Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

...................................................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ....317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .....................................................................................................................................................316 USUWANIE NARZUTU ..........................................................343 17...........................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU .....351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ....................................................330 Klucze planów działów ................................... WARIANTY .........315 ZAZNACZANIE NARZUTU ......................................................................................................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ...................................................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW ........321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .....................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ........320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ...................................................................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ..............318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15.............................................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT .............342 Obmiary równe wykonanym robotom ..........341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych ...................................................332 Okresy rozliczeniowe ..353 10 NORMA PRO ....................................................................................................... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT...............................................................329 Klucze wykonawcze.....................................................................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW...............................326 WARIANTY DZIAŁÓW ............328 Klucze lokalizacji........ POZYCJI...........334 Chronologia wykonanych robót.......................................346 WIDOK KOSZTORYS ..........................327 WARIANTY OBMIARÓW ....................348 WIDOK PRZEDMIAR ............................................................ WIDOKI.........................................................319 Dodawanie nowych wariantów........... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU .........................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS................................................................................................327 16.............................................................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.....................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ..................................326 WARIANTY POZYCJI ................................................................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU .................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ .....................................................................................................................................................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................322 Warianty robocizny.........................................

...................................................................378 19......362 Lista elementów............................................................................................................................................................... WYDRUK KOSZTORYSU ...............................................................................................369 Zestawienie materiałów działami ......................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ........................................................................................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY .............................................................................368 Materiały inwestora........................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli........................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ........371 Zestawienie robocizny działami......................................................................................................................................................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm.....................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ...............................................................................................372 Zestawienie sprzętu działami ...........377 STATYSTYKA ..............385 USTAWIENIA DRUKARKI.................................................................386 OPCJE WYDRUKU ...................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE .................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów............................................................................................................................................356 Widok Rachunek ilościowy ..........................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ........385 PODGLĄD WYDRUKU ..........................................................................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych.............................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ...............................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ...................................................................................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji .............................387 Tworzenie nowego stylu.................................................................363 18.....................392 Wyróżnianie wierszy ..................................................................................................................... KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE.......................................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ..................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ .....381 Wybór pozycji z cennika ......361 Oznaczenie wariantów..... ZESTAWIENIA ..........354 WIDOK SKRÓCONY ............................ w których został użyty dany wariant ....................................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI..............................................................................................393 Program do kosztorysowania 11 .................363 Łączenie wariantów ...................................................................388 ZESTAWY WYDRUKÓW .......374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ........................................................................................................................................................................389 FORMATOWANIE TABEL ..................356 Widok Wykonane roboty .............................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ................................360 Aktywacja wariantów........................................383 20.............386 Styl wydruku......................

.....................415 Opcje drukowania zestawienia cen.......................429 Grupy wariantów ..........................................................................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ..........................................412 Opcje drukowania cenników.................................................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ..................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ......430 12 NORMA PRO ...................................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW .....................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ...............416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych.............................................................................430 Klucze lokalizacji............................................................................Wyróżnianie kolumn ....................... OPERACJE NA KOSZTORYSIE.....................................................................................................417 Opcje drukowania statystyki ....409 Opcje drukowania książki przedmiarów ..............................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ......................................................................................................................................................428 PARAMETRY KOSZTORYSU..............................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ .....................................................396 Dodatkowe opcje wydruków .............................................................................................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego .................................................396 Układ strony.................................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ................418 Opcje drukowania podsumowania.......................................410 Opcje drukowania harmonogramowania ..........................................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ......................................................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ......393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ................................429 Zdefiniowane stałe .............................................411 Opcje drukowania słowników .......................................................................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ........................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ..............................405 Opcje drukowania kosztorysu ................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ...............................418 Opcje drukowania zestawienia działów.............................................................................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych.................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ................................................................428 NARZUTY NA KOSZTORYS ....................................................................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego.........................................429 Okresy rozrachunkowe ...................................................................................................424 21.428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ......................................................................................430 Klucze wykonawcze..

............................453 PARAMETRY KOLUMN ............... 23.............................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX .....................................................451 22.......... RODOS.........451 Zapis kosztorysu w formacie XML....................Plan działów ..... Wykonawca ...........434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW .................. LEONARDO............467 SKOROWIDZ ............451 Eksport do programu fakturującego Fortuna....... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA.438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian.................452 WYGLĄD EKRANU .............................................. 25........................................................................ 24...453 KOLORY EKRANU ......................................................455 SPIS PRZYCISKÓW ........................................................ PENTA...............................................................................................................454 NARZĘDZIA .............. SEKO.......... Ocena.................................................................................................459 KLAWISZE SKRÓTÓW.................................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ................... FORTE ........2................................................................470 Program do kosztorysowania 13 ............................448 Eksport w formacie tekstowym..................... Odbiór...........433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ..................................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO...............432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ....................... WINBUD 3..........................................................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ......448 Eksport do programu Planista i Get Manager ...............................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ............................431 UPRASZCZANIE POZYCJI .................................................451 Eksport do programów Obmiar................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY .................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE.......................................451 Eksport w formacie ATH...........................................................................................................................440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ..........................................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ..........................................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW .............................................................................................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH..................................................................................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ........

KSNR. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. uproszczonych i innych pozycji scalonych. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach.WSTĘP Cieszymy się. Widząc. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie.. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. drogowych. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. ziemnych. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. wysoką funkcjonalność. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. instalacyjnych. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. czyli wtedy. PKZ itp. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. KNR.

scalone i obiekty. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. co dodawane.com. a które wycofać.objąć kontrolą proces ich powstawania. tworzonymi przez użytkownika. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć.. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. Bardzo przydatnym mechanizmem. Bistypu. jak również z cennikami asortymentów robót. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. co było usuwane. szczególnie dla inspektorów nadzoru. jednostki miar. a inne odrzucone. Użytkownik może również tworzyć nowe. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. przenoszenie i edycję danych. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Orgbud-Serwisu. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. jakie dane zostały usunięte. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. a co modyfikowane. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. W kosztorysie różnicowym widać. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów.intercenbud. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. jest rejestracja zmian w kosztorysie. odrzucić w całości lub wybrać. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. MSWiA. które zaakceptować.pl).

W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. indeksu. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. indywidualnie na działy i poddziały. grupy materiałów i sprzętu. Mogą to być szkice. jako narzuty lub pozycje. ArCon czy AllPlan. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. jak również w całym kosztorysie. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. do których można wstawiać stałe. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. obejmującą terytorium całej Polski. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. plany. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. np.000 towarów (stan na grudzień 2002). W każdym dziale i poddziale. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. komentarze. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. wyrażenia matematyczne. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. dział lub pozycję. jak również wstawiane tradycyjnie. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. projekty. funkcje. dostawcy czy województwa.

Rodos. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. Winbud. Forte. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Seko. pozycji. Leonardo i Skobud. Planista czy Power Project. takich jak Microsoft Project. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. Zuzia. Project+. Kopiowanie i przenoszenie działów. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. między którymi można przenosić informacje. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Planista i Get Manager. kluczy lokalizacji. Koma. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym.miarów. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony.

Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. nakładów. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. podstaw. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. robocizny i sprzętu. SUN. np. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. wartości obmiarów. cen. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. Oracle. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. opisów i znaczników pozycji.rującego Fortuna. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. rusztowań. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. kluczy wykonawczych. Software AG czy SAP. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . kosztów montażu sprzętu. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. zestawienia wartości materiałów. np. wariantów. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. takich jak Microsoft. obmiarów i robót. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. kosztów materiałów. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. programu Ocena. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. Excelu. IBM DB2. Wordzie czy Internet Explorerze. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. IBM. np. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. SAP. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. Oracle.

com.com. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. drag&drop). 601 613-717. PKZ. i inne z opisami. katalogi z serii AT.pl http://www.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. zaznaczanie opcji.athenasoft. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych.pl Program do kosztorysowania 19 . wybieranie z listy. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. ATHENASOFT Sp.o.intercenbud. ul. z . KNNR. KNP.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie. AL. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22.com.o 03-197 Warszawa. zamykanie okien. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR.

• Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np.welonem z włókna szklanego. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. Plik zawierający tę bazę.1.mdb.mdb. Tynki zwykłe kat. Baza ta ma nazwę ListaBaz. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. III wykonywane ręcznie na sufitach. • Cennik RMS. Okładziny i oblicowania.) cen asortymentów robót (np. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . kartotekę jednostek miar. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Posadzki z deszczułek dębowych. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. 20 NORMA PRO .). nazwę pliku. to Kartoteki. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator.). Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. itd. Stan wykończeniowy zewnętrzny. Owinięcie izolacji rurociągów .: Fundamenty. Stan surowy. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. itd. • Baza. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. cen elementów i stanów obiektów (np. zwierająca cennik RMS i cennik robót. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych.mdb. itd. serwerze oraz innych komputerach w sieci. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. Montaż przewodu odgromowego poziomego.mdb. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. sprzętu i robocizny.

zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. • Pozycja szczegółowa. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców.cen obiektów (np. Cechą pozycji scalonej jest to. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. to pozycja zawierająca tylko opis robót.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. Program do kosztorysowania 21 . wraz z ich kodami ETO. Warianty łączone są w grupy wariantów. zawierająca listę elementów RMS. • Pozycja scalona. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. • Pozycja uproszczona. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. Tablica przeliczników jednostek miar. dla których określone są normy i ceny. uproszczone i inne pozycje scalone. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Kartoteka RMS. budynek mieszkalno . w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. Kartoteka jednostek miar. nazwami i jednostkami miar. itd.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. obmiar i cenę jdnostkową.

które nazywane są kosztorysami składowymi. jego gałęziami są działy. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. • Drzewo kosztorysu. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. który można wstawić jako pozycję do cennika. 22 NORMA PRO . na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. Obiektem jest również obiekt budowlany.• Kosztorys różnicowy. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. składa się z innych kosztorysów. Jeśli kosztorys zawiera działy.

Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. gdzie D: oznacza napęd CD. Niestety. Program. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). zwłaszcza do celów zarobkowych. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. tak jak książka. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. w pole Otwórz wpisać np. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . które się ukaże. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych.exe. którzy muszą być dobrze wynagradzani. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…).2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. D:\Start. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku.0/2000. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. który poprowadzi nas przez proces instalacji. jest zwykłą KRADZIEŻĄ.

Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. 24 NORMA PRO . Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. a pomimo to pojawia się taki komunikat.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. tzw. „klucz hardware'owy”. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe.

Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. Rys. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys.3. 1. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. importować lub skopiować bazę cenową. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. ♦ Menu Bazy cenowe. utworzyć nowy cennik. dodać. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . Ekran główny Normy Pro. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. dodać. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu.

♦ Przycisk Otwórz kosztorys. ♦ Przycisk Pomoc. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. pozycję lub obiekt. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. ♦ Menu Pomoc. 26 NORMA PRO . Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Przycisk Katalogi norm. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. katalogów norm lub kosztorysu. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ♦ Menu Okno. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu.nego cennika. ♦ Menu Narzędzia. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. ♦ Menu Opcje. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). Pozostałe przyciski staną się dostępne. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. ♦ Menu Kartoteki.

wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . Oczywiście. ‘Ścieżki programu’. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. sposób tworzenia kopii awaryjnych. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. 2). mogą być oddzielone spacją.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry.456. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. 2. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. 13456234. Może to być kropka lub przecinek. miejsce przechowywania danych.00). takie jak separatory. Karta parametrów ogólnych programu. ‘Szukanie cen’. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. 13. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. Rys. 13 456 234.234. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące.00) lub też mogą być oddzielone kropką. ‘Kursy walut’.00). ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. ‘Szukanie cen’.

w którym znajdował się oryginalny kosztorys. przechowywane są trzy ostatnie wersje.ratorem dziesiętnym będzie kropka. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu.BAK. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie.BAK. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy.AWA. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. 28 NORMA PRO . to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. Jeśli liczba wersji jest np. ♦ Gdy zdecydujemy. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). ♦ Ci z Państwa. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. równa 3. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. wypełniamy pole W katalogu:. Oznacza to. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . Jeśli chcemy. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich.

ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.25 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą). 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.25 0.05 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.2 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero. jeśli chcemy. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. 2. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.15 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.1 0.1 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.3 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Opcję tę zaznaczamy. 3): Program do kosztorysowania 29 . 0. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.0501 0.0501 0.15 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.05 0. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.

folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. Karta. folder Norma PRO\KAT). 4. Ścieżki dostępu do katalogów norm. 30 NORMA PRO . 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. 3. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza.Rys. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. Na rys. w którym zainstalowany został program Norma Pro. w którym znajdują się normy. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. Rys. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu.

w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. Rys. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Jeśli nie znamy tej ścieżki. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. praca z programem nie będzie możliwa. w którym znajdują się obiekty. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. które można wstawiać do kosztorysów. 6) definiujemy używane waluty. Program do kosztorysowania 31 . przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys.ini). Obiekty. 5. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. w którym zainstalowany został program Norma Pro. jak również wtedy.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 5).

"zł". która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. 7. “$”. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. Rys. Karta ‘Kursy walut’. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. pojawiające się w okienku takim. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. 7. “€” itp. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. (aby uzyskać symbol ”€”. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. Dodawanie nowej waluty. jak na rys. należy na- 32 NORMA PRO . Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. np.Rys. 6. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli.

cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. Rys. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. sprzętu i robocizny. Karta ’Szukanie cen’. przeszukiwane są wszystkie. 8. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. Aby zmienić dane waluty. 7). gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. 8). Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. Program do kosztorysowania 33 . kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. 6). zaznaczając odpowiednie opcje. a w szczególności jej kurs.

Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. w którym zainstalowana jest Norma Pro. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS.mdb”. zostaną pobrane automatycznie. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. bez pytania użytkownika. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element.mdb”. z indeksami KMB. dla których zostały wcześniej dobierane. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób.mdb. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. w plikach o rozszerzeniu . zawierająca kartotekę RMS. ♦ Baza „ListaBaz. 9). kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. Opcja ta powinna być włączona. podczas wstawiania nowej pozycji.

Konfigurowanie baz danych NormyPro. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki.mdb”. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. Rys. czyli pliku „ListaBaz. czyli do pliku Kartoteki.mdb”. w którym znajdują się podstawowe bazy..cenniki.mdb” (rys. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. 10). Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. 9.mdb”. jednostek miar i dostawców. 10. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze.mdb.m. j. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. Program do kosztorysowania 35 . klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. Wybór katalogu. trzeba Normie Pro podać ich położenie. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. Rys.

♦ W dolnej części okna z rys. on line. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych.dat z danymi Intercenbudu. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. Wybór lokalizacji pliku Icb. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. 12) możemy wybrać jednostki miar. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Rys. 11). W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY.dat dostarczanego na płycie CD. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. 11. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. BAZY CENOWE I CENNIKI. ułatwiając nam wybór. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. 36 NORMA PRO .

odpowiednie ikony staną się aktywne. dla nowszych – EURO. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. 13. których aktualnie używamy. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Program do kosztorysowania 37 . W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów.Rys. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. 12. Rys. Karta ’Podstawowe jednostki miar’.

3. zamykamy kosztorys. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. 4.Schemat tworzenia kosztorysu 1. DZIAŁY KOSZTORYSU. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). 9. 7. 8. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). 5. 38 NORMA PRO . Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). 2. Określamy narzuty na materiały. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. WARIANTY). dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. ELEMENTY RMS. 6.

katalogów własnych. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji.4. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. Rys. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. Po ukazaniu się okna (rys. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. lecz zawierają nieco inną informację. tabeli i pozycji. 14. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. Program do kosztorysowania 39 . do 10 poziomów zagłębienia. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. rozdziału. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. W lewej wyświetlane jest drzewo. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa".

Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. i – w przypadku cenników – cena. Oznaczenie grup.Podświetlenie grupy. 40 NORMA PRO . można rozwinąć gałąź drzewa. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. tabel i pozycji. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. jednostka miary. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. oznacza. Grupy . składającym się z obiektów podrzędnych. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. podkatalogi i pozycje. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. rozdziałów. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. katalogi. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. a dla pozycji – jej opis. katalogi i podkatalogi – ikoną .

a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów.. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. rozdziału lub tabeli. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. Program do kosztorysowania 41 . lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom.. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów.• Przyciskiem Szukaj w. cennika). od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. bazy cenowej.

• Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). 42 NORMA PRO . Wciśnięcie przycisku powoduje. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju.

Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. opisem i. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. Program do kosztorysowania 43 . Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu.

może utworzyć grupę katalogów własnych. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. gdy znajdujemy się w podkatalogu. 15. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. 44 NORMA PRO . Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb.Rys. Rozwinięte drzewo katalogów norm. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. wydawnictwo). Program wie. które są w danym momencie możliwe do wykonania.

katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. to znaczy tylko wtedy. trzeba podświetlić grupę. Tworzenie nowych katalogów. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. Aby wstawić katalog. 16) i kliknięciu na OK. a . grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. do której ma należeć. Program do kosztorysowania 45 .

oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Podobnie wstawiane są podkatalogi. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. 17). Rys.Rys. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. można przejść do jego edycji. 46 NORMA PRO . i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. W tryb edycji . Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Jeśli został zabezpieczony hasłem.Wprowadzanie danych nowego katalogu. 17. Wstawianie nowego podkatalogu. 16.

Rys. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. 18. jego numer lub nazwa wydawcy. Okno edycji opisu katalogu. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. Aby kopiowanie doszło do skutku. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Program do kosztorysowania 47 .

każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. 20) wybieramy typ nakładu. 48 NORMA PRO . lub sprzęt. Klikając na przyciskach . W oknie edycji nakładu (rys. . 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. 20. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. 19. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. Okno edycji nakładu w katalogach. aby zmienić lub usunąć hasło.Rys. Rys. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). W wyświetlonym oknie (rys. aby zablokować lub odblokować edycję. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. wyświetlimy robociznę. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu.

jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. Dodawanie. jak pokazano na rys. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. w oknie z rys. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Program do kosztorysowania 49 . ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. przycisku Wypełniamy opis. ponownie klikamy na przyci. 22. 23). Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. 22. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. Rys. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji.Rys. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jeśli domyślne nie są właściwe. 21. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. jeśli klikniemy na .

Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. który może istnieć w pozycji lub nie. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Jeśli 50 NORMA PRO .Rys. Rys. 23. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. w którym deklarujemy sposób. 24). Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. Aby to zrobić. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. do której już zostały przyporządkowane nakłady. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). . program wyprowadzi nowe okno. 24. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. należy zaznaczyć daną pozycję. Usuń i Zmień do dodawania.

Rys. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . 25. w którym określamy sposób traktowania nakładów. . co oznacza. zostaną przedstawione w postaci drzewa. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. Okno. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . że nakłady należące do ‘starej’ grupy. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). będą teraz należały do nowej.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie.

Dodawanie.Rys. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). Aby dodać nakład do pozycji. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. W oknie. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. należy ją podświetlić. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. 52 NORMA PRO . 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. który wstawiamy. który znajduje się w liście danego katalogu. a następnie kliknąć na przycisku . Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . 26. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. które się ukaże (podobnym do tego z rys.

Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. 26) zaznaczymy jakiś nakład. 27. 28. Ekran edycji danych nakładu. a w pozycji tej występują warianty. 28). Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu.Rys. Program do kosztorysowania 53 . W takiej sytuacji (Ustaw wariant). po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Rys.

14). katalog. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. Przenoszenie grup. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. którego nie mamy w drzewie. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. wybrana grupa. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. 54 NORMA PRO . które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. za którym ma być umieszczony (rys. 29. w folderze katalogów znajduje się katalog. 29. Rys. Przycisk jest dostępny tylko wtedy.

że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. elementów obiektów oraz obiektów (rys. 30).Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. do których należą pozycje lub podkatalogi. 30. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. niż ta. asortymentów robót. Rys. Rys. Okno cenników pozycji i obiektów. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. która jest aktualnie wyświetlona. Program do kosztorysowania 55 . Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. robót. z tym że tam struktura cennika jest płaska. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. 31. Oczywiście. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi.

Rys. Pozycje z wariantami. 32.W prawej części okna. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Pojawi się okno danych wydawnictwa. Rys. 33). 33. Aby wstawić katalog. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. Dane wydawnictwa i dane katalogu. a następnie okno danych katalogu (rys. do której ma należeć. które występują w kilku wariantach. 56 NORMA PRO . Mają one taką samą podstawę. 32). trzeba podświetlić grupę. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog .

Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. które się pokaże (rys. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Wydawnictwa i katalogi. 35. BAZY CENOWE I CENNIKI. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. 34. Rys. 78). Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. W oknie. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. które związane są z tym wydawnictwem. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Jeśli zmieniamy wydawnictwo.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK.

Okno wprowadzania danych pozycji.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. Rys. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. zaznaczymy miejsce. 36. 79). Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. 36). wystarczy kliknąć na przycisku . należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Aby dodać pozycję. ). Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu.

. 37). Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. Program do kosztorysowania 59 . które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. 37. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania.. którym uruchomiliśmy szukanie. Rys. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. Przeszukiwane są tylko te katalogi. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. które wyświetlane są w drzewie katalogów. opcję KNR lub Ceny. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. zaznaczamy .

Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. 38). Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. 38. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). 60 NORMA PRO . ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. (Wybór pozycji). należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Rys.

(u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. ogrodzenia. blacharskie. tynkarskie i sztukatorskie. w którym znajdziemy różnego typu roboty.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. drogi itd. Jeśli program wykryje. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. Program do kosztorysowania 61 . na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. instalatorskie. jak na przykład roboty murowe. stropy. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. Menu podręczne dla pozycji katalogu. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. instalacje wodne. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. 39). Rys. ściany. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. takie jak pokrycia dachowe. 39. itd (u nas pozycje uproszczone). zawierającego aktualnie dostępne polecenia. ulice. place.

41. 40. 41. Rys. Schemat katalogów DBD. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. 62 NORMA PRO .

42. Przyciskiem kosztorysu. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów .Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Okno katalogu STLB-Bau. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . Rys. 42. oraz przycisk Bauteile.

zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. Aby otworzyć kartotekę.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. Przycisk wartości listy. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. po czym pokaże się okienko takie jak na rys.5. dodajemy. 64 NORMA PRO . przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. a co za tym idzie cenników. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. Przyciskami . wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. . Rys. Kartoteka jednostek miar. usuwamy lub modyfikujemy jed. 43. dołączonych do programu. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. 43.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). w którym można dodawać. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. 74 NORMA PRO . aby wyświetlić następny. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi).

Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). podrozdział Przenoszenie grup. katalogów i pozycji).♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. Program do kosztorysowania 75 . ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu).

to po prostu utworzenie połączenia do niej. 52). Jedna baza. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. tworzymy nową. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. Dołączanie bazy. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. Jeśli bazę importujemy. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). Oprócz cenników. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). jak i z baz kolegi. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. własną bazę. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. 76 NORMA PRO . ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. podstawowa. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. ♦ Jednostki miary…. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje.

Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . modyfikowanie. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. Lista baz. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. wszędzie tam. 52.Rys. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. usuwanie. możemy tylko wybrać bazę. gdy pokazana zostanie lista baz. który został zamapowany jako P. musimy wpierw wybrać bazę cenową. W zależności od tego. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. od razu wybieramy cennik. Jeśli mamy tylko jedną bazę. w jakim trybie jest wyświetlane okno. W innych przypadkach. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. gdzie wybieramy cennik. dołączanie i odłączanie baz. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. wydawnictw i katalogów. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej.

Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. | to znaczy takie. . ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. co zawiera. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. czyli usunięcie jej z listy baz. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. 78 NORMA PRO . w którym została zainstalowana Norma Pro. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. których nie przyjmuje system Windows. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. czyli zazwyczaj informację o tym. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. nie powtarzające się. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków.

że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . Jeśli tak. z tą różnicą. zostanie usunięty. nie zawierającą żadnych cenników. podświetlamy ją na liście. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. to taka baza. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. czy wszystkie dane są prawidłowe. Tworzenie nowej bazy cenowej. gdzie popełniliśmy błąd. a nai w oknie takim jak na rys. jeśli nie. W tym celu klikamy na przycisku . nowa baza zostanie utworzona. które się pokaże jest oknem z rys. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. wraz ze wszystkimi cennikami. Nowa baza jest bazą pustą. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach.Rys. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. 53. Okno. a jej plik dyskowy. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . 53. zostanie wyprowadzony komunikat. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. u innego użytkownika lub na serwerze. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz.

którą kopiujemy. z którym baza była tworzona. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. 53). powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Import polega na utworzeniu nowej bazy. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Po wybraniu bazy.się po kliknięciu na ikonie . Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. jak i zewnętrznego użytkownika. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. Aby odłączyć obcą bazę. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . czyli kartoteki i bazy cenowe. pojawi się okienko z nową bazą (rys. Również okresowo 80 NORMA PRO . tak jak wszystkie inne ważne dane. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. 53).

ponieważ wtedy bazy są kompresowane. w którym będziemy przechowywać kopie. Rys. zaznaczamy bazy. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. Jeśli w oknie rys. w oknie z rys. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. który może potrwać. Rys.powinna być wykonywana naprawa baz. 55. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Pierwsze okno serwisowania baz. Porządkowanie baz cenowych. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. wybieramy folder. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Program do kosztorysowania 81 . Proces kompresji. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. które chcemy uporządkować. 54.

Podajemy lokalizację pliku kopii. gdy otwarty jest kosztorys.Rys. to znaczy całe kosztorysy. jak i obiekty tworzone przez nas. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. Cenniki kosztorysu). cenniki jednostkowe pozycji. zaznaczamy kartoteki i cenniki. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. na przykład z BCO. Okno tworzenia kopii zapasowej. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. 82 NORMA PRO . import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. z menu Ceny). Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. działy i poddziały. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. 56. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników.

które go jednoznacznie określają. Okno z listą cenników. które zawierają ceny RMS. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. jakie cenniki widzimy w oknie. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. w kolumnie „Typ” – typ cennika. data ostatniej aktualizacji cennika. w kolumnie ‘Data aktualiz. Rys. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. opisu. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz.’. poziomu cen i daty aktualizacji. Możemy sortować według identyfikatora. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. zaś E – ceny elementów RMS. które wywołujemy z okna listy baz (rys. gdzie P oznacza ceny pozycji. 57.

który ma być zapytaniem do Intercenbudu. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. zazna- 84 NORMA PRO . pojawia się przycisk Pokaż. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. Po ukazaniu się okna dialogowego. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. w jakim obowiązuje. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). CJP_własny. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. 58. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. W zależności od kontekstu. w jakim lista została wywołana. 58). uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. Ten sam efekt uzyskamy. dlatego zaznaczona jest opcja Import. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. Jeśli tworzymy nowy cennik. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Okno tworzenia nowego cennika. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. od której obowiązuje cennik lub okres. gdy klikniemy na przycisku (rys. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn.

Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. średnia i maksymalna. w której zostanie utworzony. Program do kosztorysowania 85 .czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). podwójnego znaku cudzysłowu. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. Intercenbud). Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. – nie może zaczynać się spacją. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. 59. są trzy ceny: cena minimalna. wykrzyknika (!). 59). znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). cenę hurtową i detaliczną. minimalną i maksymalną. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Określanie nagłówków kolumn cen. mamy cenę dostawcy. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). sprzętu i robocizny. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys.). Rys. Jeśli jest on cennikiem RMS. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów.

86 NORMA PRO . Rys. Okno importu cennika. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. gdy klikniemy na przycisku . 60. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. 60). gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. ‘Cennik wynikowy’. . Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. z informacją o sposobie importowania. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. czy też nie. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. 58) i pojawi się. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. karta ‘Cennik importowany’. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika.

to cały dysk. a domyślny sposób importu. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. W grupie ‘Importuj’ określamy. a w polu Opis: – opis cennika. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. czyli na bieżąco. Program do kosztorysowania 87 . Zapytanie do:. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. Pojedynczy plik. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. ceny pozycji dla koszt. W przypadku gdy importujemy cały dysk.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. odznaczamy go na liście. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. a w pozostałych polach określamy jego cechy. czyli okresowo lub Dynamicznie. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str.85). W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. którego dotyczy cennik. czy importujemy Cały dysk. w polu Pozom cen z: – okres. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. wtedy gdy są potrzebne. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital).

Rys. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. 88 NORMA PRO . Karta ‘Opcje importu’. na przykład ceny minimalne. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. 62. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Rys. aby stare dane zostały usunięte. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. 61. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen.

lecz bywa tak. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. 64. 63. Rys. W oknie importu. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. 1. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. 63). Program do kosztorysowania 89 . Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. Rys. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. 2. naciskamy dowolny klawisz.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. 64). prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie.

typ. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. Rys. Rys. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa.3. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 66. opis oraz nagłówki kolumn. poziom cen. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. 90 NORMA PRO . 65. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. 4.

bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. ponieważ od niego zależy.Jeśli chcemy. nie robimy żadnych zmian. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. ♦ W oknie importu. Jeśli życzymy sobie. np. jednak inne nietypowe. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. klikamy na przycisku OK. cenniki własne. mogą nie zostać rozpoznane. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Jeśli jednak chcemy. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. aby stare dane zostały usunięte. a potem cennik). Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. 5. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. Program do kosztorysowania 91 . W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników.

Ceny elementów RMS (*. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. Aby to zrobić. Rys.dbf). Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. Okno wyboru i importowania pliku cennika.txt). klikamy na przycisku Przeglądaj…. 67.dbf zawierające ceny pozycji. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. Rys. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. 92 NORMA PRO . zostaną wyświetlone pliki *. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. 68.

na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. tworząc zwykły cennik. wybieramy Intercenbud. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. to ogromna. wybieramy Intercenbud. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . Ci z Państwa. a następnie zaimportować go tak. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Ci z Państwa. na karcie ‘Cennik importowany’. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Cennik importowany’. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe.icb. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro.

a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. wybieramy typ cennika. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. 57) zaznaczymy cennik. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. 69). wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. 94 NORMA PRO . stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. zaś faktycznie kryteria będą nowe. zgodne z nowymi kryteriami. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. stare dane zostaną z cennika usunięte. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. 58. 69). należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. W oknie. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. takim jak na rys. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik.

zostaną wyszukane wszystkie elementy. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. Program do kosztorysowania 95 . Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. 69. ). -. wpisywanej w polu Nazwa. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. zostaną wyszukane wszystkie elementy.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. w których nazwie wystąpi słowo śruba. Kryteria te określa się w oknie. "" . Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. *. Rys. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. 69). szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. I wtedy w określaniu nazwy.

Inne parametry. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. Aby skorzystać z tych danych. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). to indeks ETO wg KMB. należy w opcjach programu. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. system przyjmie. oryginalny producent. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. zostaną wyszukane te elementy. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. symbol u dostawcy. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. nazwa skrócona towaru. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . które w nazwie mają słowo cegła. określonym przedziale.ini.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. indeks PKWiU. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. zostaną znalezione wszystkie elementy. cegła wapienno-piaskowa czerwona. w polach Cena jedn. cennik 96 NORMA PRO . Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. typ RMS. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. itd. które nie zawierają w nazwie słowa szara. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. cegła klinkierowa czerwona. jednostka miary. dostaniemy wszystkie cegły.). potem dowolny ciąg znaków.

hurtowe. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. Rys. 70). gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. zaznaczamy opcję System. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. ceny detaliczne. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 .okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. Jeśli importujemy cennik Capital. magazynowe). gdzie wybieramy firmę. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). poziom cen (np. 70. a następnie wybieramy Capital. Aby to zrobić. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. a następnie na liście cenników (rys. edytować. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe).

W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. nazwie jednostki miary („J. Rys. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. 85). Cenniki można obejrzeć również wtedy.m. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. W tym wypadku.”). najpierw musimy wybrać bazę.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. jak na rys. a następnie Pokaż bazę cenową. „R” – robocizna). 71). 71. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. który chcemy zobaczyć. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. 71. a dopiero potem cennik. Nagłówki kolumn cen są takie. kodzie jednostki miary („Kod j. z której wybieramy potrzebny cennik. Cennik elementów RMS.”). jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str.m. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. 98 NORMA PRO . „S” – sprzęt. od razy dostaniemy listę cenników. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”).

wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. kod dostawcy. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. posortujemy listę według tej kolumny. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary.stawka VAT. gdy cennik jest bardzo duży. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. pojawia się przycisk Wstaw. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. może się zdarzyć. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. indeks PKWIU. usuwanie i edycję danych elementu RMS. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. uaktywni się przycisk Dostawca…. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. Sposób sortowania jest istotny. Jeśli jest zaznaczona. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Program do kosztorysowania 99 . którą można wstawić do kosztorysu. W górnej części okna znajduje się grupa. sortowana jest tylko jedna kolumna. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu.

a w końcu do listy konkretnych materiałów. Wraz ze zmianą poziomu. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. Rys. zaś ikona okna. . rabat i symbol towaru. że istnieje na. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. 72). Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. 45). „Rodzaj materiału”. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . że jest to materiał. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. który można wstawić do stępny poziom. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk .Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. rodzaju materiału. „Jm” i „Kod jm”. 72. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”.

pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. 74).tej uprzednio drodze. Program do kosztorysowania 101 . Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. 74. W górnej części. zaś przycisk poziom. Rys. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. 73. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. . Rys. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. aby miał długość siedmioznakową.

czy na pewno usuwać. Program zapyta. Po pojawieniu się ekranu.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. Aby dopisać nowy element. „Numer katalogu”). nazwie pozycji („Nazwa”). 102 NORMA PRO . klikamy na nim (zostaje podświetlony).m.”). 72. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. a następnie konkretny cennik. numerze wariantu („Wariant”). 72. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. że pola staną się dostępne do edycji. numerze pozycji („Pozycja”). wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. tak jak cenników elementów. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. cenach. z listy baz wybierzemy bazę. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. a następnie na przycisku . z stępnie klikamy na przycisku tym. podświetlamy go. W oknie zawartości cennika (rys. Dostaniemy okno takie jak na rys. a na. jednostce miary („J. taprzycisku kiego jak na rys. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji.

Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. W oknie pozycji znajdują się dane. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. 76). Rys. Program do kosztorysowania 103 . pojawi się przycisk Wstaw. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. 75. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. zawierający szczegółowy opis pozycji. Cennik pozycji. 99).

Rys. opis oraz ceny może mieć inne. jak pozycja macierzysta. numer katalogu. Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. czyli nazwę. katalogu i podstawy są nieaktywne). 104 NORMA PRO . Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . Okno danych pozycji. Resztę danych. jednostkę miary. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. dla której określamy wszystkie dane. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . 76. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. które pobierane są z poprzedniej pozycji. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo.

W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. Cenniki obiektów Cennik obiektów. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. to wyróżniony cennik pozycji. zmieni się on we wszystkich pozycjach. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. nazwą i opisem. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. To. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. czyli działy. Cennik obiektów. podstawą. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. Program do kosztorysowania 105 . które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. z którego pobierane są ceny. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy.u i m3 k. ale wspólnym wydawnictwem. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje.c. nazwę lub opis. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. poddziały i całe kosztorysy.

których towary występują w kosztorysie. 106 NORMA PRO . które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. 77). Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika.

Przyciskami . Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. dodajemy i edytujemy dane katalogów. Wydawnictwa usuwamy. 78). W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. .Rys. gdy edytujemy. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . umieszczonych pod listą wydawnictw. 79). 77. . w polu Czas wydania: – okres. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. w których występowały ich pierwotne wersje. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Okno edycji wydawnictw i katalogów. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. kiedy zostało wydane. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa.

kod ten można wybrać z listy. 108 NORMA PRO . Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Rys. 78. gdy edytujemy. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. Rys. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. 79. Okno danych katalogu.Opis: krótki opis wydawnictwa. Dane wydawnictwa. która rozwija się po kliknięciu na strzałce.

2. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. Program do kosztorysowania 109 . Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. w jaki importowane są inne cenniki. 79.

Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. W górnej części okna. 4. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. którą chcemy przeszukać. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. w której ma się znaleźć cennik. 110 NORMA PRO . Program wykona szukanie. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. 80). w której znajduje się aktualizowany cennik. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Klikamy na OK. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. które dołączamy do przeszukiwania. znajduje się lista cenników. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS.3. jeśli szukamy pozycji. wyświetlane są tylko cenniki RMS. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji.

Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. na liście zobaczymy tylko te elementy. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. 80. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Program do kosztorysowania 111 . które występują w danym cenniku. Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. 81).Rys. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys.

83. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. W górnej części okna zaznaczamy bazy.Rys. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. które mają być przeszukane.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 112 NORMA PRO . 81. 82). Rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. 82. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys.

które znajdują się w tej bazie. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. Rys.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. 83. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. Gdy wybierzemy Wszystkie. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. Program do kosztorysowania 113 . Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy.

które zostanie wyświetlone (rys. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. Rys. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. 114 NORMA PRO . W oknie.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. • wybieramy bazę docelową. w której ma być umieszczona kopia. 84) w górnej części decydujemy. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. 84.

UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. nadawana jest mu nowa nazwa. . które mają zostać przeniesione lub skopiowane. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. czy znajdują się w nim dane. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. Rys. Ten cennik. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. a potem usunąć z bazy źródłowej. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. To oznacza. sprawdzić. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . Program do kosztorysowania 115 . bezpieczniej jest go skopiować. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie….♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. 85. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. Okno wyboru bieżącego cennika. W oknie. które zobaczymy (rys. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. . ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki.

w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. z menu Ceny (menu to pojawia się. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). Zaznaczając opcję Ceny robocizny. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. materiałów lub sprzętu. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. które zostanie wyświetlone na ekranie.

katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę.i. a następnie Program do kosztorysowania 117 . z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. zaznaczamy ją. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). Jeśli opcja nie jest zaznaczona. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. po pokazaniu się okienka takiego. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. w którym wybieramy dysk. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. wyświetli się okno z ich listą. jak na rysunku z prawej. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. który ma być zaktualizowany. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. musimy zdecydować. Aktualizacji podlega bieżący cennik.

W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. zaznaczamy wszystkie kategorie. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. Aby to zrobić. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. lub na nowo ustawione. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. w którym dany element się znajdzie. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. według którego współczynniki zostaną przeliczone. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK.

województwo. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. jednostka miary. indeks PKWiU. Rys. 86. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . kosztorysantach. promocjach. daty obowiązywania ceny. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. nazwę dostawcy i producenta.nia danych do programów kosztorysowych. Strona główna bazy Intercenbud. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. ciężar właściwy. sposób pakowania. rabatach. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. adresy. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane.

a następnie wysłać je do Administratora. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć.działają. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. o adresie www. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. Baza Intercenbud.com. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego.Intercenbud. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. do której należą. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. adresu. kontakty telefoniczne. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. Można to robić „on line”.pl. 120 NORMA PRO . Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. województwa. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. loginu i hasła dostępu. branżę. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. telefonów i faksów. przygotowanej do tego stronie. adresu e-mail i strony www i oraz branży.

które go interesują. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. Program do kosztorysowania 121 . Rys. 87.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. 88) oraz lista dostawców tych produktów. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). Do tego celu służy strona szukania. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. 91). jak i określonych danych dostawcy. 87).

90). na której wyświetlane są dane towaru (rys. 88. Rys. 122 NORMA PRO . Dane towaru. 89. 89) i analogicznie. Lista materiałów uzyskana z bazy danych.Rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna.

Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. 90. Lista dostawców wyszukanych materiałów.Rys. 91. 91) Rys. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . Dane dostawcy. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys.

Lista dostawców. Rys. Aby wejść na stronę generowania ofert. komu i na jaki adres wysłać ofertę. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. dzięki czemu dostawca wie. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. do których można wysłać zapytania ofertowe. 92. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Utworzona wiadomość może być edytowania. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. na stronie wyszukanych materiałów (rys. 124 NORMA PRO . 92). Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail.

Rys. 93. 94. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . rys. 88). należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Aby wygenerować plik Intercenbudu. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. Strona.Rys. 94). 87). z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud.

w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. Rys. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. W następnym etapie. 96. Rys. 95. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 126 NORMA PRO . 96). Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika.okienku pokazanym na rys.

na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. co widać na rys. Rys. na stronie szukania (rys. Aby to zrobić.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Aby program mógł je odszukać. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. 61). Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. 97 w kolumnie ‘kl. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi.’. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. W okienku importu. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). to ich ceny nie zostaną znalezione. można zmienić dane bazy wynikowej. 97. a wstawimy pozycję z katalogu.

Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. 98. podrozdział Opcje programu). a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. 128 NORMA PRO . Rys. Kartoteka RMS. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. 98). jak z Intercenbudu internetowego. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU.

Może to być Program do kosztorysowania 129 . może zawierać polskie litery. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 99).7. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. 99. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. o zakresie prac. Okno tworzenia nowego kosztorysu. Rys. które się pojawi (rys. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np.: wpisujemy nazwę kosztorysu. ♦ W okienku. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. Opis ten ma znaczenie informacyjne. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt.

kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. VAT). to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . Nk . 2. 1. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób.narzuty dla całego kosztorysu (np. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. według którego będą obliczane narzuty. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. Kp+Z). Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu).

Opcje obliczania narzutów).kosztorysie. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. z której wybieramy bazę. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. To. a następnie właściwy cennik. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. zaś cennik zostanie dopisany do listy. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. N – wartość narzutów (np. co wybierzemy w tym momencie. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. VAT) 3. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. z której cennik pochodzi. dostaniemy listę baz. w polu Cennik: – identyfikator cennika. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Program do kosztorysowania 131 . od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. 100). Aby dopisać następny cennik. Pierwszy cennik.

oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. a wia edycję. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. 101. 132 NORMA PRO . z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. 101). Jest to Przyciskami istotne. 100. umożli. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. zaś przycisk . ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. jak na liście. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. Rys.Rys. Karta. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu.

aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. z którego wybieramy kosztorys bazowy. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 102). w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Po pojawieniu się okna z rys. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. który wcześniej został zapisany na dysku. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . karta ‘Ścieżki programu’). Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. gdyż można je zdefiniować później. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. Po ukazaniu się okna z rys.

102. który chcemy wprowadzić. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. będzie nim typ Kosztorysy(*. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Rys. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys.kst). Jeśli otwieramy kosztorys. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO .dostępnych dysków oraz otwartych folderów.

Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. itd. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. z którą został otwarty. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. następnie w oknie. ♦ W dolnej części okna. wartość i dane użytkownika. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. które się ukaże. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. od najmłodszej do najstarszej. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. Rys. 103. 002.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu.

Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. Okno zachowywania kosztorysu. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. jaką część kosztorysu zapisujemy. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. 104. 104). a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę.Rys. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. tworzona jest kolejna wersja. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. Za każdym razem.KST) oznacza 136 NORMA PRO . wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze.

BAK nie jest zaznaczona. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na .BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. Rys. Kopia zapasowa nie powstaje. Załóżmy. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . W tym momencie musimy podjąć decyzję.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. od najmłodszej do najstarszej (tzn. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. 002. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. 105). 002. to aby ją wczytać. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001.001. 105. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. itd.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany.ostatnią wersję kosztorysu. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). itd. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia .

Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.typ Wszystkie pliki(*. 106. Rys.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . 106). 138 NORMA PRO . Plik ten następnie otwieramy do edycji.AWA (patrz rys.

który jest dla nas najbardziej odpowiedni. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. dostęp do cenników. 107). Wybranie opcji Kosztorys oznacza.8. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. rozliczeń materiałów i robocizny. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. W oknie opcji (rys. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. itd. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. w trakcie pracy z kosztorysem. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. wyglądy ekranów. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. jako zwykły kosztorys. przeliczanie walut. według których obliczany jest kosztorys. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. 130). Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później.

nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. 107. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. 140 NORMA PRO . Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Rys.

Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa….Opis. 107). streszczający charakter robót. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. Rys. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. zamienny i powykonawczy. Program do kosztorysowania 141 . Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. 108. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst.

przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Zachowaj jako domyślne.Rys. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. 109. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. 110. Wczytaj z kosztorysu. Rys. 110). Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Wyjaśnienie. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Wybieranie typu kosztorysu. 142 NORMA PRO . Opcje druku strony tytułowej.

Adres inwestora. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. które mogą znaleźć się na stronie. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . Pole to staje się niedostępne. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). Rys. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. Adres inwestycji. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. itd. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. 111. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. najpierw narzuty na kosztorys. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. pojawią się na wydruku jako komentarze. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Inwestor.

w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw.. indyw. wspólne. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. 112. 144 NORMA PRO . kosztorysu. 107) umożliwia wywołanie okna. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. Rys. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. wspólne.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT).

a z prawej zawartość paragrafu. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. Na rys. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Program do kosztorysowania 145 . Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). W tym momencie możemy zacząć pisać tekst.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Jeśli tak zrobimy. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. poziom ( Kontynuacja numeracji). zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. Szablony numeracji dodajemy. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu.

Załóżmy. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. II. A. który aktualnie formatujemy. Okno określania formatów numeracji.2.B.C… . że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją. jak na rysunku poniżej. zaś dla poziomu 3 – 1. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie.3… 146 NORMA PRO . III…. dla poziomu 2 – . W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. 113.Rys. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób.

• Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. • Jeśli chcemy. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). Najczęściej separatorem tym jest kropka. Numeracja poziomu pierwszego. Program do kosztorysowania 147 . gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. drugiego i trzeciego. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. 114. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. który występuje za nim.Rys. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=).

jak na rysunku poniżej. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. Rys. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. Wtedy możemy zmienić typ. zaś separatorami poziomów są kropki. na wydruku wcięcia nie będzie. 115. 115). wystarczy kliknąć na przycisku . Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. rozmiar i kolor czcionki oraz tło.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. Karta ‘Numerowanie’. pozycji i działów (rys. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. na którym jest drukowana. 148 NORMA PRO . Numerowanie elementów.

(tylko pokazanych). zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. 116). • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. aby były.. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno.2 . Standardowo działy numerowane są cyframi.. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu.. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. Jeśli jednak chcemy. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. Program do kosztorysowania 149 . Rys. Z lewej pozycje numerowane działami. 117). z prawej w sposób ciągły. pozycji czy działów nie są numerowane. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. 116. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys.

117. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. Z lewej numeracja ciągła. Opis wyboru cenników znajduje się na str. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 150 NORMA PRO . Rys. Karta ‘Ceny i waluty’. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami.Rys. 118. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów.

Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. podstawę. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. numer. BAZY CENOWE I CENNIKI. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. to znaczy jako cennik. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). od razu wybieramy cennik. jeśli zaś jest jedna baza. wartość takiego kosztorysu. Opis karty znajduje się na str. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). najpierw wybieramy bazę.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. a potem cennik. Program do kosztorysowania 151 . Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. 119). Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. nazwę. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Domyślne wydawnictwo. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. z którego pobierane są ceny.

na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. gdy był zastosowany rabat. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. mimo ustawionych rabatów producenta. Rys. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. a w polu Wariant – numer wariantu.Karta ‘Cennik obiektów’. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. 152 NORMA PRO . 119. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. jaką będę miały obiekty. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. to w oknie zmiany danych RMS. gdy w opcjach kosztorysu.

121. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. Program do kosztorysowania 153 . Karta ’Ceny dostawców’. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. Rys. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. gdy nie była podana cena dostawcy. gdy cena dostawcy była równa zeru. Gdy zaznaczymy opcję Razem. Rys.. 120. zawody są sumowane. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’.

122. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. Materiały te mogą być Nie odliczane. 123. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. Pole to jest niedostępne.Rys. Rys. Rys. 154 NORMA PRO . uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. 124. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora.

jeśli chcemy. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. I tak. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. opcję działami. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. jeśli zaznaczymy dla całości. Rys. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. jeśli włączymy działami. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. 125.

Jeśli pole to zostanie zaznaczone. 156 NORMA PRO .możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Rys. 126. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. 126). Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. których nie będzie można zmienić. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys.

to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. Program do kosztorysowania 157 . którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. dla wszystkich materiałów.. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. montażu. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). Trzeba przy tym pamiętać. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. 225) procent ten też zostanie zmieniony. a koszty przewozu. a więc również zmienią się te koszty. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). wstawiając koszty zakupu jako narzuty. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. a koszty transportu jako osobne pozycje. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. oznacza.

wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. nakładów i wartości jednostkowej i norm. Rys. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’.. podsumowania kosztorysu. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. podsumowania pozycji.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. 127. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . i dalej wszystkie następne.

.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. 130). Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). Na rysunku widać.10). 128. 128).dokładnością. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa.11) jest równa sumie częściowej (=57. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys.51= 57. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. Rys..51= 57.60+49. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Program do kosztorysowania 159 . Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. Rys. Na rysunku widać. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys.60+49. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż.11). 129. 129). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’.

odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu.. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. 160 NORMA PRO . 130. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. Jeśli nie chcemy.Rys. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski.

Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. 132. Podsumowanie kosztorysu. Program do kosztorysowania 161 . to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. Karta ‘Widok zestawień’. 133). Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona.Rys. Rys. 131.

techn. to wyświetlana jest informacja o nazwach. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy.. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. 134). Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. w kolejności od największej do najmniejszej. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. 133. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. Jeśli jest zaznaczona. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. Podsumowanie kosztorysu. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. informacja o nich się nie pojawi (rys. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. 135). Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych.Rys.

Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. 134. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. w których znajdują się pozycje. Tabela elementów scalonych. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.-techn.). Rys. 135. Rys. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. Rys. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. Włączona opcja Bez parametrów ek. 136. Tabela elementów scalonych. Program do kosztorysowania 163 . Tabela elementów scalonych. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2.. 136). Włączona opcja Pełna. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd.

• Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. w działach ustalamy. to w ostatnim wierszu danej grupy. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. Rys. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . w których znajdują się pozycje. 138). że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. 137. 164 NORMA PRO . Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. które działy mają być pokazywane. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. 137).materiał. Tabela elementów scalonych. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. I tak. dotyczącym widoku Zest. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. będzie on pokazany w tabeli.

140). Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Rys. Program do kosztorysowania 165 . Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. 139. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS.Rys. 138. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys.

Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. 140. Rys. 141. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Pokazane ceny jednostkowe. Podsumowanie kosztów bezpośrednich.Rys. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. 142. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Pokazane materiały inwestora. Podsumowanie z narzutami. 166 NORMA PRO . Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). Wydzielenie nakładów stałych. Podsumowanie pozycji.

Załóżmy. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim.. jak rysunku z lewej. jak to widać na rys. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. a nie tylko jego wartości. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. Z prawej strony karty (rys. Program do kosztorysowania 167 . a współczynnik norm również jako wyrażenie. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. to w wierszu RMS. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. 142. norm. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. norm. 142).Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji.

143).-S-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. -M-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. 143. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. -Mlub -S-. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. to przed każdą grupą robocizny. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. jeśli zaś tytułem -R-. 168 NORMA PRO . Rys. norm.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. 144). materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. norm. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. Dane RMS razem z informacją o dostawcy.

nakładów. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach.Puste wiersze Rys. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. Rys. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. Opcje ochrony przed zapisem. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. Widok pozycji. 144. Program do kosztorysowania 169 . obmiarów i wykonanych robót. 145. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen.

według których był liczony kosztorys. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. będzie można edytować tylko dane nakładów. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). Również wtedy. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. 170 NORMA PRO . będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. nowe hasło. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. Jeśli nie ma aktualnego hasła. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). sprzęt’). Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. jeśli już było określone.

Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego.Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. 146. ustawienia formularza innego kosztorysu). sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu).Rys. Program do kosztorysowania 171 .

sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. 147. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. modyfikacji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. dlatego też wygląd ekranu głównego. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Rys. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu.9. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia.

HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. Dla innych widoków. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną.widoku Kosztorys. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. w zależności od widoku. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. EDYCJA OBMIARU. Program do kosztorysowania 173 . otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. sprzętu i materiałów).

♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny.Przedmiar (tylko obmiary). staje się dostępne polecenie Warianty danych. Poza tym. pozycji bądź działów. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. ceny. itd. w całym kosztorysie. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. sprzętu. działach lub całym kosztorysie inną stawką. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. materiałów. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. nad którym pracujemy. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. w działach lub okresach rozliczeniowych. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. normy. że będziemy stosować rozliczanie robót.). to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. korzystając z polecenia Zestawienia. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. sprzętu i materiałów).. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. materiałów inwestora itd. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji.

normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. Program do kosztorysowania 175 .kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. które umożliwia edycję kluczy planów działów. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. poleceniem Zmień… – zmienić opis. waluta itd. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). przyjęcie ich lub odrzucenie. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. sposób rozliczania robocizny. dokładność obliczeń. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. cennik i poziom cen. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. jak również narzuty wspólne działów. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę.

poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. scaloną lub obiekt. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. uproszczoną. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. jego dział lub poddział. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone).

Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. pozycji. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Wstaw materiały…. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane.Wstaw do cennika. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu.

zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. a wynik przenosić do Normy przez schowek. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). nagłówków i stopek dla wybranego typu.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. sposoby obliczania narzutów. czcionki. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. itd. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. Wypadku gdy chcemy. (Układ strony…). takie jak działy i kosztorysy. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. 178 NORMA PRO . a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. na którym można wykonywać obliczenia.

gdy przysłaniają się wzajemnie. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. menu kontekstowego. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. aby było widać pasek tytułu każdego okna. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. możemy skorzystać z tzw. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon).♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. właścicielu i numerze licencji. Poleceniami Główny pasek narzędzi. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. jeśli zaznaczymy element RMS. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. jego producencie. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. Wszystkie zmiany. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. a w drugim – Działy. które porozrzucane są po ekranie. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. zaś poleceniem Kaskada tak. 148). Program do kosztorysowania 179 . Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. Pasek narzędzi widoku. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. pasek stanu i drzewo kosztorysu. na którym chcemy wykonać jakąś operację. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro.

Jeżeli przycisk jest wyszarzony. 148. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień.Rys. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY.

co widać na widoku. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. co widać na widoku). to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. itd. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. Program do kosztorysowania 181 . • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). które można cofnąć. wartościami. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok.

to znaczy kosztów robocizny. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. materiałów i sprzętu. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. jeśli zostały zdefiniowane. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. 182 NORMA PRO . Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. które występują w menu Zestawienia. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Aby uzyskać te same widoki. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością.

• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. 149. Program do kosztorysowania 183 . w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Rys. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. tak jak każde inne okno. Okno kosztorysu. posiada pasek tytułu. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. w którym najczęściej pracujemy. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Jeśli jest wciśnięty. widok Kosztorys. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji.

• Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. dostaniemy zestawienie materiałów. itd. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. w Intercenbudzie. Na przykład. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. 184 NORMA PRO . • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS.

1…1. Jeśli zaznaczymy opcję 1. jaką jest kosztorys. poddziałów i pozycji. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. W drzewie tym od głównej gałęzi. Jeśli zaznaczymy Pozycje. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. Klikając na znakach plus . takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. który ma przyporządkowany wariant. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. Program do kosztorysowania 185 . odchodzą gałęzie działów. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu.1…1. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. pozycji lub działu. Jeśli drzewo zostało raz wywołane.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu.

150. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. Pasek stanu (komunikatów). jednostka miary (kolumna „jm”). czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. w której wyświetlona jest jego nazwa.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . którego treść może być interesująca dla twórców programu. to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. materiały: –M).”) oraz wartość danego elementu. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. do którego działu i poddziału pozycja należy. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). jeśli tak. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. Postać numeru zależy od tego. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). z którą współpracuje kosztorys. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. czyli numer katalogowy pozycji. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. Elementy RMS są również numerowane. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). natomiast pod numerem znajduje się informacja. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny.

Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Rys. To. 151. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. „M” i „S”). Program do kosztorysowania 187 .obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. jakie kolumny i podsumowania widzimy. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Informacje o tym. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. a na końcu działu – podsumowanie. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU.

należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . pozycji. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. nakładów RMS czy narzutów. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. a w zależności od tego.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. którą chcemy poddać zmianom. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. 188 NORMA PRO . Aby zmienić szerokość kolumny. w których występują nazwy lub opisy działów. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. należy wyświetlić go na ekranie. ale poza kolumną „Opis”. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. na której kolumnie i wierszu klikniemy. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…).

UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona.W zależności od tego. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. tzn. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. której nie chcemy mieć na ekranie. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. a kolumna znika z widoku. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. która porusza się razem ze wskaźnikiem. co oznacza. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. puszczamy przycisk. Program do kosztorysowania 189 . Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny.

jeśli wcześniej były rejestrowane. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. Rys. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. w oknie wyszukiwania (rys. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. 152. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. 190 NORMA PRO . Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. a nie fragmentem tekstu. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc.

<Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. zaznaczamy pierwszy z nich. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. Aby zaznaczyć kilka elementów. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. należy zaznaczyć jeden z nich. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. Program do kosztorysowania 191 . Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury.

wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. opcje i przyciski. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. to do ostatniego wiersza w pozycji). 192 NORMA PRO . to do pierwszego wiersza w pozycji). <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. pola wyboru. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku).

a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. Okno katalogów znajduje się na ekranie. rozdział. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. tabelę i kolumnę. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. Program do kosztorysowania 193 . która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. przejść do edycji pozycji w kosztorysie.10. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). dopóki go nie zamkniemy. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. niezależnie od widoku. za którą ma zostać wstawiona. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Okno katalogów można również zwinąć. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. w jakim został wyświetlony kosztorys.

należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. 194 NORMA PRO . ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji.04) i kolumny (np. czyli typ katalogu (np. rozdziału (np. 153. na karcie ‘Opis’ (rys. które będzie poprawiane. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. KNR).12). numer katalogu (np. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji.Rys. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować.4-01). Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności.02). Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. tabeli (np. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst.

w pole Lp.Rys. karta ‘Opis’. 154. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . wpisujemy liczbę 6. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. podrozdział Widok Przedmiar). na przykład na miejscu o numerze 6. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. Okno danych pozycji kosztorysu. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. ♦ W polu Lp. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. Rys. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. 155). ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. 196 NORMA PRO . ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). 155. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. w którym został wydany katalog norm. 154. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary.

156. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. Na karcie ‘Współcz. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. aby były różne od jedności. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Materiałów i Sprzętu. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. Rys. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Jeśli opcja ta została zaznaczona. jeśli chcemy. Program do kosztorysowania 197 . Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. Pozycja.

dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. do której zaliczymy daną pozycję. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. gdy zostanie wybrany dany wariant. 198 NORMA PRO . dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. Rys. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. z którego została wstawiona dana pozycja. dla których są modyfikowane grupę wariantów. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. 157.

Na liście tej zaznaczamy element. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Pozycje…. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. klikamy na przycisku Anuluj. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. których indeksy znajdują się w bazie. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. Lista elementów podobnych do wybranego. 158. Jeśli chcemy podejrzeć. Rys. w których pozycjach występuje ten element. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. 158). klikamy na przycisku Dodaj nową. OK i Anuluj.

Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. Propozycje wstawienia elementów RMS. 160). w którym wprowadzamy przelicznik (rys. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. których nie znaleziono w cennikach. 159). klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. a po potwierdzeniu z oknem. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. otrzymamy następne okno (rys. 200 NORMA PRO . dostaniemy ekran z propozycją zamiany. Jeśli wybraliśmy element. Rys.podświetlony. Rys. 160. 161). 159.

jaki element zastosować. 162. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). Program do kosztorysowania 201 . w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. program nie jest w stanie podjąć decyzji. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników.” – informacja o tym.Rys. czy grupa zawiera jakieś warianty. Rys. 161. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. 162). a w kolumnie „Z grp. czy bez niej (NIE). z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys.

Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. Aktywny jest pierwszy wariant. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. 202 NORMA PRO . a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. których możemy użyć do malowania. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Rys. czyli farba olejna. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. Na przykład na rys. Jeśli jest zaznaczona. 163. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. 163. nie wariantowe nakłady. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>).

lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. dla którego norma=0. Rys. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. Nowy dział. a następnie na OK. Rys. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. 164. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. należy zdefiniować nowy dział. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. Program do kosztorysowania 203 . Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. zaś norma na robociznę została zwiększona. materiały lub sprzęt. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. 165. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów.

Jeśli chcemy pominąć robociznę. w polu Odległość: wpisujemy odległość. Wydawn. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. Znacznik:. na karcie ‘Widok pozycji’. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . w opcjach kosztorysu. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. Pozycja będąca kosztami transportu. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. która kategoria została wyzerowana (rys. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. 166). W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. Rys. 166. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. 165).

Okno to ma puste pola.197). Jeśli przewozimy sprzęt.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. katalog. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. czyli elementów M lub S. 167. podstawę i wariant dla tej pozycji. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów.oraz zaznaczamy. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. Wygląd okna i pola. materiały i sprzęt nie są dostępne. z których część wypełniamy ręcznie. współczynniki norm na robociznę. 168). pojawi się pole Liczba przewozów. Program do kosztorysowania 205 . Na karcie ‘Współcz. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. inne dla sprzętu. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. które w nim wypełniamy. Rys.

gdy dodawane są koszty transportu. Okno wstawiania elementu RMS. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. w którym klikamy na przycisku Szukaj. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. 169. 168. który transportujemy. 169. Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. Aby ściągnąć z kosztorysu element. 169). lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS).Rys. w wy- 206 NORMA PRO . Rys. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys.

zostanie umieszczona w opisie pozycji. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. jaką jest transport. których nie da się przewieźć jednym kursem. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Określanie kosztów transportu materiałów. a element wprowadzony do pozycji. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. to informacja o tym. Program do kosztorysowania 207 . koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Wielkości kosztów transportu. Rys. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. 170. którą można przewieść jednym kursem. ile kursów potrzeba. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia.

rusztowania itd. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość.). przenoszenie. rozliczanie w innych pozycjach. poprawianie. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Rys.). scalanie itd. 171. Okno określania kosztów transportu sprzętu. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. upraszczanie. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. 171). 208 NORMA PRO . Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. kopiowanie.

Element ten jest traktowany jak każdy inny element. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. 172 wypełniamy tak. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. w któ- Program do kosztorysowania 209 . których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. Pola okienka z rys. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja.Rys. rys. 172. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. 202).

przenoszenie). to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań.3028 r-g i 200. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. Rys. czyli o łącznych nakładach=570.84.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). współczynnik wykorzystania rusztowań=0. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania.4500). Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy.6368 r-g.40 zł.84*2)=3398. 174) 210 NORMA PRO . 0. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. np. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). Na przykład. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna.9396*10/(0. poprawianie. cena jednostkowa=0. a potrzebujemy 10 kompletów. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. 173.40. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10.9396 r-g.

Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. które uzyskamy. 174. . ). Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. takim jak na rys. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi.Rys. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . 154. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. W okienku. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. Rys. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. takie jak KNR czy KSNR. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . 175.

214). Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. ‘Współcz. 212 NORMA PRO . 178) edytujemy pola. tak jak pozycje z katalogów. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. sprzęt i materiały lub wtedy. w którym na kartach ‘Opis’. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. zaznaczamy ją. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. W ten sposób. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. Aby pozycję uprościć. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. str. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. do których istnieją cenniki robót. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji.

Na rys. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji.Rys. 177. Rys. Pozycja z rys. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. Pozycja przed uproszczeniem. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. co wstawianie pozycji uproszczonych. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. Jeśli będzie to konieczne. 176. 176 po uproszczeniu. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). RMS-y można przywrócić z katalogu. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. 176 i rys. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. to znikną one z ekranu i kosztorysu. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. Program do kosztorysowania 213 . w przypadku usuwania elementów RMS. zaś w drugim wstawia się pozycję.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

Rys. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. co użytkownik ma zrobić. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. operacja zostanie wykonana automatycznie. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. aby wstawić pozycję (rys. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. program zapyta. 188). Program do kosztorysowania 223 .♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. 188.

♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. którą chcemy przenieść. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. zaznaczamy pierwszą z nich. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. Jeśli chcemy. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. Okienko przesuwania pozycji. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. 224 NORMA PRO . należy zaznaczyć jedną z nich. karta ‘Kolory ekranu’). za którą przesuwamy wybraną pozycję. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. 189. Rys. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). Aby zaznaczyć kilka pozycji. Domyślnie jest to kolor zielony. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji.

♦ Klikamy na pozycji. za którą ma zostać umieszczona. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. itp. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. przeciągamy ją na pozycję. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. za którą umieścimy przenoszoną pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. odwołania do obmiarów. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne).). za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. która została podświetlona. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.

a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. Okienko wybierania działów.Rys. Okienko usuwania pozycji. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. 191. 226 NORMA PRO . Rys. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. 191). 190. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’.

a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . lub ♦ Kliknąć w jej obszarze.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. zaznaczamy je. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. klikamy na przycisku OK. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). do którego poziomu działy zostaną pokazane. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji.

na karcie ‘Współcz. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. do której jest dołączana wybrana pozycja. 228 NORMA PRO . jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). jest to jedyny sposób. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. takim jak na rysunku z prawej. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. współczynniki norm. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. 192). jednostkę miary obmiaru. Możemy zatem zmienić opis pozycji. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). obmiar. takie same jak na rys. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. 154. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . W tym celu należy kliknąć na pozycji. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach.

Program do kosztorysowania 229 . na której widać. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. 192. Rys. 194).norm. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. Na rys. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. czyli w pozycji nr 112 (rys. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. a następnie klikniemy na przycisku .Rys. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku .’ dla pozycji nr 112. Pozycje. 193. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’.

Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. 195. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. 230 NORMA PRO .norm. Rys. Rys. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. to znaczy pozycje. 194. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. to zobaczymy. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz.

z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. 197. 196). 197). Rys. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. W okienku. 196. Program do kosztorysowania 231 . Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. Aby wprowadzić nowy narzut. W przypadku. Dodawanie narzutów na pozycję. koszty pośrednie). klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu).Rys. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. Po zaznaczeniu pozycji. Narzut. dla której definiujemy nowe narzuty.

jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. 198. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy.Harmonogramowanie robót . zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. dodawania. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. jeżeli jest wyłączona. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. Okno wyboru. W tym celu podświetlamy pozycję. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. 199). zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. 232 NORMA PRO . Rys. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. Jeśli chcemy usunąć klucz. 198) definiujemy nowe. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego.

♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. które wprowadzamy ręcznie. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Rys. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. tworząc tym samym nowy system grupowania. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Definiowanie nowego klucza wykonawczego.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. Program do kosztorysowania 233 . Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. 199.

Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. Metoda kombinowana jest droższa. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. metoda zwykła jest tańsza. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. Innym. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. Okna kosztorysów umieszczamy tak. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru.

a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. mimo że ładniejsze’. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. 2. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. ponieważ jest stosunkowo tania’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. bo daje świetny efekt estetyczny’. 2. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia.1. Program do kosztorysowania 235 . W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’.

236 NORMA PRO . Rys. 201. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 200.Wybrano metodę kombinowaną.Wybrano metodę zwykłą. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys.Popatrzmy teraz.

materiały lub sprzęt). ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. miary: wybieramy jednostkę miary. 202 kolejno wypełniamy pola. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. . Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. tak jak w przypadku pozycji. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. Rys. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. Po pokazaniu się okienka takiego. gdy był zastosowany rabat). gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. jak na cym im przycisku: rys. ). Okno dodawania nowego elementu RMS. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. może być wyrażeniem). 202.11.

238 NORMA PRO . 202. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). Przeszukiwanie kartoteki RMS). klikamy na przycisku Kartoteka RMS. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. miary i Cena jedn. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. takie jak na rys. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). lecz przyjmują wartość normy. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany.jako procent od innych nakładów tego samego typu. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). w oknie z rys. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. 45. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). 218). W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. najpierw pokaże się okno z polami. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys.

czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania.4. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. Jeśli ją zaznaczymy. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). KNR-W 2-02 0245-01). ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować.7. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. do grupy „Cement I”. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np.♦ Jeśli chcemy. Jeżeli ją zaznaczymy. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. aby został on zakwalifikowany do grupy. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np.18 i 20. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). Program do kosztorysowania 239 .15. Należy pamiętać. to np. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy.

koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. który służy do wprowadzenia następnego elementu. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. Rys. Rys. 203. 203. 204. 204. Obliczenie nakładów. 240 NORMA PRO .Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

element zostanie dodany właśnie do niego. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. Czynności. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. Jeśli nie – jest dodawany w całości. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. czy zmieniamy mu tylko cenę. katalogowych elementów i ich danych. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. reszta danych się zmieni. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. 158) decydujemy. Podobny proces ma miejsce. W oknie tym (rys. czy taki element już istnieje. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. czy pozostawiamy dany element. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. Przed dodaniem elementu program sprawdza.

że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. w jaki były dobierane ceny z cennika.” będą wyceniane jak „Profil Int.. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. w którym widać. 217. Rys.” a „kształowniki stalowe profilowane U. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. nazwa i dostawca elementu. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. UW 75(4m). Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. 207)..wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. Metodę doboru elementu. Okno. Program do kosztorysowania 251 . zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. 3. 2. który zastąpił element oryginalny.

Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. 214) możliwe są różne reakcje programu. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. innym kosztorysie. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). 202). 218) wraz z listą znalezionych elementów. 212 i rys. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Raz opracowana lista doboru RMS. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. 252 NORMA PRO . Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej.

♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. Jeśli zaznaczymy Dowolna. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. 218). będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’.Rys. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. przeglądane będą indeksy elementów. wyświetli się okno (rys. bądź Podobne indeksy. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. jeśli zaznaczymy ETO(1). W pozostałych przypadkach.

definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. jednostki miary. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. dodajemy go do listy (patrz str. indeksu PKWiU. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. 218). Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. typu. z którego szukanie zostało wywołane. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. indeksu KMB. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. 219). to program będzie wybierał elementy. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. jeśli zaś opcję Początek. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. gdy chcemy przeszukać cenniki. ceny oraz według dostawcy. W tym celu w oknie z rys. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. jego nazwy skróconej. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. zaznaczamy opcję Kosztorys. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. 131). 254 NORMA PRO .♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. który chcemy przeszukać.

Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. Kliknięcie na elemencie. mimo że są w Intercenbudzie. 219. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. W oknie z rys. ich lista pojawi się w oknie. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. z którego kartoteka została wywołana. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. materiałach i sprzęcie. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. Program do kosztorysowania 255 .Rys.

256 NORMA PRO . Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę.. 220). w opcjach kosztorysu. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. z menu RMS). bądź sposób obliczania tych kosztów. Jeśli chcemy zobaczyć. 220. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. Rys.. dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu).

• wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys.Rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. Program do kosztorysowania 257 .Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. 223). 221. 222. Rys. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. 222).

W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. ’karta ‘Liczenie narzutów’). grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys.Rys. 223. 258 NORMA PRO . Rys. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. Koszty transportu doliczane jako wartość. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. 225). 224. 224).

8 i 9 – procentowo.Rys... karta ‘Opcje kolumn’). Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. 226. a w pozycjach 1. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo.. 226 widać. Koszty transportu jako procent wartości nakładu. Program do kosztorysowania 259 . Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. Na rys. Rys. 225. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). polecenie Wyświetlania. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo.

dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. które mają znaleźć się w dziale. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. przenoszenia. gdy mamy już wprowadzone pozycje. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji.12. Dane ogólne działu Rys. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. Operacje wstawiania. Definiowanie nowego działu. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. 227. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi).

W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. aż do 10 poziomów zagłębienia. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. Załóżmy. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. umieszczony w polu Numer:. co zaznaczony dział. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. czyli kolejny poziom zagłębienia. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. Numer działu. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. wprowadzamy tylko jego nazwę. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. chyba że działy są ręcznie numerowane. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu.

a dział „B” ma dodatkowo poddziały. dla którego wybierzemy Następny poziom. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. 262 NORMA PRO . a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. Wstawmy teraz dział „XXX”.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. „B” i „C”. W wyniku otrzymamy nową strukturę. Dodatkowo. Karta ‘Współczynniki norm’. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. Rys. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. 228. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. a gdy żadna nam nie odpowiada.

na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. Rys. nazwę i numer katalogu. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. 227. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. Karta ‘Podstawa’. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . 229. podstawę oraz wariant. dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu).Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj.

z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. polecenie Działy kosztorysu). Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. takie jak na rys. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. zaznaczamy ten dział. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. następnie klikamy na nazwie tego działu. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. Usuwanie pozycji). Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. współczynniki norm i narzuty będą takie. a jego jednostki elementarne. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. za którym chcemy je umieścić. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. Aby wstawić kosztorys jako dział. 264 NORMA PRO . tam zaznaczamy dział do skopiowania. jaką ma opis wstawianego kosztorys. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. 102. wystarczy go zaznaczyć.od: i do: zakres usuwanych działów. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. jak w kosztorysie składowym. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów.

W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. jeśli zaś cena jest różna. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. Dane kosztorysu składowego To. do którego jest wstawiany. Rys. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. zwaną jednostką elementarną.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. 230. gdy chcemy. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. której Program do kosztorysowania 265 . W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. to będą połączone w zestawieniu RMS.

a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. 227). Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Rys. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. podrozdział Tabela elementów scalonych). nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Okno definiowania jednostki elementarnej. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. które się ukaże (rys. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. 231). zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. 231. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. na karcie ‘Liczenie narzutów’. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. a my mimo to 266 NORMA PRO . która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT.

postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. 232). ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. 232. w zależności od tego. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. 232. 232. czy zaznaczyć tę opcję. 119). Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. Program do kosztorysowania 267 . w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. następnie okno z rys. Rys. zostanie wyświetlone okno z rys. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys.

ile jest poddziałów. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). Za każdym razem możemy zdecydować. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. 233. to w oknie z rys. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. 232. zawierającej poddziały. 268 NORMA PRO . Rys. 234. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. 232 tyle razy. który został wstawiony razem z pozycjami.Rys.

W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Program do kosztorysowania 269 . Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys.

Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. 235. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. „^” – potęgowania). Ekran. stałe i komentarze. nawiasy (dowolna ilość poziomów). „*” – mnożenia. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. 12%). sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. stałej lokalnej. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. opisu (komentarza). podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. klikamy na przycisku . „/” – dzielenia. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia.13. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. program je zaakceptuje. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. funkcje. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. procenty (np. Jeśli wyrażenie jest poprawne. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. 270 NORMA PRO . Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). „–” – odejmowania. Rys. na karcie ‘Widok pozycji’. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA.

obmiaru od strony ul. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. ujęty w znaki ’ <’ . Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. których wartości są sumowane. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. Rys. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. ‘ >’ Liczba Rys. Na przykład na rys. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. obmiaru od strony ul. Program do kosztorysowania 271 . Rys.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. 238. Obmiar wraz z komentarzem.Królewskiej. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. Jak widać na (rys.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. musimy je potraktować jako komentarz. 236. 237.

klikamy na przy. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. Rys. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. 239. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. 240. 240). Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. 272 NORMA PRO . wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz.

40. Program do kosztorysowania 273 . w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. 242. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. Po kliknięciu na OK. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. należy go zaznaczyć. 241). Rys. 245 widać. gdzie występuje. dlatego też nadamy jej nazwę np. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. Okienko definiowania stałej. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. 241. Okno. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. 242). SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. Aby zdefiniować stałą. Rys. Na przykład na rys. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową.

Rys. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. w której zostały zdefiniowane.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. SzerDrzwi3 . SzerDrzwi1. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO .SzerDrzwi2. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. które będą widoczne tylko w pozycji. 243. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. to znaczy stałe. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary.

Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. na rys. Poniżej. 244. Program do kosztorysowania 275 . której wartość wynosi 0. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. możemy zastosować tzw. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. deklarowane kliknięciem na przycisku . 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. Dla pozycji pokazanej na rys. jak nazwa stałej globalnej). Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. sumy częściowe. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych).

których wartości zostaną zsumowane. 245. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). 246. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. 276 NORMA PRO . Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. 246). „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys.Rys. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku .

który zastąpi ciąg znaków #p. na karcie ‘Widok pozycji’. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. W opcjach kosztorysu.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8.23. #pA. a zaraz za nią numer pozycji. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji.5. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję.5*#p23. 247. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. Odwołania do pozycji. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. że w wierszu obmiaru wpisujemy np.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych).’. Na przykład wyrażenie 8. 8. możemy pominąć numer pozycji i napisać np.92A). sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. Program do kosztorysowania 277 . To oznacza. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika.5*poz. Rys. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. 245).

w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Na rysunku widać. 248.37. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. 278 NORMA PRO . skopiowanie ich do Schowka.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). Oznacza to. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. że gdy pozycje numerowane są działami. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. np. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce.1. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). #p3. Rys.

250). do której jest odwołanie. do której jest odwołanie. 249. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. W przeciwnym wypadku. Rys. gdy opcję tę wyczyścimy. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. Jeśli usuwamy pozycję.Rys. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. 250. Program do kosztorysowania 279 . Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Jeśli usuwamy kilka pozycji.

aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. do których są odwołania. Po wpisaniu 280 NORMA PRO .Podczas kopiowania do schowka pozycji. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. które dołączone są do programu. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. możemy skorzystać z wzorów. w której znajduje się odwołanie. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. Okno wstawiania funkcji. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. Dlatego też. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Jeśli chcemy. postać odwołania zostanie zachowana. w oknie. należy je przekopiować wraz z tymi. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. Aby wstawić wzór do wyrażenia. do której jest odwołanie. 251. Rys. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać.

Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. z prawej po nadaniu wartości parametrom. Na rys. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. H X Y H X Rys. które figurują w wyrażeniu. 252.wysokość). Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Figura. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. Y i H. Program do kosztorysowania 281 . a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). 253. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Rys. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Z lewej zaraz po wstawieniu.

♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). czy mają jakieś wartości i jakie). do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. MojaFunkcja. Rys. który można by potraktować jak funkcję. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. 254. powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). 256 wybieramy zestaw wzorów. która również się przyda w 282 NORMA PRO .

Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. 256). 256.następnych pozycjach (rys. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. Rys. 254). Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. 257). Rys. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Okno. Program do kosztorysowania 283 . zaznaczeniu opcji Funkcja. Zaznaczone wiersze. 255. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys.

258. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). 258). Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. Rys. 257. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Dotyczy to całego kosztorysu. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku).W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. 284 NORMA PRO . Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). działów i pozycji. ponieważ wartości argumentów są różne.Rys. Wartości funkcji są różne. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. a następnie w oknie. Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru.

Okno skalowania rysunku. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. 260). Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. 259. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . 260. w którym został utworzony lub programu. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>.Rys. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Rys. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie.

wykonanym w programie Rysunek. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Rys. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . tak jak elementy RMS. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. Warianty obmiarów Obmiary. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. 261. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj.

jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. znajdują się w folderze. Program do kosztorysowania 287 . Informacja o tym. a tych fragmentów za szafkami – nie. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe.cfg i imptxtob. Rys. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. ArCon oraz innych programów CAD. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. 262. do Notatnika. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. Pozycja z wariantami obmiarów. Pliki konfiguracyjne impallpl. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. ponieważ ich struktura jest z góry znana. które są widoczne. np.lub tylko tych ścian. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego.cfg – dla plików AllPlan. w którym zainstalowano Normę Pro.cfg.

• Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. W okienku. • Materiał. kod 9 oznacza tabulator. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Aby zaimportować obmiar. w polu Nowe połączenie z: (rys. Funkcja.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). przestawiając je w wierszu pola Kolumny. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. Obiekt. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz.Rys. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. które się ukaże. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. 264). kod 59 – średnik). Można również zmienić kolejność kolumn. Zostanie utworzone połączenie do pliku. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. 288 NORMA PRO . 263. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. nie występujące w pliku konfiguracyjnym.

wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. do której wstawiamy obmiar. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. 265). Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. plik obmiarów zostaje wczytany. Zaznaczamy pozycję. w menu pojawia się menu Obmiar. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. do której wstawiamy obmiar. przełączamy się do okna importu obmiaru. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Zostaje utworzony nowy wiersz. czy przeliczać obmiary. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. Po wykonaniu operacji wstawiania. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Po potwierdzeniu na OK. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Lista połączeń z plikami obmiarów. Program do kosztorysowania 289 . który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia.Rys. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. 264. pojawi się okienko. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów.

wg wartości lub widok nie posortowany. 290 NORMA PRO . • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. wg lokalizacji. które są użyte w kosztorysie. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. które występują w importowanym pliku. wg identyfikatorów. według której będą wyświetlane obmiary. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce.W oknie importu obmiaru (rys. 265) znajduje się pasek narzędzi. wg jednostki miary.

Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu. Jeśli na przykład formuła ma postać 128. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. gdzie a00 jest równe 35.65 + 15*0.65. Okna kosztorysu i importu obmiarów. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu.”. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. zmienić ich kolejność.3. a a01 – 0. „j.m” i „Wartość”.75*a00 + 15*a01. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. jednostka miary.Rys.3 i została zapisana w pełnej postaci. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). na której będziemy mogli dodać kolumny. wartość obmiaru oraz lokalizacja. 265. usunąć itd. Program do kosztorysowania 291 .75*35. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. jeśli była wprowadzona. „Nazwa”. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. Na rys.

jeśli jest widoczne). Zostanie otwarte okno importu obmiarów. które zostały oznaczone do eksportu. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. takie jak na rys. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. 266 z listą tych obmiarów. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. 266. • Zaznaczyć obiekt rysunku.Rys. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary.

działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). Program do kosztorysowania 293 . W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy.

Rys. 294 NORMA PRO . Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. 267.

3. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu.77 15329.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). a co za tym idzie wartość całego kosztorysu.44 18265. 2. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. Załóżmy. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. Należy pamiętać. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów.4245 8559. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń.83 8559. że sumaryczne wartości narzutów. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów.14. Różnice te wynikają z zaokrągleń.62 57062. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami.

W tym wypadku podatek VAT jest narzutem.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.43 Jak widać. w ilości 465. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. że z problemem tym stykamy się na co dzień. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.71.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. o cenie netto = 1. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu.62 Narzut (15%) 3520. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT.77 15329. Podatku VAT 7%.1655 2299. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu.416 2739. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje.42 2739. 296 NORMA PRO . Na przykładach pokazanych poniżej widać. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.44 18265.17 2299.84 8559.

to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć.8297) 1.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów.69 zł).71 Wart. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. materiałów i sprzętu.85 2. w wysokości 20%. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Program do kosztorysowania 297 . brutto (7) 850. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. a mianowicie zysk. Obliczyliśmy.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. netto (4) 795. brutto (6) 850.80/583 = 40. towaru za 23567. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. Zysk jest liczony od robocizny. składający się tylko z dwóch działów.Vat (5) 7% Wart..Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.00 Cena netto (3) 1.00 Cena netto (3) 1. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.66 Wart.71 St. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro..43 zł. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale.19 St. VAT (6) 55. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. Weźmy przykładowy kosztorys. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt.43*583 = 23570. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40.42509288. że cena jednej sztuki to 23567. Nie dość. następnie obliczamy wartość brutto.83 Wart.

Rys. Widok kosztorys. Widok pozycji. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. gdy narzuty są liczone działami. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. gdy narzuty są liczone działami. 298 NORMA PRO . M i S w pozycji. 269. 268. Zsumowane wartości R. następnie od tego obliczany jest zysk. Rys. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS.

Widać.13 13719.62 1264. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.M i S obliczany jest zysk. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 . Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.55 0 19968. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.02.41 2929. wartość pozycji – 19968. 270.10 24075.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.09 498.65 0 4482.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.) 42.24 0 747. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.47 17577.02 2286. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.96 398.06 14647. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.94. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową. cena – 42.02 4012.. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.89 0 18202.08 20063. które zostały wcześniej opisane.63 3735. z czego powstaje sumaryczna wartość R.60 210.M.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.94 2390.11 11433.1 (19968.02 1054.91 28328. Z powodów.M i S.82 2988.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R. S dla każdego działu..02/465 = 42.941978. Kosztorys ofertowy.02 46530.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. Rys. ‘Od materiałów’. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Ten przykład pokazuje jednak. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. Program do kosztorysowania 309 .Rys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. 278. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. Zwykle tak jest. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. Okno pokazane na rys. 280). to zobaczymy. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. 279. w kolumnach ‘Od robocizny’. 278 Na rys. 279 widać. 278). ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys.

Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. 280. Rys. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. Na rys. Rys. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. 281. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. 310 NORMA PRO . 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 282.Rys. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 281. Z kolei na rys.

Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. 286) i nie jest rozdzielany na działy. Rys. 286 i rys. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 284). 283. 284. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. Program do kosztorysowania 311 . Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys.Rys. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. Jeżeli chcemy. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu.

Rys. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. 285. 286. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). 286). Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. Na rys. Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”.Rys. 312 NORMA PRO . Na rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach.

Rys. 288). należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. 288.’ lub narzutu. Rys. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. oprócz narzutów wspólnych.. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu.. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. 287. W tym celu zaznaczamy dział. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. obowiązują dodatkowe narzuty. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział.

W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. dla działu ELEWACJA (rys. dlatego też jeżeli chcemy. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. Rys. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. np. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. Rys. 289). wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. Aby to zrobić. 290. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. 290). 289. jak i narzuty wspólne działów. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. powinniśmy go wyzerować.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu.

a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). Aby to zrobić. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. 291. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje.wartość z 10 na 15%. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. 291). a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. Rys. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję.

Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. 292. nazwę działu lub pozycję). w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. lub kliknąć na przycisku .będzie wynosiła zero. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. 275 wprowadzić konieczne zmiany. Rys. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). a następnie w oknie rys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. 316 NORMA PRO . Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń.

Po potwierdzeniu na OK. jeśli jest to nowa tablica. Narzuty koszt inwest. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Rys. które są podświetlone na żółto). z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. 293. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. Program do kosztorysowania 317 . Okno zapamiętywania definicji narzutów. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Oczywiście. tablica zostanie zapamiętana. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu.

która jest najbliższa naszym potrzebom. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. Z listy tej wybieramy tę tablicę. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. 318 NORMA PRO . z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie.

W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. pozycji. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. które są widoczne w całym kosztorysie. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. w którym zostały zadeklarowane. Widok Warianty danych). Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. Grupy globalne. WARIANTY Może się zdarzyć. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. a nie na ich cenę. pozycji lub działu. Pozycja. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. – działy). Użycie wariantów może być też wygodne.15. to takie. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. Obecnie. ale może się zdarzyć. obmiarów i działów definiujemy w oknie. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. Program do kosztorysowania 319 . że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. modyfikacji. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania.

aby program nie dopuścił do tego. W oknie. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. Jeśli chcemy. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. Gdy przewidujemy.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. powiązano je w grupy. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. które się pojawi (rys.Rys. że dana grupa wariantów ma być lokalna. Rys. że nie wybrano żadnego wariantu. 295. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. 294.

Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. Obmiar lub Dział). Przyporządkowanie elementu RMS. Jeśli chcemy. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. pozycji lub działów. kliknąć na przycisku i w oknie. Od tego momentu dany element. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. w oknie z rys. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. właściwy wariant i kliknąć na OK. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. elementu czy działu. Program do kosztorysowania 321 . Pozycja. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. po czym nowy wariant pojawi się na liście.klikamy na przycisku Dodaj. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. klikamy na OK. 296). pozycję lub dział do danego wariantu. trzeba go zaznaczyć. pozycji. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty.

a następnie klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie.Rys. 322 NORMA PRO . Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. 296. 2. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. i tam. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. zostanie wyświetlone okno. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. Rys. Wywołać widok Warianty danych. 298). na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. 297. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. bez żadnych wariantów. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów.

Program do kosztorysowania 323 . Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK.Rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. 298. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). zaznaczamy je. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. 299. Rys.

„dębowy” i „jesionowy”. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). Rys. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. 324 NORMA PRO . Czasami może się zdarzyć. 298. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. 301. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). sprzęt).Rys. 300. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu.

Rys. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Rys. o który nam chodzi. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. Program do kosztorysowania 325 . Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. 302. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. 303.

305. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. klikamy na jednej z nich. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. Wybór aktywnego wariantu. 304. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. Rys. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. . 306). 326 NORMA PRO . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja).

Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Tworzymy alternatywny dział lub działy. Pozycje wariantowe. 306. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu.Nieaktywny wariant pozycji Rys. Program do kosztorysowania 327 . Jeśli dezaktywujemy dział. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu.

Planista. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. kluczy lokalizacji. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. takich jak Microsoft Project. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). W dodatkowym menu Roboty. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. 328 NORMA PRO .16. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. Project+. Power Project.

to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. Rys. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. 307). z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Program do kosztorysowania 329 . Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. a w polu Nazwa: – jego nazwę. Zdefiniowane klucze lokalizacji. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. a chcemy się z tego wycofać. W okienku. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. 307. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować.

330 NORMA PRO . W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe.Na rys. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. Rys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. 308. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. poprawiamy i usuwamy stare klucze.

310.Rys. Na rys. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Rys. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Program do kosztorysowania 331 . a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. 309. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. W wyświetlonym okienku (rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza.

Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. 311. 312. Rys. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz.Rys.. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. 332 NORMA PRO . na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu.

Aby zdefiniować nowy okres. W wyświetlonym oknie (rys. Rys. które się ukaże.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. 314. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. Okienko wprowadzania nowego okresu. Program do kosztorysowania 333 . Rys. które wykorzystujemy do dodawania nowych. za którym ma być umieszczony. 313. zaznaczamy okres. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. włączamy opcję Podokres.

Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. Rys. kluczy wykonawczych. Rys. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. i w oknie. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. może zostać wstawiony nawet wtedy. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. 316. a drugi – z miesiącami.Podokres. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. które się ukaże (rys. które mają być dodane. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. wraz z terminem zakończenia. 315. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. czy też bez ich uwzględniania. 316). zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące.

który zamierzamy rozliczać. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. jeśli zostały zadeklarowane). Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. 15%). Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. której dane zmieniamy. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. Program do kosztorysowania 335 .robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. a w kolumnie W następnym kroku. Rys. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. już we wstawionym wierszu. 317.

w którym deklarujemy. 319). gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. w jakich pozycjach wykonano roboty. czyli w pozycjach 78. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. 319. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót.79 i 80.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. Rys.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. a następnie dodajemy nowy wiersz. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. 336 NORMA PRO . 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. z podziałem na podokresy. Rys. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. 318. Na rys. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. Częściowe wykonanie robót.

W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. wykonanych robót w danym okresie. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. 319. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji.06. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji.06 i do końca. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. • Włączamy opcję Aktywny dział. czyli do 30. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. może też być rozliczany codziennie. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu.06. Na przykład okres II Kwartał 2002. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. znajdujący się na ekranie. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje.06. który trwa do 30. Program do kosztorysowania 337 . • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. do 16. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. Należy przy tym pamiętać. Na rys. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów.

Rys. za którą wykonano roboty. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. Na rys. 321. Rys. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. widoczny I kwartał 2002. 338 NORMA PRO .Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. Częściowe wykonanie robót. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. 320.

pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. Okienko. co po przeliczeniu stanowiło 49.337). Do 15.Rys. 323. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. 319. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. 322. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.05. Rys. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. jak pole Okres:..2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. 323). które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. jak pole Wartość: (opis na str. Widok wykonanych robót.337 . Program do kosztorysowania 339 . a pole Wykonano:.

319. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. 324. 324. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji.337 .Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. jak pole Okres:.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. 325).337). W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. Stosownie do wybranego klucza. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Okienko. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 340 NORMA PRO . i rys. a pole Wykonano:. jak pole Wartość: (opis na str. Rys. 325. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys.Rys.

Rys. 326. 328). Stosownie do wybranego klucza. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót.Rys. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. Program do kosztorysowania 341 . 327).Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.Widok wykonania robót w pozycjach 84. 327.

328. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. w którym ceny mają zostać zmienione. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie.Rys. Operacja ta może być niebezpieczna. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. 342 NORMA PRO . to ceny mogą się zmienić. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r.

Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. ale również na widok Przedmiar. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. Program do kosztorysowania 343 .77). Rys. można wykonać operację.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Rys. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. 330. 329. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. gdy chcemy. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane.

332. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. 331. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach.Rys. 329 zaznaczono I kwartał 2002. na dole widok przedmiar. Rys. W oknie z rys. W oknie z rys. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. 344 NORMA PRO . W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. 333. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. Rys. Na górze widok wykonanych robót. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002.

a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. Widok wykonanych robót. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. Rys. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. 335. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. Pozycja 81. Widok Przedmiar. Widok wykonanych robót. Program do kosztorysowania 345 . Rys. 334. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. na dole w widoku Przedmiar. 336.

337. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys.17. a tabela zawiera kolumny „Lp”. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu.. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. Rys. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys.”. „Cena jedn.”.m. 337). „Podstawa”. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. Ilość. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. „Opis”. „j. Widok. „Ilość” i „Wartość”. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. w kosztorysie inwestorskim. „Nakłady”. „Koszt jedn.

jak widoku Kosztorys. opis. znajdującym się na głów- Rys. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. 338. bez wyodrębniania elementów RMS. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. Aby przejść do tego widoku. Zawiera przyciski Wstaw dział. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Wstaw pozycję. podstawę wyceny.westora. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. aby przejść do widoku Kosztorys. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi.

Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. Przyciski dotyczące elementów RMS. 339). „Ilość” i „Wartość” (rys. obm. zawarte w menu RMS. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys.” pojawią się „Cena jedn”. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . nie są dostępne. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji.wań. jak również polecenia menu związane z nimi. Rys. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. 339.

podstawą wyceny. Na końcu. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. opisem. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Program do kosztorysowania 349 . Widok Działy kosztorysu. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. 340. Aby go wywołać. z czego dane wyliczenie wynika. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. Rys. w kolumnie „Razem”. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar.

wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji.Rys. Kosztorys w widoku Przedmiar. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. funkcji matematycznych. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. dwukrotnie na nim klikając. 341. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. 350 NORMA PRO . funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru.

określenie klucza lokalizacji. ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. pomocniczych). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Wstaw wiersz przed). czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…).♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…).

dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. narzuty wspólne działów. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . W okienku widoku. jeśli oglądamy narzuty pozycji. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . I tak. Pole Wybór działu Rys.oraz zmianę ich danych. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. 342. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. Podobnie postępujemy. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. gdy usuwamy narzut. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce.

Wiersze. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. materiałów i sprzętu. przejście do widoku narzutów – . Rys.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . Podsumowanie kosztorysu. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . 343. odliczenie materiałów . Program do kosztorysowania 353 .

w których występuje zaznaczony element. Sprzęt lub Wszystkie. Rys. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. alfabetycznie według nazw. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. Materiały. według wartości lub według grup. Edycja cen materiałów. 354 NORMA PRO . z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Widok wszystkich cen. a następnie w zależności od tego. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. 344.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. materiałów i sprzętu. Edycja cen sprzętu. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny.

♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Rys. Widok skrócony widoku Kosztorys. znaj- Program do kosztorysowania 355 . gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. formą przedstawienia kosztorysu. 345. nakładu. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. Widok skrócony można stosować. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. Dane elementu (pozycji. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. Aby przejść do widoku skróconego. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. ile faktyczne wierszy zajmują. niezależnie od tego.

Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. gdy w opcjach kosztorysu. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. Są to widoki Wykonane roboty. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Widoki te są dostępne tylko wtedy. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. 356 NORMA PRO . której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. 346). W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót.

W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie.Okno widoku Wykonanie robót. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. dla których wprowadzono wykonanie robót. W wierszu pozycji. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. 346. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. Rys.

” – numer pozycji. 347. w wierszu „Razem wykonano”. 358 NORMA PRO .do wykonania. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. Rys. ilość wykonanych robót narastająco. a pod nią.m” – jednostka obmiaru. 347. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. za liczbą musimy wpisać znak %. Widok ten został pokazany na rys. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. • „Il.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. • „j. Widok Rachunek ilościowy. to do pola tego można wpisać datę. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy.

można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). w okresie obrach. • „Il. • „Wart. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. można również modyfikować obmiary.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). w okresie obrach.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. • „Il. • „Il. które reprezentują interesujące nas wielkości.wyk. • „Cena w okresie obrach. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót .” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. • „Wart. w wybranym okresie rozliczeniowym.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. Program do kosztorysowania 359 . • „Wart. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego.wyk. • „Wart. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne. Te.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. • „Il.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. • „Wart. W widoku tym.

Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. wykonana”. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. „Wart. w okresie obrachunkowym”.p. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. dodawać nowe warianty. edytować. kosztorysowa”. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. „Wart.poprz”. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. 360 NORMA PRO . 348. wybierać warianty aktywne. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart.”.Rys. usuwać. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. „Nazwa” oraz „Wart. Widok wariantów pojawia się obok. „Wart. 349). Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys.wyk.

Znak minus . Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. co oznacza. Widok Warianty danych. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. 349. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol .Rys. znak plus – że jest równa tej wartości. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. jako wartość. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Domyślnie. 349. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. Jak widać na rys. Program do kosztorysowania 361 . Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują.7 %).

które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. wśród których szukamy wariantów optymalnych. 350. Rys. czy kryterium wyboru ma być minimalna. 351. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. 362 NORMA PRO . w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. jaki związany jest z danym symbolem. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. W oknie z rys. Dla symbolu możemy wybrać. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość.

w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Lista pozycji. w których dana grupa była użyta. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. 352. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. Program do kosztorysowania 363 . Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. które się wzajemnie uzupełniają. Lista elementów.Określanie warunków wyszukiwania wariantów.Rys. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. 351. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. Rys. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. można je połączyć w jedną grupę.

a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Łączenie wariantów. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. Jeśli warianty w grupach się różnią. zostanie pokazane okno. Rys. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. 353. które warianty dodać. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). 364 NORMA PRO . w którym decydujemy.Aby połączyć warianty. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon.

354. Zestawienie materiałów. „Il inw. wyświetlić tabelę elementów scalonych. Okno opcji otwiera się. do której zaliczyliśmy materiał. „J.” – jednostka miary. Rys. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. „Grupa” – grupa materiałowa. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. sprzętu.” – ilość materiału wykonawcy.” – ilość materiału inwestora. do- Program do kosztorysowania 365 . „Ilość” – potrzebna ilość materiału.18. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania.m. statystykę oraz listę pozycji. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak.” – cena jednostki materiału. „Wartość” – wartość materiału. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. robocizny. „Nazwa” – nazwa materiału. materiałów inwestora. To. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. „Il wyk. „Cena jedn.

♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. ♦ Przycisk Materiały inwestora. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. sprzętu. „Cena dostawcy”. do których należą. w których występuje. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. w których występuje dany element. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. materiałów inwestora) w nim występujących. 366 NORMA PRO . ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. ♦ Przycisk Usuń element. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji.

w którym można wybrać okres rozliczeniowy. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału.. ♦ Przycisk Całość inwestora.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. według grup. Program do kosztorysowania 367 . według wartości. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. dostawców i indeksów u dostawców. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. sprzętu. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. materiałów inwestora). przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. alfabetycznie według nazw.

♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. wartości i grup. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. nazw. cenę jednostkową („Cena jedn.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. niezerowymi lub wszystkich. 368 NORMA PRO . Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys.mat. wystarczy kliknąć ). Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. do których należy dany element. ilość („Ilość”). w których element występuje. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. a pod nią spis pozycji. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. normę zużycia („Norma”). z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.”) i wartość materiału („Wartość”).

Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. materiał. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. 355. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. pokaże nam się okienko. w których działach materiał ten występuje. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Rys. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. cenach i wartości. Program do kosztorysowania 369 . jak dla zwykłego zestawienia. wystarczy kliknąć na przycisku ). Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały.

materiał. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych.Rys. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 356. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. 370 NORMA PRO . 357. w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie materiałów działami.

przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. 358). uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. „Nazwa”. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. wystarczy kliknąć na przycisku ). 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Program do kosztorysowania 371 . wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). „Ilość”. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Okno zestawienia robocizny. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. „Cena jedn. znaj- Rys. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. „Jm”. 358.” i „Wartość”.

360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 360. Zestawienie robocizny działami.Rys. robocizny w okresach z menu Widok Rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 372 NORMA PRO . 359. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi.

361. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. Okno zestawienia sprzętu. 362. Zestawienie sprzętu działami. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Program do kosztorysowania 373 . wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. Rys. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest.Rys. wystarczy kliknąć na przycisku ).

scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys.el.” – liczbę jednostek elementarnych. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest.j. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. „Robocizna”. 364). Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. „T”. W takim przypadku informuje ona nas. zaś „wart. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. pokazuje podsumowanie kosztorysu. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne. ”il.el. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. „j. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych.j. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys.el. „Materiały” i „Sprzęt”.” – jednostkę miary elementu. „Kz”. w której wyświetlona jest nazwa działu.” – wartość jednostki. w których pokazana jest wartość robocizny. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. „Kp”. 363. materiałów i sprzętu.

działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. Program do kosztorysowania 375 . gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. karta ‘Widok zestawień’. 364. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. Pełna tabela elementów scalonych. Różnica ta może być ujemna. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. Jeśli pozycja została uproszczona. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. pojawia się kolumna „Uproszczone”. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. to kolumna ta jest pusta. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Rys.

S+narzuty) lub bez. Zestawienie pozycji w dziale PARTER. 376 NORMA PRO .”.j.RS” (ceny jednostkowe robocizny. na przykład według wartości pozycji. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. dla którego zestawienie jest wykonane. M+narzuty. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia.j.R”. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów).Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. Rys. „C. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. „C. 365. 365 możemy wybrać dział. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. materiałów. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ).j.. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu).S” i „C. „Rusztowania” i „Wariant danych”. W oknie takim. „C.M”. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. jak na rys.j. „Narzuty” (wartości narzutów). sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). „Cena jedn. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ).

jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. 366). Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. jakie są nam potrzebne. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 .Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. zawierający takie kolumny. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. 366. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Rys.

Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. W informacji o wybranym dziale. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. „Mat”. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. Rys. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. 367). Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. a następnie wybieramy go z listy. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. 368). widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. Wybieramy ten. które były zapamiętane. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. w oknie z rys. 367.przycisku Zapisz domyślne. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. Okno wyboru widoku pozycji. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji.

W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. W kolumnie „RAZEM”. M i S („R z narzutami”. Program do kosztorysowania 379 . Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Rys. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Tabela Statystyka.nakładu w stosunku do wartości całego działu. 368. przejdziemy do okna edycji danych tego działu.

Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. zawierających ceny jednostkowe. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. 380 NORMA PRO . gdzie jest to możliwe. z elementami RMS. również zaznaczyć tę opcję. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. na karcie ‘Opisy’. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. Dodatkowo. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów.19. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. w opcjach kosztorysu. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. albo później.

Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. 153) rozwijamy listę katalogów. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. 369. Rys. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . tabelę i kolumnę. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). Wybierając ją bezpośrednio z cennika. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. W zależności od tego. rozdział. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW).

371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. której inne kolumny zostały uwzględnione. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. dla których podano cenę w cenniku. Na jego podstawie decydujemy. Na rys. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. o którą mu chodzi z ceną zerową. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. którą z nich wybrać. Rys. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Na (rys.1. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. 370. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. 2. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 370) widać. 3. ale jest ona kolumną z tabeli. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU).

KNNR 4 2003-01). 371. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. a różnią się tylko numerem wariantu. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. 4. Program do kosztorysowania 383 . Rys. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. jak również nie istnieje tabela. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. 372. której mogłaby być częścią (np. 372). Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. odpowiednią bazę cenową i cennik. mają one wspólną podstawę.Rys. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. Jeśli pozycja ma warianty.

jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. a potem modyfikujemy jej zawartość. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. 384 NORMA PRO .Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. Rys. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. KNNR 1 0104-02. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. wybieramy pozycją podobną. 373. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. na przykład.

♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. inaczej z laserowej. Z tej drugiej opcji korzystamy. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Pamiętajmy przy tym. Trzeba przy tym pamiętać. co aktualnie znajduje się na ekranie. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. określić opcje wydruków. to znaczy wydruki tego. orientację wydruku. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia.20. 374. Ustawienia drukarki. klikamy na przycisku Właściwości. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. 374). Rys. gdy wydruk ma być obrócony o 900. Program do kosztorysowania 385 . na którą zostanie skierowany wydruk.

Poprzednia strona). do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie.) i odwrotnie. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. czy też musimy podawać papier ręcznie. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. wybieramy papier A4. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . jak będzie on wyglądał na kartce papieru. i Dwie str. Z następnego menu. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). W zależności od tego. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). które się ukaże. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. czy dysponujemy podajnikiem papieru. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). co znajduje się na ekranie (Drukuj…). ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK.

aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Układ strony…. który zestaw drukujemy. jak powinien wyglądać wydruk. Szablony…. Jeśli chcemy.Układ strony… i Opcje…). nagłówki. Rys. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. umożliwiające wybór szablonów tabel. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień).Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. 375). Zestawy…– umożliwiające określenie. Szablony…. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. 375. Program do kosztorysowania 387 . stopki itd.). Okno wyboru stylu wydruku. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. to znaczy. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. w którym wybieramy styl wydruku (rys. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. strony tytułowej i numeracji formularzy. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary.

Rys. 376. 388 NORMA PRO . Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. Rys. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. a w prawej – zaznaczamy te opcje. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. 377. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. które chcemy wczytać do nowego stylu. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. 377).Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. Okno definiowania nowego stylu. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach.

Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. które są dostępne. książki przedmiarów. Kosztorys. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. ‘Zestawienia’. Rys. W oknie z rys. charakterystyki obiektu. oraz Program do kosztorysowania 389 . 378. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. które będą drukowane. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Na kartach ‘Kosztorys’. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . ‘Cenniki’. 378. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. zaś w polu Wydruki w zestawie. które zostaną wydrukowane. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. Oferta i Książka przedmiarów. te elementy. 379.

to po prostu określenie rodzaju. 398). 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. 390 NORMA PRO . Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. Okno modyfikowania zawartości zestawu. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. Rys. 379. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. które się pojawi (rys. czyli tym. (patrz str. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. który zastosujemy w danym stylu. W okienku.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. Aby wprowadzić. usunąć. które wydruki do niego wejdą. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. Wraz z szablonem.

Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. 382). klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. 381. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. Rys. 382. Rys. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. Rys. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. który by nam odpowiadał. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. reszta parametrów jest pusta (rys. Okno wyboru i edycji szablonów. 380. wybieramy go z listy. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu.w polach Ramki tabeli.

wybieramy w polu Wiersze. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. To. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. (rys. 392 NORMA PRO . ramek bocznych. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). Rys.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd.. Okno definiowania szablonów ramek. 383). Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. 383. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy).

Jeśli zaś tworzymy nowy. Program do kosztorysowania 393 . klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. rodzaj i wielkość czcionki. trzeba dla nich zdefiniować szablon. 384. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. W oknie edycji szablonu (rys. Rys. Istniejący.

że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. • Typ. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. Rys. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. Typ wydruku. 385. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . co znaczy. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. dla którego formułujemy szablon. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. 394 NORMA PRO . Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn.

których parametry można poddać zmianie. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. Rys. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. Definiowanie szablonu strony tytułowej. 386). Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. dodanie nowego i usunięcie szablonu. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. 386. Przyciski Zmień. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 .

które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. które zawiera ustawienia formatu strony. Jeśli klikniemy na przycisku . pojawi się okno. Rys. Wczytywanie pliku loga firmy. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. wyglądu nagłówków i stopek. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie.się na kartach ‘Opisy’. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). Charakterystyka obiektu. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . 387. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy.

W dolnej części. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). 388. nagłówki i stopki na stronie. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. tekst wejdzie’ na margines dolny). w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. Marginesy. będą one drukowane jako czarno-białe. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. W grupie ‘Czcionka standardowa’. Jeśli chcemy. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. która ma być użyta do drukowania. Program do kosztorysowania 397 . który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. Wiersz nazwy programu Rys.

Jeśli chcemy. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . dla którego określamy pozostałe ustawienia. w którym uwzględniane są działy. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. 389. co oznacza. W przypadku ustawiania opcji dla typu. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’.Rys.

Rys. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). 390.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. bez żadnego odstępu. Jeśli jest zaznaczona.% obszaru druku określa. dolny – marg. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. to pozycja nie jest dzielona między strony. górny – nagłówek – stopka). że długi tekst opisu pozycji. Pole Dziel wiersze wyższe niż . że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. Jeśli odległość ta jest równa zeru. opcja od poziomu1. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. Program do kosztorysowania 399 . jeden za drugim. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. tylko w całości przenoszona na następną stronę. Im ten procent niższy. przekraczający podany procent obszaru druku. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. opcja od poziomu2. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. W polu Marg... Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości.

że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. 391. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Dodatkowo. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. Rys. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. która nam bardziej odpowiada. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. 400 NORMA PRO . zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje.

W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). ciąg znaków sterujących). zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). to w sekcji. w której znajduje się kursor. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). opis przycisku Strona tytułowa…). • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. Program do kosztorysowania 401 . zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. 389).

pod nim adres firmy (^Waf). Na rys. inne dla zestawienia materiałów.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. opisane wyżej ustawienia. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. numer strony) lub jeden pod drugim. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. 402 NORMA PRO . zaznaczamy opcję dla wszystkich. 392. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. ^O^D^S (opis kosztorysu. inne dla podsumowania. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. itd. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. oznaczający nazwę inwestora. wzięte ze strony tytułowej. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). nazwa działu. Na rys. a za nim ciąg ^Win. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. Wszystkie. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. 391. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys.

Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. tyle że dotyczy stopki. jak dla nagłówka. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Rys. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. I znowu. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. Wszystkie reguły postępowania są takie. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. 393. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. zaznaczamy opcję Szerokość stała). aby szerokości były stałe. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’.

po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. 394. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. w którym można wybrać jeden z tych widoków. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. 404 NORMA PRO . dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Rys. 394).

pozycji itd. Program do kosztorysowania 405 . Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. tabeli wartości scalonych. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. oferty. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. Rys. statystyki. musimy ją wybrać z listy kolumn. tabeli elementów scalonych. 395. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:.

Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. 396. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Jeśli opcję tę wyczyścimy. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Rys. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. W polu 406 NORMA PRO . Forma może być Pełna i Skrócona. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu.

Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. 3. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Oczywiście. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. 2. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . będą drukowane. które sami określimy. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. pozycje mogą być Nie rozwijane.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane.

uproszczony’ (rys. 408 NORMA PRO . Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. Rys. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. Rys. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. 397. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. że w każdej pozycji kosztorysu. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt.wydruków i Drukowanie kosztorysu). mają tylko węższy zakres. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. 398. 397). które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. uproszczony’. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. Karta ‘Koszt. który miał ją zawierać.

W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm.=1) zaznaczona).Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. 399. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.=1) wyczyszczona). Karta ‘Koszt. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. inwestorski’. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. Rys. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS).

możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). Zaznaczając opcję Kosztorysu. czy drukować podsumowania działów. jeśli opcja ta jest zaznaczona. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. 400. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu.Wyrażenia obmiaru. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. Gdyby inwestora interesowały narzuty. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. jeśli tak. czy drukować pełne dane. 410 NORMA PRO . Rys. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu).

W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). okresy wraz z podokresami (Podokresy). możemy samodzielnie zdecydować. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Karta ‘Wykonane roboty’. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. Rys. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 .W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. 401. czy terminy wykonania robót (Terminy). czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót).

Rys. Rys. 403. Karta ‘Słowniki’. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. planów działów i kluczy lokalizacji. 412 NORMA PRO . Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. 402. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu.

– kolumny cen jedn. Program do kosztorysowania 413 . z których powstały. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. Jeśli opcję tę wyczyścimy. z widoku Wprowadzone pozycje. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. wraz z podpozycjami. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. Karta ‘Cenniki’. czy w postaci rozwinięte. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. a w grupie ‘Koszt inwest.Rys. 404. ceny jakich nakładów drukować. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy.

czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. Rys. 405. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. 414 NORMA PRO . a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. Karta ‘Pozycje’.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego.

RMS’. Rys. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. 407. Karta ‘Zest.pozycji’. Program do kosztorysowania 415 .Rys. 406. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.Karta ‘Zest.

Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. to tabele będą drukowane jedna za drugą.. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. działy zostaną pokazane tak. str. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. 424). Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie..W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. jak na widoku zestawień. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. Tak samo dzieje się. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach.. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. 416 NORMA PRO . Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). Karta ‘Zest. Opcje drukowania zestawienia cen. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji.

Karta ‘Tabela elem. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. 408. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować.cen’. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. 409. scal.Rys.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . Karta ‘Zest . Szczególnie istotne jest. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. scal.’ dla stylu Norma. które mają znaleźć się na wydruku. Rys. jakie elementy będą drukowane. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna).

czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). w których zdefiniowano narzuty). od którego mają być pokazywane na wydruku. Karta ‘Podsumowanie’. 410. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Jeśli mają być drukowane narzuty działów.W polu Działów: wybieramy ten poziom. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. 418 NORMA PRO . Rys. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje).Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. w polu Działów: wybieramy poziom. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu.

Jeśli zaznaczymy Wszystko. Rys. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). Karta ‘Narzuty’. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. które się ukaże (rys.Rys. 411. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Karta ‘Działy’. 374). będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. 412. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. Program do kosztorysowania 419 .

na- 420 NORMA PRO . który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Rys. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. to jest od ostatniej strony do pierwszej. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. Okno drukowania kosztorysu. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. 413. która nam najbardziej odpowiada. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. lecz nie posiadający programu Norma Pro. Trzeba pamiętać. że zestaw będzie drukowany od końca. że im gorsza jakość. plik HTML).♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę.

charakterystyka obiektu. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). 413 wybrane elementy pojawią się na liście. Po powrocie do okna z rys. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. pierwszej strony: możemy wpisać numer. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. przedmiary. wybranego stylu.stępnie kolejnych jego kopii. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. Zaznaczamy na nich elementy. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. które się ukaże. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. kosztorys i tabela elementów scalonych. z której będzie składał się wydruk. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. W polu Nr. mamy karty ‘Kosztorys’. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. W okienku. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji.

Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. opcja Nie rozdzielać. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. 414). Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. Steruje tym opcja ciągła numeracja. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. 422 NORMA PRO . Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. to informacje o wszystkich działach. 415).kliknięciu na przycisku Wybór działów…. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. które mają wartości różne od zera. Rys. Element w wydruku zestawienia działami. 414. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. 2. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. 1.

Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi.Rys. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. Program do kosztorysowania 423 . czy jest to dział czy poddział. 4. zerowe ceny lub niezerowe ceny. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). 415. Wybrana opcja Od poziomu 1. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. 3. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. które pozycje zestawień mają być drukowane. zostaną wydrukowane tylko te działy. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. które mają pozycje. Aby określić. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji.

których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny.. w jakim będzie zrealizowany wydruk. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. ‘Zestawienia’. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. ‘Rozliczenia’..). Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. 424 NORMA PRO . gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. 413 kliknięciem na przycisku OK. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. Należy przy tym pamiętać. ‘Zestawienia RMS’. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. 413). Jeśli chcemy. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS.

416. które chcemy mieć na wydruku. karta ‘Kosztorys’. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. Okno wyboru wydruków. obok opcji pojawi się pole. 417. Rys. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. Okno drukowania zestawień. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. karta ‘Zestawienia’. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Program do kosztorysowania 425 . które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień.Rys.

i ewentualnie. 418. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. Rys. Karta ‘Zestawienia RMS’. dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. 426 NORMA PRO . ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’).Rys. Karta ‘Rozliczenia’. 419.

420.Rys. Program do kosztorysowania 427 . Karta ‘Harmonogramowanie’. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. 421. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. Rys. Karta ‘Cenniki’.

21. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. dla którego zmieniamy normy. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). W okienku pokazanym na rys. w niektórych pozycjach. W 428 NORMA PRO . w aktywnym dziale. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. 422. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. w wybranych działach. Okienko zmiany norm w kosztorysie. Rys. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu.

Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych.. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. Program do kosztorysowania 429 . Stałe globalne. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. niezależnie od typu kosztorysu.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. to parametry ekonomiczno-techniczne. Definiowanie wariantów. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. okresy rozrachunkowe i plan działów. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. klucze lokalizacji. 423. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. Rys. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Parametry kosztorysu Parametry. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. które występują zawsze.

Klucze planów działów. Okresy rozliczeniowe. Klucze lokalizacji. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. 430 NORMA PRO . BAZY CENOWE I CENNIKI. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Klucze wykonawcze. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT.

zdejmuje z niego zaznaczenie. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. 424). Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. bez podziału na zawody. zaznaczamy ten zawód. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. wybranych działach lub pozycjach. dziale czy zaznaczonych pozycjach. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. W następnym oknie. Zastępowanie robocizny). jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. Program do kosztorysowania 431 . Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym.

natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. Jeśli chcemy. 432 NORMA PRO .Rys. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. o których ma nas program ostrzegać. wybranych działach czy pozycjach. Upraszczanie pozycji. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. Wybieranie zawodów. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. 424. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację.

426. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. 425. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. Rys.Rys. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. które się pojawi. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 .

Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane.. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. 2. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. z menu Dział. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. 434 NORMA PRO . Zanim wstawimy taki kosztorys. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Kosztorys złożony.. które nazywamy kosztorysami składowymi. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. można go zaktualizować w razie potrzeby. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. bez podziału na działy. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów).

W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. czyścimy opcje Wstaw poddziały. zostaną dołączone do listy. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. Wielkości te można zmodyfikować. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. Program do kosztorysowania 435 . 427. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Na rys. opcja ta powinna być zaznaczona. Jak widać. wywoływane jest z menu Kosztorys. Dodatkowo. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. Rys. nazwę i numer katalogu. 428 pokazany jest cennik pozycji. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. które na to pozwala.

428. jak na rys. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. dla każdego działu pojawi się okno takie. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. 436 NORMA PRO . Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary.Rys. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij.u. Rys. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. 427. klikamy na przycisku Pomiń. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. 429.

Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Na rys. Rys. a więc informuje o tym. 430. które są działami kosztorysu. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. że istnieją dla niego podpozycje. Okno wstawiania ceny działu do cennika. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . to uzyskamy listę pozycji. 431 widać. Pierwsza z nich. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1.1 bez pozycji. 432 widać. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. 431. Na rys.Rys.

Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. 432. I rzeczywiście. Rys. 433. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. Rys. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu.. w którym ustawiamy opcje rejestracji. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Okno z opcjami rejestracji zmian. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian.NIAK 1 ma podpozycje. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. które są działami kosztorysu. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . Jeśli włączymy rejestrację zmian. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie.

Zmiany pokazane w kosztorysie. 434. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. wartość pozycji. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. że będzie liczona od tego materiału). gdzie wpłynęły na inne wielkości. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. gdy zmodyfikowana została cena luksferów.podkreślone. Rys. Kolory ekranu). 435. działu i całego kosztorysu (rys. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. Rys. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn.. wartość kosztów bezpośrednich. cen jednostkowych pozycji. Program do kosztorysowania 439 . 434). ale widać je również wszędzie tam. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy.

436. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. które się pojawi (rys. nakładzie). dział. pozycji. a zostaną tylko nowe. Zmiany będę rejestrowane do momentu. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. nadawany przez program tylko po to. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie.Rys. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. działu. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. pozycję. Jest to wewętrzny numer. który pozycja miała przed usunięciem. 440 NORMA PRO . w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć.

Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. zostanie wyświetlone okno z rys. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. że program po kolei sprawdza. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu.Rys. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. okno z rys. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. okno z rys. 437. 437 pojawi się tylko raz. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. Program do kosztorysowania 441 . 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. Te. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. i jeśli tak. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. klikamy na przycisku Pozostaw. dla każdej pozycji. Analogicznie. pozycji czy nakładu. dziale i w całym kosztorysie. Oznacza to. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. które chcemy odrzucić.

438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. W wyświetlonym okienku (rys. 438. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Rys. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. gdy trafi na różnicę. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. 442 NORMA PRO . które chcemy porównywać. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie.

Rys. 1. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. które są w kosztorysie wczytywanym. w którym wybieramy porównywany kosztorys. Program do kosztorysowania 443 . 439. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. 3. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane.57. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. 2. Lista różnic występujących między kosztorysami. Wartości. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. które występują w kosztorysie wczytywanym. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. zaś te. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach.65 na 8. W tym przypadku.

444 NORMA PRO .36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. 441. Rys. • Wartość 47031. Rys. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. zaś wartość 4770 jako dodana. 440). 440. (rys. a pozycja _237. 440). ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK.

zaś te wartości.65 została uznana za usuniętą. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim).57 za dodaną.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. 441). Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. w sposób opisany dla rejestracji zmian. zaś cena 8. 442. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. otwieramy następny. każdy w swoim własnym oknie. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. Rys. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. 442).

może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. 443. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje.tytułu każdego z nich) z menu Okno. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Rys. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. okna są wyświetlane kaskadowo.

przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. działów i elementów RMS. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Program do kosztorysowania 447 . Rys. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. 444.TORYSU. Sposoby porządkowania okien. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu).

txt. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. Rys. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. Okno eksportu widoku. 448 NORMA PRO . zestawienia lub kosztorysu. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. 445. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:.Na rys. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym.

W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Program do kosztorysowania 449 . jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. które same nie potrafią rozpoznać separatora. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. po czym tworzony jest plik tekstowy. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. 447) i w jakiej kolejności. zestawienia lub kosztorysu. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. które będą wyeksportowane. 446. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. Rys. pozycja(e). Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. elementy RMS). w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. Na rys. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. używamy przycisków w górę i w dół.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość.

Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. które się ukaże. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Otwieramy ACCESS. Pozycje czy RMSy. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. 450 NORMA PRO . Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę.Rys. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. postępujemy podobnie. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. które się ukaże. 447.

ftx). z tym że w oknie z rys. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. Program do kosztorysowania 451 . postępujemy jak opisano powyżej. a jeśli była rejestracja zmian. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML.pla) lub GET Manager (*. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. Ocena. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. czy do systemu SAP. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. wybrać Faktura FORTUNA (*.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. ale nawet na różnych platformach systemowych. w polu Zapisz jako typ:. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. 445. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. Odbiór.gtm). działającymi nie tylko na jednej. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). programu Ocena. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. Eksport do programów Obmiar. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. Wystarczy tylko w oknie z rys.

które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*.db). Seko.inw). Leonardo. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. Winbud 3. Import z programu Zuzia. Rodos. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. Strix.ath).1 i Norma Inwestor. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*.ATH. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu.ath). 452 NORMA PRO . WinBud 3.xml).4.Aby zapisać kosztorys w formacie XML.2. Leonardo.2.2(d*. aby je wczytać do Normy Pro. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.zuz). podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.*).ATH. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. Penta. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. który będzie czytelny dla innych programów np. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. Sekocenbud (*. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Leonardo (ex*. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Aby wczytać plik w tym formacie.ath). jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Winbud 3. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.

Rys. Jeśli chcemy. Program do kosztorysowania 453 . Karta ‘Opcje kolumn’. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. które się ukaże znajdują się dwie karty. klikamy na wybranej nazwie. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. Z lewej strony okna. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. w grupie kolumny.22. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. 448. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn.

zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Rodzaj. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. w którym aktualnie się znajdujemy. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. „Robocizna”. „Materiały” i „Sprzęt”. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. styl i rozmiar czcionki. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . „RAZEM”. 454 NORMA PRO . znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. „Od” i „Do”.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. „Nazwa działu” . które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. jak będą oznaczane warianty nieaktywne.

wybieramy dysk i katalog. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. 449. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. Po ukazaniu się okna (rys. 451). W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. Program do kosztorysowania 455 . w którym znajduje się program oraz jego nazwę. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. 450).Rys. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. Okno ustawiania kolorów.

Okno tworzenia menu Narzędzia. należałoby napisać Sape&r). Okno dodawania gry Saper. Znak & przed literą S oznacza. Wybrany plik winmine. powinniśmy ją zmienić na taką. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. W naszym przykładzie będzie to Saper.Rys. 450. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. 451.exe Rys. która ma się ukazać w menu. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem.

lub W oknie dodawania programu (rys. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. Po potwierdzeniu na OK. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. 450) wybieramy potrzebną aplikację. Po powrocie do okna z rys. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Aby to zrobić.pola Argumenty:. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. Dodatkowo. Po powrocie do okna z rys. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów.) Program do kosztorysowania 457 . aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. tak jak opisano to na stronie 131. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. ♦ W oknie dodawania programu (rys. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. 450) klikamy na przycisku Anuluj. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. na przykład programu fakturującego Fortuna. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. 452). Jeśli chcemy. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi.

to znając typ pliku. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. 452. Zatem mogą to być wszystkie programy. dla których argumentem jest plik kosztorysu. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. 458 NORMA PRO . W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. do których można wyeksportować kosztorys. który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji.Rys. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku.

ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie).23. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. co widać na widoku). co widać na widoku. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. Program do kosztorysowania 459 . • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. tak jak będzie wydrukowany.

• Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. itd. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. które można cofnąć. wartościami. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Aby uzyskać te same widoki. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. 460 NORMA PRO .

to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. materiałów i sprzętu. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. które występują w menu Zestawienia. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Program do kosztorysowania 461 . Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością.

nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. 462 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Jeśli jest wciśnięty.

w Intercenbudzie. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. Na przykład.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. pozycji lub działu. itd. funkcji matematycznych. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. dostaniemy zestawienie materiałów. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. Program do kosztorysowania 463 . które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia.

czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. materiałów i sprzętu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu.• Przycisk Komentarz wskazuje. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. Edycja cen materiałów. 464 NORMA PRO .

który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. w których występuje zaznaczony element. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Program do kosztorysowania 465 . • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. do których należą. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. Jeśli przycisk jest wciśnięty. według wartości lub według grup. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Materiały inwestora. alfabetycznie według nazw.

• Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. w których występuje dany element. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. 466 NORMA PRO . • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. według grup. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów.. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. według wartości. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. dostawców i indeksów u dostawców. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. • Przycisk Całość inwestora. • Przycisk Połącz RMS-y. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Usuń element. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. w których występuje.

• Wstawiaj w środek lub na końcu. • Widok Ceny | Wszystkie. • Drukuj bieżący widok. • Widok Podsumowanie. • Zestawienie – Robocizna. • Wstaw nową pozycję. • Zestawienie – Materiały. • Wytnij do schowka. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc.24. • Kopiuj do schowka. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Widok: Wprowadzone pozycje. • Przywróć operację. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Przesuń pozycję. • Otwórz kosztorys. • Widok: Kosztorys. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Cofnij operację. • Widok: Przedmiar. • Zestawienie – Sprzęt. • Widok: Działy kosztorysu. • Usuń. • Widok Narzuty kosztorysu.

Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Zestawienie – Statystyka. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Widok Wykonanie robót. • Zestawienie materiałów w działach. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Przejdź do następnego elementu. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie – Tabela elem. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. Scalonych. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym.

• Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. pola wyboru. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. Program do kosztorysowania 469 .Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. to do ostatniego wiersza w pozycji). • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. to do pierwszego wiersza w pozycji). Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. opcje i przyciski. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu.

86 współpraca z Capital. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 105 dostawców. 83 nagłówki kolumn. 80 tworzenie nowej. 21 —D— Definiowanie narzutów. 36 opcje szukania cen. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 110 import z Normy 3. 118 polecenia menu. 68 Drzewo działów i pozycji. 158 Dostawcy kartoteka. 360 import z płyty CD. 80 kopia zapasowa. 92 import z Intercenbudu. 71. 269 Działy 470 NORMA PRO . 185 Drzewo kosztorysu. 84 uaktualnianie cen. 99 konfiguracja baza. 117 zestawienia. 117 usuwanie. 20 Bazy cenowe. 20 cen elementów obiektów. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 105 edycja danych. 79 Baza danych. 34 kopiowanie. 33 pozycji. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu.25. 91 Intercenbudu. 20 RMS. 20 cen obiektów. 110 —B— Baza cenowa. 82 biektów. 79 importowanie. 20 dołączanie obcej. 89 import pliku. 303 Cennik pozycji. 93 import z kartoteki RMS. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 86 elementów RMS. 80 kopiowanie. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 96 wydawnictwa i katalogi. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 97 import. 71. 20 cen jednostkowych robót. 20 Baza kartotek. 80 kompresja danych. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 109 Dokładność prezentacji. 79 zmiana danych. 102 tworzenie nowego cennika. 20 Cenniki. 80 naprawa. 113 lista. 76 polecenia menu. 86 import dyskietki. 78 usuwanie.

250 dodawanie do pozycji. 264 usuwanie. 396 Formularz kalkulacji. 263 widok. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 68 jednostek miar. 451 obmiarów. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 239 nakłady pomocnicze. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 286 Eksport kosztorysu. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 250 usuwanie. 21. 237 edycja. 264 narzuty. 256 materiały inwestora. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 347 wstawianie nowego. 312 narzuty wspólne. 118 opcje cenników. 21. 244 wstawianie przez kopiowanie. 247 wstawianie. 65 aktualizacja. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 246 Kartoteka.symbol. 64 baza kartotek. 170 —G— Grupy materiałów. 266 kopiowanie. 266 przesuwanie. 245 —K— Kartoteka dostawców. 450 format ATH. 327 —I— Import kosztorysów. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 250 dodawanie do cennika. 450 format tekstowy. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 243 Euro . 239 przesuwanie.parametry ekonomicznotechniczne. 67 Kartoteki. 263 klucze planu. 243 wyszukowanie. 21 RMS. 64 przeliczników jednostek miar. 21. 65 koszty transportu. 260 przywracanie z katalogu. 263 współczynniki norm i robocizna. 32 —F— Format strony marginesy. 232. 21. 245 warianty. 450 Instalacja programu. 266 narzuty indywidualne. 252 zaznaczanie. 447 formtat XML.

331 472 NORMA PRO . 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 45 tworzenie nowych katalogów. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 133 edycja danych. 118 dopasowanie robocizny. 169 okresy rozrachunkowe. 151 cenniki RMS. 430 drzewo działow i pozycjji. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 47 pozycji. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 30 tworzenie katalogów własnych. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 188 Katalogi norm. 172 eksport. 137 kopie awaryjne. 189 zmiana kolejności. 451 klucze lokalizacji. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 292. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 39. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 113 działu. 144 dokładności. 133 numerowanie elementów. 158 dopasowanie cen do wartości. 432 narzuty. 47 główny pasek narzędzi. 151 cenniki pozycji. 327 Klucze planów działów. 55 edycja opisu. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 129 nowy na bazie innego. 189 zmiana szerokości. 150 ceny dostawców. 188 ekran główny. 185 edycja. 61 modyfikacje danych. 28. 23 Klucze lokalizacji. 307 nowy. katalogów i pozycji. 80 cenników. 45 tworzenie nowej grupy. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 429 opcej widoków zestawień. 429 klucze wykonawcze. 53 ścieżka dostępu. 47 menu podręczne. 428 import. 42 przenoszenie grup. 429 kopia zapasowa. 54 przeszukiwanie. 150 charakterysyka. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 137 łączenie. 222 Klucz zabezpieczający. 148 ochrona. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 447 formularz kalkulacji. 264 katalogów norm. 170 grupy wariantów.Dynamische BauDaten. 40 kopiowanie katalogu. 58. 37 Klucze wykonawcze. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 152 ceny i waluty. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 22 Kosztorys cenniki obiektów.

453 zachowywanie. 368 zestawienie szczegółowe. 22 zmiana cen wg współczynnika. 437 rozliczanie RMS. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 139 opcje obliczania narzutów. 354 wstawianie do cennika obiektów. 428 statystyka. 117 zmiana norm. 260 porównanie z innym. 430 zestawienia cen. 28. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 256 Koszty transportu. 352 widok skrócony. 157 —L— Lista cenników. 139 upraszczanie pozycji. 353 złożony. 172 kontekstowe. 142 sumowanie robocizny. 431 stałe. 446 praca z wieloma. 239 koszty transportu. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 373 podział na działy. 444 przeliczanie cen. 433 złożony. 135 zapis w XML. 452 podsumowanie. 368 Menu główne. 161 opcje widoku pozycji. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 434 wygląd ekranu. 431 wersje. tabela elementów scalonych. 248 zestawienie. 377 stawka robocizny. 432 pozycji. 206 podział na grupy. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. opcje. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 31 Koszty transportu. 450 zastępowanie robocizny. 228 —M— Marginesy strony. 157 różnicowy. 247 pomocnicze. 22. 441 sprawdzanie poprawności. 28 strona tytułowa. 204. 430 typ. 153 rozliczenie kosztów transportu. 441 praca w wielu oknach. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 239 zestawienie. 428 parametry kolumn w widokach. 179 podręczne. 116 rejestracja zmian.opcje. 264 złożony. 369 Materiały inwestora. 155 opcje podsumowania. 136 widok podsumowania. 364 zestawienie działami. 135. 396 Materiały inwestora.

161 Poprawianie pozycji. 263 —O— Obiekt. 284 wstawianie wyrażenia. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 180 widoku Kosztorys. 266 edycja. 275 usuwanie wiersza. 427 na cały kosztorys. 27 rozliczania RMS. 273 stałe lokalne. 282 import. 292 obliczenia pomocnicze. 314 sposoby obliczania. 332 Opcje kosztorysu. 427 Opisy podstawy wyceny. 273 widok. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 139 podsumowania kosztorysu. 294 usuwanie. 303 działu. 317 widok. 290 klucze lokalizacji. 441 Pozycja kopiowanie. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 315 wstawianie komentarza. 312 kosztorysu. 224 scalona. 30 Normy . 247 Narzuty definiowanie. 428 Pasek narzędzi główny. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 225 poprawianie. 310 zachowanie definicji. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 21 474 NORMA PRO . 274 sumy częściowe. 227 Porównanie kosztorysów. 286 import z programu Rysunek. 307 opcje obliczania. 26. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 277 stałe globalne. 270 wstawianie rysunków. 276 odwołania do pozycji. 27 Ścieżki dostępu. 21 szczegółowa.warianty. 230. 161 programu Norma Pro. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 316 zaznaczanie. 351 wspólne działów. 315 wczytanie definicji. 155 pozycji.zmiana w kosztorysie. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 315 indywidualne działów. 169 Okresy rozliczeniowe. 183 Podsumowanie opcje. 227 przesuwanie. 153 widoków zestawień. 272 wstawianie nowego wiersza. 27 separator tysięcy. 270 Ochrona kosztorysu.

391 tabel. 212 uproszczona. 208 zestawienia. 234 warianty nakładów. 430 sumowanie w pozycji. 373 wydruk. 416 Transport wstawianie kosztów. 248 uproszczone. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 80 Spis baz cenowych. 165 rozliczanie w innych. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 371 zestawienie działami. 392 Producenci. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 145. 225 zaznaczanie. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 249 Tabela elementów scalonych. 394 Ppzycje zestawienie. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 392 wyróżniania wierszy. 215 sumowanie robocizny. 314 opcje widoku. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 375 Style wydruku. 211. 223 wstawianie obiektów. 371 Pozycje edycja. 21 usuwanie. 249 sumowanie w kosztorysie. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 224 zestawienia. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 377 Strona tytułowa wydruk. 389 wyróżniania kolumn.upraszczanie. 264 elementów RMS. 193 wstawianie do cennika. 395 ramek. 228 narzuty. 201 widok. 230. 245 pozycji. 194 łączenie. 248 zastępowanie. 204 Program do kosztorysowania 475 . 346 wprowadzanie cen RMS. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 370 zestawienie działami. 27 Przesuwanie działu. 431 Sprzęt koszty transportu. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 373 Statystyka kosztorysu. 215 warianty. 228 scalone. 199 wstawianie. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie.

318 działów. 320 robocizny. 318 aktywacja. 351 Podsumowanie kosztorysu. 273 Narzuty. 21 łączenie. 407 książka przedmiarów. 347 476 NORMA PRO . 211 pomijanie elementów RMS. 345 Wprowadzone pozycje. 233 pozycji uproszczonej. 315 pozycji. 418 format strony. 245 narzutu. 362 nakładów. 191 zmiana kolejności kolumn. 359 wybór aktywnego. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 222 niekatalogowej. 325 symbole oznaczeń. 325 przypisywanie. 204 narzutów. 189 zmiana szerokości kolumn. 247 obmiarów. 31 Warianty. 411 kosztorys inwestorski. 377 wiersza obmiaru. 409 Widok Kosztorys. 225 widoku zestawienia pozycji. 86 działu. 360 usuwanie. 362 globalne. 270 —W— Waluty kosztorysu. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 354 usuwanie kolumn. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 320 wyszukiwanie najlepszych. 361 Wybór aktywnego wariantu. 193 alternatywy elementów RMS. 186 Wariantydanych. 263 elementów RMS. 211 z innego kosztorysu. 260 elementów RMS. 172. 203 uproszczonych. 267. 183. 359 Widoki Działy kosztorysu. 348 skrócony. 272 kosztów transportu. 191 Przedmiar. 360 definiowanie. 321 gdzie występują. 352 poruszanie się po ekranie. 411 drukowanie. 408 kosztorys uproszczony. 189 widok Kosztorys. 150 kursy. 395 formatowanie tabel. 79 cennika. 24 Usuwanie bazy cenowej. 326 pozycji.—U— Upraszczanie pozycji. 320 widok. 380 pracy rusztowań. 280 komentarza do obmiaru. 208 wyrażenia do obmiaru. 21. 303 pozycji. 21 lokane. 346 zaznaczanie elementów. 286. 326 elementów RMS. 201 do katalogu własnego. 188 Wstawianie działu. 389 Harmonogramowanie. 198.

342 rachunek ilościowy. 411 strona tytułowa. 369 pozycji. 405 opisy podstawy wyceny. 415 zestawienie działów. 357 rozliczanie. 418 zestawienie narzutów. 368 materiałów inwestora. 364 materiałów działami. 334 rozliczenie częściowe. 394 style. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 367 Wydruk zestawień. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 413 zestawy. 371 sprzętu. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 370 robocizny działami. 417 słowniki. 406 podsumowanie. 437 Program do kosztorysowania 477 . 410 zestawienie cen. 341 chronologia. 408 opcje. 386 tabela elementów scalonych. 416 tytuły typów wydruków. 358 Wymiana danych z innymi programami. 402 wykonane roboty. 413 zestawienie RMS. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 373 szczegółowe materiałów. 376 usuwanie widoku. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 377 Zmiany rejestracja. 375 robocizny. 339 obmiary. 338. 397 opcje wydruku kosztorysu. 371 sprzętu działami. 191 elementów RMS. 340 klucze lokalizacji. 388 zbiorczy rachunek ilościowy.inwestorskiego. 417 zestawienie pozycji. 404 układ strony.nagłówek. 243 pozycji. 224 Zestawienie materialów. 384 wygląd tabel. 399 oferta. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 395 ustawienia drukarki. 404 opcje układu strony. 331 rozliczanie ręczne.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful