynie mogą spowodować trudności w estetycznym zaopatrzeniu protetycznym.trudne badanie do wykorzystania jako badanie prognostyczne • Określenie ilości płynu wysiękowego • Badanie mikrobiologiczne. przerosty błony . Stany zapalne błony śluzowej (zła higiena.brak skeratyzowanego dziąsła . brzeżne periimplantitis czy mucositis przy braku zmian radiologicznych.2N) • Analizy płynu z kieszonki.to około 53% utrat implantów. ziarnina • Obrzęk. Połowa z nich ma miejsce w ciągu 1 roku po wprowadzeniu. bóle.przyczyną jest zbyt cienka błona śluzowa pokrywająca implanty. Infekcja • Przerost dziąseł wokół implantu. Badania • Krwawienie z dziąsła przy lekkim jego ucisku • SBI (suclus bleeding index) krwawienie pojawiające się po nakłucia dziąsła w okolicy 1mm od implantu • PPD (poczet probing depta) krwawienie z samej kieszonki • (nakłucie z siłą 0. czy też chorobę układową.podobnie jak wyżej Fenomen Klusterowy. mocno czerwone i krwawiące • Brzeżne infekcje • Jeśli powyższe objawy przebiegać bez ruchomości implantu mogą być one przyczyna jedynie komplikacje ale bez utraty wszczepu Późne obnażenie platformy implantu.wiele niepowodzeń u tego samego pacjenta na różnych etapach wgajania się implantów. wydzielina ropna w kieszonce. Późne przyczyny. Za implant utracony przyjmuje się jeśli zanik kości wokół wyrostka sięga 2/3. ból • Zmiana koloru. Postępujące brzeżne zapalenia może prowadzić do : hiperplazji dziąsła.należy podejrzewać uwarunkowania alergiczne i genetyczne. ich policzkowe lub językowe umiejscowienie i jednoczesne noszenie protezy ruchomej.w przypadku stanów zapalnych z utratą kości stwierdzano podwyższony poziom interleukiny 1beta.stwierdzili że zanik kości może być intensywniejszy w ciągu 2-3 pierwszych lat po czy powinien się stabilizować.bujające dziąsła. ale brak jest danych potwierdzających jednoznacznie ten czynnik etiologiczny).przetoka. obrzęk . Powikłania późne. zmiana koloru błony śluzowej wokół implantu. Brak skeratynizowanej błony śluzowej w otoczeniu implantu (uważa się że jest ona bardziej odporna mechanicznie i zapobiega infekcjom okołowszczepowym.

Obszary pobrania przeszczpów oraz wskazania Obszary pobrania Wskazania przeszczepów Beznaczyniowe transplantanty kości Obszary wewnątrzustne: -Interforaminal(żuchwa) -retromolar(szczka i żuchwa) Jednostonna augmentacja w -ramus ascendens(żuchwa łożysku Obszary zewnątrzustne: -czaszka -żebro -łopatka biodrowa -strzałka Jedno. prowadzą do zaniku kości i osłabienie utrzymania implantu (leczenieimplantoplastyka.i obustronna augmentacja w łożysku Jednostronna augmentacja w łożysku dalsze uszkodzenie >6cm Mikronaczyniowe transplantanty kości -łopatka -kość prominiowa -kość biodrowa -strzałka Dalsze uszkodzenie >6cm jedno lub obustronne uszkodznie kości Beznaczyniowe przeszczepy (transplantanty) kości: -wewnąrzusnte -zewnątrzustne Powodzenie przesczepu zależy od: -unaczynienia łożyska przeszczepu -wielkości powierzchni styku kości -pewnej stabilizacji przeszczpu Wewnątrzustne beznaczyniowe transplantantgy kości: . Przyczyny to zaniedbania higieniczne. nieodpowiednie obciążenie mechaniczne z powodu błędnie wykonanej suprasturtykry bądź parafunkcji np. Zmiany przerostowe.Zapalenie okołowszczepowe (flora mikrobiologiczna.powiększenie tkanki okołowszczepowej. augumentacja tkanek miękkich). nadmierna ruchomość uzupełnienia. ruchomość łączników.nie towarzysz im zmiany zapalane. 131. bruskiem Zmiany recesyjne atroficzne. Określ możliwe miejsca pobrania kości autologicznej oraz sposobu zaopatrzenia miejsca dawczgo. brak przylegającej błony śluzowej nieruchomej).

głębokość odcinka w płaszczyźnie pionowej można okreslić przed zabiegiem na podstawie zdjęć RTG .nieprawidłowości w procesie gojenia .0-2. .cięcia z obszaru pozatrzonowcowego tak samo ja przy usuwaniu zębów mądrości .z głowy kości piszczelowej Z grzebienia kości biodrowej Wskazania.zachowujmy odległość od n.w obszarz pozatrzonowcowym tylko 1-2 obszary implantacyjne .zaleca się pobranie przeszczepu o obydwu stronach obszaru pozatrzonowcowego .większe transplantanty kości w formie bloków i wióry kosnte wymagają odsłonicia operacyjnego crista iliaca anterior (poprzez piły obrotwe. frezy i dłuta) . jedno.Defekty kosnte przrywające ciągłość kości powyżej 6. kąt żuchwy i okolica bródki Wskazania.z grzbienia kości biodrowej . .po odsłonięciu zewnętrznej warstwy kortykalnej kości pobiera się ją w analogiczny spośób jak wyżej . .uwaga na uszkodznie n.sklepienia czaszki .zębodołowego 1. Bródkowego) .0mm Powikłania.bródkowego Zęwnątrzustne beznaczyniowe transplantanty kości .z reguły do wykonania jednostronnej augmentacji dna zatoki lub osteoplastyki i/lub 2-3 obszarów implantacyjnych.przed pobraniem kości z grzebienia kości biodrowej wykonuje się cięcie boczne w stosunku do spina iliaca posterior .zaburzenia wrażliwości n. które są dostępne od strony jamy ustnej właściwej.zębodołowego dolnego i miazgi zębów ( w okloicy bródki) Zalety/Wady. Sposób wykonania zabiegu.0mm od korzeni zębów i otworów bródkowych (powoduje to zachowanie żywotności korzeni zębów i zapobiega uszkodzeniu n. Wielkość transplantantów w rjonie brody jest różna u róznych pacjentów i zależy od pionowej wysokości żuchwy. .Pszeszczepy można pozyskać z guza szczęki oraz z tych odcinków żuchwy.lub dwustronna augmentacja zatoki szczękowej Sposób wykonania zabiegu.w obszarze brody można pozyskać wystarczjącą ilość kości do zaopatrzenia 2-3 obszarów implantacyjnych lub do jednostronnej augmentacji dna zatoki szczękowej . Są to : obszar pozatrzonowy.Zasada.0mm.w przednim odcinku żuchwy należy chronic przedni prfil brody (by uniknąć widocznych zmian fizjonomii twarzy) .z kości biodrowej pozyskuje się głównie kość gąbczastą .cięcia osteotomiczne conajmniej 5.

przy głowie kości piszczelowej nacina się skóre na odcinku 2-3cm .tranplant pobiera si na całej długości blaszki zew.rzadkie powikłania .większa czasochłonność ze względu na konieczność hospitalizacji pacjenta Przeszczepy ze sklepienia czaszki: Wskazania. stanowi transplantat kości Powikłania.lub dwustronna operacja plastyczna Sposób wykonania zabiegu. -jedno. Zobszaru przedniego uzyskuje sę 30-50cm3 kości.blaszka wew. przeszczepów kostnych obejmujących całą tabula externa (blaszka zewn. pooperacyjnej aktywności oraz większy zasób kości decydują o przewadze pobierania przeszczepów z tylnych obszarów grzebienia kości biodrowej . .Kość biodrowa stanowi duży zasób wysokowartościowej tkanki kostnej i umożliwia dowolne kształtowanie transplantantów. Z tej okolicy najczęściej pobiera się luźne przeszczepy kostne.blaszka zewn. .cutaneus femoris lateralis) -zagrożony n. . i wew.rzadko występujące złamania okolicy kresy -stany zapalne kości (osteomyelitis) -po pobraniu przeszczepu przejściowe zaburzenia funcjonowania i bóle Wyniki.krwiaki. Wskazania.pobranie następuje ze sklepienia czaszki (os parietale) ze zwględu na grubość kości .powikłania opisane powyżej .zakłocenie wrażliwości skóry uda przy zbyt głębokim cięciu skóry (n. umocowana kortykalnie służy do do zamknięcia rany powstałej po pobraniu przeszczepu . . z tylnego 60-80cm3 Zalety/Wady.Powikłania.perforacje dura mater ( wymagają operacji plastycznej) . .mniejszy stopień zachorowalności -możliwośc bezpośredniej.clunei -krwiaki -obrzęki . .niewielki stopień resorbcji (ale są co do tego wątpliwości) Przeszczepy z kości piszczlowej.transplantaty mogą przyjmować postać cienkich wiórów kostnych.zasób kości wynosi tylko 20-25cm3 . . ropnie Zalety/Wady. Jednostronn augmentacje dna zatoki szczękowej Sposób wykonania zabigu.) lub warstwy kości kortykalnej .

duże defekty kostne >6mm .zachowanie żywotności .oddziela się osteoblasty lub ich komórki – zwiastuny.matryca ta zawiera żywotne autogeniczne komórki kościotwórcze . Po chirurgicznym zespoleniu autogeniczny transplantantkości jest ukrwiony.stan po naświetlaniu -ekstremalna atrofia szczęki lub żuchwy Zalety .przejściowe ograniczenie sprawności ruchowej Zalety/Wady . membranie kolagenowej .hodowla osteoblastów (in-vitro) na syntetycznej matrycy np. a szerokość co najnmniej 6mm Wskazania. Do stosowania unaczynionych przeszczepów kości: . wysokość unaczynionego transplantatu kości powinna wynosić conajmniej 7-10mm .grubość transplantantu powinna mieć grubość 7-10mm .wielkość pobranego wycinka musi być ograniczona do 30-40cm3 Powikłania.stan po wycięciu nowotworu . .możliwość wykonania w znieczuleniu miejscowym .nieestetyczne blizny .wysoka stabilność objętości Wymagania . .odsłania się kość i pobiera przeszczep .nieliczny odsetek powikłań -ograniczony zasób kości Kość wyhodowana in-vitro..kształt i wielkość tranplantantu musi być adekwatna do uszkodzonego odcinka kości .dotychczas nie przaeprowadzono badań naukowych okreslających najbardziej optymalny termin przeprowadzenia hodowli in-vitro i odpowiednich nośników Unaczynione autogeniczne przeszczepy (transplantanty) kości. Do przeprowadznia osteoplastycznej rekonstrukcji w połączeniu z implantacją .w tym ceku wykonuj się biopsję okostnej lub pobiera się niewielką ilość kości gąbczastej . rozmnaża w hodowli komórkowej i na matrycy kolagenowej . Transplantty takie wyróżnia niezmienność formy i objętości.matryce przeszczepiamy spowrotem pacjentowi .łatwy dostęp dodo miejsca pobrania przeszczepu .niezależność od jakości tkanki odbiorcy . dzięki czemu elementy komórkowe oraz warstwy kości gąbczastej i zbitej zachowują żywotność.niewielkie ryzyko infekcji .

tkanki tłuszczowej i mięśniowej i dostosowania tych elementów w rekonstruowanym obszarze .10.przejściowe bóle Zalety/Wady . Circumflexa scapulae lub ramus infraspinatus dostarczające krew do szczytu łopatki Łopatka jest grubsza na obwodzie (1. Powikłania .-stosowana technika zabiegu powinna uwzględniać jednoczesny przeszczep tkanek miękkich Najbardziej sprawdzone obszary do pobrania trego rodzaju kości to kość strzałkowa i przedni odcinek kości biodrowej.ilość kości potrzebnej do wszczepienia implantu znajdujesię w obwodowej części łopatki -można wykorzystaćja do rekonstrukcji wyrostka zębodołowego Zalety/Wady -możliwość pobrania wraz z kością elementy skóry.liniowe uszkodzenia kości żuchwy do 25cm -rekonstrukcje kości podniebienia i szczęki Sposób wykonani zabiegu . i v.podczas pobierania kości pacjnt leży na boku .wielkość -dobre unaczynienie -mały odstek powikłań śródzabigowych -wadą jest prostolinijny kształt kości Unaczyniony przeszczep z łopatki. oddzielone zostają naczynia a.wadą jest pobieranie przeszczepu w pozycji bocznej i brak możliwości przygotowania łoża implantu Unaczyniony przeszczep z grzebienia kości biodrowej . Wskazania .4cm) Powikłania po zabiegu .zaburzenia w procesie gojenia ran .nieestetyczne blizny .teres major.ograniczenia poruszania ręką . Wskazania Uszkodzenie cigłości kości szczęki i żuchwy do 25 cm oraz rekonstrukcja kosci w celu implanatacji.2cm) niż w części centralnej (0.subiektywne uczucie niestabilnośći podczas chodzenia .po odpreparowaniu mięśni m.latissimus dorsi i m. Unaczyniony przeszczep z kości strzałkowej.zaburzenia procesu gojenia się ran Wyniki .

Wskazania -liniowe uszkodzenia części szczęki i żuchwy o długości do 10-13 -rekonstrukcje kości przed implantacją -część kostna nadaje się szczególnie do rekonstrukcji podniebienia i szczęki Sposób wykonania zabiegu -odsłonięcie mięsnia obliqus internus -lokalizacja naczyń krwionośnych (a. Circumflexa iliaca profunda .można pobrać odpowiednio duże części transplantantu i przecinać je 2-3 razy bez zaburzenia dopływu krwi Powikłania -uporczywe bóle -uczucie ubytk w obszarze blizny -zapalenie kości biodrowej -rzadko do złamania lub niestabilnośći kości biodrowej Zalety/Wady -wielkość pobranego przeszczepu umożliwia pierwotną i wtórną impmlantację . Omów możliwości zaopatrzenia bezzębnej żuchwy. Większe siły Większe siły -mniejsze nakłady gryzienia i gryzienia i . rusztowanie Zaczepy metalowe kulkowe lub mosty. Ceka korony teleskopowe Suprastruk Ruchoma proteza płytowa Ruchoma Względnie tura proteza ruchoma ekstnsyjna proteza lub most kstensyjna ewentualnie mosta Zalety -Łatwe utrzymanie higieny. Ostateczne uzupełnienia protetyczne Mezostruktura –łączy wszczpy między sobą lub też każdy z nich z protezą Sposób 1 2 3 4 Implanty w 2 3-5 4-6 4-6 odcinku przednim Podparcie Dziąsłowe DziąsłowoWszczepowe wszczepowe wszczepwoe Mezostrukt Okrągłe lub owalne Zespolenia Odlane ura zespolenie kładkowe ekstensyjne. i v.niestabilność podczas implantacji natychmiastowej (dużo kości gąbczastej w grzebieniu kościi biodrowej) -stosunkowo dużo tkanki miękkiej w okolicy biodra Piśmiennictwo: Urban&Partnet tom o implantach str. 210-218 132.

estetyczne i funkcjonalne Większe nakłady Sposób leczenia 1. -protezy oparte na zespoleniach kładkowych -szczególnie konstrukcja ‘belki’ . korony teleskopowe lub systemy połączeń kładkowych. które służą jako zaczepy typu jeździec -stosujemy również zasuwy.Wady lecznicze.rozróżniamy zespolenia o kształcie : okrągłym. -niższe koszty Mniejsza siła gryzienia i żucia Proteza ruchoma Resorbcja pdołoża kostnego Czasami wymagane podścilenie żucia żucia Konstrukcja stała(jak własne zęby) Trudności higieniczne Większe problemy fonetyczne. równloegłościennym z okienkiem -w tej metodzie stosujemy ‘belki’ okrągłe lub owalne – umożliwiają frontalną rotacje protezy -zespolenie kładkowe powinno przebiegać poziomo i prostopadle do dwusiecznej kąta zawartego pomiędzy bocznymi odcinkami wyrostka zębodołowego -idealnie jest gdy ‘belka’ przebiega równoloegle do osi zawiasu -inne umieszczenie zespolenia kładkowego ogranicza rotację protezy i prowadzi do przeciążenia implantów (siły skręcające) -gdy belka jest przemieszczona dojęzykowo. -mniej problemów estetycznych i funkcjonalnych. przede wszystki zostaje ograniczona przestrzeń dla języka -odległość belki od błony śluzowej powinna wynosić 2mm (jak dotyka błony sluzowej to uciska i następuje hipertrofia błony śluzowej i uniemożliwia oczyszczanie) -protezę umocowywujemy klipsami lub matrycami. magnesy -niektórzy polecają magnesy do utzymywania protez płytowych bo są 3krotnie mniejsze napięcia -postępowanie kliniczne i laboratoryjne tak jak w protezach całkowitych plus oczywiście wycisk transferowy do kładki i wszczepów Sposób 2. jajowatym. -szeroki zakrs wskazań. -proteza płytowa ruchomana 3-5 implantch w odcinku przednim -dawna proteza po zaopatrzeniu jej w matryce może służyc jako uzupełnienie czasowe ponieważ osreointegracji sprzyja obciążenie implantów -dopiero po upływie 3-6miesięcy nowa proteza . mogą sie ujawnić problemy konstrukcyjne i funkcjonalne.

-mosty ekstensyjne i protezy warunkowo ruchome -oparte wyłącznie na wszcepach i połączone śrubami -4-6 implantów w obszarze przednim żuchwy -odległość między środkowym a ostanim wszczepem powinna być w miarę duża -maksymalne wydłużenie protezy w kierunku dystalnym powinno odpowiadać podwojonemu wymiarowi strzałkowemu -jeżeli to możliwe to można umieścić więcej niż 4 wszczepy w odcinku między otworami bródkowymi .ają poprawić wygląd mostów ekstensyjnych łączonych z implantami za pomocą śrub Stosuje się również: -protezy całkowite -cementowane mosty ekstensyjne w odcinku przednim żuchwy -protezy płytowe opartych w odcinkach przednich i bocznych szczęk -okrężne mosty cementowe Tymczasowe uzupełnienia protetyczne: .część dośluzówkowa odsunięta o 2-3mm od dziąsła -stosuje się specjalne gilzy dystansowe. -ekstensyjne protezy ruchome lub mosty -oparte na 4-6 implantch w obszarze przednim żuchwy -jeżeli można wprowadzić odpowiednio długie implanty to proteza może być osadzona tylko na nich -protezy ruchome mogą być osadzane na podłożu przy użyciu częściowych ‘belek’ ekstensyjnych i zasuw.-jeżeli jest wystarczająco duża przestrzeń dla zespolenia kładkowego można wybrać połączenie okrągłe lub owalne -jeżeli pomiędzy 3-4 wszczepami isnieje możliwość umieszczenia wyłącznie kilku małych zespoleń kładkowych. łączników kulkowych i koron teleskopowych -zwykle protezy te spełniają wymogi estetyczne i fonetyczne -łatwiej utrzymać higienę niż w protezach stałych Sposób 4. poleca się obustronne wydłużenie . to powinno się wybierać ‘belki’ równoległościenne -gdy implant są blisko siebie. które w znaczący spośób .ezostruktury w kierunku dystalnym za pomocą ‘belek’ częściowych i zasuw oraz zamków Ceka -w ten spośób można przekształcić protezę płytową o charakterze śluzówkowym w uzupełnienie protetyczne oparte na wszczepach i błonie śluzowej -uzupełnieniem takim mogą być także protezy częściowezakotwiczone na koronkach teleskopowych. zamków Ceka. w które są zaopatrzone implanty Sposób 3.

Rezygnujemy z nich gdy: -wszczepy wgajajace się transgingiwalnie i poddawane natychmiastowym obciażeniom -wszczepy odkryte nie mogą przez dłuższy czas podlegać obciążeniom Stosyjemy gdy: -na implantach pokrytych błoną śluzową można oprzeć dawną protezę. dzięki indywidualnemu planowaniu -możliwość przeprowadzenia skrajnej resorbcji szczęki pozwalającej na wprowadzeni nawyżej dwóch wszczepów -wprowadzenie protezy całkowitej do adaptacji. stabilizowanych na wszczepach filarowych w odcink przednim żuchwy -uzupełnienie konstrukcji w formie mostowej Zalety ptotezy OVD: -możliwość zrównoważenia niekorzystnych relacji okluzyjnych -dobre efekty estetyczne i fonetyczne. proteza taka służy jako szablon operacyjny lub proteza tymczasowa Wady protezy OVD -konieczność okresowego podścielania części protezy i okolic pobrzeża z powodu postepującej resorbcji kości w celu uniknięcia ruchów wahadłowych protezy i retencji resztek jedzenia pod jej płytą -negatywne skutki psychologiczne dla pacjenta związane z noszenim uzupełnienia protetycznego ruchomego Koncepcja 1 -wprowadza się dwa wszepy w okolicy pomiędzy otworami bródkowymi (tam gdzie najwięcej kości) -można wtedy z reguły zastosować prostolinijny układ wszepów o długości ok 20mm. ale po jej uprzednim podścieleniu miękkim tworzywem ( na 3 miesiące tylko) Piśmiennictwo: Brandt str. mniej obciażajaco -możliwość rozszerzenia struktury poprzez dodanie nowych wszczepów. a OVD następnie poddać obróbce technicznej -łatwiejsze. bez ograniczenia obszaru podjęzykowego -na okrągła lub owalną metalową belkę nakłada się protezę nakładkową OVD . bardziej ekonomicznie. 108-126 Uwagi ogólne: Jeżeli są złe warunki dla pola protetycznego dla tradycyjnej protezy żuchwy stosujemy protezy OVD –overdenture Dwa rózne modele konstrukcji: -leczenie implantoprotetyczne z zastosowaniem protez OVD.

ementów i możliwość dostosowania ich do konretnego przypadku. zamocowane telskopowo Cechą szczególną jest brak siodła protezy w obszarze wszczepów. co powoduje powstanie otwartej przestrzeni okołoimplkantacyjnej . które powodowałyby wzmocnienie utrzymania protezy -korzystne jest zastosowanie przekładki między elementami konstrukcji co zapobiega złamaniom przy zapadaniu się siodeł protezy z powodu zbyt dużych obciążeń podczas długoletniego użytkowania -można zastosować mocowania kulkowe przy równolelych matrycach mocowania kulkowego Zalety Możliwość zastosowania prostych. fabrycznie przygotowanych e.. przy bocznym obciążaniu protezywszczepy zapewniaja stabilizację podłużną i poprzeczną -nacisk przy żuciu zasadniczo przenoszony na odcinki bezzęnego wyrostka zebodołowego żuchwy -w szczególnych sytuacjach można zastosować krótkie belki.z wyborem tej koncepcji spełnione są minimalne wymagania całkowitego i funkcjonalnego uzupełnienia protetycznego żuchwy -może wystąpić pewna rotacja uzupełnienia wokół osi układu belkowego. łatwa w regulowaniu retencja i trwałość stabilizacyjna Wady Utrudnione wykonanie zabiegów higienicznych Jako proste konstrukcje mogą być obarczone problemami funkcjonalnymi Zachodzi ryzyko utraty wszczepu i uszkodzenia konstrukcji Wskazania Umiarkowana atrofia wyrostka zębodołowego Gdy głównym problemem jest niska retencja i złe funkconowanie tradycyjnego uzupełnienia protetycznego Koncepcja 2 -wprowadza sie 4 wszczepy wo odcinkuprzednim żuchwy w odstepie 12mm -koncepcja ta jest wyrazem standaryzacji metod postępowania w przypadku całkowitego uzupełnienia implantoprotetycznego żuchwy Zalety Zastosowanie 2 lub 3 matryc zapewnia większą stabilność niż w przypadku koncepcji pierwszej Zachowana na ogół funkcjonalność konstrukcji przy utracie wszczepu Natychmiastowe obciążenie wszczepu przy dobrej gęstości kośći dobrych warunków anatomicznych Dodatkowo po zabiego chirurgiczny wszczepy stabilizowane są za pomocą belki montowanej w dotychczasowej protezie Można stosować mocowania kulowe Wsparte na implantch protezy hybrydowe.

teleskopowego połączenia między wszczepem a rpotezą w centrum powierzchni żujacej Możliwymi trudnościami jest poluzowanie połączenia śrubowego. gdyż nie odtwarza się drugie trzonowca Rozszerzenie koncepcji 1 i2 ‘Koło ratunkowe’ w koncepcji 4 Zalety Łatwo adoptowalna Stosowana przy niekorzystnych relacjach kostnych stanowiąc podparcie dla warg Brak tendencji do utraty retencji Stabilne zakotwiczenie Siła i stabilność żucia poprawiają się znacząco Wada Ruchome uzupełnienie protetyczne obarczone wszystkimi jego negatywnymi cechami Wskazania Krańcowa atrofia Koncepcja 4 5-6 wszczepów w odcinku między otworami bródkowymi Okres wgajania 3 miesiące Po tym okresie następuje obciążenie wszczepów konstrukcją podobną do mostu Standadowym uzupełnieniem jest metalowy szkielet przykręcany do wszczepów.Częśc protezy w odcinku przednim żuchwy ma delikatny kształ wzorowany na moście Taka konstrukcja może być zastosowana przymałej atrofii wyrostka zębodołowego i korzystnej relacji okluzyjnej Wysoki nakład środków protetycznych spowodowane koniecznościa specjalnego frezowania Wszczepy muszą mieć korzystną lokalizację względem koron uzupełnienia protetycznegoproblemy mogą wynikać z prawie sztywnego. a nawet pęknięcie śruby filaru protetycznego bądź wszczepu Wskazania Atrofia żuchwy od małej do zaawansowanej Dla pacjentów z ostro ukształtowaną gotycką formą szczęki Koncepcja 3 Wprowadzenie 4-5 wszczepów z zastosowaniem belki Zabieg przeprowadzony w 2 etapch Długość wspornikównie powinna przekraczać 8mm OVD zaopatrzone maksymalnie w 6 matryc i mogą być w znacznym stopniu zredukowane Konstukcja przeważnie oparta na wszczepach. który zaopatrzony jest w zęby z tworzywa sztucznego .

10 razy bardziej ruchome niż implanty. ale dopuszczalne jest jeszcze uzupełnienie pierwszych trzonowców Zalety W sposób zadowalający odtwarza relacje międzyszczękowe W możliwie najlepszy spośób odtwarza wydolność żucia Wady Duże odległości pionowe między wyrostkami szczęki i żuchwy. wowczas polaczenie z zebem bedzie dzialac jak dowieszka. Przy planowaniu takich polaczen trzeba pamietac. dzieki takim rozwiazaniom most majacy jako filary implanty i zeby naturalne moze spelniac swoje zadanie. spowodowane warunkami kostnymi i niekorzystne relacje okluzyjne ograniczają stosowanie tego uzupełnienia W takich przypadkach można stosować OVD zakotwiczone na belkach wg koncepcji 3 Utrzymanie higieny jest utrudnione Nie poleca się osobom starszym ze względu na utrudnione zabiegi higienizacyjne Wskazania Jak we wcześniej omówionych koncepcjach Piśmiennictwo Urban&partner tom o implantach.nie pochodzaca z kosci lecz wszczepu.] str. Klasyfikacja według czasu implantacji: -implantacje natychmiastowe -implantacje natychmiastowe odroczone -implantacje póżne jednoczasowe lub jednofazowe i wieloczasowe lub wielofazowe . Sztywnosc implantow powoduje.korony teleskopowe. 134. ze jest to dodatkowy czynnik ryzyka przy innych powszechnie wystepujacych np. 269-275 133 przedstaw problem laczenia zebow wlasnych z implantami Zeby własne sa ok. Stosowane sa wowczas np. Implantacja natychmiastowa – wady i zalety.Boczne rozprzestrzenienie konstrukcji nie powinno przekraczac 12mm. Jednak sa tez zwolennicy laczenia wszczepow z zebami naturalnymi. Rowniez inna gietkosc. Połaczenie (zebow wlasnych z impalntami) o róznej podatnosci prowadzi do ryzyka nierownomiernego obciazenia filarow. ze przejmuja one wiekszosc obciazenia. Ponadto wzrastajaca ruchomosc zeba prowadzi do zwiekszenia obciazenia wszczepu i jego utraty. prowadzi do zmeczenia metalu i lamania sie srub. elastyczne wklady wewnatrz wszczepu.brak kosci.

nibiezpieczeństwo nieprawidłowej pozycji. możliwość zaniku zwykle zewnętrznej blaszki kostnej(wykład) Implantacja -nie ma zaniku kości -możliwa duża szpara między natychmiastowa -szybkie zaopatrzenie implantem a kością odroczona protetyczne .obrzęki.możliwa infekcja (wykład) -środowisko bez zapalenia -idalne ustawienie implantu -możliwe gojenie zamkniete -korzystny stan błony śluzowej wokół implantu mIplantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z jednoczasowa podłożem kostnym powodu zaniku z niedoczynności -szybkie zaopatrzenie -gojenie otwarte protetyczne -za wczesne obciążenie -dobry mankit tkank zagrażaczasami integtracji z miękkich kością Implantacja późna -zgodność implantu z -niekiedy za mało kości z wieloczasowa podłożem dzięki powodu zaniku z nidoczynności gojeniu zamkniętemu -długotrwałe kosztowne -prawie pewna postępowanie integracja z kością -gorszy mankiet tkanek miękkich?(tak jest w książce ze znakiem ?) . śluzowa bez rogowacenia czy bliznowate wciągnięcia w przedsionku jamy ustnej – z tekstu) -brak ścisłego dopasowania implantu do zębodołu.rozejście się szwów – z -szybkie zaopatrzenie tekstu protetyczne -częściej duże szpary między -idealne ustawienie implantem a kością implantu -niekiedy gojenie bez -nie trzeba czekać na zamknięcia lub niekorzystny wygojenie kości stan błony śluzowej (ruchoma zębodołu bł.oś wszepu podąża w pusty zębodół.Podział implantacji wewnątrzkostnych według czasu ich wykonania Czas Zalety Wady Implantacja -nie ma zaniku -więcej zaburzeń w gojeniu rany natychmiastowa kości(wykład) lub jest i niepowodzeń . wolniejszy(z tekstu) kriwaki.

utworzonym bez napięcia . ale nie ma wygojonej tkanki kostnej .implant wprowadzamy tak jak w implantacji późnej.171-173 Wykłady implanty cz.po powierzchownym zagojeniu rany implantyzwykle przykrywa się płatem błony śluzowej.okres odroczenia od 1-12 tyg. po utracie zęba (by dać ustrojowi sposobność do wyleczenia zapaleń przyzębia – z tekstu) .oceniamy radiologicznie początek kostnienia .można też użyć implantów stożkowatych. lepszą stabilizację pierwotną niż implanty cylindryczne bez gwintu) .średnica implantu powinna byc conajmniej tej samej wielkości co srednica utraconego korzenia zęba – korzysniej żeby większa .szpare między implantem a kostną ścianą zębodołu można zmniejszyć. gdyż przy implantach cylindrycznych na skutek nieprzystawania powierzchni prawie zawsze powstają szpary – zmniejszają one stabilizację pierwotną . stosując błony sterujące regenerację kości Piśmienictwo: Brandt str. 1 .wprowadzenie implantu . mogą być dopiero obciążane po 3 miesiącach Implantacje natychmiastowe odroczone: . niekiedy zaś także zamknięty nabłonkiem.implanty te. do środowiska wolnego od zaplenia .nowsze rozwiązanie to indywidualne implanty natychmiastowe BIODesign-Implantat -po zmierzeniu korzenia usuniętego zęba.pomyślnego wgojenia można oczekiwać jeśli uda się zachować ¾ wargowej sciany zębodołu i pierwotnie mocno zakotwiczyć implant w kości (implanty nagwintowane w kształcie stożkowym – bo bardziej odpowiada kształtowi zębodołu. laserem z bloku tytanowego wycina się komputerowo sterowanym frezem implant w kształcie korzenia.Implantacje natychmiastowe: .wykonana bezpośrednio po utracie zęba lub 8 dni po ekstrakcji . wgajane w sposób zamknięty lub otwarty.po tym okresie zębodół wypełniony jest tkankąmiękką. nieco większy niż ząb naturalny .wypreparowanie wiertłem lub frezem odpowiedni łoże implantu w obrębi pustego zębodołu .) str. 22-25 Urban&Partner tom o implantach.

tzw. Czynniki te. Komórki czasowe podlegają stałym procesom podziałowym i w ujęciu biologicznym są prawdziwymi komórkami macierzystymi. IGFsinsulinopodobne czynniki wzrostowe. 2. krążą we krwi. Komórki te dzieli się na czasowe i trwałe. którymi są kolageny zrębu tkankowego. • komórki zdeterminowane. Komórki wypełniające łoże przeszczepu. 1. MATERIAŁY. Uwolnione czynniki stymulują niezróżnicowane komórki miejscowe do podziałów i różnicowania w określonym kierunku związanym z regeneracją oraz miejscowymi potrzebami tkankowymi. np. fibrocyty. osteocyty. • komórki niezróżnicowane. np. w zależności od zdolności do podziałów. amelogen polipeptyd r[A-4]. cytokiny. CZAS GOJENIA. TGFs nadrodzina transformujących czynników wzrostu. sterowana regeneracja tkanek (GTR . • komórki zróżnicowane.135. mitogeny polipeptydowe. rzadziej do regeneracji. inicjujące i wspomagające proces regeneracji: • komórki rekrutowane miejscowo z otaczających tkanek. która odtwarza wszystkie tkanki na podobieństwo procesów embrionalnych. tkanki nerwowej. preosteoblasty. Wspomniana tetrada zakłada. BMPs . mięśnia sercowego. np.płytkopochodny czynnik wzrostu. np. U dorosłych tkanki złożone z komórek czasowych (np. polipeptydowe czynniki wzrostu. ostatecznie zróżnicowane i nie dzielą się. • komórki izolowane i procesowane. kość) mogą się regenerować. tkanka łączna. Komórki zdeterminowane i zróżnicowane mają zdolność do produkcji składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM .extracellular matrix). glikozamino-glikany.guided tissue regeneration) lub sterowana regeneracja kości (GBR . tzw. podczas gdy inne komórki trwałe. WSKAZANIA.molekuły przenoszące sygnał do komórek.guided bone regeneration). apoptotycznych. przygotowane do zastąpienia komórek zużytych. są obecne w każdej tkance. procesu potrzebne są składowe wzajemnie od siebie zależne:. są stopniowo uwalniane z niej podczas przebudowy tkankowej (tissue turnover). komórki macierzyste. napływowe z krwi. . PDGF . proteoglikany. chondroblasty.czynnikiwzrostowe. pericyty. lokalizują się w szpiku* (hemopoetyczne). Naturalne gojenie najczęściej prowadzi do reparacji . STEROWANA REGENERACJA KOŚCI. • czynniki morfogenetyczne (czynniki różnicujące). rzadziej hodowane in vitro przed przeszczepieniem. nabłonkowa) i trwałych (np. że do prawidłowego i wydajnego przebiegu ww.białka morfogenetyczne kości. geny kodujące: • czynniki wzrostowe. Cytokiny. z których część należy do nadrodziny TGF-J3. np. nie są w stanie. związane z macierzą. podczas gdy komórki trwałe są dojrzałe.powstania tkanki łącznej lub blizny łącznotkankowej.

Helistat Integra Life Sciences).aminokwasy białek adhezyjnycri).nawet kilka lat. • • • • Nośnik (scaffold.pojęcia używane wymiennie). opona twarda. ``Regeneracja tkanki nabłonkowej i łącznej błony śluzowej trwa od kilku do kilkunastu dni. witaminy. • kolagen w postaci cienkiej błony lub gąbki. iż -materiały resorbowalne ulegają stopniowej degradacji w tkankach biorcy w czasie wystarczającym do odtwarzania tkanek regenerujących w określonym przedziale tkankowym. Politetrafluoroetylen (PTFA) . czynniki wiążące heparynę. ceramika szklana zawierająca pochodne sylikonów i glinu (Zr02 i A1203). kość. błona śluzowa. fibronektyna (stała sekwencja 'aminokwasów -FMRRIKA). • atelokolagen . • polimer kolagenowo-glikozaminoglikanowy. Materiały aloplastyczne dzielą się na: *resorbowalne.typ I: ścięgna (ACS. procesowane w wyniku odbiał-czania kości najczęściej ksenogennej. np. 4. Pochodne/estry kwasu poliglikolowego. hydroksyapatyty syntetyczne resorbo-walne. *nieresorbowalne. biorąc pod uwagę pełen proces przebudowy przeszczepu zawierającego minerał . Materiały aloplastyczne kościopodobne: hydroksyapatyty [Ca^PO^^OH^ naturalne. carrier . którym mogą być kolageny: • procesowany kolagen naturalny . ``Regeneracja kości najkrócej 3 miesiące. hydroksyapatyty syntetyczne. • inne: hormony. np. resorbowalne beta-trójfosforany wapniowe [Ca3(P04)2]. w postaci granulek. powierzchnia od strony nabłonka jest gładka. Błony zaporowe — „rusztowanie" dla regeneracji tkanek Błona zaporowa ma kilkuwarstwową budowę. skóra właściwa.Goretex. okostna. • 3. Bioszkło (bio-glas).• integryny. Pojęcia te oznaczają.*adhezyny. powierzchnia od strony tkanek łącznych jest .kolagen w postaci żelu (Atrisorb). -Materiały nieresorbowalne są stosowane rzadziej jako błony zaporowe do zahamowania wrastania tkanki błony śluzowej/nabłonka w głąb szczeliny tkankowej przygotowanej przez chirurga do stopniowego wypełnienia przez powstającą kość. laminina (RGD . nieresorbo-walne (praktycznie już niestosowane).

kość pozyskiwana z tego samego osobnika w postaci wiórów kostnych. • Odtwarzanie tkanki kostnej wyrostka zębodołowego trwa 4-5 miesięcy i w: . USA). stąd konieczność bariery.początkowym etapie odpowiada kostnieniu na podstawie łącznotkankowej: powstaje pierwotna kość grubo włóknista splotowata. które można generalnie podzielić na: resorbo-walne i nieresorbowalne. Guidor). która przebudowuje się we wtórną kość drobnowłóknistą i tworzy się zbita blaszka zębodołu.porowata. Calcitek. WL. USA). Goretex (WL Gore USA). acetat celulozy (Milipore INC. Proces sterowanej regeneracji tkanek ozębnej jest długotrwały. USA. Znanych jest kilka rodzajów błoń zaporowych.Gore USA. Błony zaporowe: • Błony kolagenowe wołowe* (Bio Mend. Wskazania: ~regeneracji przyzębia. • PerioGlas (USA). fragmentów . ~implantologii śródkostnej. USA). • Błony kolagenowe wieprzowe (Osteohealth. Koken Tokyo Japan). występujący w postaci żelu i po wprowadzeniu w miejsce ubytku tkankowego przyzębia ulega konsolidacji w błonę po 40-50 sekundach. możliwa jest wymiana substancji wzrostowych i wzajemne oddziaływanie komórek na drodze parakrynii. estry kwasu polimlekowego (Epi Guide. Tkanka łączna skrzepu organizuje się w ciągu kilku dni. Podział przeszczepów preparatów kościopochodnych i kościozastępczych w zależności od ich pochodzenia Autoprzeszczep (przeszczep autogeniczny/autogenny.. USA). • PLA. • Atrisorb formowany indywidualnie do danego pola operacyjnego. • Regeneracja tkanki nabłonkowej trwa kilka dni i hamuje różnicowanie i dojrzewanie komórek tkanki łącznej. THM biomedical Inc.komórki obu przedziałów nie kontaktują się bezpośrednio. lub też z talerza kości . • PLA/PGA estry kwasów polimlekowego i poliglikolowego (Resolut XT. wymagające reoperacji w celu ich usunięcia. • Atelokolagen (Tissue Guide. której rolę odgrywają błony zaporowe. • Nitroceluloza. Sweden. Sunstar Japan. tzw. ~regeneracji tkanki kostnej. więzadło tworzy się również po kilku tygodniach. złoty standard) .bloków kostnych. ma duże pory umożliwiające przestrzenne zasiedlanie się komórek i ich proliferację . • Politetrafluoroetylen. dojrzewa kilka tygodni.

extracellular matrix). jednak staje się on osteokondukcyjny. talerz kości biodrowej.pełzające zastępowanie przeszczepu kości alogennej). tracąc właściwości osteoindukcyj-ne.osteoindukcja. w przypadku kości może być konserwowany przez zamrażanie lub liofilizowany. przeszczepieniu towarzyszy reakcja odrzucenia przeszczepu.bone morphogenetic proteins). a przez to umożhwiają wgojenie. Charakteryzuje go obecność żywych komórek. część inicjuje proces biologicznej mineralizacji w wytworzonej macierzy kości. przeszczepu.właściwość przeszczepu pozwalająca na inicjację procesu osteogenezy przy obecności czynników osteogennych w otaczającym środowisku/łożu kostnym przeszczepu jako nośnik (carrier). Przeszczep autogenny najczęściej ulega gojeniu w całości i stopniowej przebudowie do warunków biologicznych i mechanicznych charakteryzujących miejsce regeneracji. Wykazuje właściwości osteogenne. Materiał osteokondukcyjny wszczepiony w miejsce heterotopowe w stosunku do kości nie posiada zdolności heterotopowej indukcji osteogenezy. indukuje powstanie ognisk tkanki kostnej.wszczepiony w miejsce heterotopowe. samemu posiadając te właściwości . Wykazuje pełne właściwości osteogenne. a dzięki temu może być przechowywany w bankach tkanek.dawca i biorca są genetycznie identyczni (bliźnięta jednojajowe) .biorca i dawca należą do tego samego gatunku.przeszczepiona kość ulega wgojeniu. Brak reakcji odrzucenia przeszczepu. Cechy materiałów wszczepialnych kościopochodnych/kościopodobnych Osteogeneza . lub też heterotopowyeh. Metodologia rekonstrukcji tkanki kostnej szczęk . pozbawiony całkowicie właściwości immunologicznych. np. w mięśnie. Osteokondukcja . oraz inne białka.przeszczep posiada właściwości stymulowania miejscowych mechanizmów do osteogenezy. indukcja tkanki kostnej . W przypadku odbiałczenia kości ksenogennej uzyskuje się resorbowalny minerał kostny. przeszczep zachowuje się jak autogenny. Metody konserwacji obniżają antygenowość. Przeszczep izogenny/izogeniczny .biodrowej. które po przeszczepieniu podejmują procesy fizjologiczne. Wykazuje właściwości osteogenne. Najczęściej wszczepiany materiał zawiera białka morfogenetyczne kości (BMPs . np. z utkaniem kolagenowym. wreszcie stymuluje proces wewnętrznej przebudowy tkanki kostnej na podobieństwo procesów embrionalnych. z następcza i resorpcją kości przeszczepionej i zastąpieniem jej kością biorcy (creeping substitu-tion . Przeszczep alogenny/alogeniczny (aloprzeszczep) . z których część indukuje osteogenezę: syntezę macierzy organicznej kości (ECM . Przeszczep ksenogenny/ksenogeniczny (ksenoprzeszczep) — pochodzi od osobnika innego gatunku. Może być pobierany z miejsc ortotopowych w jamie ustnej. Wywołuje najczęściej silną reakcję humoralną i komórkową w organizmie biorcy.

Istnieje kilka metod odbudowy/regeneracji tkanki kostnej szczęk: • Prosta metoda tunelowa polegająca na wprowadzeniu materiału wszczepialnego w wytworzony tunel podokostnowy na wysokości grzbietu wyrostka zębodoło-wego lub części zębodołowej. powinna być stosowana w przypadkach podniesienia dna zatoki szczękowej. Kość odwapniona liofilizowana (PFDB A) obecnie jest kwestionowana jako materiał do przeszczepów z powodu powodowania znacznego odczynu zapalnego okolicznych tkanek. z innych miejsc np. grzebień talerza biodrowego Liofilizowana kość ludzka (FDBA) działa silnie osteoindukcyjnie i osteokondukcyjne. jamy ustnej. zaaplikowanie przeszczepu (pozyskiwanie kości autogennej przy wykorzystaniu skrobaczki kostnej . Obecnie rzadko stosowana z uwagi na przemieszczanie się przeszczepu tak wprowadzonego i słabą jego przebudowę . minerałem naturalnym/zwierzęcym lub synte tycznym z masą płytkową. charakteryzuje się większą efel tywnością odtworzonej tkanki. fenestracji. gałęzi żuchwy. ich dehiscencji. wymaga reoperacji/usunięcia błony po 3-6 miesiącach. np. guza szczęki. może być mieszana z innymi biomateriałami: może być pobierana z: 1. 2.z okolicy bródki. MATERIAŁY służące augumentacji wyrostka (WYKŁAD) AUTOPRZESZCZEPY (zawierają świeże komórki. Jednoczesna odbudowa tkanki kostnej wokół za instalowanych implantów (najkorzystniejsze jest wykorzystanie kości autogen nej lub mieszaniny kości autogennej z syntetyczną). z talerza kości biodrowej . co zapobiega wrastaniu tkanki łącznej w głąb ubytł . podwyższenia wyrostków zębodołowych.80 tys GY). napraw obnażenia implantów.bone savescrapera lub trepanów w postaci granulatu lub bloku kostnego). Kość napromieniona (60. przygotowanie powierzchni kości do umieszczenia przeszczepu (wykonanie otworów odżywczych/nawier-tów). Odbudowa tkanki kostnej przez chirurgiczne odsłonięcie powierzchni kości -wytworzenie płata błony okostnowej/śluzowej. • Przykrycie i stabilizacja błonami zaporowymi resorbowalnymi lub nieresorbowalnymi usztywnionymi tytanem. • Osteogeneza dystrakcyjna wyrostka zębodołowego polegająca na stopniowym mechanicznym przedłużaniu powstającej tkanki kostnej w wytworzonej prze chirurga szczelinie złamania i przy wykorzystaniu osteodystraktorów. Poprawę można osiągną podjąć tetracykliny i stosując membrany. Jamy po cystektomiach również mogą być wypełniane kością autogenną. w dużych zabiegach chirurgii odtwórczej szczękowo-twarzowej w postaci dużych bloków kostnych. Materiały ksenogenne służące augumentacji wyrostka .

Materiały służące augumetnacji wyrostka Resorbujące się poliestry (hydroksykwasy i cząsteczkowe polimery kwasu mlekowego i glikolowego). Może być syntetyczny i naturalny (preparat Biocoral. Czynniki wzrostu. mieszanina soli Ca i P w proporcjach występujących w kości ludzkiej i w zębinie indukuje proliferację osteoblastów. . Nie resorbują się.zwiera głównie hydroksyapatyty i betafosforan trójwapniowy. nie zawierający jednak organicznej komponenty. Ma właściwości osteokondukcyjne.Algipore) Beta fosforan trójwapniowy B-TCP produkowany jest ze sproszkowanego fosforanu wapnia z naftalenem. d) Szkielet korala (węglan wapnia CaC03) NCS jest porowaty.Oss. nie ma osteoindukcyjnych. jest resorbowalny.jest kombinacją polimetylometakrylanu i polihydroxyetylometakrylanu. nie wykazuje właściwości oesteogennych w miejscach ektopicznych b Porowaty hydroksyapatyt (PHA) ulega resorpcji (preparat ) Fluorohydroxyapatyt. a) Gęsty hydroksyapatyt (HA) nie ulega resorpcji. Cytokiny i BMP-7.Ceramiczny fosforan wapnia. Resorbują się w ciągu od kilku tygodni do kilku lat zależnie od modyfikacji (stosunek PLA i PGA). Collos Bio. wchłania się od 3 do 24 miesięcy. porowaty materiał kościozstępczy. w ciągu 6 dni po zastosowaniu pojawia się zmineralizowana macierz kolagenowa. W organizmie jest przetwarzany na HA. Koraliki z PMMA otoczone są PHEMA i powleczone CaOH2. Ma właściwości osteokonduktywne. Są bioresorbowalne.glass. resorbowalny.organiczny. PerioGlass Materiały syntetyczne służące augumentacji wyrostka Polimery a) Polimer PMMA. ma porowatą strukturę. Są to biomateriały otrzymywane ze sproszkowanych fosforanów. bioaktywne szkło organiczne. Preparaty: BioGran. Bio.

u których tradycyjne uzupełnienia protetyczne się nie sprawdziły. stanów zapalnych kości. Dzisiaj dostrzegane są już inne korzyści. Takie przypadki wymagają konsultacji lekarza domowego bądź internisty. Suwmiarka . Wprowadzenie implantów pozwala zapobiec zanikowi kostnemu. Wymienione stany chorobowe są traktowane jako miejscowe przeciwwskazania do zabiegu. Wszczepy powinny być stosowane. Należy przy tym uwzględnić grubość błony śluzowej. Zabieg implantacji poprzedzają etapy postępowania przedoperacyjnego: 1) Wywiad chorobowy. analiza wskazań do zabiegu. zębów zatrzymanych.137. obecność nowotworu. Nowością jest wykorzystanie do tego celu badań USG i TK. błony śluzowej jamy ustnej. wykluczenie miejscowych przeciwwskazań. Ocenę podłoża kostnego pod względem ilościowym przeprowadza się na podstawie specjalnych badań pomocniczych. Ogólne wskazaniedo stosowania implantów istnieje w razie nietolerancji protez konwencjonalnych. uszkodzeń powypadkowych. ZASADY KWALIFIKACJI PACJENTA DO LECZENIA IMPLANTOLOGICZNEGO. związanemu z brakiem bodźców czynnościowych. Przed implantacją. wykluczenie ogólnych przeciwwskazań do zabiegu. że poglądy dotyczące przeciwwskazań do implantacji podlegają ciągłym zmianom. torbieli. dokonywanych w jamie ustnej pacjenta. Stosowanie implantów nie jest więc ograniczone wyłącznie do pacjentów. którą ponownie określa się w jamie ustnej pacjenta. a także na modelu gipsowym. takich jak nawracające zapalenia dziąseł. na modelach i rtg. powinno się klinicznie i radiologicznie zbadać dany obszar. 2) Badanie stomatologiczne. Pomiar ten może być przeprowadzony w jamie ustnej pacjenta. Ponadto zęby rozchwiane w przebiegu parodontopatii mogą być ustabilizowane przez ich połączenie z implantami. 3) Ocena podłoża kostnego pod względem ilościowym.podobnie jak przed każdym innym zabiegiem operacyjnym. przy użyciu suwmiarki lub odpowiedniego cyrkla. Należy zauważyć. Początkowo wszczepy stomatologiczne traktowano wyłącznie jako filary uzupełnień protetycznych. Dokładny wywiad chorobowy ma na celu stwierdzenie ewentualnych ogólnych przeciwwskazań. W wymiarze strzałkowym mierzona jest szerokość wyrostka zębodołowego. Należy zdiagnozować ewentualne występowanie patologii. jeśli ich wykorzystanie zapewni lepszą pod względem rokowań i mniej szkodliwą dla resztkowego uzębienia rehabilitację narządu żucia. ciał obcych.

Przy wykonywaniu zabiegu implantacji należy uwzględnić położenie określonych struktur ( zębów sąsiednich. wynosząca średnio 10%. Przy wykonywaniu zdjęć panoramicznych w jamie ustnej pacjenta jest umieszczana szyna z tworzywa sztucznego. zaopatrzona w metalowe kulki. Łatwiejsze. ale mniej dokładne są pomiary dokonywane na zdjęciach panoramicznych za pomocą specjalnych folii. W wymiarze poziomym zwraca się uwagę na odległość od otworu przysiecznego. których średnica wynosi 5mm. dostarczanych przez producentów implantów. Odwzorowanie tych kulek na zdjęciu odpowiada wymiarowi 5mm w szczęce. otworu bródkowego i ewentualnie zębów. Badanie to pozwala wyraźnie odróżnić istotę zbitą kości od istoty gąbczastej. Najprostszy sposób polega na umieszczeniu foliowej siatki milimetrowej przed kliszą rentgenowską i naświetleniu siatki wraz z kliszą. która umożliwia wprowadzenie pojedynczego implantu. przeciwnej szczęki. sporadycznie na podstawie TK. zachyłków zatoki szczękowej. co zwykle odpowiada wielkości powiększenia na większości zdjęć panoramicznych. Najlepiej jest gdy kulki mają tę samą średnicę co planowane wszczepy. kanału żuchwowego). np. Kiedy na jednym ramieniu tego instrumentu zaznacza się odległość mierzoną na zdjęciu rtg. Telerentgenogramy mogą być pomocne w ocenie wymiaru strzałkowego kości w okolicy przedniej szczęki i żuchwy ( pomiędzy otworami bródkowymi ). Minimalna szerokość kości między korzeniami zębów otaczających wszczep. Tomografia komputerowa przedstawia szerokoś struktur kostnych i dostarcza danych liczbowych o wymiarach poszczególnych okolic. Do tego celu nadają się zdjęcia zgryzowe żuchwy. aniżeli wynikałoby to z dokonanych obliczeń. że szerokość żuchwy jest mniejsza. W żuchwie zaś istotna jest odległość jej części zębodołowej od brzegu żuchwy i kanału żuchwowego. W wymiarze pionowym określa się odległość wyrostka zębodołowego szczęki od jamy nosowej i zatoki szczękowej. Folie te są nakładane na szablonach w stosunku 1:1. Istotna jest też niedokładność wszystkich pomiarów. Na przezroczystych foliach są odwzorowane szablony odpowiadające poszczególnym typom implantów.umożliwia oznaczenie odległości od punktu antagonistycznego. W praktyce okazuje się często . Do pomiarów tych niezbędna jest porównawcza skala. zatok szczękowych. Ponadto skonstruowano do tego celu czteroramienne cyrkle. gdyż widoczne na zdjęciach elementy są zwykle powiększone. Na rtg widoczna jest taka siatka jak na papierze milimetrowym. Zwykle pionowy i poziomy wymiar kości jest określany na podstawie pomiarów dokonywanych na zdjęciach rtg. a więc przedsionkowo – podniebiennym czy przedsionkowo – językowym. wynosi 8 mm. otworów trzysiecznego i bródkowego. Przed implantacją trzeba wtedy uwzględnić potrzebę poszerzenia łoża dla wszczepu. . Zdjęcia panoramiczne nie dostarczają informacji o strzałkowym wymiarze wyrostke.26. drugie pokazuje odpowiednio pomniejszony odcinek według ustalonej skali.

. Prawdopodobnie nie jest ona jednakowa w różnych okolicach szczęki tego samego pacjenta. 4) Ocena jakości tkanki kostnej. Ponadto preparowanie łoża dla implantu jest często utrudnione. można zastosować łączniki kątowe. które nie przebiega wzdłuż jego osi. W razie zabiegu może zaistnieć konieczność zmiany pierwotnego planu leczenia. jak i w odcinku bocznym oraz w odcinku bocznym żuchwy . Preparowanie łoża dla implantu jest też łatwiejsze. że łoże dla implantu okaże się zbyt szerokie dla wcześniej przewidzianego wszczepu. MISCHA: . fonetycznym i protetycznym. korzystniejszych warunków do wgajania wszczepu i dobrej stabilizacji pierwotnej. Dokładniejszych danych dostarczają badania USG i TK. Doświadczeni implantolodzy całkiem trafnie rozpoznają jakość tkanki kostnej podczas preparowania łoża dla wszczepu. Więcej danych dostarcza TK. aby sprostać wymogom estetycznym. Według doświadczonych implantologów klasa D1 zapewnia dobrą pierwotną stabilizację wszczepu. z osteoporozą jest obniżona.D4 – luźna kość gąbczasta. Źle rokuje funkcjonalne obciążenie pochyło wprowadzonego implantu. Pozytywne wyniki są tu uzyskiwane także po zastosowaniu krótkich implantów. Ocena jakości tkanki kostnej wg. Z drugiej strony słabe unaczynienie i ukrwienie takiej kości wydłuża okres wgajania wszczepu. Osteoporoza o podłożu hormonalnym powoduje niewielkie zmiany w żuchwie. która często występuje na ścianie twarzowej szczęki zarówno w odcinku przednim. Kość zaliczana do klasy D3 ma dobre unaczynienie. która często występuje w obszarze przednim i bocznym żuchwy oraz w części przedniej wyrostków podniebiennych szczęki. szczególnie kość . W celu zredukowania obciążenia pojedynczego implantu należy zwiększyć liczbę wprowadzanych wszczepów. a przy tym wiąże się z niebezpieczeństwem miejscowego przegrzania kości. Z drugiej strony. która często występuje w obszarze przednim atroficznej. . bezzębnej żuchwy. że wszczep może tu być otoczony wyłącznie luźną kością siateczkowatą. Czasami można w takiej sytuacji wprowadzić kolejny implant o większej średnicy.Jakość i ilość podłoża kostnego ma decydujące znaczenie dla wyboru optymalnej osi wprowadzenia implantu. która u pacjentów np. co ma określony związek z wiekiem. W każdym zabiegu istniejąca kość musi być maksymalnie wykorzystana. Gdy typ kości odpowiada klasie D2.D1 – gruba kość zbita. należy oczekiwać dobrego unaczynienia.D2 – gruba kość zbita porowata. Zauważalne jest tylko przekształcenie się związanej istoty gąbczastej kości w luźniejszą. Jakość podłoża kostnego można ocenić na podstawie rtg tylko w przybliżeniu. Wpływ na rokowanie w zabiegu implantacji ma jakość tkanki kostnej. jego długość i średnica powinny być możliwie największe. Przy preparowaniu istnieje niebezpieczeństwo.D3 – cienka kość zbita porowata i luźna kość gąbczasta. spotykana zwykle w okolicy guza szczęki i po osteoplastyce. Ze względu na to. Zwykłe zdjęcia rtg nie dostarczają wystarczających informacji o mineralizacji kości.

Używanie . w których miejscach powinny być wprowadzone wszczepy i w jakiej liczbie. woskowy model planowanego uzupełnienia protetycznego opartego na wszczepach. W przypadku kości typu D4 także jest trudna dokładna preparacja łoża dla implantu. Optymalny kierunek wprowadzenia wszczepu określony na podstawie telerentgenogramu. a także rzutuje na ewentualny wybór łącznika kątowego. w którym potrzebne jest istnienie wszczepu. Ważne jest tu doświadczenie lekarza i szybkie podejmowanie decyzji. Przedoperacyjne ustalenia mogą być skorygowane intra operationem. który korzysta z komputera lub też otrzymuje zdjęcia poszczególnych warstw. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zabiegach wykonywanych w odcinku przednim szczęki. techniczne i anatomiczne. 6) Omówienie z pacjentem wyników badań. określać grubość kości. Jeśli lekarz dysponuje programem komputerowym. Obecnie za najpewniejszą uznaje się metodę implantacji na podstawie danych uzyskanych z cyfrowej tomografii komputerowej. Oczy nie są naświetlane. a także gdzie może istnieć kontakt zwarciowy z antagonistami. Dane cyfrowe są wysyłane na dyskietce do centrum obliczeniowego. optymalne wykorzystanie podłoża kostnego polega na zastosowaniu większej liczby wszczepów o możliwie dużej średnicy i długości. Istnieje na przykład możliwość ustalenia optymalnego kierunku wprowadzenia wszczepu. Za ich pomocą ustala się w jamie ustnej pacjenta obszary implantacji.. Obecnie dąży się do implantacji w miejscu. 5) Analiza modeli gipsowych. lekarz ustala plan leczenia po uwzględnieniu alternatywnych metod. Pierwotna stabilizacja wszczepu może być niewystarczająca. wobec czego nia ma ryzyka zmętnienia soczewki. Przekrój modelu gipsowego na poziomie obszaru poddawanego implantacji dostarcza danych o szerokości wyrostka zębodołowego i zalecanym kierunku wprowadzania wszczepu. W metodzie tej wykonuje się najpierw badanie TK okolicy szczękowej pacjenta. Gdy dane uzyskane z wywiadu chorobowego oraz wyniki badań pozwalają wykluczyć istnienie przeciwwskazań do implantacji. Napromieniowanie odpowiada dwóm zdjęciom rtg czaszki. Należy dążyć do stabilnego wprowadzenia wszczepu tam. Ostatecznie o wyborze obszaru poddawanego implantacji decydują względy protetyczno – estetyczne. gdzie istniały najlepsze warunki kostne. Na umieszczonych w artykulatorze modelach szczęki i żuchwy są wykonywane woskowe modele planowanych uzupełnień protetycznych. diagnozy i możliwych metod leczenia. gdzie jest on pożądany z protetycznego punktu widzenia. Na podstawie modeli są tworzone szablony chirurgiczne z otworami odpowiadającymi miejscu wprowadzania wszczepów.typu D4. Pozwalają one stwierdzić. to może oglądać na ekranie poszczególne warstwy. myszy ‘’ umożliwia symulację i umieszczenie implantu wzorcowego w odpowiednim miejscu. . Opracowane dane trafiają ponownie do lekarza. Dawniej wszczepy wprowadzano tam. badania TK i analizy modeli można osiągnąć podczas zabiegu za pomocą szablonu chirurgicznego.

Można również wykonać dodatkowe mikroretencje poprzez wykonanie powłoki Plasm-Flame-Spray lub – częściej obecnie stosowaną metodą wytrawiania powierzchni wszczepu. Ważne jest także ustalenie grubości błony śluzowej w miejscach przeznaczonych do implantacji i wykonanie .akceptacja ryzyka. ograniczony zanik C – resorpcja podstawy D – resorpcja kości podstawy szczęki Optymalne warunki do implantacji: . pozwalająca na optymalne. Według niektórych poglądów substancje te warunkować mają ścisłe połączenie wszczepu z kością. Pozwalają one na uzyskanie pierwotnej stabilności wszczepu natychmiast po jego implantacji i dlatego można je spotkać w wielu systemach implantacyjnych.7) Rozmowa wyjaśniająca. .. ..wykonujemy przy pomocy sondy z krążkiem gumowym lub suwakiem Mainza. zależnie od rodzaju systemu.wystarczający zasób kości. 138. zgoda pacjenta. Wówczas następuje znaczne zwiększenie śródkostnej powierzchni implantu – tzn. . W ostatnich latach wzrosło znaczenie . sztywne jego zakotwiczenie w kości. Istnieją także różnorodne wszczepy tytanowe pokryte mniej lub bardziej porowatą warstwą ceramiczną. posiada makro. 8) Plan leczenia i kosztów.korzystny stan miejscowy. Najczęściej stosowaną i najbardziej skuteczną formę makroretencji stanowią kształty śrubowe i formy gwintowane na zewnętrznej powierzchni wszczepu.dobry stan zdrowia . mapy kostnej ‘’: .dobra higiena jamy ustnej. że procentowy udział powierzchni stykowej kość – implant jest wyższy w porównaniu z innymi powierzchniami. Śruby gładkie nie uniemożliwiają wykręcenia wszczepu z kości po zakończeniu fazy gojenia. 9) Ustalenie terminu zabiegu.zakończony wzrost szczęki.i mikroretencje w rozmaitych wariantach. zwłaszcza preparatami hydroksyapatytowymi. praktyczne przygotowanie do implantacji. RODZAJE POWIERZCHNI IMPLANTU – WADY I ZALETY Powierzchnia śródkostnej części wszczepu. KSZTAŁT WYROSTKA ZĘBODOŁOWEGO I JAKOŚĆ KOŚCI: A – wyrostek zachowany B – umiarkowany. .

napylaną i wytrawioną powierzchnią – pomimo podobnej szorstkości – mają mechanicznie przewagę w stosunku do powierzchni tylko napylanych. W stosunkowo korzystnym podłożu kostnym bezzębnej żuchwy nie można stwierdzić żadnej różnicy w stopniu niezawodności . które są tym ważniejsze. Dążenie do uzyskania powierzchniowej mikroporowatości ma na celu – oprócz modyfikacji makrostruktury wszczepów – powiększenie powierzchni przylegania wszczepu do kości. samogwintujących implantów oraz implantów z napyloną plazmą tytanową i wszczepów niesamogwintujących. 0. Każda z metod ma za zadanie uzyskanie chropowatej powierzchni części śródkostnej wszczepu. Ma to nawet znaczenie marketingowe w argumentowaniu długookresowego powodzenia implantacji i znajduje wyraz w wielorakości dostępnych na rynku modyfikacji struktury powierzchni wszczepów – przy jednocześnie małej liczbie odpowiednich badań naukowych w tym zakresie. W 1976 roku Schroederowi udało się zaobserwować połączenie wewnętrzne kości z implantem na trzonie tytanowym powleczonym preparatem Titan-Plasma-Flame (TPF ).04 mm . że średni poziom porowatości jest optymalny dla kostnego wgajania wszczepu in vivo. kondycjonowania powierzchni wszczepu. im gorsza jest jakość kości. jakie czynniki zostaną wykorzystane do obróbki powierzchni implantu. W aktualnych badaniach wykazano. Grubość warstwy wynosi ok. Dzięki tej powłoce możliwości odkładania kości oraz połączenia się z nią implantu zwiększają się 6-krotnie. że implanty samogwintujące mają znacznie większą powierzchnię przylegania implant – kość na podwójnie wytrawionych wszczepach – w porównaniu z implantami gładkimi. Pozytywny wpływ szorstkiej powierzchni implantu na mechaniczne właściwości powierzchni przylegania kość – implant wyraża się koniecznością użycia większej siły przy usuwaniu wszczepów. Oprócz poprawy jakości reakcji tkankowej można stwierdzić także inne korzyści. Rodzaj i rozmiar powierzchni implantu mają duże znaczenie nie tylko dla stabilizacji pierwotnej.03 – 0.implantów z czystego tytanu.. Zależnie od tego. Należy przy tym rozróżnić metody addycyjne – powlekające i przez to powiększające niektóre części implantu ( np. Dotychczas nie udało się udowodnić wpływu na efekt terapeutyczny tych mikroresztek. tlenek aluminium i fosforan wapnia oraz różne kwasy do tzw. Udowodniono doświadczalnie. nie wiadomo jednak. Przy obciążonych wszczepach w kości szczęki implanty z mieszaną. metoda plazmowego nawarstwiania tytknu ) od metod ablacyjnych. co powoduje 6-krotne powiększenie powierzchni. stosuje się : tytan. gładkich ‘’ . czego skutkiem jest coraz większa podaż rynkowa wszczepów o tej skali porowatości. Można resztki tych substancji znaleźć na powierzchni wszczepu. Wzmaga to stabilność pierwotną w . Praktyka kliniczna jednak nie potwierdza tak jednoznacznie pozytywnych korzyści stosowania wszczepów o szorstkiej powierzchni. ale też dla procesu wgajania i przyszłej stabilizacji wgojonego implantu. pomniejszające niektóre części implantu ( np. stosowanie technik strumieniowo – ściernych przy użyciu różnego rodzaju ścierniw lub wytrawiania kwasem ). w jakim stopniu określona struktura powierzchni implantu ma decydujące znaczenie w jego utrzymaniu.

Zmniejsza też obciążenie pojedynczego osteonu.metody addycyjne – duża chropowatość ~`powłoka z plazmy tytanowej ~`powłoka hydroksyapatytowa Powierzchnie implantu: . a w razie pomyślnego przebiegu powłokę zastępuje całkowicie nowo utworzona kość. argonu.okresie wgajania. ca.tylko wytrawianie kwasem. jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia pewnych powikłań śródoperacyjnych lub pozabiegowych.Otaczanie implantu naturalnymi polimerowymi membranami odtwarzające włókna ozębnej. . Modyfikacje powierzchni: . Implanty powlekane elektrolitycznie hydroksyapatytem miały powierzchnię podobną do powierzchni plazmy tytanowej i do powierzchni uzyskanej przez plazmowe pokrycie implantu hydroksyapatytem. Powiększenie powierzchni prowadzi do korzystniejszego rozkładu sił żucia w kości. a więc stabilizacja wtórna. a także tzw. im. . POWIKŁANIA W CZASIE ZABIEGU IMPLANTACJI. których powierzchnia jest powleczona materiałem aktywnym biologicznie. Poprawia się również istotnie ważna w okresie obciążenia wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie połączenia implantu z kością.piaskowanie i wytrawianie kwasem. potasu polepsza właściwości osteointegracyjne. takie jak np.opracowane mechanicznie – niska chropowatość. Produkuje się także implanty. Modyfikacje powierzchni implantu: . 139.metody ablacyjne: ~`powierzchnia wytrawiona ~` powierzchnia wytrawiona anodowo ~`poddana obróbce strumieniowo – ściernej ~`łączenie różnych technik .piaskowanie tlenkiem tytanu. implanty PEDRAZZINIEGO ( zostały powleczone ceramiką hydroksyapatytową albo fosforanem wapniowym ). m. Po wszczepieniu następuje resorpcja powłoki. Nowoczesna implantologia daje prawie 90% gwarancji pozytywnego wyniku zabiegu implantacji. Dzięki tej jakościowej i ilościowej zmianie powierzchni stało się realne wprowadzenie implantów delikatniejszych niż dotychczasowe. Tak powiększona powierzchnia implantu ma znacznie większy kontakt z kością. można osiągnąć wymaganą szorstką powierzchnię.plazma tytanowa. . . Microvent. . mechanicznymi ( piaskowanie ). chemicznymi ( wytrawianie kwasem ) lub elektromechanicznymi. Także innymi sposobami.Dodatek fluoru. O . Maszynowo obrabiane implanty mają najbardziej gładką powierzchnię.

mogą w podobnej formie pojawić się po każdym zabiegu chirurgicznym. Powikłania ogólne mogą polegać na nagłym zaostrzeniu już istniejących schorzeń ogólnych lub miejscowych. Do miejscowych powikłań zalicza się także: 1) Uszkodzenie tkanek miękkich Najczęściej występujące powikłania śródoperacyjne. Stosowanie ostrych respatorów oraz preparowanie warstw podokostnowych – połączone z przecięciem bliznowatych zrostów – pozwala uniknąć rozerwania tkanek podczas tworzenia płata. na rozerwaniu podczas tworzenia płata oraz na krwawieniu podczas i po zabiegu. Wśród najczęściej spotykanych jatrogennych zmian krzepnięcia krwi na szczególną uwagę zasługuje wstrzymanie podawania Marcumaru ( lek przeciwzakrzepowy ). Z tego względu każde krwawienie – pojawiające się zarówno w obszarze zębów przednich. należy rozchylić brzegi ran za pomocą nici i nie używać zbyt dużej siły podczas trzymania haków operacyjnych. Aby uniknąć tego rodzaju komplikacji. chociaż częściej obserwuje się występowanie krwawień lub większych krwiaków. może dojść do uszkodzenia tętnicy podjęzykowej i przez to do zagrażającego życiu krwawienia z dna jamy ustnej i blokady dróg oddechowych. W związku z tym należy unikać dodatkowego podawania salicylanów przed zabiegiem. 100-500 mg kwasu acetylosalicylowego ( aspiryna ) – co powoduje. Świadomość i wiedza na temat możliwych powikłań jest konieczna dla zachowania stosownego postępowania zapobiegawczego. miękkich. jak późniejsze krwawienia czy miejscowe infekcje. gdyż w tego rodzaju tkance miękkiej nie ma kompresji naczyń krwionośnych. Należy odróżnić powikłania śródoperacyjne ( pojawiające się podczas zabiegu implantacji lub bezpośrednio po nim ) od powikłań późniejszych. Powikłania miejscowe. dotyczące tk. ale nie są one niczym nadzwyczajnym – pomijając możliwość zaburzeń poziomu cukru we krwi. Jedynie w przypadku głębokiego preparowania podjęzykowego lub perforacji kości – podczas preparowania łoża wszczepu. ustnej może dojść do niekontrolowanego rozrostu krwiaka. że czas krzepnięcia krwi wraca do normy dopiero po 4-7 dniach od zakończenia ich zażywania. W obszarze dna j. w . Późniejsze krwawienia są zwykle nieznaczne i łatwo można je zahamować za pomocą elektrokaustyki. Aby uniknąć nadmiernego urazu tk. gdyż nie można oczekiwać jego spontanicznego zatrzymania. a powiększający się krwiak może utrudniać oddychanie. W takich przypadkach zaleca się wykonanie szybkiej analizy krzepnięcia krwi ( Quick. PTT. polegają na ich zmiażdżeniu wskutek niewłaściwego preparowania. o tyle wszczepienie masy płytkowej nie wymaga żadnych modyfikacji. a przeciwnie: krwawienie może się nasilać. Wielu starszych pacjentów ma zalecone profilaktyczne zażywanie przez dłuższy czas preparatów zawierających ok. które mogą wystąpić wskutek zmiany diety.ewentualnych niepowodzeniach należy powiadomić pacjenta już na etapie omawiania przebiegu terapii. jak i bocznych – należy uznać za niebezpieczne. PTZ ) z oznaczeniem ilości trombocytów. miękkich. O ile przy podawaniu Marcumaru zaleca się na ogół wstrzymanie lub zwiększenie INR. należy zatem.

Wówczas ekstyrpacja miazgi z wypełnieniem korzeni i ewentualną dodatkową resekcją szczytów korzeni. w wąskich lukach międzyzębowych lub w miejscu. u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi. w zębach sąsiednich mogą pojawić się przejściowe bóle. wierzchołka drugiego przedtrzonowa lub kła. Dlatego należy kontrolować czy nie powstają stany zapalne wokół wszczepów. co klinicznie objawia się . W rozmowie z pacjentami. Gdy wrażliwość się utrzymuje. zwykle przeszkadzającą długą koronę kła. obrzęków i wylewów podskórnych oraz o przedłużonym czasie gojenia się miejsca operacyjnego i o – rozłożonym w czasie – procesie resorpcji krwiaka. mentalis. a tym samym utrudnia proces osteointegracji. Poważną komplikację stanowi. W szczególnych przypadkach krwiaki te mogą się nawet uwidocznić na klatce piersiowej. często wygiętego w kierunku dystalnym. także w wyniku rozprężającego działania nadmiernie obciążonych wszczepów o kształcie stożkowym. przede wszystkim w obszarze kłów. Poza tymi śródoperacyjnymi. Może to doprowadzić do uszkodzenia. czy nie nastąpił nawrót choroby nowotworowej. Należy uprzedzić pacjenta o uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych. Jeżeli odległość jest bardzo mała. Kierunek wiercenia – szczególnie w przypadku implantacji w obszarze pierwszego zęba przedtrzonowego – jest częściowo wymuszony przez warunki techniczne. a częściowo przez podświadome dążenie do ochrony n. a także z pacjentami starszymi – cierpiącymi na miażdżycę naczyń krwionośnych. często nierozpoznawalnymi przyczynami nieudanej implantacji. alveolaris interior w jego zmiennym przebiegu. jak i wszczep. Złamanie żuchwy występuje w przypadkach znacznego stopnia jej atrofii. tzn. okołowszczepowe zapalenie kości i szpiku. rozważyć odstawienie tych leków co najmniej 6 dni przed zabiegiem. Również podczas próby zastąpienia jednego zęba trzonowego dwoma wszczepami może dojść do uszkodzenia dystalnych zębów trzonowych. 2) Uszkodzenia kości Polegają przede wszystkim na śródoperacyjnym przegrzaniu kości okołowszczepowej lub na jej infekcji. istnieje niebezpieczeństwo złamania kości – wskutek chronicznego zapalenia struktur kostnych. występujące bardzo rzadko. 3) Uszkodzenia zębów Do uszkodzenia zębów dochodzi przede wszystkim. gdzie znajduje się dystalny ząb w żuchwie. a także o możliwości wystąpienia krwiaków. które po kilku dniach ustępują. 4) Uszkodzenia nerwów Poważnym powikłaniem zabiegów implantacyjnych jest uszkodzenie n.porozumieniu z lekarzem internistą. należy odczekać kilka dni i kontrolować stan zębów. Hamuje to zdolność regeneracji kości. natomiast u pacjentów leczonych onkologicznie i poddawanych naświetleniom należy okresowo sprawdzać. może pomóc zachować ząb. należy poruszyć problem powstawania ewentualnych krwiaków w policzkach oraz w okolicach brody i szyi.

preparowanie odbywa się za pomocą turbiny z dmuchawką.0 mm. n. Rzadko dochodzi do uszkodzenia n. Należy unikać wprowadzania wszczepów zbyt blisko nerwów. jak na przykład w przypadku przeprowadzania transpozycji nerwów. infraorbitalis oraz bolesne parestezję. upośledzeniem wrażliwości n.in. m. w niektórych przypadkach. in. Przy stosowaniu wąskich implantów żyletkowych obserwowano wtórne obniżenie ich położenia w kości pod wpływem nadmiernych sił żucia. manifestujące się m. które wprawdzie mogą nie wystąpić. Znacznie częstsze i nie zawsze możliwe do uniknięcia. są powikłania związane z tymczasowymi lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi po wykonaniu zabiegów bezpośrednio na nerwach. co może wystąpić również w zakresie tolerancji konwencjonalnych metod oceny. lingualis . Nie ma jednak dotąd udokumentowanych danych naukowych. 4) Inne powikłania. Do rzadkich. co powodowało wtórną kompresję nerwów. ale typowych powikłań – występujących w obszarze przednich zębów szczęki – należą lokalne perforacje dna nosa. Jeżeli rtg wskazuje na przecięcie nerwu. . zarówno między otworami bródkowymi. także z wykonaniem tomografii . zatoki szczękowej.m. in. Natomiast doświadczenie kliniczne uczy.rozedmy pojawiają się bardzo rzadko i tylko w specyficznych sytuacjach. Dekompresja nerwów poprzez zmniejszenie głębokości wprowadzenia wszczepu może. Wśród przyczyn zaburzeń w funkcjonowaniu nerwów można wymienić wiele różnorodnych mechanizmów. co do częstotliwości występowania uszkodzeń nerwów w wyniku wszczepienia implantów śródkostnych. infraorbitalis w szczęce. jak i ponad kanałem żuchwowym – w obszarze zębów bocznych. Oprócz bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych w czasie zabiegu możliwe są również krwawienia i obrzęki pozabiegowe oraz zaburzenia wrażliwości powstające w wyniku ucisku nerwów przez wszczep. klinicznie nie stanowią istotnego problemu. Niebezpieczeństwo ewentualnego uszkodzenia n. mentalis.w przednim odcinku żuchwy może nastąpić powikłanie w postaci infekcji w okolicy podbródka. Po wykonaniu augmentacji dna zatoki szczękowej mogą wystąpić ( przejściowo) zaburzenia wrażliwości n. Należy dążyć do zachowania odległości w granicach 1-2 mm. Maksymalna niedokładność tych systemów wynosi ponad 1. najwłaściwszą decyzją jest usunięcie wszczepu. okazać się skuteczną eliminacją powikłań wynikłych z ucisku. incisvus lub nawet n. zwłaszcza w pierwszych kilku dniach po operacji. alveolaris interior nie stwarza automatycznego wymagania do wykonania tomografii i przeprowadzenia implantacji sterowanej komputerowo. Wymaga to wykręcenia wszczepu. . lub znacznie je ograniczyć stosując właściwą diagnostykę przedzabiegową i dokładnie realizując obowiązujące w tej metodzie leczenia zasady postępowania terapeutycznego. palatinus. a nieznaczne uszkodzenia n. Natomiast wskazanie do mikrochirurgicznej rekonstrukcji nerwu należy uzależnić od warunków indywidualnych – po dokładnej diagnostyce. ale należy o nich poinformować pacjenta na etapie ustalania planu leczenia. że tego rodzaju powikłań można uniknąć. które w późniejszym okresie – kilka miesięcy po . bolesnością podczas obciążania. gdy w strefie tkanek miękkich.

do stosunkowo częstych powikłań w bocznych odcinkach szczęki zalicza się perforację w kierunku zatoki szczękowej. której może towarzyszyć przewlekły stan zapalny zatoki. Implantacja może wtedy nie dojść do skutku. a także złą jakością kości. to należy przerwać implantację. Gdy nastąpi przebicie do fossa sublingualis. ale jeszcze poniżej błony śluzowej zatoki szczękowej. Trzeba zdeponować nadłamany fragment. zwłaszcza w przypadkach wprowadzania wszczepów w odcinkach dystalnych wraz z jednoczesną regeneracją kości.odsłonięcie części trzonu implantu. że wniknął on do zatoki szczękowej. W systemie gojenia zamkniętego jest możliwa stabilizacja wtórna z dłużej trwającym wgajaniem bez obciążenia. a w razie potrzeby zespolić go.połknięciu lub wchłonięciu do przewodów oddechowych drobnych instrumentów należy zapobiegać przez przywiązanie ich nićmi. Przy wystąpieniu szpar można zastosować technikę z błoną. to z reguły dochodzi do resitutio ad integruj. należy zrezygnować z wprowadzenia implantu w tym miejscu. będących skutkiem poimplantacyjnego przewlekłego zapalenia kości. Należy jednak starać się ją zlikwidować – z wykorzystaniem dostępnych wiór kości. Gdy dopiero po wprowadzeniu stwierdza się. że została naruszona istota zbita.brak stabilizacji pierwotnej może być spowodowany wadliwym wypreparowaniem łoża implantu. który kostnieje. bądź też zaklinować granulatem hydroksyapatytowym. dlatego profilaktycznie. W trakcie podnoszenia dna zatoki szczękowej nie zawsze jednak da się uniknąć perforacji śluzówki. w razie odsłonięcia części wszczepu lub przebicia przedsionkowej blaszki kostnej można rozważyć pokrycie błoną lub wprowadzenie krótszego wszczepu. Po pół roku można na nowo wykonać wszczep. . powstaje krwiak. .krwawienie lub infekcyjne stany zapalne są miejscowymi powikłaniami występującymi rzadko. przed takim zabiegiem. . . Jeżeli uda się szczelnie zszyć ranę. Właśnie implanty stykające się z dnem zatoki szczękowej mają dzięki podparciu osiągniętemu przez dwie blaszki kości zbitej raczej większe możliwości przetrwania niż implanty inaczej umiejscowione. Przede wszystkim ważne jest osiągnięcie pierwotnej stabilizacji implantu. zaleca się przeciwzapalne krople do nosa oraz terapię antybiotykową. Podczas preparowania łoża wszczepu czuje się często. W najlepszym razie nad implantem.implantacji – powodują tworzenie się przetok. . Zdarzają się jednak. . Jeżeli dojdzie do częściowego złamania kości szczęki. wszczep pierwotnie stabilny nie ma gorszego rokowania niż wszczep nie powodujący perforacji. Ruchomy wszczep należy bądź usunąć i zastąpić większym lub nagwintowanym. perforacje i częściowe złamanie szczęki. Sama perforacja bez przebicia błony śluzowej właściwie nie stanowi zagrożenia.

.

.

.

.

.

Rózga Patrycja Eksztein Alicja Zawiślak Asia Stachowiak – Ruda Agata Klusik Przemek Mucha Justyna Bieńkowska Magda Sobkowicz Justyna Wojtaś Agnieszka Winiarek .WIELKIE DZIĘKI: Asia Wojciechowska Ania Zagajewska Aga Kaźmierczak Asia Znamiec Asia Racławska Paweł Mazurkiewicz Magda Mądry Asia Wętły Asia Marszałek Sylwia Gauza Beata Drobińska Marta Wołowiec Karolina Królak Kasia Brykczyńska Agata Waniowska Michał Kuwik Dominika Hernik Dominika Ekiert Ania Stogiera Gosia Szpila Natala Brocka Magda Irzykowska .