Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

.........................................................................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.....................348 WIDOK PRZEDMIAR .......................343 17............................................................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU .....................................................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ............328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT .........316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .......................................................................................................................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ................................................................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ............327 WARIANTY OBMIARÓW ............316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ............................................................................329 Klucze wykonawcze.......................................................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ....................................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW.................316 USUWANIE NARZUTU ...............319 Dodawanie nowych wariantów........................346 WIDOK KOSZTORYS .....333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ....................................................................................................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU ...............................326 WARIANTY DZIAŁÓW ..........322 Warianty robocizny..................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ..................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS..............................................318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15.......................332 Okresy rozliczeniowe ........................................353 10 NORMA PRO ..330 Klucze planów działów ..................... WIDOKI............................342 Obmiary równe wykonanym robotom ....................................................................................................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .......................................326 WARIANTY POZYCJI ...............................................328 Klucze lokalizacji.....................334 Chronologia wykonanych robót. POZYCJI..........................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU .........327 16...................................................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych ...................................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ..315 ZAZNACZANIE NARZUTU ...........................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ............................................................................................................................................................................................... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU .................................................................................................................................................. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT...................................................................... WARIANTY ..................................

.......................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ...................................................................................372 Zestawienie sprzętu działami .............................................................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ................385 USTAWIENIA DRUKARKI................ WYDRUK KOSZTORYSU ................................................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH .....................................................................................................................386 Styl wydruku................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ................................... ZESTAWIENIA .....................................................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ..354 WIDOK SKRÓCONY ...............356 Widok Wykonane roboty ................................................................................................................. w których został użyty dany wariant ................ KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE........................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli........361 Oznaczenie wariantów...........................................................381 Wybór pozycji z cennika ..................................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm.............................................363 Łączenie wariantów .....................................................................................................................................360 Aktywacja wariantów....................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI.....371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych .................................356 Widok Rachunek ilościowy .........................................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ...371 Zestawienie robocizny działami.........................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ................................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ............................................387 Tworzenie nowego stylu......365 Szczegółowe zestawienie materiałów..............377 STATYSTYKA ............369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych.....................................................362 Lista elementów................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ................................363 18.............................................................383 20.............................................................393 Program do kosztorysowania 11 ...........................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ........................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ..........................................368 Materiały inwestora.............................................392 Wyróżnianie wierszy ...............................................................................................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ......................................................................................................................................................................................................................................................................388 ZESTAWY WYDRUKÓW ....................................................................................................................................................389 FORMATOWANIE TABEL ..386 OPCJE WYDRUKU .............378 19.......................369 Zestawienie materiałów działami ....................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ...................................................

............................................411 Opcje drukowania słowników .........................................................................................................396 Układ strony..........................................................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ...............................429 Zdefiniowane stałe .......417 Opcje drukowania statystyki ..........................415 Opcje drukowania zestawienia cen...........................................................424 21.............429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie .............396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ......428 PARAMETRY KOSZTORYSU......................................................................430 Klucze wykonawcze.......................................................................................429 Okresy rozrachunkowe ............................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW .......................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ......................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ...............................................Wyróżnianie kolumn ........................................430 Klucze lokalizacji..........414 Opcje drukowania zestawienia RMS ............................................... OPERACJE NA KOSZTORYSIE.428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ........................................................418 Opcje drukowania zestawienia działów..............................................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych.428 NARZUTY NA KOSZTORYS ...........................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ............................................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ...........................................................................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego .418 Opcje drukowania podsumowania...................................................................................405 Opcje drukowania kosztorysu .................................................................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ...................................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego..........430 12 NORMA PRO .......................429 Grupy wariantów .............417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych..........................................................................................................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ................................................................................................................................396 Dodatkowe opcje wydruków .....410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ............409 Opcje drukowania książki przedmiarów ...............................................................................................................................................................................................................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ................................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji .....................................412 Opcje drukowania cenników........................410 Opcje drukowania harmonogramowania .....................................

............... Ocena................. WINBUD 3.. Odbiór.................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ........................................454 NARZĘDZIA .........467 SKOROWIDZ ............. IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA....... 23.......................................451 Eksport w formacie ATH................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE........................2..................................................................................459 KLAWISZE SKRÓTÓW...............................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna........................................................................................440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ...........................................................455 SPIS PRZYCISKÓW ..................Plan działów .....434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW .................................................................................................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ..........................452 WYGLĄD EKRANU ................................................. FORTE ................................... LEONARDO..... Wykonawca .............................................................................. RODOS.............................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ............................................................................................................... PENTA...................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ...........................................................438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian................................453 PARAMETRY KOLUMN ....................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ..................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ..............................................................................................................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ...................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .................................451 Eksport do programów Obmiar............ SEKO..........448 Eksport w formacie tekstowym.. 25....453 KOLORY EKRANU .440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO.................... 24...............445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH...452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ....432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ..........................451 22........................................................448 Eksport do programu Planista i Get Manager ........................................................................................470 Program do kosztorysowania 13 ..............................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE .....................................................................451 Zapis kosztorysu w formacie XML......................................

że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro.. uproszczonych i innych pozycji scalonych. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach.WSTĘP Cieszymy się. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). Widząc. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. KSNR. wysoką funkcjonalność. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. ziemnych. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. PKZ itp. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. KNR. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. czyli wtedy. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. drogowych. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. instalacyjnych.

Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. a które wycofać. co było usuwane. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. co dodawane. szczególnie dla inspektorów nadzoru. scalone i obiekty. MSWiA. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. jest rejestracja zmian w kosztorysie. tworzonymi przez użytkownika. Bistypu. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. a inne odrzucone. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie.. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. odrzucić w całości lub wybrać. które zaakceptować. jakie dane zostały usunięte. Bardzo przydatnym mechanizmem. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. a co modyfikowane. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. W kosztorysie różnicowym widać. Użytkownik może również tworzyć nowe.objąć kontrolą proces ich powstawania.intercenbud. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. Orgbud-Serwisu.com. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS.pl). Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. jak również z cennikami asortymentów robót. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. jednostki miar. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. przenoszenie i edycję danych.

funkcje. jako narzuty lub pozycje. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. wyrażenia matematyczne. dostawcy czy województwa. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. obejmującą terytorium całej Polski. dział lub pozycję. Mogą to być szkice. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. jak również wstawiane tradycyjnie. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. do których można wstawiać stałe. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. grupy materiałów i sprzętu. W każdym dziale i poddziale. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet.000 towarów (stan na grudzień 2002). przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. projekty. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. jak również w całym kosztorysie. indeksu. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. np. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. ArCon czy AllPlan. plany. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. komentarze. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. indywidualnie na działy i poddziały. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD.

rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Kopiowanie i przenoszenie działów. Winbud. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. takich jak Microsoft Project. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Zuzia. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . kluczy lokalizacji. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Forte. Leonardo i Skobud. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Seko. pozycji. Planista i Get Manager. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Project+.miarów. Rodos. Koma. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. między którymi można przenosić informacje. Planista czy Power Project. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu.

takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. nakładów. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. SAP. np. Software AG czy SAP. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. Oracle. takich jak Microsoft. Oracle. robocizny i sprzętu. np.rującego Fortuna. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. obmiarów i robót. Wordzie czy Internet Explorerze. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. rusztowań. kosztów materiałów. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. Excelu. SUN. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. wariantów. zestawienia wartości materiałów. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. kluczy wykonawczych. podstaw. IBM. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. cen. IBM DB2. programu Ocena. wartości obmiarów. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. np. opisów i znaczników pozycji. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. kosztów montażu sprzętu. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen.

Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.com.o. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang.intercenbud.pl http://www. drag&drop). Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. PKZ. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych.athenasoft. zamykanie okien.o 03-197 Warszawa. AL. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. i inne z opisami. KNP. KNNR.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. ATHENASOFT Sp.com. zaznaczanie opcji. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. ul. katalogi z serii AT. +48 22 614 34 22. Leszczynowa 7 Tel.com.pl Program do kosztorysowania 19 . 601 613-717. z . wybieranie z listy. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym.

Plik zawierający tę bazę.).: Fundamenty. to Kartoteki. nazwę pliku. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. Montaż przewodu odgromowego poziomego. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. serwerze oraz innych komputerach w sieci.welonem z włókna szklanego. Baza ta ma nazwę ListaBaz. zwierająca cennik RMS i cennik robót. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. Posadzki z deszczułek dębowych.mdb. Owinięcie izolacji rurociągów . sprzętu i robocizny. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. kartotekę jednostek miar.). Okładziny i oblicowania. Stan wykończeniowy zewnętrzny.) cen asortymentów robót (np. 20 NORMA PRO . cen elementów i stanów obiektów (np. III wykonywane ręcznie na sufitach.mdb. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. itd. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. Tynki zwykłe kat. • Cennik RMS. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. Stan surowy. itd. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie .1. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. itd.mdb. • Baza.mdb. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar.

w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. inaczej nazywanych pozycjami składowymi.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. budynek mieszkalno .cen obiektów (np. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. Warianty łączone są w grupy wariantów. wraz z ich kodami ETO. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. • Pozycja szczegółowa. • Pozycja uproszczona. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Program do kosztorysowania 21 . Pozycją scaloną jest także obiekt (np. uproszczone i inne pozycje scalone. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. to pozycja zawierająca tylko opis robót. Kartoteka jednostek miar. Tablica przeliczników jednostek miar. Cechą pozycji scalonej jest to. nazwami i jednostkami miar. dla których określone są normy i ceny. Kartoteka RMS. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. obmiar i cenę jdnostkową. itd.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. • Pozycja scalona. zawierająca listę elementów RMS. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców.

Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys.• Kosztorys różnicowy. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. który można wstawić jako pozycję do cennika. Obiektem jest również obiekt budowlany. które nazywane są kosztorysami składowymi. 22 NORMA PRO . to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. składa się z innych kosztorysów. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. jego gałęziami są działy. • Drzewo kosztorysu. Jeśli kosztorys zawiera działy. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys.

♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym.2. gdzie D: oznacza napęd CD. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. Niestety. które się ukaże.exe. zwłaszcza do celów zarobkowych. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione.0/2000. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. Program. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). tak jak książka. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. D:\Start. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. w pole Otwórz wpisać np. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. który poprowadzi nas przez proces instalacji. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). którzy muszą być dobrze wynagradzani.

Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. „klucz hardware'owy”. a pomimo to pojawia się taki komunikat. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. tzw. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). 24 NORMA PRO . Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia.

♦ Menu Bazy cenowe. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. 1. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. importować lub skopiować bazę cenową. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. Rys. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . utworzyć nowy cennik. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. dodać. Ekran główny Normy Pro.3. dodać.

w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). wyświetlić i edytować kartotekę RMS. ♦ Przycisk Pomoc.nego cennika. ♦ Menu Narzędzia. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. ♦ Menu Pomoc. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. 26 NORMA PRO . jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. ♦ Menu Kartoteki. ♦ Przycisk Katalogi norm. pozycję lub obiekt. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. katalogów norm lub kosztorysu. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Menu Okno. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. Pozostałe przyciski staną się dostępne. ♦ Menu Opcje.

00) lub też mogą być oddzielone kropką. 13456234. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. ‘Ścieżki programu’. 13. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . Może to być kropka lub przecinek. Rys. miejsce przechowywania danych. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. ‘Kursy walut’. Karta parametrów ogólnych programu. takie jak separatory. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. 2. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. 2). ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. 13 456 234. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’.456.00). Oczywiście. ‘Szukanie cen’. mogą być oddzielone spacją. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry.234. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. ‘Szukanie cen’. sposób tworzenia kopii awaryjnych.00). gdy zaznaczymy opcję kropka (np.

Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. Jeśli chcemy. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. Jeśli liczba wersji jest np. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. równa 3. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . ♦ Ci z Państwa. wypełniamy pole W katalogu:. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). 28 NORMA PRO . ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu.BAK. Oznacza to. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. przechowywane są trzy ostatnie wersje.AWA. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . ♦ Gdy zdecydujemy. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. w którym znajdował się oryginalny kosztorys.BAK.ratorem dziesiętnym będzie kropka.

lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.2 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.15 0.25 0. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1. jeśli chcemy.05 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.15 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero. 3): Program do kosztorysowania 29 .0501 0. 0.3 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. Opcję tę zaznaczamy.0501 0.25 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.05 0.1 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą). Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.1 0. 2. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.

Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. Ścieżki dostępu do katalogów norm. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. w którym zainstalowany został program Norma Pro. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami.Rys. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. Na rys. 30 NORMA PRO . Rys. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. 4. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. w którym znajdują się normy. Karta. folder Norma PRO\KAT). Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. 3. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu.

które można wstawiać do kosztorysów. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. Obiekty. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Jeśli nie znamy tej ścieżki. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. Program do kosztorysowania 31 . w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 5). przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. 6) definiujemy używane waluty. jak również wtedy. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu.ini). Rys. 5. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w którym zainstalowany został program Norma Pro. w którym znajdują się obiekty. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. praca z programem nie będzie możliwa.

zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty.Rys. "zł". W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. np. Dodawanie nowej waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. “€” itp. 6. 7. pojawiające się w okienku takim. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. (aby uzyskać symbol ”€”. należy na- 32 NORMA PRO . W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. jak na rys. “$”. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. Rys. Karta ‘Kursy walut’. 7. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli.

a w szczególności jej kurs. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. sprzętu i robocizny. 8. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. 6).cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). Program do kosztorysowania 33 . 8). Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. zaznaczając odpowiednie opcje. Rys. Karta ’Szukanie cen’. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. Aby zmienić dane waluty. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. 7). przeszukiwane są wszystkie. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników.

Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. w plikach o rozszerzeniu . Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. dla których zostały wcześniej dobierane. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. 9). ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. bez pytania użytkownika. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. ♦ Baza „ListaBaz. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. w którym zainstalowana jest Norma Pro. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. Opcja ta powinna być włączona. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki.mdb”. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. zawierająca kartotekę RMS.mdb. zostaną pobrane automatycznie.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). podczas wstawiania nowej pozycji. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO .mdb”. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. z indeksami KMB. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe.

10. Rys.mdb”. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS.mdb. Konfigurowanie baz danych NormyPro..mdb”. Rys. jednostek miar i dostawców. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. trzeba Normie Pro podać ich położenie. czyli do pliku Kartoteki. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS.cenniki. j.m. czyli pliku „ListaBaz. w którym znajdują się podstawowe bazy.mdb”.mdb” (rys. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. Wybór katalogu. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. Program do kosztorysowania 35 . 9. 10). klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki.

36 NORMA PRO . Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. ułatwiając nam wybór. Rys.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. 12) możemy wybrać jednostki miar. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych.dat dostarczanego na płycie CD. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. on line. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. 11).dat z danymi Intercenbudu. BAZY CENOWE I CENNIKI. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. 11. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. Wybór lokalizacji pliku Icb.♦ W dolnej części okna z rys. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń.

w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. których aktualnie używamy.Rys. Program do kosztorysowania 37 . Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. odpowiednie ikony staną się aktywne. 12. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. dla nowszych – EURO. Rys. 13. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD.

godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. 4. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). 8. Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. zamykamy kosztorys. WARIANTY). jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. DZIAŁY KOSZTORYSU. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. 5. 3.Schemat tworzenia kosztorysu 1. 2. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Określamy narzuty na materiały. 7. 9. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. 6. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. ELEMENTY RMS. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). 38 NORMA PRO . BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE).

Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu.4. Rys. tabeli i pozycji. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. do 10 poziomów zagłębienia. rozdziału. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. 14. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. Program do kosztorysowania 39 . na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. lecz zawierają nieco inną informację. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. katalogów własnych. Po ukazaniu się okna (rys. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. W lewej wyświetlane jest drzewo.

• W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. podkatalogi i pozycje. katalogi i podkatalogi – ikoną . Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. i – w przypadku cenników – cena. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y.Podświetlenie grupy. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. rozdziałów. Oznaczenie grup. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. 40 NORMA PRO . zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . a dla pozycji – jej opis. można rozwinąć gałąź drzewa. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. składającym się z obiektów podrzędnych. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. jednostka miary. katalogi. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Grupy . tabel i pozycji. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. oznacza. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem.

rozdziału lub tabeli. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca.. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. bazy cenowej. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników.. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa.• Przyciskiem Szukaj w. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. Program do kosztorysowania 41 . od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. na którym aktualnie się znajdujemy. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. cennika). Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego.

42 NORMA PRO . • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. Wciśnięcie przycisku powoduje. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale).• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju.

• Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. opisem i. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. Program do kosztorysowania 43 . które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary.

Rozwinięte drzewo katalogów norm. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. które są w danym momencie możliwe do wykonania. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. Program wie. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. gdy znajdujemy się w podkatalogu. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw.Rys. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. 44 NORMA PRO . czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. może utworzyć grupę katalogów własnych. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. wydawnictwo). rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. 15.

grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. Aby wstawić katalog. trzeba podświetlić grupę. to znaczy tylko wtedy. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. a . nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. Tworzenie nowych katalogów. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. 16) i kliknięciu na OK. Program do kosztorysowania 45 . do której ma należeć. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”.

Rys.Wprowadzanie danych nowego katalogu. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. 17). Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Podobnie wstawiane są podkatalogi. Wstawianie nowego podkatalogu. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. można przejść do jego edycji. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. W tryb edycji . oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. 16. Rys. 46 NORMA PRO . Jeśli został zabezpieczony hasłem. 17.

Okno edycji opisu katalogu. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . 18. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. Aby kopiowanie doszło do skutku. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. jego numer lub nazwa wydawcy. Rys. Program do kosztorysowania 47 .

zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. lub sprzęt. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. 48 NORMA PRO . 20. W oknie edycji nakładu (rys. Rys. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. 20) wybieramy typ nakładu. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło.Rys. Okno edycji nakładu w katalogach. Klikając na przyciskach . W wyświetlonym oknie (rys. aby zmienić lub usunąć hasło. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. 19. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. . materiały zobaczymy wszystkie nakłady. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. aby zablokować lub odblokować edycję. wyświetlimy robociznę.

ponownie klikamy na przyci. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. Dodawanie. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. w oknie z rys. 23). 22. jeśli klikniemy na . Program do kosztorysowania 49 . Rys. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. jak pokazano na rys. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. przycisku Wypełniamy opis. jeśli domyślne nie są właściwe. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. 21. 22. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła.Rys.

24). Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. do której już zostały przyporządkowane nakłady. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). Usuń i Zmień do dodawania. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. należy zaznaczyć daną pozycję. . zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy.Rys. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. Aby to zrobić. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. 23. w którym deklarujemy sposób. Jeśli 50 NORMA PRO . program wyprowadzi nowe okno. który może istnieć w pozycji lub nie. Rys. 24.

że nakłady należące do ‘starej’ grupy. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. . Okno. zostaną przedstawione w postaci drzewa. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). Rys. będą teraz należały do nowej. co oznacza. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . 25. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . w którym określamy sposób traktowania nakładów. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana.

Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. Dodawanie. który wstawiamy. W oknie. 52 NORMA PRO .Rys. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . który znajduje się w liście danego katalogu. Aby dodać nakład do pozycji. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. a następnie kliknąć na przycisku . następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. należy ją podświetlić. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). które się ukaże (podobnym do tego z rys. 26. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys.

27. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. Program do kosztorysowania 53 . 26) zaznaczymy jakiś nakład.Rys. Ekran edycji danych nakładu. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. 28). Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. a w pozycji tej występują warianty. 28. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. Rys.

Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . 54 NORMA PRO .Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. wybrana grupa. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. Rys. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. 14). Przenoszenie grup. którego nie mamy w drzewie. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. katalog. za którym ma być umieszczony (rys. 29. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. 29. w folderze katalogów znajduje się katalog. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów.

31. elementów obiektów oraz obiektów (rys. Rys. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. robót. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. Program do kosztorysowania 55 . Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. Oczywiście. 30. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. do których należą pozycje lub podkatalogi. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. 30). Okno cenników pozycji i obiektów. z tym że tam struktura cennika jest płaska. asortymentów robót.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. Rys. niż ta. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. która jest aktualnie wyświetlona. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena.

33. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. Aby wstawić katalog. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . Rys. Rys. trzeba podświetlić grupę. do której ma należeć. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. 33). 32. 56 NORMA PRO . a następnie okno danych katalogu (rys. Pozycje z wariantami.W prawej części okna. które występują w kilku wariantach. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Pojawi się okno danych wydawnictwa. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Mają one taką samą podstawę. 32).

78). na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. BAZY CENOWE I CENNIKI. W oknie. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . 35. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Rys. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Wydawnictwa i katalogi. które związane są z tym wydawnictwem. 34. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. które się pokaże (rys.

wystarczy kliknąć na przycisku . Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. zaznaczymy miejsce. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. Rys. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. ). 36. Aby dodać pozycję. Okno wprowadzania danych pozycji. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. 36). 79).Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu.

przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. zaznaczamy . które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. którym uruchomiliśmy szukanie. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. 37. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy.. Przeszukiwane są tylko te katalogi.. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. 37). które wyświetlane są w drzewie katalogów. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. Program do kosztorysowania 59 . Rys. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. opcję KNR lub Ceny.

38). Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. 38. Rys. (Wybór pozycji).Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. 60 NORMA PRO . Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów.

jak na przykład roboty murowe. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. 39). (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Rys. instalatorskie. w którym znajdziemy różnego typu roboty. Menu podręczne dla pozycji katalogu. drogi itd. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. instalacje wodne. zawierającego aktualnie dostępne polecenia.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. takie jak pokrycia dachowe. place. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. ulice. Jeśli program wykryje. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. ściany. Program do kosztorysowania 61 . stropy. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. 39. ogrodzenia. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. itd (u nas pozycje uproszczone). tynkarskie i sztukatorskie. blacharskie.

Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. 41. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Schemat katalogów DBD. 62 NORMA PRO . 41. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. Rys. 40. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie.

42. oraz przycisk Bauteile. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Przyciskiem kosztorysu. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . Rys. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 .Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Okno katalogu STLB-Bau. 42.

należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. Aby otworzyć kartotekę. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. dołączonych do programu. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. dodajemy. Kartoteka jednostek miar. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. Przycisk wartości listy. usuwamy lub modyfikujemy jed. a co za tym idzie cenników. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. 43. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. 43. . po czym pokaże się okienko takie jak na rys.5.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. Rys. 64 NORMA PRO . Przyciskami .

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). w którym można dodawać. usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). aby wyświetlić następny. 74 NORMA PRO . ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie.♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik.

Program do kosztorysowania 75 . katalogów i pozycji). podrozdział Przenoszenie grup. ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu).♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe.

która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. Oprócz cenników. ♦ Jednostki miary…. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. 76 NORMA PRO .♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. Dołączanie bazy. własną bazę. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. tworzymy nową. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). Jeśli bazę importujemy. 52). który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. Jedna baza. to po prostu utworzenie połączenia do niej. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. jak i z baz kolegi. podstawowa.

52. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. od razu wybieramy cennik. dołączanie i odłączanie baz. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. modyfikowanie. W zależności od tego. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. wydawnictw i katalogów. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. Jeśli mamy tylko jedną bazę. gdy pokazana zostanie lista baz. usuwanie. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. gdzie wybieramy cennik. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. wszędzie tam. musimy wpierw wybrać bazę cenową. W innych przypadkach. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. możemy tylko wybrać bazę. Lista baz. który został zamapowany jako P. w jakim trybie jest wyświetlane okno. • Przyciski te służą do poruszania się po liście.Rys. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową.

lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. . Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. co zawiera. których nie przyjmuje system Windows. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . czyli usunięcie jej z listy baz. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. czyli zazwyczaj informację o tym. 78 NORMA PRO . nie powtarzające się.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. | to znaczy takie. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. w którym została zainstalowana Norma Pro. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu.

W tym celu klikamy na przycisku . Nowa baza jest bazą pustą. nowa baza zostanie utworzona. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. jeśli nie. z tą różnicą. gdzie popełniliśmy błąd. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. nie zawierającą żadnych cenników. a nai w oknie takim jak na rys. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz.Rys. czy wszystkie dane są prawidłowe. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Tworzenie nowej bazy cenowej. 53. zostanie wyprowadzony komunikat. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. to taka baza. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Jeśli tak. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . zostanie usunięty. Okno. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. które się pokaże jest oknem z rys. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. 53. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . a jej plik dyskowy. wraz ze wszystkimi cennikami. u innego użytkownika lub na serwerze. podświetlamy ją na liście.

Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. jak i zewnętrznego użytkownika. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Również okresowo 80 NORMA PRO . Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. tak jak wszystkie inne ważne dane. czyli kartoteki i bazy cenowe. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela.się po kliknięciu na ikonie . którą kopiujemy. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. 53). Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. pojawi się okienko z nową bazą (rys. 53). zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. z którym baza była tworzona. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. Po wybraniu bazy. Aby odłączyć obcą bazę.

powinna być wykonywana naprawa baz. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. wybieramy folder. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. 54. w którym będziemy przechowywać kopie. Rys. Jeśli w oknie rys. Program do kosztorysowania 81 . Porządkowanie baz cenowych. Proces kompresji. w oknie z rys. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. który może potrwać. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. zaznaczamy bazy. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Pierwsze okno serwisowania baz. 55. Rys. które chcemy uporządkować.

zaznaczamy kartoteki i cenniki. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. Okno tworzenia kopii zapasowej. z menu Ceny). 56. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. jak i obiekty tworzone przez nas. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. 82 NORMA PRO . pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. Cenniki kosztorysu). gdy otwarty jest kosztorys. to znaczy całe kosztorysy. Podajemy lokalizację pliku kopii. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. na przykład z BCO. cenniki jednostkowe pozycji. działy i poddziały.Rys. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia.

czyli najczęściej informacja o jego zawartości. Okno z listą cenników. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika.’. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . jakie cenniki widzimy w oknie. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. Rys. opisu. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. poziomu cen i daty aktualizacji. które zawierają ceny RMS. w kolumnie „Typ” – typ cennika. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. 57. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. gdzie P oznacza ceny pozycji. zaś E – ceny elementów RMS. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. które wywołujemy z okna listy baz (rys. które go jednoznacznie określają. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. w kolumnie ‘Data aktualiz. Możemy sortować według identyfikatora. data ostatniej aktualizacji cennika.

Ten sam efekt uzyskamy. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. Okno tworzenia nowego cennika. pojawia się przycisk Pokaż. CJP_własny. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. od której obowiązuje cennik lub okres. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. w jakim lista została wywołana. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. 58). a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. W zależności od kontekstu. dlatego zaznaczona jest opcja Import. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. Jeśli tworzymy nowy cennik. Po ukazaniu się okna dialogowego. w jakim obowiązuje. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. gdy klikniemy na przycisku (rys. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). zazna- 84 NORMA PRO . 58. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie.

Program do kosztorysowania 85 . średnia i maksymalna. minimalną i maksymalną. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. 59. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). Intercenbud). Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. w której zostanie utworzony. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). wykrzyknika (!). podwójnego znaku cudzysłowu. 59). Jeśli jest on cennikiem RMS. – nie może zaczynać się spacją. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. mamy cenę dostawcy. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. są trzy ceny: cena minimalna. cenę hurtową i detaliczną. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Określanie nagłówków kolumn cen. sprzętu i robocizny. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. Rys.). po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu).

gdy klikniemy na przycisku . Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. 60. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. 86 NORMA PRO . z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. Okno importu cennika. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. 60).W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. z informacją o sposobie importowania. . karta ‘Cennik importowany’. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. 58) i pojawi się. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. ‘Cennik wynikowy’. czy też nie. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys.

85). W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. Pojedynczy plik. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. W grupie ‘Importuj’ określamy. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. czyli okresowo lub Dynamicznie. to cały dysk. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. czy importujemy Cały dysk. Zapytanie do:. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. którego dotyczy cennik. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. wtedy gdy są potrzebne. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. W przypadku gdy importujemy cały dysk. w polu Pozom cen z: – okres. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. czyli na bieżąco. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. a w polu Opis: – opis cennika. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. odznaczamy go na liście. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. Program do kosztorysowania 87 . a domyślny sposób importu. a w pozostałych polach określamy jego cechy. ceny pozycji dla koszt. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str.

Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. aby stare dane zostały usunięte. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. na przykład ceny minimalne. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. 62.Rys. 88 NORMA PRO . 61. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. Rys. Karta ‘Opcje importu’. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:.

trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. lecz bywa tak. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. Rys. 2. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. 1. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. 63. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. Rys. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. 63). W oknie importu. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. naciskamy dowolny klawisz. Program do kosztorysowania 89 .Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. 64. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. 64).

65. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. opis oraz nagłówki kolumn. 4. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. Rys. poziom cen. typ.3. 66. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. 90 NORMA PRO . Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. Rys.

mogą nie zostać rozpoznane. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. np. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). jednak inne nietypowe. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. klikamy na przycisku OK. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. Jeśli życzymy sobie. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. nie robimy żadnych zmian. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. Jeśli jednak chcemy. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu.Jeśli chcemy. aby stare dane zostały usunięte. 5. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. a potem cennik). cenniki własne. ♦ W oknie importu. ponieważ od niego zależy. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Program do kosztorysowania 91 .

dbf zawierające ceny pozycji. 68. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys.txt). 67) i klikamy na przycisku Otwórz. klikamy na przycisku Przeglądaj…. 92 NORMA PRO . w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. Okno wyboru i importowania pliku cennika. zostaną wyświetlone pliki *. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Rys. Aby to zrobić. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. 67.dbf). Ceny elementów RMS (*. Rys.

wybieramy Intercenbud. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. na karcie ‘Cennik importowany’. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. a następnie zaimportować go tak. wybieramy Intercenbud. Ci z Państwa. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). to ogromna. tworząc zwykły cennik. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Ci z Państwa. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. na karcie ‘Cennik importowany’.icb. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK.

Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. 57) zaznaczymy cennik. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. zgodne z nowymi kryteriami. 69). które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. takim jak na rys. 69). grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. W oknie. wybieramy typ cennika. 58. stare dane zostaną z cennika usunięte. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. zaś faktycznie kryteria będą nowe. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. 94 NORMA PRO . należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu.

"" . możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. wpisywanej w polu Nazwa. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. Program do kosztorysowania 95 . zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. *. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. zostaną wyszukane wszystkie elementy. -. 69). Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. w których nazwie wystąpi słowo śruba. I wtedy w określaniu nazwy. szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. 69. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. Kryteria te określa się w oknie. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. Rys. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. ).

towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. typ RMS. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. system przyjmie. itd. cegła wapienno-piaskowa czerwona. oryginalny producent. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. które w nazwie mają słowo cegła. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. to indeks ETO wg KMB. indeks PKWiU. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. nazwa skrócona towaru. w polach Cena jedn.). określonym przedziale. cennik 96 NORMA PRO . że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. symbol u dostawcy. jednostka miary. Aby skorzystać z tych danych. Inne parametry. potem dowolny ciąg znaków. które nie zawierają w nazwie słowa szara. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. zostaną znalezione wszystkie elementy. zostaną wyszukane te elementy. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. cegła klinkierowa czerwona. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). należy w opcjach programu. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka.ini. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. dostaniemy wszystkie cegły.

Jeśli importujemy cennik Capital. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. ceny detaliczne. edytować. magazynowe). gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. a następnie wybieramy Capital. 70. poziom cen (np. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. hurtowe. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). gdzie wybieramy firmę.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. Aby to zrobić. Rys. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). zaznaczamy opcję System. na karcie ‘Cennik importowany’. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. a następnie na liście cenników (rys. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . 70).

71). Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. od razy dostaniemy listę cenników.m. „R” – robocizna). Rys. najpierw musimy wybrać bazę. jak na rys. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). 85). z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. kodzie jednostki miary („Kod j.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. W tym wypadku. 71. nazwie jednostki miary („J. Cennik elementów RMS. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. a dopiero potem cennik. Cenniki można obejrzeć również wtedy. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową.m. który chcemy zobaczyć.”). Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. z której wybieramy potrzebny cennik. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. Nagłówki kolumn cen są takie. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. 98 NORMA PRO . Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. „S” – sprzęt. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. a następnie Pokaż bazę cenową. 71. W tym wypadku również otrzymamy okno takie.”).

W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. którą można wstawić do kosztorysu. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. gdy cennik jest bardzo duży. pojawia się przycisk Wstaw. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. posortujemy listę według tej kolumny. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. W górnej części okna znajduje się grupa. Program do kosztorysowania 99 . Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. kod dostawcy. Sposób sortowania jest istotny. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. usuwanie i edycję danych elementu RMS. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. indeks PKWIU. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Jeśli jest zaznaczona. sortowana jest tylko jedna kolumna. uaktywni się przycisk Dostawca…. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu.stawka VAT. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. może się zdarzyć. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny.

zaś ikona okna. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. rabat i symbol towaru. który można wstawić do stępny poziom. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . że istnieje na. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. „Rodzaj materiału”. 72). że jest to materiał. 45). 72. „Jm” i „Kod jm”. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. a w końcu do listy konkretnych materiałów. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. Wraz ze zmianą poziomu. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . rodzaju materiału. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. Rys. .

zaś przycisk poziom. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. Rys.tej uprzednio drodze. . W górnej części. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. Rys. 73. aby miał długość siedmioznakową. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. 74). Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. 74. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Program do kosztorysowania 101 .

Dostaniemy okno takie jak na rys. Po pojawieniu się ekranu. jednostce miary („J. klikamy na nim (zostaje podświetlony). a na. W oknie zawartości cennika (rys. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. że pola staną się dostępne do edycji. a następnie na przycisku . z stępnie klikamy na przycisku tym. 72. „Numer katalogu”). Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. numerze wariantu („Wariant”). Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika.”). 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). 102 NORMA PRO . wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. z listy baz wybierzemy bazę. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. 72. czy na pewno usuwać. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. a następnie konkretny cennik.m. tak jak cenników elementów. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. numerze pozycji („Pozycja”). Program zapyta. nazwie pozycji („Nazwa”). taprzycisku kiego jak na rys. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Aby dopisać nowy element. podświetlamy go. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. cenach. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane.

klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. 75. zawierający szczegółowy opis pozycji. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. W oknie pozycji znajdują się dane. pojawi się przycisk Wstaw. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. 99). Program do kosztorysowania 103 . Cennik pozycji. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. 76). Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. Rys.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji.

jak pozycja macierzysta. numer katalogu. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . Okno danych pozycji. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. Resztę danych. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . 104 NORMA PRO . katalogu i podstawy są nieaktywne). opis oraz ceny może mieć inne. czyli nazwę. które pobierane są z poprzedniej pozycji. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. 76. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. dla której określamy wszystkie dane. jednostkę miary. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa.Rys.

nazwą i opisem.u i m3 k. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. podstawą. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. poddziały i całe kosztorysy. czyli działy.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. z którego pobierane są ceny. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. Cennik obiektów. ale wspólnym wydawnictwem.c. to wyróżniony cennik pozycji. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. nazwę lub opis. To. Cenniki obiektów Cennik obiektów. zmieni się on we wszystkich pozycjach. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. Program do kosztorysowania 105 .

77). Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. których towary występują w kosztorysie.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. 106 NORMA PRO . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny.

umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. Wydawnictwa usuwamy. gdy edytujemy. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. . 79). W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. w których występowały ich pierwotne wersje. Okno edycji wydawnictw i katalogów. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. dodajemy i edytujemy dane katalogów. kiedy zostało wydane. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo.Rys. umieszczonych pod listą wydawnictw. . Przyciskami . Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. 77. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . w polu Czas wydania: – okres. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . 78). Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys.

78. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Okno danych katalogu.Opis: krótki opis wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. kod ten można wybrać z listy. Dane wydawnictwa. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Rys. Rys. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. 79. 108 NORMA PRO . gdy edytujemy.

Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. 2. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. w jaki importowane są inne cenniki. Program do kosztorysowania 109 . Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). 79. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys.

110 NORMA PRO . wyświetlane są tylko cenniki pozycji. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. znajduje się lista cenników. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. wyświetlane są tylko cenniki RMS. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. które dołączamy do przeszukiwania. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria.3. 4. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. Program wykona szukanie. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. którą chcemy przeszukać. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. W górnej części okna. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. Klikamy na OK. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. w której ma się znaleźć cennik. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. w której znajduje się aktualizowany cennik. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. jeśli szukamy pozycji. 80).

Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. które występują w danym cenniku. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. Program do kosztorysowania 111 . Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. 80. 81). na liście zobaczymy tylko te elementy. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys.Rys.

Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. które mają być przeszukane. 83. 82). Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. W górnej części okna zaznaczamy bazy. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania.Rys. 81. Rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. 112 NORMA PRO .Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 82.

Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Gdy wybierzemy Wszystkie. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Rys. Program do kosztorysowania 113 . Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. które znajdują się w tej bazie. 83.

Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. które zostanie wyświetlone (rys.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. • wybieramy bazę docelową. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. W oknie. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. 84. w której ma być umieszczona kopia. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. 84) w górnej części decydujemy. Rys. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. 114 NORMA PRO .

czy znajdują się w nim dane. Program do kosztorysowania 115 . a potem usunąć z bazy źródłowej. nadawana jest mu nowa nazwa. To oznacza. W oknie. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . które mają zostać przeniesione lub skopiowane. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. . UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. 85. . Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. które zobaczymy (rys. sprawdzić. Okno wyboru bieżącego cennika. bezpieczniej jest go skopiować. Ten cennik. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Rys. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie….

Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). materiałów lub sprzętu. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. z menu Ceny (menu to pojawia się. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. które zostanie wyświetlone na ekranie. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). Zaznaczając opcję Ceny robocizny.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys.

musimy zdecydować. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). po pokazaniu się okienka takiego. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). który ma być zaktualizowany. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. zaznaczamy ją. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. a następnie Program do kosztorysowania 117 . Aktualizacji podlega bieżący cennik. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. jak na rysunku z prawej. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. w którym wybieramy dysk. wyświetli się okno z ich listą. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik.i. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny.

które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). trzeba przejść do takiego zestawienia RMS.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. według którego współczynniki zostaną przeliczone. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. zaznaczamy wszystkie kategorie. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. lub na nowo ustawione. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Aby to zrobić. w którym dany element się znajdzie. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych.

województwo. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. rabatach. ciężar właściwy. 86. nazwę dostawcy i producenta. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. jednostka miary. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. Strona główna bazy Intercenbud. indeks PKWiU. daty obowiązywania ceny. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. kosztorysantach. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. promocjach. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. adresy. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . Rys. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. sposób pakowania.nia danych do programów kosztorysowych.

do której należą. Baza Intercenbud. loginu i hasła dostępu. adresu e-mail i strony www i oraz branży.pl.com. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. telefonów i faksów. województwa. przygotowanej do tego stronie. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail.Intercenbud. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. adresu. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. 120 NORMA PRO . który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. o adresie www. a następnie wysłać je do Administratora. Można to robić „on line”. kontakty telefoniczne. branżę. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów.działają.

od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. 87. jak i określonych danych dostawcy. Program do kosztorysowania 121 . Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. które go interesują. 88) oraz lista dostawców tych produktów. 91).Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. Rys. 87). Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. Do tego celu służy strona szukania.

89) i analogicznie. na której wyświetlane są dane towaru (rys. Dane towaru. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. 122 NORMA PRO . 89. Lista materiałów uzyskana z bazy danych.Rys. Rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. 90). 88.

Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. Lista dostawców wyszukanych materiałów. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 90.Rys. Dane dostawcy. 91) Rys. 91. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys.

na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. Utworzona wiadomość może być edytowania. 92). Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Rys. Aby wejść na stronę generowania ofert. 92. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. do których można wysłać zapytania ofertowe. dzięki czemu dostawca wie.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Lista dostawców. 124 NORMA PRO . komu i na jaki adres wysłać ofertę. na stronie wyszukanych materiałów (rys. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail.

Strona. Rys. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. 93. 94. 87). należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. Aby wygenerować plik Intercenbudu. 88). a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk.Rys. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . 94). Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. rys.

126 NORMA PRO . 96). Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. 96. W następnym etapie. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. 95. Rys. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę.okienku pokazanym na rys. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. Rys. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys.

Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. 97. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. na stronie szukania (rys. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. 61). 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. a wstawimy pozycję z katalogu. W okienku importu. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. 97 w kolumnie ‘kl. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. można zmienić dane bazy wynikowej. Rys. Aby to zrobić. Aby program mógł je odszukać.’. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. to ich ceny nie zostaną znalezione. co widać na rys. zgodnego z załącznikami ministerialnymi.

Rys. 98). Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. Kartoteka RMS. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. 98. 128 NORMA PRO . podrozdział Opcje programu). jak z Intercenbudu internetowego.

7. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. o zakresie prac. które się pojawi (rys. ♦ W okienku. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. może zawierać polskie litery. Może to być Program do kosztorysowania 129 . Rys. Opis ten ma znaczenie informacyjne. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. Okno tworzenia nowego kosztorysu. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia.: wpisujemy nazwę kosztorysu. 99. 99).

• W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. Kp+Z). zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. VAT). w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. 2. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. Nk . N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. według którego będą obliczane narzuty. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO .narzuty dla całego kosztorysu (np. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. 1. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta).

z której cennik pochodzi. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). Opcje obliczania narzutów). co wybierzemy w tym momencie. a następnie właściwy cennik. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Program do kosztorysowania 131 . do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. VAT) 3. z której wybieramy bazę. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. dostaniemy listę baz.kosztorysie. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Pierwszy cennik. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. zaś cennik zostanie dopisany do listy. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. w polu Cennik: – identyfikator cennika. 100). To. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. Aby dopisać następny cennik. N – wartość narzutów (np. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników.

Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. a wia edycję. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. 100. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. 101. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. 132 NORMA PRO . na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. Jest to Przyciskami istotne. Karta. zaś przycisk . Rys. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. jak na liście.Rys. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. umożli. 101).

aż znajdziemy poszukiwany kosztorys.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. karta ‘Ścieżki programu’). Po pojawieniu się okna z rys. z którego wybieramy kosztorys bazowy. gdyż można je zdefiniować później. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. Po ukazaniu się okna z rys. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. 102). który wcześniej został zapisany na dysku. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów.

kst). który chcemy wprowadzić. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . będzie nim typ Kosztorysy(*. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. Rys.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. Jeśli otwieramy kosztorys. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). 102. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej.

w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. z którą został otwarty. Rys. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. 002. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. 103. następnie w oknie. itd. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. które się ukaże. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. ♦ W dolnej części okna. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. wartość i dane użytkownika. od najmłodszej do najstarszej. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj.

Rys. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Okno zachowywania kosztorysu. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. jaką część kosztorysu zapisujemy. tworzona jest kolejna wersja. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. Za każdym razem. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys.KST) oznacza 136 NORMA PRO . gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. 104). wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. 104.

Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program.ostatnią wersję kosztorysu. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. Kopia zapasowa nie powstaje. W tym momencie musimy podjąć decyzję. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. itd.001. Rys. 002. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. itd.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. to aby ją wczytać. 002. Załóżmy. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń).AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). od najmłodszej do najstarszej (tzn. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. 105). Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 .BAK nie jest zaznaczona.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. 105.

AWA (patrz rys. 106).typ Wszystkie pliki(*. Rys. Plik ten następnie otwieramy do edycji.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . 138 NORMA PRO . 106. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.

Wybranie opcji Kosztorys oznacza. 107). powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . 130). zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. wyglądy ekranów. itd. dostęp do cenników. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. według których obliczany jest kosztorys. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. rozliczeń materiałów i robocizny. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). W oknie opcji (rys. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. jako zwykły kosztorys. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. w trakcie pracy z kosztorysem. przeliczanie walut. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu.8.

140 NORMA PRO . gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). 107. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. Rys. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy.

Program do kosztorysowania 141 . charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. 108. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu.Opis. 107). Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. streszczający charakter robót. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. zamienny i powykonawczy. Rys. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa….

Wybieranie typu kosztorysu. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne.Rys. Opcje druku strony tytułowej. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. 110). 142 NORMA PRO . Rys. 110. Wczytaj z kosztorysu. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Wyjaśnienie. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. 109. Zachowaj jako domyślne.

gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). Inwestor. pojawią się na wydruku jako komentarze. Adres inwestycji. Adres inwestora. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. itd. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. najpierw narzuty na kosztorys. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). Pole to staje się niedostępne. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. które mogą znaleźć się na stronie.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. 111. Rys.

wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). kosztorysu. wspólne. 144 NORMA PRO . wspólne. Rys. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu.. indyw. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. 107) umożliwia wywołanie okna. 112.

W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. Na rys. Jeśli tak zrobimy. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. Szablony numeracji dodajemy. poziom ( Kontynuacja numeracji). 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. a z prawej zawartość paragrafu. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Program do kosztorysowania 145 . strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń).

2. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób.3… 146 NORMA PRO . który aktualnie formatujemy. 113. jak na rysunku poniżej. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. III…. Załóżmy.C… . A. Okno określania formatów numeracji. II.B. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.Rys. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. zaś dla poziomu 3 – 1. dla poziomu 2 – .

który występuje za nim. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=).Rys. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Program do kosztorysowania 147 . Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. Numeracja poziomu pierwszego. drugiego i trzeciego. • Jeśli chcemy. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. 114. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. Najczęściej separatorem tym jest kropka.

rozmiar i kolor czcionki oraz tło. na którym jest drukowana. pozycji i działów (rys. 115). Wtedy możemy zmienić typ. Rys. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. Karta ‘Numerowanie’. 115. 148 NORMA PRO . wystarczy kliknąć na przycisku . jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. na wydruku wcięcia nie będzie. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. Numerowanie elementów. jak na rysunku poniżej.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. zaś separatorami poziomów są kropki. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów.

musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. Program do kosztorysowania 149 . zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. 116. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. 117).. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. Rys. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. Z lewej pozycje numerowane działami. 116). • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. Jeśli jednak chcemy. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich.. z prawej w sposób ciągły.2 .(tylko pokazanych). Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. aby były. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. Standardowo działy numerowane są cyframi. pozycji czy działów nie są numerowane.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza.. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.

Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. 118. Opis wyboru cenników znajduje się na str. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. 150 NORMA PRO . Karta ‘Ceny i waluty’. Rys. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut.Rys. 117. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. Z lewej numeracja ciągła. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU.

Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). podstawę. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. od razu wybieramy cennik. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Program do kosztorysowania 151 . z którego pobierane są ceny. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. nazwę. 119). a potem cennik. najpierw wybieramy bazę. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. BAZY CENOWE I CENNIKI. to znaczy jako cennik. numer. wartość takiego kosztorysu. Domyślne wydawnictwo. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. jeśli zaś jest jedna baza. Opis karty znajduje się na str. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa.

jaką będę miały obiekty. to w oknie zmiany danych RMS. gdy w opcjach kosztorysu. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. a w polu Wariant – numer wariantu. 119. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. mimo ustawionych rabatów producenta. gdy był zastosowany rabat. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji.Karta ‘Cennik obiektów’. 152 NORMA PRO . Rys. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy.

jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Rys. 121. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. Rys. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. 120. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. Karta ’Ceny dostawców’.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. gdy nie była podana cena dostawcy. Gdy zaznaczymy opcję Razem. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu.. Program do kosztorysowania 153 . zawody są sumowane. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. gdy cena dostawcy była równa zeru.

Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. 124. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 122. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Rys. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’.Rys. Materiały te mogą być Nie odliczane. Rys. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. Pole to jest niedostępne. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. 154 NORMA PRO . 123.

Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. Rys. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. 125. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. jeśli zaznaczymy dla całości. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. opcję działami.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. jeśli chcemy. I tak. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. jeśli włączymy działami.

to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Rys. 126). Jeśli pole to zostanie zaznaczone. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. których nie będzie można zmienić. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. 126. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. 156 NORMA PRO . Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne.

można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. Trzeba przy tym pamiętać. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. a koszty transportu jako osobne pozycje. a koszty przewozu. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje.. montażu.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. Program do kosztorysowania 157 . tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. oznacza. a więc również zmienią się te koszty. 225) procent ten też zostanie zmieniony. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. dla wszystkich materiałów. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny.

Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru.. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. 127. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. podsumowania kosztorysu. podsumowania pozycji. Rys. nakładów i wartości jednostkowej i norm. i dalej wszystkie następne. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku.

Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. 130). na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. Rys.11). Na rysunku widać. Na rysunku widać. 128. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. 129. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1.51= 57.51= 57. 128). to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. Program do kosztorysowania 159 . można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.dokładnością. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.60+49.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz.10). Rys.. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją.. 129).11) jest równa sumie częściowej (=57.60+49. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.

odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu.. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. 130. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. 160 NORMA PRO . Jeśli nie chcemy.Rys. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim.

Karta ‘Widok zestawień’. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. 131. Rys. 132. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. Program do kosztorysowania 161 . to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys.Rys. 133). wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. Podsumowanie kosztorysu. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie.

• W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. 133. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. 135). Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. w kolejności od największej do najmniejszej.techn. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. Jeśli jest zaznaczona. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO .. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. informacja o nich się nie pojawi (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Podsumowanie kosztorysu. 134).Rys. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. to wyświetlana jest informacja o nazwach. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys.

Włączona opcja Pełna. 134. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. Rys. Program do kosztorysowania 163 . Tabela elementów scalonych. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. Tabela elementów scalonych.-techn. 135. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Rys. Włączona opcja Bez parametrów ek. w których znajdują się pozycje.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. 136.). 136). Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. Tabela elementów scalonych..

w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. I tak. w działach ustalamy. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. w których znajdują się pozycje. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. 137). Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. 138). • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. dotyczącym widoku Zest. Rys. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. to w ostatnim wierszu danej grupy. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. 164 NORMA PRO . będzie on pokazany w tabeli. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys.materiał. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. 137. Tabela elementów scalonych. które działy mają być pokazywane.

w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. 138. 140). ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. 139. Rys. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy.Rys. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. Program do kosztorysowania 165 . Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’.

166 NORMA PRO . Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys.Rys. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. 141. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. Rys. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Pokazane materiały inwestora. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Podsumowanie z narzutami. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Wydzielenie nakładów stałych. Podsumowanie pozycji. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Pokazane ceny jednostkowe. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). 142. 140. Podsumowanie pozycji. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich.

♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru.. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. a nie tylko jego wartości. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. 142). zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. jak to widać na rys. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). a współczynnik norm również jako wyrażenie. 142. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. jak rysunku z lewej. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. norm. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. norm. Program do kosztorysowania 167 . ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. Załóżmy. to w wierszu RMS. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. Z prawej strony karty (rys. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia.

to przed każdą grupą robocizny. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem.-S-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. 168 NORMA PRO . Dane RMS razem z informacją o dostawcy. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. 143. jeśli zaś tytułem -R-. Rys. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. 144). norm. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. -M-. norm. -Mlub -S-. 143). • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp.

Rys. 144. Widok pozycji. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. 145. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. Opcje ochrony przed zapisem. Program do kosztorysowania 169 . Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. obmiarów i wykonanych robót. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem.Puste wiersze Rys. nakładów. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach.

na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. sprzęt’). Jeśli nie ma aktualnego hasła. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. Również wtedy. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. według których był liczony kosztorys. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. 170 NORMA PRO . pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. będzie można edytować tylko dane nakładów. nowe hasło. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. jeśli już było określone. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane).

sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np.Rys.Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). ustawienia formularza innego kosztorysu). Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. 146. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. Program do kosztorysowania 171 . a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku.

9. dlatego też wygląd ekranu głównego. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. modyfikacji. 147. Rys. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora.

wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. Program do kosztorysowania 173 . wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. sprzętu i materiałów). w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. w zależności od widoku. Dla innych widoków. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. EDYCJA OBMIARU. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą….widoku Kosztorys. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij.

Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. nad którym pracujemy. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu.Przedmiar (tylko obmiary).. pozycji bądź działów. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach.). materiałów inwestora itd. Poza tym. sprzętu. że będziemy stosować rozliczanie robót. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. działach lub całym kosztorysie inną stawką. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. itd. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. w działach lub okresach rozliczeniowych. w całym kosztorysie. materiałów. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. sprzętu i materiałów). staje się dostępne polecenie Warianty danych. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. korzystając z polecenia Zestawienia. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. normy. ceny.

polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). waluta itd. przyjęcie ich lub odrzucenie. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. poleceniem Zmień… – zmienić opis. sposób rozliczania robocizny. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. cennik i poziom cen.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. Program do kosztorysowania 175 . stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. dokładność obliczeń. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. jak również narzuty wspólne działów. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. które umożliwia edycję kluczy planów działów.

Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. uproszczoną. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. jego dział lub poddział. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. scaloną lub obiekt. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną….Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót.

Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. pozycji. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Wstaw materiały…. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane.Wstaw do cennika. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników.

do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania….nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. takie jak działy i kosztorysy. (Układ strony…). korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. 178 NORMA PRO . ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). na którym można wykonywać obliczenia. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. nagłówków i stopek dla wybranego typu. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. czcionki. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Wypadku gdy chcemy. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. a wynik przenosić do Normy przez schowek. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. itd. sposoby obliczania narzutów. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji.

Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. aby było widać pasek tytułu każdego okna. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. gdy przysłaniają się wzajemnie. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. Pasek narzędzi widoku. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. Poleceniami Główny pasek narzędzi. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. możemy skorzystać z tzw. jeśli zaznaczymy element RMS. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. jego producencie. a w drugim – Działy. zaś poleceniem Kaskada tak. pasek stanu i drzewo kosztorysu. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. które porozrzucane są po ekranie. Program do kosztorysowania 179 . 148). będą dotyczyły zaznaczonego elementu. na którym chcemy wykonać jakąś operację. Wszystkie zmiany. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). właścicielu i numerze licencji. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. menu kontekstowego. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie.

• Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. 148. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. tak jak będzie wydrukowany.Rys. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. Jeżeli przycisk jest wyszarzony. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu.

na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Widok skrócony można stosować. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. itd. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. które można cofnąć. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. co widać na widoku. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Program do kosztorysowania 181 . • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. wartościami. co widać na widoku). Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej.

które występują w menu Zestawienia. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. to znaczy kosztów robocizny. jeśli zostały zdefiniowane. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. Aby uzyskać te same widoki. cenami i wartością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. cenami i wartością. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. 182 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. materiałów i sprzętu.

• Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. Program do kosztorysowania 183 . widok Kosztorys. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. Jeśli jest wciśnięty. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Rys. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. posiada pasek tytułu. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. w którym najczęściej pracujemy. 149. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Okno kosztorysu. tak jak każde inne okno.

• Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. 184 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. w Intercenbudzie. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. itd. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. Na przykład. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. dostaniemy zestawienie materiałów.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja.

to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. Jeśli zaznaczymy opcję 1. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. Program do kosztorysowania 185 . W drzewie tym od głównej gałęzi. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. Jeśli drzewo zostało raz wywołane.1…1. Klikając na znakach plus . który ma przyporządkowany wariant. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. pozycji lub działu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. jaką jest kosztorys. poddziałów i pozycji. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. odchodzą gałęzie działów. Jeśli zaznaczymy Pozycje.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów.1…1.

Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. w której wyświetlona jest jego nazwa. z którą współpracuje kosztorys. natomiast pod numerem znajduje się informacja. Postać numeru zależy od tego. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. jednostka miary (kolumna „jm”). koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys.”) oraz wartość danego elementu. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. 150. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. materiały: –M). jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. Elementy RMS są również numerowane. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. czyli numer katalogowy pozycji. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. do którego działu i poddziału pozycja należy. Pasek stanu (komunikatów). którego treść może być interesująca dla twórców programu. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). jeśli tak.

Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. jakie kolumny i podsumowania widzimy. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. a na końcu działu – podsumowanie. 151. „M” i „S”). W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. Informacje o tym. To.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Program do kosztorysowania 187 . jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Rys. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami.

która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. na której kolumnie i wierszu klikniemy. pozycji. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. 188 NORMA PRO . a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. ale poza kolumną „Opis”. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. należy wyświetlić go na ekranie.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. którą chcemy poddać zmianom. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. Aby zmienić szerokość kolumny. w których występują nazwy lub opisy działów. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. nakładów RMS czy narzutów. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. a w zależności od tego. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>.

czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę.W zależności od tego. co oznacza. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. a kolumna znika z widoku. tzn. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. której nie chcemy mieć na ekranie. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . puszczamy przycisk. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. która porusza się razem ze wskaźnikiem. Program do kosztorysowania 189 .

Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. jeśli wcześniej były rejestrowane. w oknie wyszukiwania (rys. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. gdy szukany tekst ma być wyrazem. 152. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). a nie fragmentem tekstu. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Rys. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. 190 NORMA PRO . Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian.

to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. należy zaznaczyć jeden z nich. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. Program do kosztorysowania 191 . wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. Aby zaznaczyć kilka elementów. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. zaznaczamy pierwszy z nich. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków.

<Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. opcje i przyciski. pola wyboru. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. 192 NORMA PRO . to do pierwszego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do ostatniego wiersza w pozycji).

dopóki go nie zamkniemy. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. rozdział. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. Okno katalogów można również zwinąć. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. tabelę i kolumnę. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). polecenie to wstawia pozycję szczegółową. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. w jakim został wyświetlony kosztorys. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. niezależnie od widoku. Program do kosztorysowania 193 . a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje.10. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. Okno katalogów znajduje się na ekranie. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. za którą ma zostać wstawiona.

należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm.04) i kolumny (np.4-01). Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. które będzie poprawiane. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. tabeli (np. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. czyli typ katalogu (np. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. 194 NORMA PRO . KNR).12). rozdziału (np. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. na karcie ‘Opis’ (rys. 153.Rys. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji.02). Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. numer katalogu (np. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji.

♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. 154. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. podrozdział Widok Przedmiar). będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. wpisujemy liczbę 6. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 .Rys. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). ♦ W polu Lp. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. Okno danych pozycji kosztorysu. na przykład na miejscu o numerze 6. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. w pole Lp. karta ‘Opis’.

154. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. 155). następnie wybraliśmy tę samą pozycję. 155.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. Rys. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. 196 NORMA PRO . ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. w którym został wydany katalog norm.

norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Rys. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Na karcie ‘Współcz. 156. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. Materiałów i Sprzętu. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. jeśli chcemy. Pozycja. Program do kosztorysowania 197 .♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. aby były różne od jedności. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. Jeśli opcja ta została zaznaczona. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach.

Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dla których są modyfikowane grupę wariantów. 157. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. z którego została wstawiona dana pozycja. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Rys. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. gdy zostanie wybrany dany wariant. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. 198 NORMA PRO . pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. do której zaliczymy daną pozycję. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu.

zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. Jeśli chcemy podejrzeć. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. OK i Anuluj.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . 158. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. Na liście tej zaznaczamy element. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. Rys. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. 158). Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. których indeksy znajdują się w bazie. w których pozycjach występuje ten element. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. klikamy na przycisku Anuluj. klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Pozycje…. klikamy na przycisku Dodaj nową. Lista elementów podobnych do wybranego.

161). w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. 159. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. 200 NORMA PRO .podświetlony. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. Jeśli wybraliśmy element. których nie znaleziono w cennikach. Propozycje wstawienia elementów RMS. otrzymamy następne okno (rys. 160. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. 159). Rys. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. Rys. 160). konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. a po potwierdzeniu z oknem.

W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami.Rys. 162). jaki element zastosować. czy grupa zawiera jakieś warianty. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. program nie jest w stanie podjąć decyzji. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów.” – informacja o tym. 162. czy bez niej (NIE). Program do kosztorysowania 201 . a w kolumnie „Z grp. 161. Rys.

Aktywny jest pierwszy wariant. których możemy użyć do malowania. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. 163. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. czyli farba olejna.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. 202 NORMA PRO . nie wariantowe nakłady. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Jeśli jest zaznaczona. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. Rys. Na przykład na rys. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. 163. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK.

Nowy dział.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. dla którego norma=0. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. a następnie na OK. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. Rys. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. należy zdefiniować nowy dział. Rys. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. Program do kosztorysowania 203 . 164. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. materiały lub sprzęt. zaś norma na robociznę została zwiększona. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. 165.

Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. w polu Odległość: wpisujemy odległość. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Jeśli chcemy pominąć robociznę. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. na karcie ‘Widok pozycji’. Znacznik:. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. w opcjach kosztorysu. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. 165). w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. Wydawn. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. Pozycja będąca kosztami transportu. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . 166. która kategoria została wyzerowana (rys. Rys. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. 166).

oraz zaznaczamy. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. katalog. pojawi się pole Liczba przewozów. Jeśli przewozimy sprzęt. Na karcie ‘Współcz. podstawę i wariant dla tej pozycji. 167.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str.197). Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. materiały i sprzęt nie są dostępne. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Rys. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. 168). Okno to ma puste pola. współczynniki norm na robociznę. Program do kosztorysowania 205 . z których część wypełniamy ręcznie. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. Wygląd okna i pola. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. czyli elementów M lub S. inne dla sprzętu. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. które w nim wypełniamy.

lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. Rys. Okno wstawiania elementu RMS. Aby ściągnąć z kosztorysu element. 168. gdy dodawane są koszty transportu. który transportujemy. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. w wy- 206 NORMA PRO . Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. 169. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. 169. 169).Rys. w którym klikamy na przycisku Szukaj.

koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). zostanie umieszczona w opisie pozycji. 170. którą można przewieść jednym kursem. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. których nie da się przewieźć jednym kursem. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). a element wprowadzony do pozycji.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. Wielkości kosztów transportu. jaką jest transport. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Rys. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. to informacja o tym. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. Program do kosztorysowania 207 . ile kursów potrzeba. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Określanie kosztów transportu materiałów.

rozliczanie w innych pozycjach. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. Okno określania kosztów transportu sprzętu. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). Rys. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. scalanie itd. poprawianie. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. 171).). kopiowanie. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. 171. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. przenoszenie. rusztowania itd.). 208 NORMA PRO . upraszczanie. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys.

Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja.Rys. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. rys. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. w któ- Program do kosztorysowania 209 . a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). 202). Element ten jest traktowany jak każdy inny element. 172. 172 wypełniamy tak. Pola okienka z rys. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02.

np. a potrzebujemy 10 kompletów. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. Rys.3028 r-g i 200. cena jednostkowa=0. Na przykład. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy.4500). przenoszenie). Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:).6368 r-g.84*2)=3398.40 zł. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. współczynnik wykorzystania rusztowań=0. czyli o łącznych nakładach=570.9396*10/(0. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10.9396 r-g. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. 173. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. 0.40. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. poprawianie. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. 174) 210 NORMA PRO .84. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS).

. takim jak na rys. 174. 154. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . Rys. ). gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. które uzyskamy. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. 175.Rys. W okienku.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. takie jak KNR czy KSNR. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań.

Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. 212 NORMA PRO . zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. 214). Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. w którym na kartach ‘Opis’. sprzęt i materiały lub wtedy. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. ‘Współcz. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. zaznaczamy ją. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. 178) edytujemy pola. do których istnieją cenniki robót. tak jak pozycje z katalogów. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. str. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. W ten sposób. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. Aby pozycję uprościć.

RMS-y można przywrócić z katalogu. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. Program do kosztorysowania 213 . co wstawianie pozycji uproszczonych. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. to znikną one z ekranu i kosztorysu. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. Pozycja z rys. Pozycja przed uproszczeniem. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. Rys. zaś w drugim wstawia się pozycję. 177. Jeśli będzie to konieczne. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. 176 i rys. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. 176. Na rys. 176 po uproszczeniu. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. w przypadku usuwania elementów RMS.Rys.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

188). co użytkownik ma zrobić. Program do kosztorysowania 223 . Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Rys. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. 188. operacja zostanie wykonana automatycznie. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. aby wstawić pozycję (rys.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. program zapyta.

za którą przesuwamy wybraną pozycję. Jeśli chcemy. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Okienko przesuwania pozycji. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. 224 NORMA PRO . który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). 189. Aby zaznaczyć kilka pozycji. zaznaczamy pierwszą z nich. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Domyślnie jest to kolor zielony. którą chcemy przenieść. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. należy zaznaczyć jedną z nich. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. karta ‘Kolory ekranu’).Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Rys. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji.

pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. za którą ma zostać umieszczona. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). za którą umieścimy przenoszoną pozycję.). za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. która została podświetlona. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. itp. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. odwołania do obmiarów. przeciągamy ją na pozycję.♦ Klikamy na pozycji. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję.

jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. Okienko usuwania pozycji. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. Rys. 191). a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych.Rys. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. 190. 226 NORMA PRO . podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. 191. Okienko wybierania działów.

♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. zaznaczamy je. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. do którego poziomu działy zostaną pokazane. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). klikamy na przycisku OK. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi.

228 NORMA PRO .norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. jest to jedyny sposób. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. takie same jak na rys. obmiar. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). W tym celu należy kliknąć na pozycji. takim jak na rysunku z prawej. na karcie ‘Współcz. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. jednostkę miary obmiaru. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. 154. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. współczynniki norm. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). do której jest dołączana wybrana pozycja. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. 192). Możemy zatem zmienić opis pozycji. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje.

192. Program do kosztorysowania 229 . 193 pokazana jest karta ‘Współcz.Rys. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. a następnie klikniemy na przycisku . Na rys.norm. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . na której widać. czyli w pozycji nr 112 (rys. Rys.’ dla pozycji nr 112. 193. 194). Pozycje.

195.norm. 194. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. 230 NORMA PRO .Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. Rys. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. Rys. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. to zobaczymy.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. to znaczy pozycje. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz.

który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. Po zaznaczeniu pozycji. W okienku. Aby wprowadzić nowy narzut. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. 196. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). W przypadku. 197.Rys. Rys. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). koszty pośrednie). dla której definiujemy nowe narzuty. Program do kosztorysowania 231 . Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. Narzut. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. Dodawanie narzutów na pozycję. 196). 197). z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty.

na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. dodawania. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. Okno wyboru. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. 198. Rys. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. 198) definiujemy nowe. W tym celu podświetlamy pozycję. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. 232 NORMA PRO . jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys.Harmonogramowanie robót . 199). wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. Jeśli chcemy usunąć klucz. jeżeli jest wyłączona. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy.

Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). 199. które wprowadzamy ręcznie. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. tworząc tym samym nowy system grupowania. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. Program do kosztorysowania 233 . którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Rys.

lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. Metoda kombinowana jest droższa. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. Innym. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). Okna kosztorysów umieszczamy tak. metoda zwykła jest tańsza. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom.

ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. 2. bo daje świetny efekt estetyczny’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana.1. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). ponieważ jest stosunkowo tania’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. 2. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Program do kosztorysowania 235 . W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. mimo że ładniejsze’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana.

Wybrano metodę zwykłą. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys.Wybrano metodę kombinowaną. 200. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. Rys. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 201. 236 NORMA PRO .Popatrzmy teraz.

może być wyrażeniem). 202. tak jak w przypadku pozycji. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. 202 kolejno wypełniamy pola. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. jak na cym im przycisku: rys.11. Okno dodawania nowego elementu RMS. w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. miary: wybieramy jednostkę miary. Po pokazaniu się okienka takiego. ). gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. . ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. gdy był zastosowany rabat). to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. Rys. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. materiały lub sprzęt). KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu.

w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). takie jak na rys. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. w oknie z rys. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. najpierw pokaże się okno z polami. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. lecz przyjmują wartość normy. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała.jako procent od innych nakładów tego samego typu. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. 45. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. 202. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. Przeszukiwanie kartoteki RMS). w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. miary i Cena jedn. 238 NORMA PRO . W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. 218).

że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. to np. Jeżeli ją zaznaczymy. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. aby został on zakwalifikowany do grupy. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. Należy pamiętać. do grupy „Cement I”. KNR-W 2-02 0245-01).7. Jeśli ją zaznaczymy. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora.♦ Jeśli chcemy. Program do kosztorysowania 239 .18 i 20. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych.4. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza.15. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji.

240 NORMA PRO . dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. 204.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 204. 203. który służy do wprowadzenia następnego elementu. Obliczenie nakładów. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. 203. Rys. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. Rys. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

Czynności. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. Podobny proces ma miejsce. czy taki element już istnieje. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. 158) decydujemy. Jeśli nie – jest dodawany w całości. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. reszta danych się zmieni. W oknie tym (rys. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. czy pozostawiamy dany element. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. element zostanie dodany właśnie do niego. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. katalogowych elementów i ich danych. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. czy zmieniamy mu tylko cenę. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. Przed dodaniem elementu program sprawdza.

w którym widać. Program do kosztorysowania 251 . propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. 2. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. UW 75(4m). W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. 3. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. 217.” będą wyceniane jak „Profil Int. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys.” a „kształowniki stalowe profilowane U. który zastąpił element oryginalny. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena.. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. Rys. nazwa i dostawca elementu.. Okno. 207). Metodę doboru elementu. w jaki były dobierane ceny z cennika.

to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. 218) wraz z listą znalezionych elementów. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. 202). Raz opracowana lista doboru RMS. 214) możliwe są różne reakcje programu. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. innym kosztorysie. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. 212 i rys. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). 252 NORMA PRO . usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). bazie Intercenbud lub w kartotece RMS.

będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. jeśli zaznaczymy ETO(1). będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. 218). Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. bądź Podobne indeksy. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. W pozostałych przypadkach. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę.Rys. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. wyświetli się okno (rys. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. przeglądane będą indeksy elementów. Jeśli zaznaczymy Dowolna.

Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. gdy chcemy przeszukać cenniki. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. który chcemy przeszukać. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. to program będzie wybierał elementy. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. z którego szukanie zostało wywołane. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. ceny oraz według dostawcy. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. dodajemy go do listy (patrz str. jednostki miary. 131). 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. jeśli zaś opcję Początek. 218). Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. 219). jego nazwy skróconej. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. typu. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. indeksu PKWiU. W tym celu w oknie z rys. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. indeksu KMB. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. zaznaczamy opcję Kosztorys. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. 254 NORMA PRO . służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku.

z którego kartoteka została wywołana. Program do kosztorysowania 255 . Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. mimo że są w Intercenbudzie. W oknie z rys. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. ich lista pojawi się w oknie. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu.Rys. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. materiałach i sprzęcie. 219. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Kliknięcie na elemencie. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud.

Jeśli chcemy zobaczyć. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. bądź sposób obliczania tych kosztów. w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. 220. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny)... musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. z menu RMS). 220). 256 NORMA PRO .Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Rys. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS.

222). • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 223). • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. Rys. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. Program do kosztorysowania 257 .Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. 221.Rys. 222.

a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. Rys. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. 258 NORMA PRO . grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. 225). Koszty transportu doliczane jako wartość. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów.Rys. 224. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. ’karta ‘Liczenie narzutów’). W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. 223. 224).

226. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. karta ‘Opcje kolumn’). 8 i 9 – procentowo. 225. Koszty transportu jako procent wartości nakładu.Rys. Rys. polecenie Wyświetlania. Program do kosztorysowania 259 . Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. a w pozycjach 1... 226 widać. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. Na rys..

które mają znaleźć się w dziale. przenoszenia. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. Definiowanie nowego działu. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. Operacje wstawiania.12. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . 227. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. Dane ogólne działu Rys. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. gdy mamy już wprowadzone pozycje. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie.

Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. chyba że działy są ręcznie numerowane. co zaznaczony dział. Załóżmy. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). umieszczony w polu Numer:. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. Numer działu.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. wprowadzamy tylko jego nazwę. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). czyli kolejny poziom zagłębienia. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. aż do 10 poziomów zagłębienia. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej).

Karta ‘Współczynniki norm’.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. a gdy żadna nam nie odpowiada. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. W wyniku otrzymamy nową strukturę. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). „B” i „C”. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. 262 NORMA PRO . w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. 228. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. Wstawmy teraz dział „XXX”. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. dla którego wybierzemy Następny poziom. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). a dział „B” ma dodatkowo poddziały. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. Rys. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. Dodatkowo. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np.

dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . podstawę oraz wariant. nazwę i numer katalogu. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. 229. Rys. 227. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). Karta ‘Podstawa’. na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu.

Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). jak w kosztorysie składowym. polecenie Działy kosztorysu). takie jak na rys. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. następnie klikamy na nazwie tego działu. 102. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. a jego jednostki elementarne. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. 264 NORMA PRO . stanie się dostępny przycisk Wybierz…. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. Usuwanie pozycji). współczynniki norm i narzuty będą takie. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. za którym chcemy je umieścić. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. zaznaczamy ten dział. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. Aby wstawić kosztorys jako dział. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. wystarczy go zaznaczyć. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. tam zaznaczamy dział do skopiowania. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością.od: i do: zakres usuwanych działów. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. jaką ma opis wstawianego kosztorys.

Rys. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. której Program do kosztorysowania 265 . W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. jeśli zaś cena jest różna. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. Dane kosztorysu składowego To. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. zwaną jednostką elementarną. 230. gdy chcemy. do którego jest wstawiany. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. to będą połączone w zestawieniu RMS. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego.

z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Okno definiowania jednostki elementarnej. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. a my mimo to 266 NORMA PRO . to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. na karcie ‘Liczenie narzutów’. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. podrozdział Tabela elementów scalonych). 231). przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Rys. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. które się ukaże (rys. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. 231. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. 227). zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową.

w zależności od tego. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. Program do kosztorysowania 267 . 232). Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. zostanie wyświetlone okno z rys. 119). Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. czy zaznaczyć tę opcję. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. 232. 232. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. Rys. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 232. następnie okno z rys.

233. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. ile jest poddziałów. zawierającej poddziały. 268 NORMA PRO . to w oknie z rys. Rys. 232 tyle razy. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. 234. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. 232. Za każdym razem możemy zdecydować. który został wstawiony razem z pozycjami. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów.Rys. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń).

Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt. Program do kosztorysowania 269 .

klikamy na przycisku . Jeśli wyrażenie jest poprawne. Ekran. stałe i komentarze. 270 NORMA PRO . program je zaakceptuje. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. procenty (np. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. „/” – dzielenia. stałej lokalnej. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. opisu (komentarza). „*” – mnożenia. „–” – odejmowania. Rys. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. na karcie ‘Widok pozycji’. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. 235. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. nawiasy (dowolna ilość poziomów). Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna.13. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. 12%). „^” – potęgowania). funkcje.

Obmiar wraz z komentarzem. Rys. 238. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. których wartości są sumowane. obmiaru od strony ul.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. Rys. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. ‘ >’ Liczba Rys. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. ujęty w znaki ’ <’ . obmiaru od strony ul. musimy je potraktować jako komentarz. Jak widać na (rys. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia.Królewskiej. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. Program do kosztorysowania 271 . Na przykład na rys. 237. 236.

wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. Rys. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. 240). klikamy na przy.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. 272 NORMA PRO . Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. 239. 240. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności.

dlatego też nadamy jej nazwę np. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. gdzie występuje. Aby zdefiniować stałą. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. Okienko definiowania stałej. 242). Okno. Rys. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. Po kliknięciu na OK. Rys. 241. 241). z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. 242.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. Program do kosztorysowania 273 .40. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. 245 widać. Na przykład na rys. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. należy go zaznaczyć. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys.

kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. SzerDrzwi3 . Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. SzerDrzwi1.SzerDrzwi2. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku).Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. to znaczy stałe. które będą widoczne tylko w pozycji. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Rys. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. 243. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. w której zostały zdefiniowane.

Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). której wartość wynosi 0. sumy częściowe. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. możemy zastosować tzw. deklarowane kliknięciem na przycisku . Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. Program do kosztorysowania 275 . Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. 244. jak nazwa stałej globalnej). Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. Poniżej. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Dla pozycji pokazanej na rys. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. na rys. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne.

276 NORMA PRO . „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. 246). Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). 246. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. których wartości zostaną zsumowane. 245.Rys. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze.

Odwołania do pozycji. 8.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Na przykład wyrażenie 8. Rys. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. Program do kosztorysowania 277 . że w wierszu obmiaru wpisujemy np. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. To oznacza. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. 247. który zastąpi ciąg znaków #p.’. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. #pA. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. a zaraz za nią numer pozycji. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać.5. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji.23. na karcie ‘Widok pozycji’. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. W opcjach kosztorysu.92A). 245).5*#p23.5*poz.

Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. Na rysunku widać. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. 248. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. #p3. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. że gdy pozycje numerowane są działami.37. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. skopiowanie ich do Schowka.1. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). Oznacza to. np. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). 278 NORMA PRO . Rys. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej).

Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. Jeśli usuwamy pozycję. do której jest odwołanie. 250). Program do kosztorysowania 279 . na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. 250. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. W przeciwnym wypadku. do której jest odwołanie. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. Jeśli usuwamy kilka pozycji.Rys. gdy opcję tę wyczyścimy. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. 249. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. Rys. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57.

do której jest odwołanie. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. Aby wstawić wzór do wyrażenia. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. które dołączone są do programu. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. Dlatego też. w której znajduje się odwołanie. Rys. Jeśli chcemy. w oknie. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. do których są odwołania. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję.Podczas kopiowania do schowka pozycji. należy je przekopiować wraz z tymi. postać odwołania zostanie zachowana. 251. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Okno wstawiania funkcji. możemy skorzystać z wzorów.

które figurują w wyrażeniu. Program do kosztorysowania 281 . Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. z prawej po nadaniu wartości parametrom. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Figura. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru.wysokość). Rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Na rys. Z lewej zaraz po wstawieniu. 252. 253. Y i H. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. H X Y H X Rys. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa.

256 wybieramy zestaw wzorów. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. która również się przyda w 282 NORMA PRO . Rys. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. czy mają jakieś wartości i jakie). ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. który można by potraktować jak funkcję. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. MojaFunkcja.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. 254. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję.

w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. 256. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. 255. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys.następnych pozycjach (rys. 257). Rys. zaznaczeniu opcji Funkcja. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Rys. Program do kosztorysowania 283 . 254). Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. Okno. 256). Zaznaczone wiersze. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia.

Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku).W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Wartości funkcji są różne. Rys. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). Dotyczy to całego kosztorysu. 257. 258. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). 258). Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. ponieważ wartości argumentów są różne. działów i pozycji.Rys. 284 NORMA PRO . a następnie w oknie. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona).

260. Rys. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. Okno skalowania rysunku. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. 259. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. w którym został utworzony lub programu. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików.Rys. 260).

tak jak elementy RMS. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. wykonanym w programie Rysunek. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. 261. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. Warianty obmiarów Obmiary. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Rys. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany.

do Notatnika. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. ArCon oraz innych programów CAD. Pozycja z wariantami obmiarów. Program do kosztorysowania 287 . a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. w którym zainstalowano Normę Pro. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan.cfg – dla plików AllPlan. Informacja o tym. Rys. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. znajdują się w folderze. Pliki konfiguracyjne impallpl. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. a tych fragmentów za szafkami – nie. 262.cfg i imptxtob. np.cfg – dla plików tekstowych i impallpl.lub tylko tych ścian. ponieważ ich struktura jest z góry znana. które są widoczne.cfg. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro.

• Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. • Materiał. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. 264). kod 9 oznacza tabulator.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. Obiekt. w polu Nowe połączenie z: (rys. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. Można również zmienić kolejność kolumn. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. Aby zaimportować obmiar. które się ukaże. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. kod 59 – średnik).cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. 263. W okienku.Rys. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. 288 NORMA PRO . Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. Zostanie utworzone połączenie do pliku. Funkcja. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru.

który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. Zaznaczamy pozycję. Zostaje utworzony nowy wiersz. Po potwierdzeniu na OK. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. przełączamy się do okna importu obmiaru. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Po wykonaniu operacji wstawiania. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. Lista połączeń z plikami obmiarów. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. w menu pojawia się menu Obmiar. do której wstawiamy obmiar. pojawi się okienko. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. Program do kosztorysowania 289 . Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji.Rys. czy przeliczać obmiary. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. 265). plik obmiarów zostaje wczytany. do której wstawiamy obmiar. 264. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys.

które występują w importowanym pliku. wg identyfikatorów. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. 290 NORMA PRO . wg lokalizacji. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów.W oknie importu obmiaru (rys. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). według której będą wyświetlane obmiary. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg jednostki miary. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. 265) znajduje się pasek narzędzi. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. wg wartości lub widok nie posortowany. które są użyte w kosztorysie.

to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.65 + 15*0.75*a00 + 15*a01.75*35. Okna kosztorysu i importu obmiarów. „j. jeśli była wprowadzona. usunąć itd. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. Na rys. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. a a01 – 0.Rys. na której będziemy mogli dodać kolumny. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania….”. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. wartość obmiaru oraz lokalizacja. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Jeśli na przykład formuła ma postać 128. gdzie a00 jest równe 35. jednostka miary.m” i „Wartość”.3. zmienić ich kolejność.3 i została zapisana w pełnej postaci. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. „Nazwa”. 265.65. Program do kosztorysowania 291 .

to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. takie jak na rys. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. 266. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. jeśli jest widoczne). Zostanie otwarte okno importu obmiarów.Rys. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . które zostały oznaczone do eksportu. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. 266 z listą tych obmiarów. • Zaznaczyć obiekt rysunku. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów.

gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. Program do kosztorysowania 293 . możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD.

Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. 267. 294 NORMA PRO .Rys.

następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu.4245 8559.77 15329. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów).42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. że sumaryczne wartości narzutów.83 8559.44 18265. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. Załóżmy. Należy pamiętać. 3.14. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów).62 57062. Różnice te wynikają z zaokrągleń. 2. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania.

że z problemem tym stykamy się na co dzień.84 8559.77 15329.62 Narzut (15%) 3520.416 2739.42 2739. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. Na przykładach pokazanych poniżej widać. Podatku VAT 7%.71. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje.43 Jak widać.44 18265. w ilości 465. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. o cenie netto = 1. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych.17 2299.1655 2299. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. 296 NORMA PRO .843 Narzut po zaokrągleniu 3520.

71 Wart. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego.42509288.00 Cena netto (3) 1.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Program do kosztorysowania 297 .43 zł.8297) 1. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale.19 St. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń.. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.71 St.83 Wart. netto (4) 795. a mianowicie zysk. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. towaru za 23567. następnie obliczamy wartość brutto.66 Wart. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. brutto (7) 850. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. VAT (6) 55.43*583 = 23570.69 zł).Vat (5) 7% Wart.. Zysk jest liczony od robocizny. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów.00 Cena netto (3) 1. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. składający się tylko z dwóch działów. Nie dość. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. materiałów i sprzętu. w wysokości 20%.80/583 = 40. Weźmy przykładowy kosztorys. Obliczyliśmy.85 2. że cena jednej sztuki to 23567.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. brutto (6) 850.

Zsumowane wartości R. 298 NORMA PRO . Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. gdy narzuty są liczone działami. 269. Widok pozycji. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. M i S w pozycji. następnie od tego obliczany jest zysk. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. gdy narzuty są liczone działami. Widok kosztorys. Rys. Rys. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. 268.

Z powodów.02 1054. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R. Widać. cena – 42.02 4012.24 0 747. z czego powstaje sumaryczna wartość R.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992.) 42.11 11433.08 20063.09 498. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.M i S.91 28328. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .13 13719. wartość pozycji – 19968. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji. S dla każdego działu.10 24075.02 46530. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.94 2390. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.M i S obliczany jest zysk. Kosztorys ofertowy.89 0 18202.02.M. 270.02/465 = 42.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.60 210.41 2929.06 14647.1 (19968. które zostały wcześniej opisane.941978.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.55 0 19968. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.65 0 4482.02 2286.47 17577... Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.94.62 1264.63 3735.82 2988.96 398.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Zwykle tak jest. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. 280). Rys. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. w kolumnach ‘Od robocizny’. Program do kosztorysowania 309 .Rys. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. to zobaczymy. Okno pokazane na rys. ‘Od materiałów’. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. Ten przykład pokazuje jednak. 279. 279 widać. 278). a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. 278 Na rys. 278. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys.

281. 310 NORMA PRO . że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 281. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. Na rys. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. Z kolei na rys.Rys. 282. Rys.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Rys. 280. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny.

284. Program do kosztorysowania 311 . 286 i rys. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. Jeżeli chcemy. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. 284). Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Rys. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. 286) i nie jest rozdzielany na działy. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. 283.Rys. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową.

Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Na rys. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’.Rys. 312 NORMA PRO . Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 286. 285. 286). Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. Na rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. Rys. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego.

Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. W tym celu zaznaczamy dział. obowiązują dodatkowe narzuty. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone.’ lub narzutu. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. oprócz narzutów wspólnych. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. 288). Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. Rys. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział.Rys. 288. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. 287. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji).. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”..

np. 289. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. powinniśmy go wyzerować. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. dlatego też jeżeli chcemy. Rys. Aby to zrobić. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. 290. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. jak i narzuty wspólne działów. dla działu ELEWACJA (rys. 289).narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. 290). Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. Rys. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek.

Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. dla której narzuty będę poddane modyfikacji.wartość z 10 na 15%. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. Aby to zrobić. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. 291). Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. 291. Rys. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo.

w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. Rys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. 292. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. 275 wprowadzić konieczne zmiany. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). lub kliknąć na przycisku . Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. a następnie w oknie rys. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. nazwę działu lub pozycję).będzie wynosiła zero. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. 316 NORMA PRO . Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie.

Rys. Okno zapamiętywania definicji narzutów. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. 293. jeśli jest to nowa tablica. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Po potwierdzeniu na OK. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. tablica zostanie zapamiętana. Program do kosztorysowania 317 . to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. które są podświetlone na żółto). nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Oczywiście.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Narzuty koszt inwest.

która jest najbliższa naszym potrzebom. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. 318 NORMA PRO . możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. Z listy tej wybieramy tę tablicę.

a nie na ich cenę. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. modyfikacji. Grupy globalne. – działy). WARIANTY Może się zdarzyć. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek.15. Pozycja. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. Obecnie. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. Widok Warianty danych). Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. to takie. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. Użycie wariantów może być też wygodne. pozycji lub działu. w którym zostały zadeklarowane. Program do kosztorysowania 319 . Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. które są widoczne w całym kosztorysie. pozycji. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. ale może się zdarzyć. obmiarów i działów definiujemy w oknie. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ).

Rys. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. aby program nie dopuścił do tego. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. 295. powiązano je w grupy. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . Gdy przewidujemy. które się pojawi (rys. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. 294. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91.Rys. że nie wybrano żadnego wariantu. że dana grupa wariantów ma być lokalna. Jeśli chcemy. W oknie. W tym celu podświetlamy grupę wariantów.

Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. pozycji lub działów. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. właściwy wariant i kliknąć na OK. Od tego momentu dany element. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. pozycji. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. trzeba go zaznaczyć. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. w oknie z rys. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. Przyporządkowanie elementu RMS. elementu czy działu. Jeśli chcemy. Pozycja. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. pozycję lub dział do danego wariantu. kliknąć na przycisku i w oknie. Program do kosztorysowania 321 . 296). obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. klikamy na OK.klikamy na przycisku Dodaj. Obmiar lub Dział). Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. po czym nowy wariant pojawi się na liście. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów.

zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. Rys. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. 296. bez żadnych wariantów. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. zostanie wyświetlone okno. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. 297. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. Wywołać widok Warianty danych. 322 NORMA PRO . Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. i tam. 2. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie.Rys. a następnie klikamy na przycisku OK. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. 298). Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami.

Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. 299. Rys. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. 298. zaznaczamy je. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Program do kosztorysowania 323 . zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>).Rys.

Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). Rys. 324 NORMA PRO .Rys. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. 300. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. „dębowy” i „jesionowy”. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. 301. Czasami może się zdarzyć. 298. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). sprzęt).

klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy.Rys. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. Rys. 303. o który nam chodzi. 302. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Program do kosztorysowania 325 . Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom.

Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. klikamy na jednej z nich. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. . 305. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. Wybór aktywnego wariantu. Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. 306). 326 NORMA PRO . wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. 304. Rys. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem.

definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Program do kosztorysowania 327 . Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Jeśli dezaktywujemy dział. Tworzymy alternatywny dział lub działy.Nieaktywny wariant pozycji Rys. 306. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. Pozycje wariantowe. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary.

Planista. Power Project. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. W dodatkowym menu Roboty. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. Project+.16. kluczy lokalizacji. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). takich jak Microsoft Project. 328 NORMA PRO . W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy.

klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. a chcemy się z tego wycofać. Zdefiniowane klucze lokalizacji. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. Rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. W okienku. a w polu Nazwa: – jego nazwę. 307). Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Program do kosztorysowania 329 . 307.

Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. poprawiamy i usuwamy stare klucze.Na rys. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. 330 NORMA PRO . 308. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. Rys. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz.

Na rys. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. W wyświetlonym okienku (rys. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Program do kosztorysowania 331 .Rys. 310. 309. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. Rys. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną.

Rys. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Rys. 332 NORMA PRO . Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz.. na której definiujemy okresy rozliczeniowe. 311. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). 312.

Rys. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. Aby zdefiniować nowy okres. W wyświetlonym oknie (rys. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. zaznaczamy okres. włączamy opcję Podokres.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. Okienko wprowadzania nowego okresu. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. za którym ma być umieszczony. które wykorzystujemy do dodawania nowych. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Program do kosztorysowania 333 . które się ukaże. Rys. 314. 313. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski.

W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. czy też bez ich uwzględniania. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. a drugi – z miesiącami. Rys. które mają być dodane. kluczy wykonawczych. które się ukaże (rys. 316). może zostać wstawiony nawet wtedy. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . i w oknie. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. wraz z terminem zakończenia. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. Rys. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału.Podokres. 315. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. 316. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy.

już we wstawionym wierszu. Rys. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. a w kolumnie W następnym kroku. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. której dane zmieniamy. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. Program do kosztorysowania 335 . Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. 317. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. jeśli zostały zadeklarowane). Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. 15%). Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. który zamierzamy rozliczać.

Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. Częściowe wykonanie robót. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. 319. czyli w pozycjach 78. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. w jakich pozycjach wykonano roboty. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. 319). Rys. w którym deklarujemy. a następnie dodajemy nowy wiersz. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. z podziałem na podokresy. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. 318. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. Na rys. 336 NORMA PRO . Rys. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu.79 i 80. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe.

Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. Na rys. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. do 16. 319.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów.06 i do końca. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. znajdujący się na ekranie. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. czyli do 30. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %.06. Program do kosztorysowania 337 . wykonanych robót w danym okresie. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. który trwa do 30. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. • Włączamy opcję Aktywny dział. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. może też być rozliczany codziennie. Na przykład okres II Kwartał 2002. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. Należy przy tym pamiętać.06. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo.06.

a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. 320. widoczny I kwartał 2002. Na rys. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. za którą wykonano roboty. 321. 338 NORMA PRO . w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. Częściowe wykonanie robót.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. Rys. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót.Rys.

323. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys. Rys. 319. Okienko. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. jak pole Okres:. co po przeliczeniu stanowiło 49. Widok wykonanych robót.05.337).2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. Do 15. Program do kosztorysowania 339 .34% sumy wartości pozycji 82 i 83. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. jak pole Wartość: (opis na str. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. a pole Wykonano:. 322.Rys. 323). W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru.337 ..

319. 324. Okienko.337 . nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. jak pole Wartość: (opis na str.337). a pole Wykonano:. jak pole Okres:. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. 340 NORMA PRO . Rys. Stosownie do wybranego klucza. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych.Rys. i rys. 325.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. 325). 324. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych.

Rys. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 326. 327). nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. 327. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. Stosownie do wybranego klucza. Rys.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. 328).Widok wykonania robót w pozycjach 84. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. Program do kosztorysowania 341 .

to ceny mogą się zmienić. 342 NORMA PRO . Operacja ta może być niebezpieczna. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. 328. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. w którym ceny mają zostać zmienione.Rys. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy.

Program do kosztorysowania 343 .77). gdy chcemy. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. 329. ale również na widok Przedmiar. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. a pojawiła się całkowita suma obmiarów.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. 330. Rys. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. Rys. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. można wykonać operację. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych.

Rys. 332. 333. W oknie z rys. Rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale.Rys. W oknie z rys. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. 331. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. 329 zaznaczono I kwartał 2002. Na górze widok wykonanych robót. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. 344 NORMA PRO . Pozycja 81 w widoku Przedmiar. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. na dole widok przedmiar.

334. 336. Rys. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. Widok wykonanych robót. Widok wykonanych robót. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. na dole w widoku Przedmiar. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. Widok Przedmiar. Rys. Pozycja 81. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. Program do kosztorysowania 345 .Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. 335.

WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. „Koszt jedn. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. „j. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. „Ilość” i „Wartość”. „Opis”. „Nakłady”. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. „Podstawa”. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. Widok. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . a tabela zawiera kolumny „Lp”. 337). 337. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji.”. w kosztorysie inwestorskim.17.”. „Cena jedn. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. Rys. Ilość. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych.m. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU).. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU).

W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. 338. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. Zawiera przyciski Wstaw dział. jak widoku Kosztorys. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. Wstaw pozycję. Aby przejść do tego widoku. opis. bez wyodrębniania elementów RMS. podstawę wyceny. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. aby przejść do widoku Kosztorys. znajdującym się na głów- Rys.westora.

Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Przyciski dotyczące elementów RMS. jak również polecenia menu związane z nimi. „Ilość” i „Wartość” (rys. nie są dostępne. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji.wań. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. 339. obm. 339). zawarte w menu RMS. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . Rys. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję.” pojawią się „Cena jedn”. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys.

Na końcu. Rys. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. w kolumnie „Razem”. Aby go wywołać. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. Widok Działy kosztorysu. 340. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Program do kosztorysowania 349 . Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. podstawą wyceny. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. opisem. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. z czego dane wyliczenie wynika. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. Na ekranie widoku Przedmiar (rys.

Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. Kosztorys w widoku Przedmiar. funkcji matematycznych. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. 350 NORMA PRO . wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. 341. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. dwukrotnie na nim klikając. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza.Rys. Następne przyciski służą do edycji obmiarów.

♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. Wstaw wiersz przed). wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. pomocniczych). W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . określenie klucza lokalizacji.

wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. 342. gdy usuwamy narzut. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. Pole Wybór działu Rys.oraz zmianę ich danych. narzuty wspólne działów. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. W okienku widoku. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. I tak. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. jeśli oglądamy narzuty pozycji. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). Podobnie postępujemy. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty.

Wiersze. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . materiałów i sprzętu. przejście do widoku narzutów – . które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Podsumowanie kosztorysu. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – .Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. Rys. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. odliczenie materiałów . 343. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. Program do kosztorysowania 353 .

materiałów i sprzętu. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. 354 NORMA PRO . w których występuje zaznaczony element. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. 344.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. Materiały. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. Widok wszystkich cen. alfabetycznie według nazw. a następnie w zależności od tego. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. Edycja cen sprzętu. Rys. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. Sprzęt lub Wszystkie. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. Edycja cen materiałów. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. według wartości lub według grup.

Dane elementu (pozycji. Rys. znaj- Program do kosztorysowania 355 . Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. niezależnie od tego. Aby przejść do widoku skróconego. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. nakładu. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. formą przedstawienia kosztorysu. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. 345. ile faktyczne wierszy zajmują. Widok skrócony widoku Kosztorys. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. Widok skrócony można stosować.

gdy w opcjach kosztorysu. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Widoki te są dostępne tylko wtedy. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. 356 NORMA PRO . 346).Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. Są to widoki Wykonane roboty. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy.

z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. dla których wprowadzono wykonanie robót. W wierszu pozycji.Okno widoku Wykonanie robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . Rys. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. 346.

• „j. • „Il. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty.m” – jednostka obmiaru. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. ilość wykonanych robót narastająco. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Rys. 347. to do pola tego można wpisać datę. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. 358 NORMA PRO . za liczbą musimy wpisać znak %.do wykonania. w wierszu „Razem wykonano”.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. Widok Rachunek ilościowy. a pod nią. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. Widok ten został pokazany na rys. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym.” – numer pozycji. 347. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie.

wyk. • „Wart. • „Wart.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. • „Il. • „Il. • „Wart. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego.wyk. które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Wart. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . Program do kosztorysowania 359 . • „Il. Te.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego).całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). • „Cena w okresie obrach. w okresie obrach. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. • „Wart. • „Il.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. W widoku tym. w wybranym okresie rozliczeniowym. można również modyfikować obmiary. w okresie obrach.

Widok wariantów pojawia się obok. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. w okresie obrachunkowym”. wykonana”. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. „Wart. „Wart. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. 348.p. wybierać warianty aktywne. kosztorysowa”. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys.”. „Wart.poprz”. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. edytować. 360 NORMA PRO . usuwać. dodawać nowe warianty. 349).Rys.wyk. „Nazwa” oraz „Wart.

Widok Warianty danych. Program do kosztorysowania 361 . Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Znak minus . znak plus – że jest równa tej wartości. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Kolor znaków plus i minus zależy od tego.7 %). Jak widać na rys. co oznacza. Domyślnie. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . jako wartość. 349. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. 349. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu.Rys. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów.

maksymalna czy określona wartość kosztorysu. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. wśród których szukamy wariantów optymalnych. Rys. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. 350. jaki związany jest z danym symbolem. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. 362 NORMA PRO . 351. W oknie z rys. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. czy kryterium wyboru ma być minimalna. Dla symbolu możemy wybrać. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. Opis symboli występujących w drzewie wariantów.

352. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. Program do kosztorysowania 363 . „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. można je połączyć w jedną grupę. Lista pozycji. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). 351. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. Lista elementów. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. w których dana grupa była użyta. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty.Rys. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. które się wzajemnie uzupełniają. Rys.

które warianty dodać. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. 353. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu.Aby połączyć warianty. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. 364 NORMA PRO . Łączenie wariantów. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. Rys. w którym decydujemy. zostanie pokazane okno. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). Jeśli warianty w grupach się różnią. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem.

18. materiałów inwestora. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. statystykę oraz listę pozycji. 354. robocizny. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. do której zaliczyliśmy materiał. „Il wyk. do- Program do kosztorysowania 365 . jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. Rys. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.” – cena jednostki materiału. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. „Nazwa” – nazwa materiału. „Il inw. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.m. wyświetlić tabelę elementów scalonych.” – jednostka miary. sprzętu. Okno opcji otwiera się. „Grupa” – grupa materiałowa.” – ilość materiału inwestora. „Wartość” – wartość materiału. To. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. „Cena jedn. „J. Zestawienie materiałów.” – ilość materiału wykonawcy.

w których występuje dany element. ♦ Przycisk Materiały inwestora. w których występuje. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. „Cena dostawcy”. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. materiałów inwestora) w nim występujących. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. do których należą. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. sprzętu.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. ♦ Przycisk Usuń element. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. 366 NORMA PRO .

♦ Pole Okres rozrachunkowy. ♦ Przycisk Całość inwestora. Program do kosztorysowania 367 . Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. sprzętu. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. według grup. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. w którym można wybrać okres rozliczeniowy. alfabetycznie według nazw. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. według wartości. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów.. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. materiałów inwestora). ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. dostawców i indeksów u dostawców. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny.

wartości i grup. wystarczy kliknąć ). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. niezerowymi lub wszystkich. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). normę zużycia („Norma”). Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. w których element występuje.mat. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. a pod nią spis pozycji. 368 NORMA PRO . Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów.”) i wartość materiału („Wartość”). Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. cenę jednostkową („Cena jedn. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). nazw. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. ilość („Ilość”). do których należy dany element.

Okno szczegółowego zestawienia materiałów. cenach i wartości. pokaże nam się okienko. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. materiał. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. jak dla zwykłego zestawienia. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. w których działach materiał ten występuje. Rys. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. Program do kosztorysowania 369 . 355. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. wystarczy kliknąć na przycisku ).

W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 370 NORMA PRO .Rys. materiał. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. w okresach z menu Widok Rys. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. Zestawienie materiałów działami. 357. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. 356.

„Ilość”. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. wystarczy kliknąć na przycisku ). „Cena jedn. Okno zestawienia robocizny.” i „Wartość”.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. Program do kosztorysowania 371 . Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. 358). „Nazwa”. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. znaj- Rys. 358. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. „Jm”.

Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. robocizny w okresach z menu Widok Rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. 372 NORMA PRO . 360. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 359. Zestawienie robocizny działami.Rys.

Rys. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. 362. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Okno zestawienia sprzętu. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. Rys. wystarczy kliknąć na przycisku ). wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). 361. Zestawienie sprzętu działami. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Program do kosztorysowania 373 .

w której wyświetlona jest nazwa działu.” – wartość jednostki. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne. materiałów i sprzętu. W takim przypadku informuje ona nas. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. „Kz”. w których pokazana jest wartość robocizny. „j. ”il. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”.” – liczbę jednostek elementarnych. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . 364). 363. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. „Kp”. „Materiały” i „Sprzęt”. pokazuje podsumowanie kosztorysu. „T”. zaś „wart. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale.” – jednostkę miary elementu. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys.el. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). „Robocizna”.el.el.j. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie.j.

Rys. 364. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. Jeśli pozycja została uproszczona. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. karta ‘Widok zestawień’. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. Pełna tabela elementów scalonych. Różnica ta może być ujemna. to kolumna ta jest pusta. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. co deklarujemy w opcjach kosztorysu.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. Program do kosztorysowania 375 . pojawia się kolumna „Uproszczone”. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu.

j. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). 376 NORMA PRO . dla którego zestawienie jest wykonane. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. na przykład według wartości pozycji.S” i „C. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). 365. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. M+narzuty. „C.. „C.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji.j. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. W oknie takim. Zestawienie pozycji w dziale PARTER. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”.j. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu.R”.M”.”.j. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty.RS” (ceny jednostkowe robocizny. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). 365 możemy wybrać dział. „C. S+narzuty) lub bez. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. „Cena jedn. jak na rys. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). „Narzuty” (wartości narzutów). sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). materiałów. „Rusztowania” i „Wariant danych”. Rys.

jakie są nam potrzebne. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. Rys. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. zawierający takie kolumny. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . 366. 366).Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane.

367. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . Rys. „Mat”. które były zapamiętane. w oknie z rys. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. a następnie wybieramy go z listy. 368). Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. Wybieramy ten. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. 367). W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane.przycisku Zapisz domyślne. W informacji o wybranym dziale. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. Okno wyboru widoku pozycji. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji.

Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. M i S („R z narzutami”. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. 368. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Tabela Statystyka. przejdziemy do okna edycji danych tego działu.nakładu w stosunku do wartości całego działu. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Program do kosztorysowania 379 . W kolumnie „RAZEM”. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. Rys. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”).

zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. 380 NORMA PRO . Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. Dodatkowo. z elementami RMS. albo później.19. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. w opcjach kosztorysu. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. na karcie ‘Opisy’. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. zawierających ceny jednostkowe. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. również zaznaczyć tę opcję. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). gdzie jest to możliwe.

Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 .Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. rozdział. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Rys. 369. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. tabelę i kolumnę. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. 153) rozwijamy listę katalogów. W zależności od tego. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1.

W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. ale jest ona kolumną z tabeli. Rys. Na rys. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. którą z nich wybrać. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. o którą mu chodzi z ceną zerową.1. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Na (rys. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Na jego podstawie decydujemy. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. której inne kolumny zostały uwzględnione. 370. 3. 2. dla których podano cenę w cenniku. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. 370) widać.

372. a różnią się tylko numerem wariantu. Rys. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. odpowiednią bazę cenową i cennik. 372). a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. KNNR 4 2003-01).Rys. 4. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. 371. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. Jeśli pozycja ma warianty. której mogłaby być częścią (np. Program do kosztorysowania 383 . którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. mają one wspólną podstawę. jak również nie istnieje tabela.

384 NORMA PRO . lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. na przykład. a potem modyfikujemy jej zawartość. wybieramy pozycją podobną. KNNR 1 0104-02. Rys. 373.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku.

orientację wydruku. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. Trzeba przy tym pamiętać. to znaczy wydruki tego. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. na którą zostanie skierowany wydruk. co aktualnie znajduje się na ekranie. Program do kosztorysowania 385 . gdy wydruk ma być obrócony o 900. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. 374). że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. Rys. 374. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Z tej drugiej opcji korzystamy. Pamiętajmy przy tym. określić opcje wydruków. inaczej z laserowej. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki.20. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. Ustawienia drukarki. klikamy na przycisku Właściwości. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa.

jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. czy dysponujemy podajnikiem papieru. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). W zależności od tego. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. Poprzednia strona). Jeśli posiadamy drukarkę wąską. wybieramy papier A4. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO .) i odwrotnie. Z następnego menu. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. które się ukaże. czy też musimy podawać papier ręcznie. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. co znajduje się na ekranie (Drukuj…).♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). i Dwie str. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK.

jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym.). Szablony….Układ strony… i Opcje…). które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. Jeśli chcemy. 375. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). Szablony…. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. Rys. 375). Program do kosztorysowania 387 . w którym wybieramy styl wydruku (rys. to znaczy. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. umożliwiające wybór szablonów tabel. stopki itd. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. strony tytułowej i numeracji formularzy. jak powinien wyglądać wydruk. Zestawy…– umożliwiające określenie. Okno wyboru stylu wydruku. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. nagłówki. Układ strony…. który zestaw drukujemy.

Okno definiowania nowego stylu. a w prawej – zaznaczamy te opcje. Rys. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. 377). Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. 377. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. które chcemy wczytać do nowego stylu. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. 388 NORMA PRO . Rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. 376.

w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. zaś w polu Wydruki w zestawie. które są dostępne. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. te elementy. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. 379. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). 378. które będą drukowane. ‘Cenniki’. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. Kosztorys. ‘Zestawienia’. charakterystyki obiektu. W oknie z rys. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. które zostaną wydrukowane. Oferta i Książka przedmiarów. 378. książki przedmiarów. oraz Program do kosztorysowania 389 . gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. Na kartach ‘Kosztorys’. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Rys.

zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. który zastosujemy w danym stylu. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Aby wprowadzić. 390 NORMA PRO . W okienku. 379. (patrz str. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. Wraz z szablonem.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. usunąć. Rys. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. to po prostu określenie rodzaju. 398). który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. które się pojawi (rys. Okno modyfikowania zawartości zestawu. które wydruki do niego wejdą. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. czyli tym. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel.

Rys. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. 382). Okno wyboru i edycji szablonów. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu.w polach Ramki tabeli. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Rys. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. 381. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. który by nam odpowiadał. Rys. 380. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. 382. wybieramy go z listy. reszta parametrów jest pusta (rys. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK.

(rys. Rys. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli.. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn).opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. 392 NORMA PRO . Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. wybieramy w polu Wiersze. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. ramek bocznych. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. Okno definiowania szablonów ramek. 383. To. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. 383). klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy.

Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. 384. Istniejący. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. trzeba dla nich zdefiniować szablon. rodzaj i wielkość czcionki. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Rys. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. W oknie edycji szablonu (rys. Program do kosztorysowania 393 . Jeśli zaś tworzymy nowy.

Rys. co znaczy. 385. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. dla którego formułujemy szablon. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. Typ wydruku. • Typ. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. 394 NORMA PRO .

dodanie nowego i usunięcie szablonu. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. 386. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . Rys. których parametry można poddać zmianie. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. 386). Definiowanie szablonu strony tytułowej. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. Przyciski Zmień. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika.

które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. kolejności i ty- 396 NORMA PRO .się na kartach ‘Opisy’. Rys. pojawi się okno. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. Jeśli klikniemy na przycisku . 387. wyglądu nagłówków i stopek.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. Wczytywanie pliku loga firmy. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Charakterystyka obiektu. które zawiera ustawienia formatu strony.

Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. 388. Jeśli chcemy. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). W grupie ‘Czcionka standardowa’. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. Wiersz nazwy programu Rys. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. tekst wejdzie’ na margines dolny). będą one drukowane jako czarno-białe. nagłówki i stopki na stronie. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. która ma być użyta do drukowania. Marginesy.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. W dolnej części. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. Program do kosztorysowania 397 .

390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. dla którego określamy pozostałe ustawienia. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. Jeśli chcemy. W przypadku ustawiania opcji dla typu. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. co oznacza. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . 389.Rys. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. w którym uwzględniane są działy. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej.

zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. bez żadnego odstępu. Jeśli jest zaznaczona. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. przekraczający podany procent obszaru druku. opcja od poziomu2. opcja od poziomu1. Jeśli odległość ta jest równa zeru. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. 390. Program do kosztorysowania 399 .% obszaru druku określa. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. Im ten procent niższy. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. to pozycja nie jest dzielona między strony. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. tylko w całości przenoszona na następną stronę. jeden za drugim. że długi tekst opisu pozycji. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). dolny – marg. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. górny – nagłówek – stopka). że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. Rys. Pole Dziel wiersze wyższe niż . W polu Marg...

391. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. 400 NORMA PRO . że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. Rys. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Dodatkowo. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. która nam bardziej odpowiada.

• Jeśli klikniemy na przycisku Str. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. to w sekcji. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). ciąg znaków sterujących). tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. opis przycisku Strona tytułowa…). Program do kosztorysowania 401 . który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. 389). w której znajduje się kursor. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program.

numer strony) lub jeden pod drugim. pod nim adres firmy (^Waf). aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. inne dla zestawienia materiałów. inne dla podsumowania. ^O^D^S (opis kosztorysu.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Na rys. wzięte ze strony tytułowej. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. oznaczający nazwę inwestora. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. 392. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. Wszystkie. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. 391. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. nazwa działu. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. itd. opisane wyżej ustawienia. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. zaznaczamy opcję dla wszystkich. a za nim ciąg ^Win. Na rys. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. 402 NORMA PRO .

Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. zaznaczamy opcję Szerokość stała). wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. Rys. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . Wszystkie reguły postępowania są takie. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. aby szerokości były stałe. I znowu. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. jak dla nagłówka. 393.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. tyle że dotyczy stopki.

aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. 404 NORMA PRO . Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). Rys. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. 394).wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. 394. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. w którym można wybrać jeden z tych widoków.

Program do kosztorysowania 405 . w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. oferty. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. tabeli elementów scalonych. musimy ją wybrać z listy kolumn. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. statystyki.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Rys. 395. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. tabeli wartości scalonych. pozycji itd. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst.

W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. W polu 406 NORMA PRO . Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. Jeśli opcję tę wyczyścimy. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. 396. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. Forma może być Pełna i Skrócona. Rys. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów.

jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 .Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. pozycje mogą być Nie rozwijane. 3. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. Oczywiście. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. które sami określimy. będą drukowane. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. 2. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone.

uproszczony’. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. uproszczony’ (rys. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. że w każdej pozycji kosztorysu. Karta ‘Koszt. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. 397. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. 397). Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. Rys. mają tylko węższy zakres. Rys. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem.wydruków i Drukowanie kosztorysu). 398. 408 NORMA PRO . Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. który miał ją zawierać.

Rys. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy.=1) zaznaczona). Karta ‘Koszt.=1) wyczyszczona).inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. 399. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. inwestorski’.

jeśli opcja ta jest zaznaczona. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. Rys. 410 NORMA PRO . Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. Gdyby inwestora interesowały narzuty. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. czy drukować podsumowania działów.Wyrażenia obmiaru. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. jeśli tak. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. czy drukować pełne dane. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). 400. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. Zaznaczając opcję Kosztorysu.

W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . 401. czy terminy wykonania robót (Terminy). okresy wraz z podokresami (Podokresy). Karta ‘Wykonane roboty’. możemy samodzielnie zdecydować. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Rys.

402. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 403. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Rys. planów działów i kluczy lokalizacji. Rys. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. Karta ‘Słowniki’. 412 NORMA PRO .

Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. z których powstały. Jeśli opcję tę wyczyścimy. z widoku Wprowadzone pozycje. ceny jakich nakładów drukować. czy w postaci rozwinięte. 404. Program do kosztorysowania 413 . w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. wraz z podpozycjami.Rys. – kolumny cen jedn. a w grupie ‘Koszt inwest. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. Karta ‘Cenniki’. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji.

Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. 414 NORMA PRO . a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. Karta ‘Pozycje’. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. Rys. 405. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy.

pozycji’.Rys.Karta ‘Zest. Karta ‘Zest. 407. Rys. RMS’. Program do kosztorysowania 415 . RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. 406. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.

.. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela.. str. jak na widoku zestawień. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. działy zostaną pokazane tak. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. Karta ‘Zest. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). Tak samo dzieje się. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. 424). 416 NORMA PRO . Opcje drukowania zestawienia cen. to tabele będą drukowane jedna za drugą. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy..

Szczególnie istotne jest. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart.’ dla stylu Norma. które mają znaleźć się na wydruku.cen’. 408. scal. scal. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). Karta ‘Tabela elem.Rys. 409. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. Rys. Karta ‘Zest .’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . jakie elementy będą drukowane. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości.

Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. w których zdefiniowano narzuty). dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. Rys. od którego mają być pokazywane na wydruku. w polu Działów: wybieramy poziom. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. 410. Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS).Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu).W polu Działów: wybieramy ten poziom. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. 418 NORMA PRO . to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Karta ‘Podsumowanie’.

412. Program do kosztorysowania 419 . 411. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). Karta ‘Narzuty’. które się ukaże (rys. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. 374). Rys. Karta ‘Działy’. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Rys. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). Jeśli zaznaczymy Wszystko. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys.

że im gorsza jakość. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. plik HTML). ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. 413. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. na- 420 NORMA PRO . że zestaw będzie drukowany od końca. to jest od ostatniej strony do pierwszej. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. która nam najbardziej odpowiada. Rys. lecz nie posiadający programu Norma Pro. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. Okno drukowania kosztorysu. Trzeba pamiętać. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny.

Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . Po powrocie do okna z rys. mamy karty ‘Kosztorys’. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. Zaznaczamy na nich elementy. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. charakterystyka obiektu. W polu Nr. W okienku. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. przedmiary. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. które się ukaże. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. pierwszej strony: możemy wpisać numer. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). z której będzie składał się wydruk. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów.stępnie kolejnych jego kopii. kosztorys i tabela elementów scalonych. wybranego stylu.

to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. które mają wartości różne od zera. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. to informacje o wszystkich działach. 422 NORMA PRO . a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. 1. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. 414). 2. Element w wydruku zestawienia działami. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. Steruje tym opcja ciągła numeracja. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. 414. Rys. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. opcja Nie rozdzielać. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. 415).

sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. zerowe ceny lub niezerowe ceny. 415. 4. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. 3. które pozycje zestawień mają być drukowane. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. Program do kosztorysowania 423 . W programie Norma Pro zestawienia materiałów. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. zostaną wydrukowane tylko te działy. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego.Rys. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. Aby określić. czy jest to dział czy poddział. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. Wybrana opcja Od poziomu 1. które mają pozycje.

wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. ‘Zestawienia’. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. 413 kliknięciem na przycisku OK. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny.). które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. ‘Rozliczenia’. w jakim będzie zrealizowany wydruk.. Należy przy tym pamiętać. Jeśli chcemy. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. ‘Zestawienia RMS’. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. 413). 424 NORMA PRO ..Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS.

‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. które chcemy mieć na wydruku. Program do kosztorysowania 425 . 417. 416. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. w którym można wybrać jeden z tych widoków.Rys. Okno drukowania zestawień. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. Rys. obok opcji pojawi się pole. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. karta ‘Kosztorys’. karta ‘Zestawienia’. Okno wyboru wydruków.

dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. Karta ‘Rozliczenia’. 419. Rys. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. Karta ‘Zestawienia RMS’. 426 NORMA PRO . czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’).Rys. i ewentualnie. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). 418. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych.

Karta ‘Cenniki’. Rys.Rys. Karta ‘Harmonogramowanie’. 420. 421. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. Program do kosztorysowania 427 . czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków.

jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). dla którego zmieniamy normy. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. w wybranych działach. W okienku pokazanym na rys. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. Okienko zmiany norm w kosztorysie. 422. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. w aktywnym dziale. Rys.21. w niektórych pozycjach. W 428 NORMA PRO . W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys.

Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. to parametry ekonomiczno-techniczne. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. niezależnie od typu kosztorysu. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Parametry kosztorysu Parametry. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. Rys. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. Stałe globalne. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. klucze lokalizacji.. okresy rozrachunkowe i plan działów. Definiowanie wariantów.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. które występują zawsze. 423. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. Program do kosztorysowania 429 . przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy.

Okresy rozliczeniowe. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Klucze planów działów. 430 NORMA PRO . Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. Klucze wykonawcze. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Klucze lokalizacji. BAZY CENOWE I CENNIKI. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’.

Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. zaznaczamy ten zawód. Program do kosztorysowania 431 . wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. Zastępowanie robocizny). Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. 424). wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. zdejmuje z niego zaznaczenie. wybranych działach lub pozycjach. W następnym oknie. bez podziału na zawody. dziale czy zaznaczonych pozycjach. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK.

aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. 432 NORMA PRO . Jeśli chcemy. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. 424. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. wybranych działach czy pozycjach. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. Upraszczanie pozycji. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione.Rys. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. o których ma nas program ostrzegać. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. Wybieranie zawodów.

Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . Okno sprawdzania poprawności kosztorysu.Rys. 426. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. 425. które się pojawi. Rys. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie.

z menu Dział.. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. 434 NORMA PRO . a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. Zanim wstawimy taki kosztorys. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. które nazywamy kosztorysami składowymi. bez podziału na działy. Kosztorys złożony.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. można go zaktualizować w razie potrzeby. 2. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego.. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy.

Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. Dodatkowo. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. Program do kosztorysowania 435 . opcja ta powinna być zaznaczona. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. 428 pokazany jest cennik pozycji. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. czyścimy opcje Wstaw poddziały.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Wielkości te można zmodyfikować. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. wywoływane jest z menu Kosztorys. Na rys. nazwę i numer katalogu. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. Jak widać. 427. Rys. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. zostaną dołączone do listy. które na to pozwala. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji.

Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. klikamy na przycisku Pomiń. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. dla każdego działu pojawi się okno takie. 427. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. 436 NORMA PRO . Rys. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. 429.u. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. jak na rys. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. 428. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać.Rys.

Okno wstawiania ceny działu do cennika. Na rys. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. 432 widać. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. to uzyskamy listę pozycji.Rys. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”.1 bez pozycji. 431 widać. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. że istnieją dla niego podpozycje. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. a więc informuje o tym. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . które są działami kosztorysu. Rys. Na rys. 431. 430. Pierwsza z nich.

433. Rys. 432. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian.. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. w którym ustawiamy opcje rejestracji. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. Okno z opcjami rejestracji zmian. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Jeśli włączymy rejestrację zmian. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. I rzeczywiście. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . Rys. które są działami kosztorysu. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana.NIAK 1 ma podpozycje.

434. Zmiany będę pokazane również w innych widokach.podkreślone. cen jednostkowych pozycji. 434). Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. 435.. działu i całego kosztorysu (rys. ale widać je również wszędzie tam. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. Rys. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. gdzie wpłynęły na inne wielkości. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. że będzie liczona od tego materiału). Kolory ekranu). wartość pozycji. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. Program do kosztorysowania 439 . wartość kosztów bezpośrednich. Rys. Zmiany pokazane w kosztorysie.

nadawany przez program tylko po to. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. Zmiany będę rejestrowane do momentu. pozycję. 440 NORMA PRO . nakładzie). który pozycja miała przed usunięciem. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. 436. działu. które się pojawi (rys. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. pozycji. Jest to wewętrzny numer. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć.Rys. a zostaną tylko nowe. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. dział. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian.

437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. dziale i w całym kosztorysie. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. które chcemy odrzucić. 437. Te. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane….Rys. okno z rys. zostanie wyświetlone okno z rys. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. klikamy na przycisku Pozostaw. 437 pojawi się tylko raz. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. okno z rys. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. pozycji czy nakładu. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. że program po kolei sprawdza. Oznacza to. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. dla każdej pozycji. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. Program do kosztorysowania 441 . Analogicznie. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. i jeśli tak.

Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. gdy trafi na różnicę. które chcemy porównywać. Rys. 438. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. 442 NORMA PRO . to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. W wyświetlonym okienku (rys.

Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. które są w kosztorysie wczytywanym. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. 2. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno.65 na 8. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. Program do kosztorysowania 443 . Wartości. w którym wybieramy porównywany kosztorys. zaś te.Rys. 3. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. Lista różnic występujących między kosztorysami. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian.57. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. W tym przypadku. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. 1. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. które występują w kosztorysie wczytywanym. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. 439.

Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. 441.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. Rys. zaś wartość 4770 jako dodana. 440). ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. 440). Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. a pozycja _237. 440. 444 NORMA PRO . Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. (rys. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. • Wartość 47031. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys.

gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. 441). zaś te wartości. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. w sposób opisany dla rejestracji zmian. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. zaś cena 8. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. 442). że widać pasek Program do kosztorysowania 445 .65 została uznana za usuniętą. 442. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. każdy w swoim własnym oknie. Rys.57 za dodaną.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). otwieramy następny. Po otwarciu pierwszego kosztorysu.

Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). 443. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik .tytułu każdego z nich) z menu Okno. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. okna są wyświetlane kaskadowo. Rys.

Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. działów i elementów RMS. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Program do kosztorysowania 447 . podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Rys. 444. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Sposoby porządkowania okien. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo.TORYSU.

445. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. zestawienia lub kosztorysu. 448 NORMA PRO . Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys.Na rys. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. Rys. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. Okno eksportu widoku. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar.txt.

Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. które same nie potrafią rozpoznać separatora. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. 447) i w jakiej kolejności. 446. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. Na rys. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . elementy RMS).W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. używamy przycisków w górę i w dół. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. Program do kosztorysowania 449 . zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. które będą wyeksportowane. po czym tworzony jest plik tekstowy. Rys. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. pozycja(e). to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. zestawienia lub kosztorysu. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y).

które się ukaże. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy.Rys. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. Pozycje czy RMSy. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. postępujemy podobnie. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. 447. 450 NORMA PRO . w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. które się ukaże. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. Otwieramy ACCESS.

a jeśli była rejestracja zmian. działającymi nie tylko na jednej.gtm).XSD zawierający opis struktury kosztorysu. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. Odbiór. postępujemy jak opisano powyżej. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH.pla) lub GET Manager (*. w polu Zapisz jako typ:. Program do kosztorysowania 451 . Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. Wystarczy tylko w oknie z rys. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. programu Ocena. Ocena. czy do systemu SAP. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji.ftx). dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. 445. ale nawet na różnych platformach systemowych. wybrać Faktura FORTUNA (*. z tym że w oknie z rys. Eksport do programów Obmiar. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop.

wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML.2(d*. który będzie czytelny dla innych programów np. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*.ATH.db).xml). Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.4. Penta.ATH. Strix. 452 NORMA PRO . wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako….ath). jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Leonardo.*).2. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*.inw). Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Import z programu Zuzia.2. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. Leonardo. Leonardo (ex*. Seko. Sekocenbud (*. WinBud 3. Winbud 3. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. Aby wczytać plik w tym formacie.ath). zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. Winbud 3.zuz). Rodos.1 i Norma Inwestor. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. aby je wczytać do Normy Pro.ath). podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.

Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. Program do kosztorysowania 453 . klikamy na wybranej nazwie. 448.22. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. Jeśli chcemy. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. które się ukaże znajdują się dwie karty. Rys. Z lewej strony okna. Karta ‘Opcje kolumn’. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. w grupie kolumny. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie.

to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. „Od” i „Do”. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. „RAZEM”. 454 NORMA PRO . Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. „Nazwa działu” . Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. w którym aktualnie się znajdujemy. „Robocizna”. Rodzaj. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . „Materiały” i „Sprzęt”. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. styl i rozmiar czcionki. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj.

Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Program do kosztorysowania 455 . 451). W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. 450). Po ukazaniu się okna (rys. Okno ustawiania kolorów. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro.Rys. 449. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. wybieramy dysk i katalog. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy.

Rys. Znak & przed literą S oznacza. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. 450. Okno dodawania gry Saper. W naszym przykładzie będzie to Saper. należałoby napisać Sape&r). Wybrany plik winmine.exe Rys. która ma się ukazać w menu. 451. powinniśmy ją zmienić na taką. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. Okno tworzenia menu Narzędzia. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku.

zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. Po powrocie do okna z rys. Po powrocie do okna z rys. 450) klikamy na przycisku Anuluj. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. lub W oknie dodawania programu (rys. tak jak opisano to na stronie 131. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. Jeśli chcemy. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Aby to zrobić. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. na przykład programu fakturującego Fortuna. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. Dodatkowo. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. ♦ W oknie dodawania programu (rys. Po potwierdzeniu na OK.pola Argumenty:. 452). które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. 450) wybieramy potrzebną aplikację.) Program do kosztorysowania 457 . aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia.

452. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. do których można wyeksportować kosztorys. który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. Zatem mogą to być wszystkie programy. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA.Rys. 458 NORMA PRO . dla których argumentem jest plik kosztorysu. to znając typ pliku. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem.

co widać na widoku). ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie).23. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. Program do kosztorysowania 459 . • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. co widać na widoku. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja.

• Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. Widok skrócony można stosować. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. itd. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. które można cofnąć. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Aby uzyskać te same widoki. 460 NORMA PRO . na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. wartościami.

cenami i wartością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. to znaczy kosztów robocizny. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. Program do kosztorysowania 461 . które występują w menu Zestawienia. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. materiałów i sprzętu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. cenami i wartością. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu.

Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. 462 NORMA PRO . • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję.

który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. Program do kosztorysowania 463 . • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. itd. pozycji lub działu. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. Na przykład. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. funkcji matematycznych. w Intercenbudzie. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. dostaniemy zestawienie materiałów. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu.

• Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. • Przyciski Edycja cen robocizny. Edycja cen materiałów. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. 464 NORMA PRO . przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). materiałów i sprzętu. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu.• Przycisk Komentarz wskazuje.

• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. alfabetycznie według nazw. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Program do kosztorysowania 465 . tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. według wartości lub według grup. w których występuje zaznaczony element. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. do których należą. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót.

alfabetycznie według nazw. według grup. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. dostawców i indeksów u dostawców. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. • Przycisk Całość inwestora.. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. • Przycisk Połącz RMS-y. • Przycisk Usuń element. 466 NORMA PRO . w których występuje. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. w których występuje dany element. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. według wartości. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów.

• Widok: Kosztorys. • Widok: Działy kosztorysu. • Zestawienie – Sprzęt. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Zestawienie – Materiały. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Cofnij operację. • Widok Narzuty kosztorysu. • Otwórz kosztorys. • Wytnij do schowka. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Widok Podsumowanie. • Kopiuj do schowka. • Zestawienie – Robocizna. • Widok Ceny | Wszystkie. • Wstaw nową pozycję. • Przesuń pozycję. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Drukuj bieżący widok. • Wstawiaj w środek lub na końcu.24. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Przywróć operację. • Widok: Przedmiar. • Usuń.

• Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Przejdź do następnego elementu. • Przewiń o jeden ekran do góry. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Zestawienie – Tabela elem. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Widok Wykonanie robót. Scalonych. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Zestawienie materiałów w działach. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Zestawienie – Statystyka.

Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. Program do kosztorysowania 469 . • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. pola wyboru. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. to do pierwszego wiersza w pozycji). Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. opcje i przyciski. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). to do ostatniego wiersza w pozycji). • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy).Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna.

93 import z kartoteki RMS. 20 Cenniki. 76 polecenia menu. 83 nagłówki kolumn. 109 Dokładność prezentacji. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 105 dostawców. 20 cen jednostkowych robót. 185 Drzewo kosztorysu. 113 lista. 80 kopia zapasowa. 79 Baza danych. 68 Drzewo działów i pozycji. 89 import pliku. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 82 biektów. 110 import z Normy 3.25. 80 kopiowanie. 91 Intercenbudu. 96 wydawnictwa i katalogi. 80 tworzenie nowej. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 102 tworzenie nowego cennika. 33 pozycji. 117 usuwanie. 80 naprawa. 80 kompresja danych. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 118 polecenia menu. 78 usuwanie. 20 RMS. 21 —D— Definiowanie narzutów. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 86 elementów RMS. 71. 105 edycja danych. 158 Dostawcy kartoteka. 71. 20 dołączanie obcej. 269 Działy 470 NORMA PRO . 20 Baza kartotek. 92 import z Intercenbudu. 303 Cennik pozycji. 34 kopiowanie. 84 uaktualnianie cen. 97 import. 86 współpraca z Capital. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 360 import z płyty CD. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 79 importowanie. 79 zmiana danych. 36 opcje szukania cen. 20 cen elementów obiektów. 110 —B— Baza cenowa. 99 konfiguracja baza. 86 import dyskietki. 117 zestawienia. 20 Bazy cenowe. 20 cen obiektów.

450 format tekstowy. 21. 312 narzuty wspólne. 264 narzuty.symbol. 263 współczynniki norm i robocizna. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 264 usuwanie. 170 —G— Grupy materiałów. 237 edycja. 266 narzuty indywidualne. 256 materiały inwestora. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 244 wstawianie przez kopiowanie. 327 —I— Import kosztorysów. 286 Eksport kosztorysu. 250 usuwanie. 450 format ATH. 243 wyszukowanie. 239 przesuwanie. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 67 Kartoteki. 263 widok. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 118 opcje cenników. 247 wstawianie. 32 —F— Format strony marginesy. 243 Euro .parametry ekonomicznotechniczne. 447 formtat XML. 266 przesuwanie. 266 kopiowanie. 250 dodawanie do pozycji. 450 Instalacja programu. 65 koszty transportu. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 252 zaznaczanie. 239 nakłady pomocnicze. 21 RMS. 232. 347 wstawianie nowego. 451 obmiarów. 246 Kartoteka. 21. 21. 245 —K— Kartoteka dostawców. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 396 Formularz kalkulacji. 250 dodawanie do cennika. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 64 baza kartotek. 68 jednostek miar. 245 warianty. 65 aktualizacja. 260 przywracanie z katalogu. 263 klucze planu. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 64 przeliczników jednostek miar. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 21.

429 klucze wykonawcze. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 331 472 NORMA PRO . 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 53 ścieżka dostępu. 54 przeszukiwanie. 151 cenniki pozycji. 137 łączenie. 113 działu. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. katalogów i pozycji. 23 Klucze lokalizacji. 152 ceny i waluty. 158 dopasowanie cen do wartości. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 137 kopie awaryjne. 45 tworzenie nowych katalogów. 61 modyfikacje danych. 37 Klucze wykonawcze. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 292. 45 tworzenie nowej grupy. 47 pozycji. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 28. 428 import. 189 zmiana kolejności. 327 Klucze planów działów. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 432 narzuty. 188 ekran główny. 429 kopia zapasowa. 133 edycja danych. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 30 tworzenie katalogów własnych. 55 edycja opisu. 144 dokładności. 185 edycja. 447 formularz kalkulacji. 189 zmiana szerokości. 169 okresy rozrachunkowe. 264 katalogów norm. 170 grupy wariantów. 80 cenników. 222 Klucz zabezpieczający. 47 główny pasek narzędzi. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 329 Kolumny usuwanie z widoku.Dynamische BauDaten. 40 kopiowanie katalogu. 118 dopasowanie robocizny. 151 cenniki RMS. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 129 nowy na bazie innego. 172 eksport. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 39. 58. 430 drzewo działow i pozycjji. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 133 numerowanie elementów. 150 charakterysyka. 148 ochrona. 47 menu podręczne. 42 przenoszenie grup. 429 opcej widoków zestawień. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 150 ceny dostawców. 307 nowy. 188 Katalogi norm. 451 klucze lokalizacji.

172 kontekstowe. 353 złożony. 139 opcje obliczania narzutów. 441 praca w wielu oknach. 256 Koszty transportu. opcje. 450 zastępowanie robocizny. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 364 zestawienie działami. 352 widok skrócony. 437 rozliczanie RMS. 179 podręczne. 157 różnicowy. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 157 —L— Lista cenników. 117 zmiana norm. 441 sprawdzanie poprawności. 136 widok podsumowania. 368 Menu główne. 377 stawka robocizny. 28. 139 upraszczanie pozycji. 260 porównanie z innym. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 116 rejestracja zmian. 396 Materiały inwestora. 434 wygląd ekranu. 153 rozliczenie kosztów transportu. 161 opcje widoku pozycji. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 368 zestawienie szczegółowe. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 204. 206 podział na grupy. 430 typ. 373 podział na działy.opcje. 431 stałe. 142 sumowanie robocizny. 22 zmiana cen wg współczynnika. 228 —M— Marginesy strony. 135 zapis w XML. 248 zestawienie. 428 statystyka. 22. 31 Koszty transportu. 239 zestawienie. 264 złożony. 446 praca z wieloma. 354 wstawianie do cennika obiektów. 239 koszty transportu. 453 zachowywanie. 444 przeliczanie cen. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 432 pozycji. 247 pomocnicze. 431 wersje. 155 opcje podsumowania. 452 podsumowanie. 369 Materiały inwestora. 135. tabela elementów scalonych. 428 parametry kolumn w widokach. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 28 strona tytułowa. 433 złożony. 430 zestawienia cen.

263 —O— Obiekt. 247 Narzuty definiowanie. 266 edycja. 441 Pozycja kopiowanie. 315 wczytanie definicji. 315 indywidualne działów. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 153 widoków zestawień.zmiana w kosztorysie. 161 programu Norma Pro. 351 wspólne działów. 427 na cały kosztorys. 27 Ścieżki dostępu. 225 poprawianie. 312 kosztorysu. 161 Poprawianie pozycji. 26. sum częściowych i obliczeń pomocniczych.warianty. 155 pozycji. 230. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 30 Normy . 180 widoku Kosztorys. 227 przesuwanie. 282 import. 290 klucze lokalizacji. 139 podsumowania kosztorysu. 332 Opcje kosztorysu. 169 Okresy rozliczeniowe. 270 wstawianie rysunków. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 317 widok. 270 Ochrona kosztorysu. 227 Porównanie kosztorysów. 272 wstawianie nowego wiersza. 310 zachowanie definicji. 314 sposoby obliczania. 273 stałe lokalne. 307 opcje obliczania. 27 rozliczania RMS. 224 scalona. 316 zaznaczanie. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 277 stałe globalne. 27 separator tysięcy. 274 sumy częściowe. 284 wstawianie wyrażenia. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 303 działu. 275 usuwanie wiersza. 276 odwołania do pozycji. 183 Podsumowanie opcje. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 427 Opisy podstawy wyceny. 428 Pasek narzędzi główny. 294 usuwanie. 21 474 NORMA PRO . 21 szczegółowa. 286 import z programu Rysunek. 292 obliczenia pomocnicze. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 315 wstawianie komentarza. 273 widok.

314 opcje widoku. 249 Tabela elementów scalonych. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 391 tabel. 228 scalone. 248 zastępowanie. 394 Ppzycje zestawienie. 392 Producenci. 389 wyróżniania kolumn. 194 łączenie. 264 elementów RMS. 430 sumowanie w pozycji. 224 zestawienia. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 375 Style wydruku. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 371 zestawienie działami.upraszczanie. 145. 211. 245 pozycji. 215 sumowanie robocizny. 373 wydruk. 230. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 165 rozliczanie w innych. 193 wstawianie do cennika. 416 Transport wstawianie kosztów. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 392 wyróżniania wierszy. 215 warianty. 234 warianty nakładów. 248 uproszczone. 377 Strona tytułowa wydruk. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 371 Pozycje edycja. 225 zaznaczanie. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 249 sumowanie w kosztorysie. 204 Program do kosztorysowania 475 . 201 widok. 21 usuwanie. 395 ramek. 80 Spis baz cenowych. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 370 zestawienie działami. 27 Przesuwanie działu. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 431 Sprzęt koszty transportu. 199 wstawianie. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 373 Statystyka kosztorysu. 346 wprowadzanie cen RMS. 223 wstawianie obiektów. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 212 uproszczona. 228 narzuty. 208 zestawienia.

193 alternatywy elementów RMS. 222 niekatalogowej. 359 wybór aktywnego. 273 Narzuty. 362 globalne. 208 wyrażenia do obmiaru. 183. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 359 Widoki Działy kosztorysu. 225 widoku zestawienia pozycji. 321 gdzie występują. 211 pomijanie elementów RMS. 360 usuwanie. 360 definiowanie. 408 kosztorys uproszczony. 172. 411 drukowanie. 286. 352 poruszanie się po ekranie. 377 wiersza obmiaru. 191 Przedmiar. 320 robocizny. 347 476 NORMA PRO . 409 Widok Kosztorys. 86 działu. 380 pracy rusztowań. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 303 pozycji. 320 widok. 407 książka przedmiarów. 354 usuwanie kolumn. 351 Podsumowanie kosztorysu. 318 działów. 395 formatowanie tabel. 325 symbole oznaczeń. 270 —W— Waluty kosztorysu.—U— Upraszczanie pozycji. 245 narzutu. 326 elementów RMS. 201 do katalogu własnego. 348 skrócony. 325 przypisywanie. 233 pozycji uproszczonej. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 21 lokane. 389 Harmonogramowanie. 21 łączenie. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 79 cennika. 189 widok Kosztorys. 418 format strony. 24 Usuwanie bazy cenowej. 188 Wstawianie działu. 211 z innego kosztorysu. 204 narzutów. 320 wyszukiwanie najlepszych. 21. 411 kosztorys inwestorski. 260 elementów RMS. 267. 318 aktywacja. 272 kosztów transportu. 198. 362 nakładów. 189 zmiana szerokości kolumn. 315 pozycji. 186 Wariantydanych. 361 Wybór aktywnego wariantu. 263 elementów RMS. 31 Warianty. 203 uproszczonych. 150 kursy. 326 pozycji. 247 obmiarów. 191 zmiana kolejności kolumn. 346 zaznaczanie elementów. 280 komentarza do obmiaru. 345 Wprowadzone pozycje.

451 Wyszukiwanie w widokacch. 397 opcje wydruku kosztorysu. 341 chronologia. 339 obmiary. 364 materiałów działami. 402 wykonane roboty. 367 Wydruk zestawień. 418 zestawienie narzutów. 243 pozycji.inwestorskiego. 410 zestawienie cen. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 357 rozliczanie. 375 robocizny. 408 opcje.nagłówek. 191 elementów RMS. 411 strona tytułowa. 369 pozycji. 384 wygląd tabel. 370 robocizny działami. 406 podsumowanie. 416 tytuły typów wydruków. 377 Zmiany rejestracja. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 395 ustawienia drukarki. 371 sprzętu działami. 413 zestawienie RMS. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 224 Zestawienie materialów. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 373 szczegółowe materiałów. 413 zestawy. 342 rachunek ilościowy. 437 Program do kosztorysowania 477 . 331 rozliczanie ręczne. 376 usuwanie widoku. 415 zestawienie działów. 394 style. 334 rozliczenie częściowe. 358 Wymiana danych z innymi programami. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 338. 404 układ strony. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 368 materiałów inwestora. 417 zestawienie pozycji. 386 tabela elementów scalonych. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 404 opcje układu strony. 399 oferta. 417 słowniki. 405 opisy podstawy wyceny. 371 sprzętu. 340 klucze lokalizacji. 190 —X— XML zapis kosztorysu.