Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

......................328 Klucze lokalizacji..334 Chronologia wykonanych robót.....................................................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ...................................................353 10 NORMA PRO .................................................................................348 WIDOK PRZEDMIAR .............................................................................. WIDOKI........................................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ....................................................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW.................................................................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ......................................................................................................343 17.......................326 WARIANTY DZIAŁÓW ................................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ............................... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT..................................................... POZYCJI.......................................................................................................................................................................................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS..............329 Klucze wykonawcze..349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ......................................... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ..346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ..316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW ....................................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .........................................346 WIDOK KOSZTORYS .......316 USUWANIE NARZUTU .327 WARIANTY OBMIARÓW ......................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.................................330 Klucze planów działów ......................................................... WARIANTY ..............328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ..321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ..........................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .......................332 Okresy rozliczeniowe ..........................................................................................................................................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU .......................................................322 Warianty robocizny.......................................................................................................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU ...................................................................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ...........................................................................319 Dodawanie nowych wariantów.............................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ............318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15..........342 Obmiary równe wykonanym robotom .......315 ZAZNACZANIE NARZUTU .........................327 16..............................326 WARIANTY POZYCJI .....................................................................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ...........

....................... WYDRUK KOSZTORYSU .....359 WIDOK WARIANTY DANYCH ................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych...........................................................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ........381 Wybór pozycji z cennika ................................371 Zestawienie robocizny działami.388 ZESTAWY WYDRUKÓW ...................381 Wybór pozycji z katalogów norm............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów .....377 STATYSTYKA ........................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ......... w których został użyty dany wariant ...........................................................................................................................................368 Materiały inwestora.......................372 Zestawienie sprzętu działami ......................................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli...............355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ........................................................................................................................................363 Łączenie wariantów .......................................... KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE..................356 Widok Wykonane roboty ................................................360 Aktywacja wariantów...........................................................386 Styl wydruku......PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ..............................................................................................392 Wyróżnianie wierszy ......................389 FORMATOWANIE TABEL .....370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ............................................................................383 20............378 19.................................................................................................................393 Program do kosztorysowania 11 .............354 WIDOK SKRÓCONY ...........................................................................................387 Tworzenie nowego stylu...........................................................................................................................356 Widok Rachunek ilościowy .........................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ......................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ................................................................................ ZESTAWIENIA ..................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji .............365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ........................................................................................363 18.......................362 Lista elementów....372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ...374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH .........................................................................................................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów.................................................................................................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ...........................................................................386 OPCJE WYDRUKU .........385 USTAWIENIA DRUKARKI..............................................369 Zestawienie materiałów działami .361 Oznaczenie wariantów......................374 ZESTAWIENIE POZYCJI..

...................................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ....................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ........................................................................411 Opcje drukowania słowników ........................430 Klucze lokalizacji.....................424 21...............................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ...............................................................396 Układ strony........................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ........................................................................429 Grupy wariantów ................................................................................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ...................430 12 NORMA PRO .............................................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych....................................................................................................................................................................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ..........................430 Klucze wykonawcze.....................................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ...............................................................................................................................................................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ...405 Opcje drukowania kosztorysu .....................................................................428 NARZUTY NA KOSZTORYS .............................................429 Zdefiniowane stałe .................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie .........417 Opcje drukowania statystyki ................................................................................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ..................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego..................................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ...........................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ........................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ...........428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ............................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych.................................. OPERACJE NA KOSZTORYSIE.............................396 Dodatkowe opcje wydruków .............................................................................................................................................................................................................................418 Opcje drukowania podsumowania......................................................................................................................................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ..............................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ .........................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI .....Wyróżnianie kolumn ..............................429 Okresy rozrachunkowe .410 Opcje drukowania harmonogramowania ........................................412 Opcje drukowania cenników.418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ..418 Opcje drukowania zestawienia działów.................................................428 PARAMETRY KOSZTORYSU.........415 Opcje drukowania zestawienia cen.................................

........... Odbiór................................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO........................................................................................................................................................................................................................................................................... RODOS................................................................... FORTE ...............................451 Eksport w formacie ATH............................................................ IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA...438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian....... Wykonawca ..................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ......................................................Plan działów ...............................................470 Program do kosztorysowania 13 ..............440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian .....................................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX .. SEKO.................................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ................................................................ Ocena.....448 Eksport do programu Planista i Get Manager ......................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ............2..............................451 Eksport do programów Obmiar...................451 Zapis kosztorysu w formacie XML.............. PENTA...........................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .......................453 KOLORY EKRANU .......................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ......................................................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ...................467 SKOROWIDZ ................................................ LEONARDO..............448 Eksport w formacie tekstowym.........................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY .........................................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ..................................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE............................454 NARZĘDZIA ...............452 WYGLĄD EKRANU ................451 22......................... 24...............................................453 PARAMETRY KOLUMN ........................................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna..............447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ...430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ..................................................................................................... WINBUD 3....455 SPIS PRZYCISKÓW ......................................................459 KLAWISZE SKRÓTÓW.........................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH........... 25........................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ............................................. 23.......................

Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). instalacyjnych. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. drogowych. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. wysoką funkcjonalność. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego.WSTĘP Cieszymy się. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji.. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. ziemnych. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. Widząc. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. KNR. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. PKZ itp. czyli wtedy. KSNR. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. uproszczonych i innych pozycji scalonych.

W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . które zaakceptować. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. MSWiA. tworzonymi przez użytkownika. co dodawane. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Bardzo przydatnym mechanizmem. jak również z cennikami asortymentów robót. przenoszenie i edycję danych. a które wycofać. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu.com. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. scalone i obiekty. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. Bistypu. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. odrzucić w całości lub wybrać. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie.objąć kontrolą proces ich powstawania. Użytkownik może również tworzyć nowe.pl). Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. W kosztorysie różnicowym widać. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. jednostki miar. szczególnie dla inspektorów nadzoru.. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. a inne odrzucone. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. jest rejestracja zmian w kosztorysie. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. jakie dane zostały usunięte.intercenbud. co było usuwane. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. a co modyfikowane. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Orgbud-Serwisu. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte.

wyrażenia matematyczne. komentarze. jak również w całym kosztorysie. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. funkcje. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. np. Mogą to być szkice. plany. obejmującą terytorium całej Polski. ArCon czy AllPlan. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. jako narzuty lub pozycje. grupy materiałów i sprzętu. do których można wstawiać stałe. dostawcy czy województwa. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. jak również wstawiane tradycyjnie. dział lub pozycję. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje.000 towarów (stan na grudzień 2002). Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. indywidualnie na działy i poddziały. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. indeksu. projekty. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. W każdym dziale i poddziale. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys.

Rodos. Zuzia. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. między którymi można przenosić informacje. Winbud. Leonardo i Skobud. takich jak Microsoft Project. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. pozycji. Koma. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania.miarów. kluczy lokalizacji. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. Kopiowanie i przenoszenie działów. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. Forte. Project+. Planista i Get Manager. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. Seko. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Planista czy Power Project. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów.

kosztów materiałów. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. podstaw. Software AG czy SAP. kosztów montażu sprzętu. np. IBM. nakładów. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. takich jak Microsoft. programu Ocena. zestawienia wartości materiałów. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. SAP. wartości obmiarów. rusztowań. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. Wordzie czy Internet Explorerze. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. Excelu. Oracle. Oracle. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. kluczy wykonawczych. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. IBM DB2. np. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. wariantów. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . robocizny i sprzętu. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. SUN. obmiarów i robót. cen.rującego Fortuna. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. np. opisów i znaczników pozycji.

na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. KNP. zamykanie okien. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. ul. +48 22 614 34 22. PKZ.pl http://www. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.intercenbud. drag&drop).com.o 03-197 Warszawa.o. i inne z opisami. z . wybieranie z listy. 601 613-717.pl Program do kosztorysowania 19 . Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. AL.com. zaznaczanie opcji.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację.com. KNNR. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. katalogi z serii AT. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. Leszczynowa 7 Tel. ATHENASOFT Sp.athenasoft.

) cen asortymentów robót (np. sprzętu i robocizny. Plik zawierający tę bazę.mdb. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Baza ta ma nazwę ListaBaz. nazwę pliku. itd. itd.: Fundamenty. 20 NORMA PRO . Tynki zwykłe kat. itd. Stan wykończeniowy zewnętrzny. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. Montaż przewodu odgromowego poziomego. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. • Cennik RMS. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen.mdb. III wykonywane ręcznie na sufitach. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera.mdb. Stan surowy.1. Okładziny i oblicowania. to Kartoteki.welonem z włókna szklanego. Posadzki z deszczułek dębowych.). kartotekę jednostek miar. cen elementów i stanów obiektów (np. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania).mdb. zwierająca cennik RMS i cennik robót. Owinięcie izolacji rurociągów . cennik elementów RMS – to cennik materiałów. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. • Baza. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji.). jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom.

Pozycją scaloną jest także obiekt (np. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. Warianty łączone są w grupy wariantów. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. Tablica przeliczników jednostek miar. • Pozycja scalona. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. obmiar i cenę jdnostkową. wraz z ich kodami ETO. Program do kosztorysowania 21 . w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. • Pozycja uproszczona.cen obiektów (np.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. Kartoteka RMS. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. Kartoteka jednostek miar. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. zawierająca listę elementów RMS. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. uproszczone i inne pozycje scalone. • Pozycja szczegółowa. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. dla których określone są normy i ceny. itd. budynek mieszkalno . Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. to pozycja zawierająca tylko opis robót. Cechą pozycji scalonej jest to. nazwami i jednostkami miar.

składa się z innych kosztorysów. który można wstawić jako pozycję do cennika. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. Jeśli kosztorys zawiera działy. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. które nazywane są kosztorysami składowymi. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. jego gałęziami są działy. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys.• Kosztorys różnicowy. • Drzewo kosztorysu. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. Obiektem jest również obiekt budowlany. 22 NORMA PRO .

obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . w pole Otwórz wpisać np. gdzie D: oznacza napęd CD. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania.2. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. D:\Start. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. którzy muszą być dobrze wynagradzani. który poprowadzi nas przez proces instalacji. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. Program. tak jak książka. zwłaszcza do celów zarobkowych. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach.0/2000. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. które się ukaże. Niestety. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie.exe. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…).

które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. 24 NORMA PRO . dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. a pomimo to pojawia się taki komunikat. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. tzw.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. „klucz hardware'owy”. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”.

obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. importować lub skopiować bazę cenową. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. utworzyć nowy cennik. dodać. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. Ekran główny Normy Pro. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys.3. dodać. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. ♦ Menu Bazy cenowe. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. 1. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. Rys.

będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ♦ Menu Pomoc. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. ♦ Menu Narzędzia. 26 NORMA PRO . będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. ♦ Przycisk Katalogi norm. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. ♦ Menu Kartoteki. ♦ Menu Opcje. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. pozycję lub obiekt.nego cennika. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. ♦ Przycisk Pomoc. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. katalogów norm lub kosztorysu. Pozostałe przyciski staną się dostępne. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). ♦ Menu Okno. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków.

Może to być kropka lub przecinek.00). Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne.00) lub też mogą być oddzielone kropką. 13. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. miejsce przechowywania danych. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. takie jak separatory. sposób tworzenia kopii awaryjnych. Karta parametrów ogólnych programu. 2. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy.00). w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. ‘Kursy walut’. ‘Szukanie cen’.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. Oczywiście. 13456234. ‘Szukanie cen’. 2).456. ‘Ścieżki programu’. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. 13 456 234. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. mogą być oddzielone spacją. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 .234. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. Rys.

Oznacza to. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. wypełniamy pole W katalogu:. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. Jeśli chcemy. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). Jeśli liczba wersji jest np. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku.BAK. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. 28 NORMA PRO . ♦ Ci z Państwa. równa 3.AWA. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu.ratorem dziesiętnym będzie kropka. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys.BAK. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. ♦ Gdy zdecydujemy. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. przechowywane są trzy ostatnie wersje.

jeśli chcemy.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.3 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).1 0.0501 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero. 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0. Opcję tę zaznaczamy.15 0. 2. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny.05 0. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.05 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.2 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.25 0. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.0501 0.25 0.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. 3): Program do kosztorysowania 29 .1 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.15 0.

folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. 30 NORMA PRO . Karta. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. w którym znajdują się normy. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. w którym zainstalowany został program Norma Pro. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Na rys. 4. folder Norma PRO\KAT).Rys. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Rys. Ścieżki dostępu do katalogów norm. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. 3. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\.

♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 5. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. Program do kosztorysowania 31 . Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. w którym zainstalowany został program Norma Pro. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Rys. 5). 6) definiujemy używane waluty. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. w którym znajdują się obiekty. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. praca z programem nie będzie możliwa. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Jeśli nie znamy tej ścieżki. które można wstawiać do kosztorysów. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w którym zainstalowany został program Norma Pro.ini). Obiekty. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. jak również wtedy. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie.

W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. pojawiające się w okienku takim. "zł". (aby uzyskać symbol ”€”. “€” itp. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. np. 7. należy na- 32 NORMA PRO . 7. Dodawanie nowej waluty. jak na rys. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. Karta ‘Kursy walut’. 6. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. “$”. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty.Rys. Rys. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej.

Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. 8). 6). a w szczególności jej kurs. sprzętu i robocizny. Rys. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. zaznaczając odpowiednie opcje. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. Karta ’Szukanie cen’. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. 7). powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. Aby zmienić dane waluty. Program do kosztorysowania 33 . przeszukiwane są wszystkie. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). 8.

proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób.mdb.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. bez pytania użytkownika. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. podczas wstawiania nowej pozycji. ♦ Baza „ListaBaz. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. dla których zostały wcześniej dobierane. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu.mdb”. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO .mdb”. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. Opcja ta powinna być włączona. zostaną pobrane automatycznie. z indeksami KMB. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. w którym zainstalowana jest Norma Pro. zawierająca kartotekę RMS. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. w plikach o rozszerzeniu . Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. 9).

Wybór katalogu. w którym znajdują się podstawowe bazy.cenniki. Konfigurowanie baz danych NormyPro. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników..m. jednostek miar i dostawców. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek.mdb” (rys. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. Program do kosztorysowania 35 . trzeba Normie Pro podać ich położenie. 10. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. Rys.mdb. j.mdb”. Rys. czyli pliku „ListaBaz. 10). ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych.mdb”.mdb”. czyli do pliku Kartoteki. 9.

Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. BAZY CENOWE I CENNIKI. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. 36 NORMA PRO . W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line.dat dostarczanego na płycie CD.dat z danymi Intercenbudu. ułatwiając nam wybór. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. on line. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. 11).♦ W dolnej części okna z rys. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Rys. 12) możemy wybrać jednostki miar. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. 11. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. Wybór lokalizacji pliku Icb.

13. Program do kosztorysowania 37 . odpowiednie ikony staną się aktywne. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Rys. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. których aktualnie używamy. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. 12. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów.Rys. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. dla nowszych – EURO. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać.

Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI.Schemat tworzenia kosztorysu 1. Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. 4. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). 38 NORMA PRO . 7. DZIAŁY KOSZTORYSU. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). ELEMENTY RMS. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). zamykamy kosztorys. WARIANTY). Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Określamy narzuty na materiały. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 6. 9. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). 2. 3. 8. 5. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU).

Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 14.4. do 10 poziomów zagłębienia. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. lecz zawierają nieco inną informację. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. Po ukazaniu się okna (rys. Rys. katalogów własnych. Program do kosztorysowania 39 . W lewej wyświetlane jest drzewo. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. tabeli i pozycji. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. rozdziału. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części.

• Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy.Podświetlenie grupy. 40 NORMA PRO . katalogi i podkatalogi – ikoną . • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. oznacza. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. jednostka miary. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . Oznaczenie grup. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. tabel i pozycji. można rozwinąć gałąź drzewa. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Grupy . składającym się z obiektów podrzędnych. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. a dla pozycji – jej opis. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. podkatalogi i pozycje. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. i – w przypadku cenników – cena. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . rozdziałów. katalogi. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu.

. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu.. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. Program do kosztorysowania 41 . a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. cennika). od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. rozdziału lub tabeli. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa.• Przyciskiem Szukaj w. bazy cenowej. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję.

usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. Wciśnięcie przycisku powoduje. 42 NORMA PRO . • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji.

• Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. opisem i. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. Program do kosztorysowania 43 . Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą.

Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. 15. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. 44 NORMA PRO . pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. może utworzyć grupę katalogów własnych. Program wie. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu.Rys. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. wydawnictwo). rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. Rozwinięte drzewo katalogów norm. gdy znajdujemy się w podkatalogu. które są w danym momencie możliwe do wykonania.

grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. Aby wstawić katalog. Program do kosztorysowania 45 . Tworzenie nowych katalogów. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. to znaczy tylko wtedy. a . trzeba podświetlić grupę. 16) i kliknięciu na OK. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. do której ma należeć. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”.

Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys.Rys. 46 NORMA PRO . Podobnie wstawiane są podkatalogi. Rys. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Wstawianie nowego podkatalogu. W tryb edycji . 16. Jeśli został zabezpieczony hasłem. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog.Wprowadzanie danych nowego katalogu. można przejść do jego edycji. 17). zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. 17. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne.

w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. 18. Aby kopiowanie doszło do skutku. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . Okno edycji opisu katalogu. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Rys. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Program do kosztorysowania 47 . jego numer lub nazwa wydawcy.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog.

20) wybieramy typ nakładu. aby zablokować lub odblokować edycję. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. wyświetlimy robociznę. W oknie edycji nakładu (rys. Klikając na przyciskach . lub sprzęt. Okno edycji nakładu w katalogach. aby zmienić lub usunąć hasło. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. W wyświetlonym oknie (rys. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). . każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. 48 NORMA PRO . a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. 19. Rys. 20.Rys.

w oknie z rys.Rys. przycisku Wypełniamy opis. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. Dodawanie. 23). Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. ponownie klikamy na przyci. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. 22. jeśli klikniemy na . Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. Rys. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. jak pokazano na rys. 22. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. Program do kosztorysowania 49 . jeśli domyślne nie są właściwe. 21.

program wyprowadzi nowe okno. 23. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. . w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. Rys. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. w którym deklarujemy sposób. który może istnieć w pozycji lub nie. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. Aby to zrobić. Usuń i Zmień do dodawania. należy zaznaczyć daną pozycję. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu.Rys. Jeśli 50 NORMA PRO . razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. 24). Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. do której już zostały przyporządkowane nakłady. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. 24.

co oznacza. Okno. Rys. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. w którym określamy sposób traktowania nakładów. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . że nakłady należące do ‘starej’ grupy. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). . będą teraz należały do nowej.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. 25. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . zostaną przedstawione w postaci drzewa. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys.

27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. który znajduje się w liście danego katalogu. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . 26. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. 52 NORMA PRO . które się ukaże (podobnym do tego z rys.Rys. Aby dodać nakład do pozycji. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. Dodawanie. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). który wstawiamy. należy ją podświetlić. W oknie. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. a następnie kliknąć na przycisku . w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys.

Ekran edycji danych nakładu. a w pozycji tej występują warianty. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. 28).Rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Program do kosztorysowania 53 . po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). 27. Rys. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. 28. 26) zaznaczymy jakiś nakład.

Przenoszenie grup. wybrana grupa. 29. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. za którym ma być umieszczony (rys. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. 54 NORMA PRO . Podkamy na przycisku świetlamy katalog. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. katalog. w folderze katalogów znajduje się katalog. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. Rys. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. którego nie mamy w drzewie.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. 14). Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. 29. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog.

31. Rys. asortymentów robót. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. która jest aktualnie wyświetlona.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. Program do kosztorysowania 55 . Oczywiście. Okno cenników pozycji i obiektów. niż ta. robót. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. do których należą pozycje lub podkatalogi. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. elementów obiektów oraz obiektów (rys. 30). to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. Rys. 30. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. z tym że tam struktura cennika jest płaska.

56 NORMA PRO . do której ma należeć.W prawej części okna. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Aby wstawić katalog. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . które występują w kilku wariantach. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Rys. 33). trzeba podświetlić grupę. Mają one taką samą podstawę. 32). 33. Rys. a następnie okno danych katalogu (rys. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. Pojawi się okno danych wydawnictwa. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Pozycje z wariantami. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. 32.

na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. BAZY CENOWE I CENNIKI. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. 34. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Wydawnictwa i katalogi. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. 35. Rys. które związane są z tym wydawnictwem. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. W oknie. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. 78). które się pokaże (rys. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu.

Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. zaznaczymy miejsce. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. wystarczy kliknąć na przycisku . iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. Rys. 36. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. ). Aby dodać pozycję. 36). Okno wprowadzania danych pozycji. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. 79).

• Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. Rys. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. 37. Program do kosztorysowania 59 . znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. którym uruchomiliśmy szukanie. Przeszukiwane są tylko te katalogi.. 37). czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. opcję KNR lub Ceny. które wyświetlane są w drzewie katalogów. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista.. zaznaczamy . a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji.

to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. (Wybór pozycji). 60 NORMA PRO . Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. 38. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. 38). Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. Rys.Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu.

instalatorskie. ściany. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. stropy. Program do kosztorysowania 61 . usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. drogi itd. Jeśli program wykryje. Menu podręczne dla pozycji katalogu. 39). w którym znajdziemy różnego typu roboty. ogrodzenia. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. instalacje wodne. blacharskie.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. tynkarskie i sztukatorskie. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. jak na przykład roboty murowe. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. place. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. itd (u nas pozycje uproszczone). Rys. ulice. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. takie jak pokrycia dachowe. 39.

Rys. Schemat katalogów DBD.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. 40. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. 62 NORMA PRO . który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. 41. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. 41.

Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Rys. 42. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Przyciskiem kosztorysu. 42. oraz przycisk Bauteile. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . Okno katalogu STLB-Bau.

5. wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. Przyciskami . dołączonych do programu. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. po czym pokaże się okienko takie jak na rys. usuwamy lub modyfikujemy jed. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys).mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. dodajemy. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. Aby otworzyć kartotekę. 64 NORMA PRO . Kartoteka jednostek miar. . a co za tym idzie cenników. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. Przycisk wartości listy. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). Rys. 43. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. 43.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

74 NORMA PRO . ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). Po wybraniu pierwszego cennika. usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). aby wyświetlić następny. ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). w którym można dodawać. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach).

który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie).♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. katalogów i pozycji). podrozdział Przenoszenie grup. który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). Program do kosztorysowania 75 . ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem.

w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. to po prostu utworzenie połączenia do niej. tworzymy nową. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. Jedna baza. 76 NORMA PRO . Dołączanie bazy. Jeśli bazę importujemy. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. Oprócz cenników.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). podstawowa. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. ♦ Jednostki miary…. własną bazę. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. jak i z baz kolegi. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. 52). ale również z baz zainstalowanych na serwerze.

dołączanie i odłączanie baz. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz.Rys. gdy pokazana zostanie lista baz. musimy wpierw wybrać bazę cenową. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. wydawnictw i katalogów. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. modyfikowanie. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. W zależności od tego. w jakim trybie jest wyświetlane okno. wszędzie tam. W innych przypadkach. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. możemy tylko wybrać bazę. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. usuwanie. od razu wybieramy cennik. gdzie wybieramy cennik. który został zamapowany jako P. 52. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. Lista baz.

♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. w którym została zainstalowana Norma Pro. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. co zawiera. których nie przyjmuje system Windows. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. | to znaczy takie. nie powtarzające się. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. . czyli zazwyczaj informację o tym. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. czyli usunięcie jej z listy baz. 78 NORMA PRO . Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz.

zostanie wyprowadzony komunikat. czy wszystkie dane są prawidłowe. 53. Okno. Nowa baza jest bazą pustą. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. a nai w oknie takim jak na rys. jeśli nie. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. nowa baza zostanie utworzona. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. z tą różnicą. Tworzenie nowej bazy cenowej. które się pokaże jest oknem z rys. podświetlamy ją na liście. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. a jej plik dyskowy. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . Jeśli tak. zostanie usunięty. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. 53. Aby skorzystać z cenników takiej bazy.Rys. wraz ze wszystkimi cennikami. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. gdzie popełniliśmy błąd. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. W tym celu klikamy na przycisku . to taka baza. nie zawierającą żadnych cenników. u innego użytkownika lub na serwerze.

53). wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. 53). Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. Również okresowo 80 NORMA PRO . zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy.się po kliknięciu na ikonie . jak i zewnętrznego użytkownika. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. pojawi się okienko z nową bazą (rys. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Aby odłączyć obcą bazę. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Po wybraniu bazy. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. tak jak wszystkie inne ważne dane. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. z którym baza była tworzona. czyli kartoteki i bazy cenowe. którą kopiujemy.

Proces kompresji. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. 55. Rys. które chcemy uporządkować. Rys. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. w oknie z rys. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. który może potrwać. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe.powinna być wykonywana naprawa baz. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. zaznaczamy bazy. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Jeśli w oknie rys. w którym będziemy przechowywać kopie. wybieramy folder. Porządkowanie baz cenowych. Program do kosztorysowania 81 . 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. 54. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Pierwsze okno serwisowania baz. ponieważ wtedy bazy są kompresowane.

import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. 82 NORMA PRO . to znaczy całe kosztorysy. Podajemy lokalizację pliku kopii. cenniki jednostkowe pozycji. z menu Ceny). które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. Okno tworzenia kopii zapasowej. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. na przykład z BCO. jak i obiekty tworzone przez nas. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. zaznaczamy kartoteki i cenniki.Rys. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. działy i poddziały. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. 56. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. gdy otwarty jest kosztorys. Cenniki kosztorysu). cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów.

w kolumnie „Typ” – typ cennika. poziomu cen i daty aktualizacji. Okno z listą cenników. Możemy sortować według identyfikatora. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. 57. które zawierają ceny RMS. które wywołujemy z okna listy baz (rys. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . zaś E – ceny elementów RMS. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. data ostatniej aktualizacji cennika. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. które go jednoznacznie określają. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. gdzie P oznacza ceny pozycji. opisu. jakie cenniki widzimy w oknie. w kolumnie ‘Data aktualiz. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników.’. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. Rys.

uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. w jakim lista została wywołana. Jeśli tworzymy nowy cennik. 58. pojawia się przycisk Pokaż. 58). Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. CJP_własny. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Okno tworzenia nowego cennika. gdy klikniemy na przycisku (rys. Ten sam efekt uzyskamy. w jakim obowiązuje.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). W zależności od kontekstu. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. od której obowiązuje cennik lub okres. dlatego zaznaczona jest opcja Import. Po ukazaniu się okna dialogowego. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. zazna- 84 NORMA PRO . lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku.

– nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. podwójnego znaku cudzysłowu. w której zostanie utworzony. średnia i maksymalna. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników.). 59). są trzy ceny: cena minimalna. sprzętu i robocizny. Jeśli jest on cennikiem RMS. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. Program do kosztorysowania 85 . UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. Intercenbud). Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. Rys. cenę hurtową i detaliczną. wykrzyknika (!). Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. minimalną i maksymalną. Określanie nagłówków kolumn cen. – nie może zaczynać się spacją. mamy cenę dostawcy. 59.

Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. 60). Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. czy też nie. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. z informacją o sposobie importowania. 86 NORMA PRO . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. Rys. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. 58) i pojawi się. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. ‘Cennik wynikowy’. karta ‘Cennik importowany’. . Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. 60. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. Okno importu cennika. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. gdy klikniemy na przycisku .

czyli na bieżąco. Zapytanie do:. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS.85). Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. Program do kosztorysowania 87 . a w polu Opis: – opis cennika. czy importujemy Cały dysk. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). W przypadku gdy importujemy cały dysk. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. Pojedynczy plik. w polu Pozom cen z: – okres. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. odznaczamy go na liście. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. a domyślny sposób importu. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. to cały dysk. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. a w pozostałych polach określamy jego cechy. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). wtedy gdy są potrzebne. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital).Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. W grupie ‘Importuj’ określamy. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. czyli okresowo lub Dynamicznie. którego dotyczy cennik. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. ceny pozycji dla koszt.

Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. Rys. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. aby stare dane zostały usunięte. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. na przykład ceny minimalne. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany.Rys. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. 88 NORMA PRO . 62. Karta ‘Opcje importu’. 61. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. zaznaczamy opcję Wyczyść stare.

Rys. 63. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). 64. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. 1. lecz bywa tak. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. 63). Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Rys. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. 64). Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. Program do kosztorysowania 89 . System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. W oknie importu. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. 2. naciskamy dowolny klawisz. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie.

66. Rys. typ. Rys. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. 65. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. poziom cen. 4. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. opis oraz nagłówki kolumn.3. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 90 NORMA PRO . Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys.

jednak inne nietypowe. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową.Jeśli chcemy. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. aby stare dane zostały usunięte. cenniki własne. a potem cennik). Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. Jeśli życzymy sobie. klikamy na przycisku OK. Program do kosztorysowania 91 . nie robimy żadnych zmian. np. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. ponieważ od niego zależy. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. ♦ W oknie importu. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. Jeśli jednak chcemy. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. 5. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. mogą nie zostać rozpoznane. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’.

Ceny elementów RMS (*. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. zostaną wyświetlone pliki *. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. Okno wyboru i importowania pliku cennika. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. Rys. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów.txt).dbf zawierające ceny pozycji. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Rys. 92 NORMA PRO . 68.dbf). Aby to zrobić.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. 67. klikamy na przycisku Przeglądaj…. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników.

jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud).icb. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. Ci z Państwa. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). to ogromna. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. wybieramy Intercenbud. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. a następnie zaimportować go tak. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. Ci z Państwa. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. tworząc zwykły cennik. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. wybieramy Intercenbud. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. na karcie ‘Cennik importowany’.

dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. 94 NORMA PRO . wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. zaś faktycznie kryteria będą nowe. zgodne z nowymi kryteriami. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. 58. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. takim jak na rys. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu).zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. stare dane zostaną z cennika usunięte. 57) zaznaczymy cennik. W oknie. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. wybieramy typ cennika. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. 69). 69).

69). "" . Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Program do kosztorysowania 95 . możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. w których nazwie wystąpi słowo śruba. zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. *. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. Kryteria te określa się w oknie. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. Rys. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. I wtedy w określaniu nazwy. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. -. zostaną wyszukane wszystkie elementy. wpisywanej w polu Nazwa. ). 69.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów.

cegła wapienno-piaskowa czerwona.ini. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. Aby skorzystać z tych danych.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. jednostka miary. oryginalny producent. zostaną znalezione wszystkie elementy. indeks PKWiU. typ RMS.). symbol u dostawcy. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. należy w opcjach programu. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. potem dowolny ciąg znaków. które w nazwie mają słowo cegła. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. itd. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . cegła klinkierowa czerwona. dostaniemy wszystkie cegły. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. które nie zawierają w nazwie słowa szara. cennik 96 NORMA PRO . w polach Cena jedn. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. to indeks ETO wg KMB. Inne parametry. system przyjmie. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). nazwa skrócona towaru. zostaną wyszukane te elementy. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. określonym przedziale.

a następnie na liście cenników (rys. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). Rys. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). hurtowe. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. magazynowe). Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. na karcie ‘Cennik importowany’. gdzie wybieramy firmę. poziom cen (np. Aby to zrobić. a następnie wybieramy Capital. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. edytować. zaznaczamy opcję System.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Jeśli importujemy cennik Capital. ceny detaliczne. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. 70. 70). Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać.

W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. Rys. 98 NORMA PRO . który chcemy zobaczyć. Cenniki można obejrzeć również wtedy.”).’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO.m.m. z której wybieramy potrzebny cennik. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. „S” – sprzęt. a następnie Pokaż bazę cenową. kodzie jednostki miary („Kod j.”). 85). jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. W tym wypadku. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. 71). nazwie jednostki miary („J. a dopiero potem cennik. 71. Nagłówki kolumn cen są takie. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. 71. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. jak na rys.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. „R” – robocizna). od razy dostaniemy listę cenników. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). Cennik elementów RMS. najpierw musimy wybrać bazę. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys.

rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. Sposób sortowania jest istotny. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. kod dostawcy. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. Jeśli jest zaznaczona. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. uaktywni się przycisk Dostawca…. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. gdy cennik jest bardzo duży. pojawia się przycisk Wstaw. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. Program do kosztorysowania 99 . dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. indeks PKWIU. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. którą można wstawić do kosztorysu. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. usuwanie i edycję danych elementu RMS. może się zdarzyć. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. W górnej części okna znajduje się grupa. sortowana jest tylko jedna kolumna. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza.stawka VAT. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. posortujemy listę według tej kolumny. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik….

że jest to materiał. 45). Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. zaś ikona okna. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. rabat i symbol towaru. Wraz ze zmianą poziomu. 72. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. który można wstawić do stępny poziom. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. „Jm” i „Kod jm”. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. . że istnieje na. Rys. 72). Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . rodzaju materiału.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. „Rodzaj materiału”. a w końcu do listy konkretnych materiałów. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy.

Rys. Rys. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. 74. 73. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB.tej uprzednio drodze. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. Program do kosztorysowania 101 . 74). Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. W górnej części. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. . aby miał długość siedmioznakową. zaś przycisk poziom.

że pola staną się dostępne do edycji. z stępnie klikamy na przycisku tym.”). cenach. numerze wariantu („Wariant”). 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). Aby dopisać nowy element. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). Po pojawieniu się ekranu. 102 NORMA PRO . numerze pozycji („Pozycja”). jednostce miary („J. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. podświetlamy go. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. a na. a następnie konkretny cennik. taprzycisku kiego jak na rys. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. a następnie na przycisku . z listy baz wybierzemy bazę. 72. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. W oknie zawartości cennika (rys. Program zapyta.m. czy na pewno usuwać. 72. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. nazwie pozycji („Nazwa”). tak jak cenników elementów. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. „Numer katalogu”). Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. klikamy na nim (zostaje podświetlony). Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. Dostaniemy okno takie jak na rys.

Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. 99). Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. pojawi się przycisk Wstaw. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). W oknie pozycji znajdują się dane. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. Program do kosztorysowania 103 . 75. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. 76). zawierający szczegółowy opis pozycji. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. Cennik pozycji. Rys.

Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant .Rys. czyli nazwę. Resztę danych. dla której określamy wszystkie dane. Okno danych pozycji. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. numer katalogu. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . katalogu i podstawy są nieaktywne). opis oraz ceny może mieć inne. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . jak pozycja macierzysta. jednostkę miary. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. 76. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. które pobierane są z poprzedniej pozycji. 104 NORMA PRO .

który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. poddziały i całe kosztorysy. podstawą. nazwę lub opis. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. ale wspólnym wydawnictwem. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. to wyróżniony cennik pozycji. nazwą i opisem. z którego pobierane są ceny. Program do kosztorysowania 105 .u i m3 k. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Cenniki obiektów Cennik obiektów.c. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. To. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. zmieni się on we wszystkich pozycjach. czyli działy. Cennik obiektów.

Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. których towary występują w kosztorysie. 77). W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. 106 NORMA PRO . które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi.

W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. kiedy zostało wydane. w polu Czas wydania: – okres. Wydawnictwa usuwamy. Przyciskami . dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. 78). gdy edytujemy. 77. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa.Rys. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . w których występowały ich pierwotne wersje. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. umieszczonych pod listą wydawnictw. 79). . W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. dodajemy i edytujemy dane katalogów. Okno edycji wydawnictw i katalogów. .

gdy edytujemy. Rys. Rys. kod ten można wybrać z listy. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. 108 NORMA PRO . Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. 78. Okno danych katalogu.Opis: krótki opis wydawnictwa. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. Dane wydawnictwa. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. 79. która rozwija się po kliknięciu na strzałce.

Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. w jaki importowane są inne cenniki. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. Program do kosztorysowania 109 . zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. 2. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. 79. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…).

Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. Klikamy na OK. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Program wykona szukanie. W górnej części okna. w której ma się znaleźć cennik. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji.3. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. 4. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. znajduje się lista cenników. 110 NORMA PRO . a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. którą chcemy przeszukać. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. w której znajduje się aktualizowany cennik. które dołączamy do przeszukiwania. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. wyświetlane są tylko cenniki RMS. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. 80). z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. jeśli szukamy pozycji. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować.

na liście zobaczymy tylko te elementy. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Program do kosztorysowania 111 . które występują w danym cenniku. 81). Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione.Rys. 80. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:.

W górnej części okna zaznaczamy bazy.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 112 NORMA PRO . 82. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. Rys. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. 81.Rys. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. które mają być przeszukane. 83. 82).

• z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Rys.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. które znajdują się w tej bazie. 83. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. Gdy wybierzemy Wszystkie. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. Program do kosztorysowania 113 . Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych.

nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. 84. W oknie. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. 84) w górnej części decydujemy. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. 114 NORMA PRO . Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. które zostanie wyświetlone (rys. w której ma być umieszczona kopia. Rys. • wybieramy bazę docelową. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo.

♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. W oknie. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. To oznacza. a potem usunąć z bazy źródłowej. Program do kosztorysowania 115 . Rys. sprawdzić. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. które zobaczymy (rys. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. nadawana jest mu nowa nazwa. 85. czy znajdują się w nim dane. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. . które mają zostać przeniesione lub skopiowane. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. bezpieczniej jest go skopiować. Ten cennik. Okno wyboru bieżącego cennika. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. . Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji.

gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny).W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Zaznaczając opcję Ceny robocizny. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. materiałów lub sprzętu. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. które zostanie wyświetlone na ekranie. z menu Ceny (menu to pojawia się. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys.

Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. wyświetli się okno z ich listą. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). w którym wybieramy dysk. Aktualizacji podlega bieżący cennik. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. musimy zdecydować. który ma być zaktualizowany. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). po pokazaniu się okienka takiego. jak na rysunku z prawej. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. zaznaczamy ją. a następnie Program do kosztorysowania 117 . ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). Jeśli opcja nie jest zaznaczona. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU).i. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku.

które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. w którym dany element się znajdzie. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. Aby to zrobić. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. według którego współczynniki zostaną przeliczone. lub na nowo ustawione. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. zaznaczamy wszystkie kategorie. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie.

Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. 86. województwo. Rys. indeks PKWiU. kosztorysantach. nazwę dostawcy i producenta. adresy. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. sposób pakowania. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych.nia danych do programów kosztorysowych. Strona główna bazy Intercenbud. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. ciężar właściwy. jednostka miary. daty obowiązywania ceny. promocjach. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. rabatach. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych.

a następnie wysłać je do Administratora. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. przygotowanej do tego stronie. Można to robić „on line”. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. Baza Intercenbud. telefonów i faksów. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail.com. adresu. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. loginu i hasła dostępu. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. adresu e-mail i strony www i oraz branży. branżę. do której należą. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. o adresie www. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego.działają. kontakty telefoniczne.Intercenbud. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie.pl. województwa. 120 NORMA PRO .

na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. jak i określonych danych dostawcy. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. Program do kosztorysowania 121 . 87). Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. 88) oraz lista dostawców tych produktów. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. które go interesują. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. 87. 91). Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. Do tego celu służy strona szukania. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). Rys.

89. 90). po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. 89) i analogicznie. 88. na której wyświetlane są dane towaru (rys. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. Rys.Rys. Dane towaru. 122 NORMA PRO .

Dane dostawcy. 91. 91) Rys. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys.Rys. 90. Lista dostawców wyszukanych materiałów. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów.

Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. 92. 92). Utworzona wiadomość może być edytowania. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. do których można wysłać zapytania ofertowe. dzięki czemu dostawca wie. komu i na jaki adres wysłać ofertę. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Aby wejść na stronę generowania ofert. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. Rys. Lista dostawców. na stronie wyszukanych materiałów (rys. 124 NORMA PRO .średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów.

Rys. Strona. 93. 94).Rys. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. rys. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. Aby wygenerować plik Intercenbudu. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. 94. 87). 88). a następnie w Program do kosztorysowania 125 . Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk.

95.okienku pokazanym na rys. 96. 96). w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. Rys. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. W następnym etapie. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 126 NORMA PRO . Rys. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud.

na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. 97. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. można zmienić dane bazy wynikowej. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. Aby to zrobić. to ich ceny nie zostaną znalezione. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . Aby program mógł je odszukać. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. zgodnego z załącznikami ministerialnymi.’. co widać na rys. na stronie szukania (rys. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. 61). w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Rys. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. 97 w kolumnie ‘kl. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. a wstawimy pozycję z katalogu. W okienku importu.

Kartoteka RMS.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. jak z Intercenbudu internetowego. 98. 98). Rys. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. podrozdział Opcje programu). 128 NORMA PRO .

Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. może zawierać polskie litery. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. Może to być Program do kosztorysowania 129 .: wpisujemy nazwę kosztorysu. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. Rys. Okno tworzenia nowego kosztorysu. 99. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt.7. ♦ W okienku. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. o zakresie prac. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. Opis ten ma znaczenie informacyjne. 99). OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. które się pojawi (rys.

Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. według którego będą obliczane narzuty.narzuty dla całego kosztorysu (np. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. VAT). 2. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. Kp+Z). 1. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. Nk . który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO .

Program do kosztorysowania 131 . Jeśli mamy tylko jedną bazę. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. N – wartość narzutów (np. z której cennik pochodzi.kosztorysie. w polu Cennik: – identyfikator cennika. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. 100). To. a następnie właściwy cennik. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. co wybierzemy w tym momencie. dostaniemy listę baz. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. Aby dopisać następny cennik. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. zaś cennik zostanie dopisany do listy. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. z której wybieramy bazę. VAT) 3. Pierwszy cennik. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. Opcje obliczania narzutów). Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz.

100. 101. Karta. 101). Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Jest to Przyciskami istotne. umożli. a wia edycję. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. Rys. jak na liście. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS.Rys. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. zaś przycisk . 132 NORMA PRO . Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys.

polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. który wcześniej został zapisany na dysku. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. z którego wybieramy kosztorys bazowy.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. Po ukazaniu się okna z rys. Po pojawieniu się okna z rys. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . 102). jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. gdyż można je zdefiniować później. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. karta ‘Ścieżki programu’). Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana.

Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. który chcemy wprowadzić. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. będzie nim typ Kosztorysy(*. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Zaraz po pojawieniu się okna z rys. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. 102.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . Rys.kst). Jeśli otwieramy kosztorys. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu.

♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. 002. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. od najmłodszej do najstarszej. 103. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. Rys. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. wartość i dane użytkownika. następnie w oknie. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. które się ukaże. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. z którą został otwarty.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. ♦ W dolnej części okna. itd. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej.

Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu.KST) oznacza 136 NORMA PRO . tworzona jest kolejna wersja. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. Okno zachowywania kosztorysu. 104).Rys. jaką część kosztorysu zapisujemy. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. Za każdym razem. 104. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach.

BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. 105. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 .ostatnią wersję kosztorysu. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. Rys. itd. itd.001. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. Kopia zapasowa nie powstaje. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). 002.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. to aby ją wczytać. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . od najmłodszej do najstarszej (tzn.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. 002. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . W tym momencie musimy podjąć decyzję. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . że dokonane zmiany nie muszą być zachowane.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. Załóżmy. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001.BAK nie jest zaznaczona. 105).

106. 138 NORMA PRO .AWA (patrz rys. Rys.typ Wszystkie pliki(*. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Plik ten następnie otwieramy do edycji. 106).

Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. dostęp do cenników. itd. według których obliczany jest kosztorys. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys.8. W oknie opcji (rys. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. rozliczeń materiałów i robocizny. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. jako zwykły kosztorys. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. w trakcie pracy z kosztorysem. 130). wyglądy ekranów. przeliczanie walut. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. 107). Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart.

gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Rys. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. 140 NORMA PRO . które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. 107.

Opis. Rys. streszczający charakter robót. 107). Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. 108. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. zamienny i powykonawczy. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. Program do kosztorysowania 141 . znajdującym się na karcie ‘Opisy’.

Rys. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. 142 NORMA PRO . Zachowaj jako domyślne. Rys. 109. Wybieranie typu kosztorysu. Opcje druku strony tytułowej. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Wyjaśnienie. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. 110). 110. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Wczytaj z kosztorysu.

Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. 111. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Pole to staje się niedostępne. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. Inwestor. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. Adres inwestora. które mogą znaleźć się na stronie. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). najpierw narzuty na kosztorys. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). które mają znaleźć się na stronie tytułowej. Adres inwestycji. itd. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. Rys. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. pojawią się na wydruku jako komentarze. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu).

Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. indyw. Rys. wspólne.. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. 112. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). 144 NORMA PRO . wspólne. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. 107) umożliwia wywołanie okna. kosztorysu.

Jeśli tak zrobimy. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. Na rys. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. Program do kosztorysowania 145 . które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. poziom ( Kontynuacja numeracji). W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. a z prawej zawartość paragrafu. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. Szablony numeracji dodajemy.

który aktualnie formatujemy. III…. 113. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją. dla poziomu 2 – . Dla poziomu 1 wybieramy styl I. Załóżmy. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. jak na rysunku poniżej.3… 146 NORMA PRO .Rys.2. II. A.B. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. Okno określania formatów numeracji.C… . zaś dla poziomu 3 – 1. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie.

Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). który występuje za nim. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Najczęściej separatorem tym jest kropka. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Program do kosztorysowania 147 .Rys. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. Numeracja poziomu pierwszego. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. • Jeśli chcemy. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. drugiego i trzeciego. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. 114.

gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. Karta ‘Numerowanie’. zaś separatorami poziomów są kropki. 115).Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. jak na rysunku poniżej. na wydruku wcięcia nie będzie. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. Numerowanie elementów. wystarczy kliknąć na przycisku . 148 NORMA PRO . na którym jest drukowana. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. rozmiar i kolor czcionki oraz tło. pozycji i działów (rys. 115. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. Rys. Wtedy możemy zmienić typ.

Standardowo działy numerowane są cyframi. aby były. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. Program do kosztorysowania 149 . 117). Jeśli jednak chcemy. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. z prawej w sposób ciągły.. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS..• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza.2 . Rys. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. 116. pozycji czy działów nie są numerowane. Z lewej pozycje numerowane działami. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno.(tylko pokazanych).. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie. 116). Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie.

Karta ‘Ceny i waluty’. 117. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. 150 NORMA PRO . Opis wyboru cenników znajduje się na str. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Rys. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. 118. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. Z lewej numeracja ciągła. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU.Rys.

Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. a potem cennik. wartość takiego kosztorysu. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Domyślne wydawnictwo. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. jeśli zaś jest jedna baza. numer. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). Opis karty znajduje się na str. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. to znaczy jako cennik. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. podstawę. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. BAZY CENOWE I CENNIKI. 119). Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. od razu wybieramy cennik. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. najpierw wybieramy bazę. Program do kosztorysowania 151 . z którego pobierane są ceny. nazwę.

gdy w opcjach kosztorysu. a w polu Wariant – numer wariantu. 152 NORMA PRO . 119. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. mimo ustawionych rabatów producenta. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. to w oknie zmiany danych RMS. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. Rys. jaką będę miały obiekty. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. gdy był zastosowany rabat. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić.Karta ‘Cennik obiektów’. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy.

gdy nie była podana cena dostawcy. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. Karta ’Ceny dostawców’. gdy cena dostawcy była równa zeru. 121. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. zawody są sumowane. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. Gdy zaznaczymy opcję Razem.. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. Rys. 120. Rys. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. Program do kosztorysowania 153 .

Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania.Rys. Rys. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. Pole to jest niedostępne. Rys. 124. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. 122. 123. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. Materiały te mogą być Nie odliczane. 154 NORMA PRO . ♦ W grupie ‘Współczynniki norm.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora.

Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. jeśli włączymy działami. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. jeśli zaznaczymy dla całości. 125. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. I tak. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. Rys. opcję działami. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. jeśli chcemy.

126. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. 156 NORMA PRO . Jeśli pole to zostanie zaznaczone.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. 126). to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Rys. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. których nie będzie można zmienić.

W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. 225) procent ten też zostanie zmieniony. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. montażu. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. a więc również zmienią się te koszty. Program do kosztorysowania 157 . a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. oznacza. Trzeba przy tym pamiętać.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. a koszty przewozu. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. dla wszystkich materiałów. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. a koszty transportu jako osobne pozycje.. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje.

to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. Rys. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO .. nakładów i wartości jednostkowej i norm. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. podsumowania pozycji. 127. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. i dalej wszystkie następne. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. podsumowania kosztorysu. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją.

można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż.dokładnością.60+49. Na rysunku widać.. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz.11) jest równa sumie częściowej (=57. 130).10). 128. Rys.60+49.. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. 129. 129). Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. Program do kosztorysowania 159 . na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.11).51= 57. 128). suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. Rys.51= 57. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. Na rysunku widać. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.

Jeśli nie chcemy. 130. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie..Rys. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. 160 NORMA PRO . aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski.

Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. 132. 133).Rys. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. Program do kosztorysowania 161 . Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. Rys. Podsumowanie kosztorysu. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. 131. Karta ‘Widok zestawień’. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie.

Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. w kolejności od największej do najmniejszej. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek.techn. 133. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. informacja o nich się nie pojawi (rys.. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. Podsumowanie kosztorysu. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Jeśli jest zaznaczona. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. to wyświetlana jest informacja o nazwach. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. 135). ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona.Rys. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . 134).

Włączona opcja Pełna. Tabela elementów scalonych.. Tabela elementów scalonych. Rys. 136). 136. 134. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. Program do kosztorysowania 163 . a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. Rys.-techn. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. Tabela elementów scalonych. 135. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. Włączona opcja Bez parametrów ek. w których znajdują się pozycje. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1.). pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Rys.

które działy mają być pokazywane. 137). • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. dotyczącym widoku Zest. 164 NORMA PRO . • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. w których znajdują się pozycje. to w ostatnim wierszu danej grupy. w działach ustalamy. Tabela elementów scalonych. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. I tak. Rys. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS .materiał. 138).Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. 137. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. będzie on pokazany w tabeli.

Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. 140). w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. 138.Rys. Program do kosztorysowania 165 . Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. 139. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. Rys.

Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Rys. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). 140. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Wydzielenie nakładów stałych. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty.Rys. Podsumowanie z narzutami. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. 142. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Pokazane ceny jednostkowe. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. 166 NORMA PRO . Pokazane materiały inwestora. Podsumowanie pozycji. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. 141. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów).

to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. to w wierszu RMS. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. 142. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). a nie tylko jego wartości. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. norm. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. norm.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. Program do kosztorysowania 167 . jak rysunku z lewej. Z prawej strony karty (rys. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. 142). • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. jak to widać na rys.. Załóżmy. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. a współczynnik norm również jako wyrażenie.

• Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. 144). to przed każdą grupą robocizny. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. -M-. Dane RMS razem z informacją o dostawcy.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. jeśli zaś tytułem -R-. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. 143). ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). Rys. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. norm.-S-. -Mlub -S-. 143. 168 NORMA PRO . norm.

Opcje ochrony przed zapisem. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. nakładów. Rys. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. obmiarów i wykonanych robót. 144. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. Widok pozycji. Program do kosztorysowania 169 . w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji.Puste wiersze Rys. 145.

Jeśli nie ma aktualnego hasła. według których był liczony kosztorys. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. jeśli już było określone. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. będzie można edytować tylko dane nakładów. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. Również wtedy. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. sprzęt’). a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. 170 NORMA PRO . narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. nowe hasło. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów.

Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem.Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. 146. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). ustawienia formularza innego kosztorysu). odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku.Rys. Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. Program do kosztorysowania 171 .

Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. Rys. dlatego też wygląd ekranu głównego. modyfikacji. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. 147. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego).9. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji.

EDYCJA OBMIARU. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. sprzętu i materiałów). wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. w zależności od widoku. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. Dla innych widoków. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. Program do kosztorysowania 173 . zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj.widoku Kosztorys. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie.

normy.. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. materiałów inwestora itd. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. sprzętu i materiałów). korzystając z polecenia Zestawienia. pozycji bądź działów. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. nad którym pracujemy. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. sprzętu.Przedmiar (tylko obmiary). ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. materiałów. itd. w całym kosztorysie. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. działach lub całym kosztorysie inną stawką. Poza tym. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. że będziemy stosować rozliczanie robót. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. ceny.). w działach lub okresach rozliczeniowych. staje się dostępne polecenie Warianty danych. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów.

a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. dokładność obliczeń. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. Program do kosztorysowania 175 . a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. cennik i poziom cen. poleceniem Zmień… – zmienić opis. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. jak również narzuty wspólne działów.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. przyjęcie ich lub odrzucenie. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. waluta itd. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. sposób rozliczania robocizny. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). które umożliwia edycję kluczy planów działów.

Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. uproszczoną.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. jego dział lub poddział. scaloną lub obiekt. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO .

jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. pozycji. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu.Wstaw do cennika. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Wstaw materiały…. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu.

sposoby obliczania narzutów. na którym można wykonywać obliczenia.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. takie jak działy i kosztorysy. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. (Układ strony…). uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). itd. Wypadku gdy chcemy. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. a wynik przenosić do Normy przez schowek. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). przygotować wydruk pod kątem formatu strony. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. nagłówków i stopek dla wybranego typu. 178 NORMA PRO . bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. czcionki.

♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. możemy skorzystać z tzw. aby było widać pasek tytułu każdego okna. właścicielu i numerze licencji. a w drugim – Działy. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. menu kontekstowego. jeśli zaznaczymy element RMS. jego producencie. Wszystkie zmiany. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. na którym chcemy wykonać jakąś operację. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. Pasek narzędzi widoku. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. które porozrzucane są po ekranie. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. 148). która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. Program do kosztorysowania 179 . Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. pasek stanu i drzewo kosztorysu. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. gdy przysłaniają się wzajemnie. Poleceniami Główny pasek narzędzi. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. zaś poleceniem Kaskada tak.

tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. 148. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków.Rys. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. Jeżeli przycisk jest wyszarzony.

• Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. które można cofnąć. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. wartościami. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. co widać na widoku). itd. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. Widok skrócony można stosować. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. co widać na widoku. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. Program do kosztorysowania 181 . Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. to znaczy kosztów robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. 182 NORMA PRO . materiałów i sprzętu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. cenami i wartością. Aby uzyskać te same widoki. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. które występują w menu Zestawienia. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. jeśli zostały zdefiniowane. cenami i wartością.

w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Jeśli jest wciśnięty. 149. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Program do kosztorysowania 183 . tak jak każde inne okno. w którym najczęściej pracujemy. Rys. Okno kosztorysu. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. widok Kosztorys. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. posiada pasek tytułu. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji.

jeśli robociznę – zestawienie robocizny. Na przykład. 184 NORMA PRO . • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. w Intercenbudzie. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. itd. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia.

Jeśli drzewo zostało raz wywołane.1…1. Jeśli zaznaczymy opcję 1. Klikając na znakach plus . Jeśli zaznaczymy Pozycje. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. W drzewie tym od głównej gałęzi. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. odchodzą gałęzie działów. jaką jest kosztorys. Program do kosztorysowania 185 . • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy.1…1. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. poddziałów i pozycji. który ma przyporządkowany wariant. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. pozycji lub działu.

na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. Pasek stanu (komunikatów). czyli iloczyn 186 NORMA PRO . a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. 150. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. Elementy RMS są również numerowane. jeśli tak. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). w której wyświetlona jest jego nazwa. czyli numer katalogowy pozycji. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. jednostka miary (kolumna „jm”). Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. materiały: –M). z którą współpracuje kosztorys. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu.”) oraz wartość danego elementu. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). do którego działu i poddziału pozycja należy. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. natomiast pod numerem znajduje się informacja. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. którego treść może być interesująca dla twórców programu. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. Postać numeru zależy od tego.

W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. „M” i „S”). to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. Informacje o tym. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. To. jakie kolumny i podsumowania widzimy. Rys. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. a na końcu działu – podsumowanie. Program do kosztorysowania 187 . Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. 151. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach.

• w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. w których występują nazwy lub opisy działów. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…).Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. pozycji. ale poza kolumną „Opis”. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. nakładów RMS czy narzutów. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. na której kolumnie i wierszu klikniemy. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. a w zależności od tego. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. Aby zmienić szerokość kolumny. 188 NORMA PRO . Generalnie w tych widokach i zestawieniach. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. należy wyświetlić go na ekranie. którą chcemy poddać zmianom. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. Otworzy się wtedy odpowiednie okno.

której nie chcemy mieć na ekranie. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). Program do kosztorysowania 189 . możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. która porusza się razem ze wskaźnikiem. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. puszczamy przycisk. tzn. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. co oznacza. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. a kolumna znika z widoku. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona.W zależności od tego.

Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. Rys. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. w oknie wyszukiwania (rys. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. a nie fragmentem tekstu. 152. 190 NORMA PRO . 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. jeśli wcześniej były rejestrowane.

to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok).Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. zaznaczamy pierwszy z nich. Program do kosztorysowania 191 . <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. Aby zaznaczyć kilka elementów. należy zaznaczyć jeden z nich.

<Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. to do pierwszego wiersza w pozycji). <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. 192 NORMA PRO . wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. pola wyboru. to do ostatniego wiersza w pozycji). <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. opcje i przyciski.

Wprowadzone pozycje lub Przedmiar.10. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. Okno katalogów można również zwinąć. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. w jakim został wyświetlony kosztorys. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. niezależnie od widoku. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. tabelę i kolumnę. Okno katalogów znajduje się na ekranie. Program do kosztorysowania 193 . rozdział. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. dopóki go nie zamkniemy. za którą ma zostać wstawiona. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję.

rozdziału (np. KNR). ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. 153. tabeli (np. czyli typ katalogu (np.Rys.4-01). kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. na karcie ‘Opis’ (rys. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. 194 NORMA PRO . wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji.02). Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. które będzie poprawiane. numer katalogu (np. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji.12). Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi.04) i kolumny (np. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny.

♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. wpisujemy liczbę 6. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. w pole Lp. podrozdział Widok Przedmiar). wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. 154. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . karta ‘Opis’. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).Rys. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. ♦ W polu Lp. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. na przykład na miejscu o numerze 6. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. Okno danych pozycji kosztorysu.

zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. Rys. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. 154. 155). 155. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. 196 NORMA PRO . ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. w którym został wydany katalog norm. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). następnie wybraliśmy tę samą pozycję. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu.

♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. jeśli chcemy. Pozycja. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Na karcie ‘Współcz. Jeśli opcja ta została zaznaczona. Rys. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. Program do kosztorysowania 197 . Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. 156. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. aby były różne od jedności. Materiałów i Sprzętu.

Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Rys. 198 NORMA PRO . Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. do której zaliczymy daną pozycję. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. 157. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. gdy zostanie wybrany dany wariant. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). dla których są modyfikowane grupę wariantów. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. z którego została wstawiona dana pozycja. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy.

OK i Anuluj. klikamy na przycisku Dodaj nową. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. w których pozycjach występuje ten element. Jeśli chcemy podejrzeć. klikamy na przycisku Anuluj. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. 158. klikamy na przycisku Pozycje…. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. Na liście tej zaznaczamy element. których indeksy znajdują się w bazie. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. klikamy na przycisku OK. Rys.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. Lista elementów podobnych do wybranego. 158).

Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. 159). Jeśli wybraliśmy element. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. otrzymamy następne okno (rys. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. a po potwierdzeniu z oknem. 200 NORMA PRO . 159. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. których nie znaleziono w cennikach. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. Propozycje wstawienia elementów RMS.podświetlony. 160. 160). który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. Rys. 161).

a w kolumnie „Z grp. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. 161.Rys. 162). czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). czy grupa zawiera jakieś warianty. Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. Program do kosztorysowania 201 .” – informacja o tym. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. Rys. czy bez niej (NIE). program nie jest w stanie podjąć decyzji. 162. jaki element zastosować.

Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Jeśli jest zaznaczona. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. czyli farba olejna.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. nie wariantowe nakłady. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. 163. 202 NORMA PRO . których możemy użyć do malowania. 163. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Na przykład na rys. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Aktywny jest pierwszy wariant. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. Rys. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów.

164. zaś norma na robociznę została zwiększona. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. Rys. należy zdefiniować nowy dział. Nowy dział. 165. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. Rys. a następnie na OK. Program do kosztorysowania 203 . Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. materiały lub sprzęt. dla którego norma=0. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera.

Wydawn. Rys. która kategoria została wyzerowana (rys. 166. na karcie ‘Widok pozycji’. Znacznik:. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . 165).W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. w polu Odległość: wpisujemy odległość. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. w opcjach kosztorysu. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. Jeśli chcemy pominąć robociznę. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. 166). UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. Pozycja będąca kosztami transportu.

168). Wygląd okna i pola. Program do kosztorysowania 205 . Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. czyli elementów M lub S. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. podstawę i wariant dla tej pozycji. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. współczynniki norm na robociznę. 167. Rys. katalog. Okno to ma puste pola. z których część wypełniamy ręcznie. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys.oraz zaznaczamy.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. Na karcie ‘Współcz. inne dla sprzętu. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. materiały i sprzęt nie są dostępne. które w nim wypełniamy. pojawi się pole Liczba przewozów. Jeśli przewozimy sprzęt.197).

lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). 169. 168. Aby ściągnąć z kosztorysu element. w wy- 206 NORMA PRO . szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. w którym klikamy na przycisku Szukaj. który transportujemy. Okno wstawiania elementu RMS. 169. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. 169). gdy dodawane są koszty transportu. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys.Rys. Rys. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’.

170. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. zostanie umieszczona w opisie pozycji. Określanie kosztów transportu materiałów. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . ile kursów potrzeba. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Rys. a element wprowadzony do pozycji. których nie da się przewieźć jednym kursem. Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. to informacja o tym. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. którą można przewieść jednym kursem. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. jaką jest transport. Wielkości kosztów transportu. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Program do kosztorysowania 207 .

208 NORMA PRO . rusztowania itd. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. upraszczanie. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. scalanie itd. rozliczanie w innych pozycjach. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. 171).). poprawianie. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. 171. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks).). kopiowanie. przenoszenie. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. Okno określania kosztów transportu sprzętu.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. Rys. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02.

172 wypełniamy tak. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. rys. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. w któ- Program do kosztorysowania 209 . Pola okienka z rys. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02.Rys. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. 202). 172.

przenoszenie). Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. 174) 210 NORMA PRO . np. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań.6368 r-g. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. cena jednostkowa=0. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. Na przykład. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna.40. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady.9396*10/(0. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. poprawianie.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). 173. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. Rys. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10.40 zł. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”.4500).84. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. a potrzebujemy 10 kompletów.84*2)=3398. współczynnik wykorzystania rusztowań=0. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania.3028 r-g i 200. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570.9396 r-g. czyli o łącznych nakładach=570. 0.

Rys. . Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. takim jak na rys. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. W okienku. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . 154. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. które uzyskamy. 175. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . takie jak KNR czy KSNR.Rys. 174. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. ). Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego.

tak jak pozycje z katalogów. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. zaznaczamy ją. do których istnieją cenniki robót.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. W ten sposób. ‘Współcz. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. w którym na kartach ‘Opis’. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. Aby pozycję uprościć. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. 178) edytujemy pola. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. 212 NORMA PRO . sprzęt i materiały lub wtedy. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. 214). z których również można wstawiać pozycje uproszczone. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. str. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji.

co wstawianie pozycji uproszczonych.Rys. Na rys. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. Pozycja z rys. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. to znikną one z ekranu i kosztorysu. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. 176. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. 176 po uproszczeniu. 176 i rys. Pozycja przed uproszczeniem. w przypadku usuwania elementów RMS. Program do kosztorysowania 213 . pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. 177. Rys. zaś w drugim wstawia się pozycję. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. RMS-y można przywrócić z katalogu. Jeśli będzie to konieczne. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

188. co użytkownik ma zrobić. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. program zapyta. aby wstawić pozycję (rys. operacja zostanie wykonana automatycznie. Rys. 188). ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. Program do kosztorysowania 223 . Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika.

którą chcemy przenieść. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. Rys. za którą przesuwamy wybraną pozycję. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). Aby zaznaczyć kilka pozycji. karta ‘Kolory ekranu’). ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. zaznaczamy pierwszą z nich. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Okienko przesuwania pozycji. Jeśli chcemy. Domyślnie jest to kolor zielony. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. 224 NORMA PRO . ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. należy zaznaczyć jedną z nich. 189.

itp. przeciągamy ją na pozycję. za którą ma zostać umieszczona. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). za którą umieścimy przenoszoną pozycję. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . odwołania do obmiarów. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. która została podświetlona. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść.♦ Klikamy na pozycji. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej).). ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji.

na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów.Rys. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. 226 NORMA PRO . Rys. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. Okienko usuwania pozycji. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. 191. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. 190. Okienko wybierania działów. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. 191).

Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. klikamy na przycisku OK. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. do którego poziomu działy zostaną pokazane. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. zaznaczamy je.

Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. takim jak na rysunku z prawej. 228 NORMA PRO . W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. współczynniki norm. obmiar. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. Możemy zatem zmienić opis pozycji. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. 192). W tym celu należy kliknąć na pozycji. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. 154. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. jednostkę miary obmiaru. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. na karcie ‘Współcz. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. jest to jedyny sposób. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. do której jest dołączana wybrana pozycja. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). takie same jak na rys. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat).

192. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku .Rys. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112.’ dla pozycji nr 112. Pozycje. Program do kosztorysowania 229 . Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. 193. czyli w pozycji nr 112 (rys. a następnie klikniemy na przycisku . że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. na której widać. Rys. 194).norm. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. Na rys.

Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. 195.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. to znaczy pozycje. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. 230 NORMA PRO . że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. to zobaczymy. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. 194.norm. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. Rys. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Rys.

gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. Dodawanie narzutów na pozycję. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. 196. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). Narzut. W przypadku. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. Program do kosztorysowania 231 . 197). które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. dla której definiujemy nowe narzuty. koszty pośrednie).Rys. 197. Rys. 196). a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. W okienku. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). Aby wprowadzić nowy narzut. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. Po zaznaczeniu pozycji.

a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. dodawania. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. jeżeli jest wyłączona. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. 198) definiujemy nowe. 198. Okno wyboru. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. Jeśli chcemy usunąć klucz. 199). Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. 232 NORMA PRO . zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót.Harmonogramowanie robót . Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. W tym celu podświetlamy pozycję. Rys. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys.

Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami).Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. Program do kosztorysowania 233 . ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. Rys. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. tworząc tym samym nowy system grupowania. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. które wprowadzamy ręcznie. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. 199.

Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. Okna kosztorysów umieszczamy tak. Innym. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno).♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. Metoda kombinowana jest droższa. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . metoda zwykła jest tańsza. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu.

a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. bo daje świetny efekt estetyczny’. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). 2. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Program do kosztorysowania 235 . a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. ponieważ jest stosunkowo tania’. mimo że ładniejsze’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny.1. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. 2. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1.

200.Wybrano metodę zwykłą. 201. Rys. 236 NORMA PRO . Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Popatrzmy teraz. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę kombinowaną. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys.

KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. może być wyrażeniem). gdy był zastosowany rabat).11. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. Po pokazaniu się okienka takiego. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. Okno dodawania nowego elementu RMS. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. jak na cym im przycisku: rys. materiały lub sprzęt). . 202. tak jak w przypadku pozycji. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. miary: wybieramy jednostkę miary. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. 202 kolejno wypełniamy pola. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. ). Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. Rys.

najpierw pokaże się okno z polami. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). 202. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). 45. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. lecz przyjmują wartość normy. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). 218). Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. 238 NORMA PRO . 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. w oknie z rys. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. miary i Cena jedn. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). Przeszukiwanie kartoteki RMS). W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. takie jak na rys. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS.jako procent od innych nakładów tego samego typu. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’).

Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. to np. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). do grupy „Cement I”. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. aby został on zakwalifikowany do grupy. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:).♦ Jeśli chcemy.4. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). KNR-W 2-02 0245-01). Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. Program do kosztorysowania 239 . ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. Jeżeli ją zaznaczymy. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np.15. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. Należy pamiętać. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji.7. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów.18 i 20. Jeśli ją zaznaczymy.

dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. Rys. 204. 203. 204. 240 NORMA PRO . kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. Rys.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. 203. który służy do wprowadzenia następnego elementu. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. Obliczenie nakładów. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

Czynności. Jeśli nie – jest dodawany w całości. element zostanie dodany właśnie do niego. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. czy pozostawiamy dany element. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Podobny proces ma miejsce. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. reszta danych się zmieni.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. W oknie tym (rys. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Przed dodaniem elementu program sprawdza. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. katalogowych elementów i ich danych. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. 158) decydujemy. czy taki element już istnieje. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. czy zmieniamy mu tylko cenę. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik.

. w którym widać. Program do kosztorysowania 251 . 207). Rys. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). który zastąpił element oryginalny..” a „kształowniki stalowe profilowane U. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks.” będą wyceniane jak „Profil Int. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. w jaki były dobierane ceny z cennika. 2. Okno. Metodę doboru elementu. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. 3. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. nazwa i dostawca elementu. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. UW 75(4m). Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. 217. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena.

usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. 202). wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. 252 NORMA PRO . Raz opracowana lista doboru RMS. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. 212 i rys. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). innym kosztorysie. 214) możliwe są różne reakcje programu. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. 218) wraz z listą znalezionych elementów. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów.

W pozostałych przypadkach.Rys. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. Jeśli zaznaczymy Dowolna. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. przeglądane będą indeksy elementów. bądź Podobne indeksy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. wyświetli się okno (rys. jeśli zaznaczymy ETO(1). będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. 218). będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie.

wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. jego nazwy skróconej. 254 NORMA PRO . 131). Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. W tym celu w oknie z rys. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. z którego szukanie zostało wywołane. indeksu KMB. który chcemy przeszukać. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. dodajemy go do listy (patrz str. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. ceny oraz według dostawcy. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. jeśli zaś opcję Początek. W przypadku gdy na liście nie ma cennika.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. gdy chcemy przeszukać cenniki. to program będzie wybierał elementy. indeksu PKWiU. zaznaczamy opcję Kosztorys. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. typu. jednostki miary. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. 218). ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. 219). a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny.

Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. Program do kosztorysowania 255 . Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. mimo że są w Intercenbudzie. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. ich lista pojawi się w oknie. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. z którego kartoteka została wywołana. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. 219. materiałach i sprzęcie. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Kliknięcie na elemencie.Rys. W oknie z rys. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’.

bądź sposób obliczania tych kosztów. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej.. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). Rys. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). 220). dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. Jeśli chcemy zobaczyć. 256 NORMA PRO . musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. 220. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). w opcjach kosztorysu. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. z menu RMS). Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt)..

221.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. 222. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 222). • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. 223). Rys. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu.Rys. Program do kosztorysowania 257 .

224). ’karta ‘Liczenie narzutów’). 224. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. 225). 258 NORMA PRO . 223.Rys. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. Koszty transportu doliczane jako wartość. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. Rys. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary.

Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’.Rys.. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. 225. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). 226.. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. a w pozycjach 1. polecenie Wyświetlania. Program do kosztorysowania 259 . Na rys. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. 226 widać. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. karta ‘Opcje kolumn’).. 8 i 9 – procentowo. Koszty transportu jako procent wartości nakładu. Rys. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo.

zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Dane ogólne działu Rys. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. Definiowanie nowego działu. gdy mamy już wprowadzone pozycje. 227. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji.12. przenoszenia. Operacje wstawiania. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. które mają znaleźć się w dziale. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu.

jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. umieszczony w polu Numer:. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. wprowadzamy tylko jego nazwę. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). chyba że działy są ręcznie numerowane. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. Załóżmy. w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. co zaznaczony dział. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . czyli kolejny poziom zagłębienia. Numer działu.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. aż do 10 poziomów zagłębienia.

Wstawmy teraz dział „XXX”. W wyniku otrzymamy nową strukturę. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. Karta ‘Współczynniki norm’. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. Rys. 262 NORMA PRO . w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). 228. dla którego wybierzemy Następny poziom.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. Dodatkowo. „B” i „C”. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. a gdy żadna nam nie odpowiada. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero.

nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). 227. 229. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . nazwę i numer katalogu. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. Karta ‘Podstawa’. podstawę oraz wariant. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu).Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. Rys. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj.

Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). Aby wstawić kosztorys jako dział.od: i do: zakres usuwanych działów. 264 NORMA PRO . z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. jaką ma opis wstawianego kosztorys. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. a jego jednostki elementarne. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. Usuwanie pozycji). Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. za którym chcemy je umieścić. tam zaznaczamy dział do skopiowania. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. 102. następnie klikamy na nazwie tego działu. wystarczy go zaznaczyć. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. takie jak na rys. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. polecenie Działy kosztorysu). współczynniki norm i narzuty będą takie. zaznaczamy ten dział. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. jak w kosztorysie składowym.

Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. 230. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. Dane kosztorysu składowego To. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. Rys. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. zwaną jednostką elementarną. której Program do kosztorysowania 265 . i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. jeśli zaś cena jest różna. to będą połączone w zestawieniu RMS. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). do którego jest wstawiany.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. gdy chcemy. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny.

Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. 231. które się ukaże (rys. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. 231). z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. podrozdział Tabela elementów scalonych). w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Rys. Okno definiowania jednostki elementarnej. 227). Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. a my mimo to 266 NORMA PRO . Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. na karcie ‘Liczenie narzutów’. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY.

Rys. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. 119). Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. następnie okno z rys. 232. w zależności od tego. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. 232.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. 232. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. 232). Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. zostanie wyświetlone okno z rys. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. czy zaznaczyć tę opcję. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. Program do kosztorysowania 267 . Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne.

czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). 268 NORMA PRO . zawierającej poddziały. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. Rys. który został wstawiony razem z pozycjami. 234. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys.Rys. to w oknie z rys. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. Za każdym razem możemy zdecydować. 233. 232. 232 tyle razy. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. ile jest poddziałów.

W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt. Program do kosztorysowania 269 .

Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. funkcje. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. program je zaakceptuje. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. „–” – odejmowania. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. 12%). opisu (komentarza). nawiasy (dowolna ilość poziomów). jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. Jeśli wyrażenie jest poprawne. klikamy na przycisku . stałej lokalnej. na karcie ‘Widok pozycji’.13. stałe i komentarze. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. „*” – mnożenia. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. Ekran. Rys. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. 270 NORMA PRO . sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. „^” – potęgowania). Domyślnie są to znaki „<” i „>”. „/” – dzielenia. procenty (np. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. 235.

Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. obmiaru od strony ul. 238. Program do kosztorysowania 271 . musimy je potraktować jako komentarz. Rys. Rys.Królewskiej. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. obmiaru od strony ul. Na przykład na rys. 237. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Obmiar wraz z komentarzem. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. ‘ >’ Liczba Rys. ujęty w znaki ’ <’ . Jak widać na (rys. których wartości są sumowane. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. 236. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. Wyrażenie wraz z jednostkami miary.

272 NORMA PRO . Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. 240.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. Rys. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. 240). wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. klikamy na przy. 239. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru.

Okienko definiowania stałej. Po kliknięciu na OK. Program do kosztorysowania 273 . SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. Rys. dlatego też nadamy jej nazwę np. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. należy go zaznaczyć. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. Aby zdefiniować stałą. 241. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. 242. 245 widać. Okno. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. 242). W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. Na przykład na rys. gdzie występuje. 241). w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. Rys.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość.40.

SzerDrzwi1. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Rys. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. w której zostały zdefiniowane. to znaczy stałe. 243. SzerDrzwi3 . Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu.SzerDrzwi2. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. które będą widoczne tylko w pozycji.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą.

jak nazwa stałej globalnej). sumy częściowe. deklarowane kliknięciem na przycisku .łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. możemy zastosować tzw. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. Program do kosztorysowania 275 . 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Poniżej. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). 244. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. na rys. Dla pozycji pokazanej na rys. której wartość wynosi 0.

a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. 246. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. 245. których wartości zostaną zsumowane. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami.Rys. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. 276 NORMA PRO . 246). Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych).

245). Na przykład wyrażenie 8.92A). że w wierszu obmiaru wpisujemy np.23. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. W opcjach kosztorysu. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. na karcie ‘Widok pozycji’.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. a zaraz za nią numer pozycji. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. #pA. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. To oznacza. 247. Rys. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. Program do kosztorysowania 277 . Odwołania do pozycji.5*#p23. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. który zastąpi ciąg znaków #p.5*poz.5. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze.’. 8. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8.

żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. 248. skopiowanie ich do Schowka. Na rysunku widać. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. że gdy pozycje numerowane są działami. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. Oznacza to. #p3. Rys. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. 278 NORMA PRO . w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. np. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej).1.37.

Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). Jeśli usuwamy pozycję. gdy opcję tę wyczyścimy. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. do której jest odwołanie.Rys. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. Program do kosztorysowania 279 . 250. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Rys. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. do której jest odwołanie. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. W przeciwnym wypadku. 249. Jeśli usuwamy kilka pozycji. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. 250). Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys.

Dlatego też. postać odwołania zostanie zachowana. należy je przekopiować wraz z tymi. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. możemy skorzystać z wzorów. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. które dołączone są do programu. w której znajduje się odwołanie. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Okno wstawiania funkcji. Aby wstawić wzór do wyrażenia. 251.Podczas kopiowania do schowka pozycji. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . w oknie. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Jeśli chcemy. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. Rys. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. do których są odwołania. do której jest odwołanie.

wysokość).parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. Na rys. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. Z lewej zaraz po wstawieniu. Y i H. Figura. które figurują w wyrażeniu. 253. H X Y H X Rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Program do kosztorysowania 281 . opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. z prawej po nadaniu wartości parametrom. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Rys. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). 252.

powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. który można by potraktować jak funkcję. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. 254. która również się przyda w 282 NORMA PRO . możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). czy mają jakieś wartości i jakie). 256 wybieramy zestaw wzorów. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. MojaFunkcja. Rys.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne.

Zaznaczone wiersze. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych.następnych pozycjach (rys. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. 255. Rys. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. Okno. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. Program do kosztorysowania 283 . Rys. zaznaczeniu opcji Funkcja. 256). 257). 256. 254). podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia.

Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). 258. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). 257. Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej.Rys. 258). Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). działów i pozycji. Dotyczy to całego kosztorysu. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. Rys. a następnie w oknie. ponieważ wartości argumentów są różne. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. 284 NORMA PRO . Wartości funkcji są różne. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku).

które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. Okno skalowania rysunku. 259.Rys. 260. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. w którym został utworzony lub programu. Rys. 260). Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>.

Rys. tak jak elementy RMS.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. wykonanym w programie Rysunek. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. 261. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Warianty obmiarów Obmiary. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu.

które są widoczne. Rys.cfg. ArCon oraz innych programów CAD. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. 262. a tych fragmentów za szafkami – nie. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. Pozycja z wariantami obmiarów. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny.cfg – dla plików AllPlan. ponieważ ich struktura jest z góry znana. Program do kosztorysowania 287 . a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. znajdują się w folderze. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. w którym zainstalowano Normę Pro.lub tylko tych ścian. do Notatnika. np.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. Informacja o tym. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. Pliki konfiguracyjne impallpl.cfg i imptxtob.

cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. W okienku. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. w polu Nowe połączenie z: (rys. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. kod 9 oznacza tabulator. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. • Materiał. Aby zaimportować obmiar. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. Można również zmienić kolejność kolumn. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. 264). Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. Funkcja. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. kod 59 – średnik). 288 NORMA PRO . które się ukaże. nie występujące w pliku konfiguracyjnym.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru.Rys. 263. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. Obiekt. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. Zostanie utworzone połączenie do pliku. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob.

Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. pojawi się okienko. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. 264. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Po wykonaniu operacji wstawiania. przełączamy się do okna importu obmiaru. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. do której wstawiamy obmiar. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. w menu pojawia się menu Obmiar. Zaznaczamy pozycję. plik obmiarów zostaje wczytany. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. 265). Zostaje utworzony nowy wiersz. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. czy przeliczać obmiary. Lista połączeń z plikami obmiarów. do której wstawiamy obmiar. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. Po potwierdzeniu na OK.Rys. Program do kosztorysowania 289 . umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru.

W oknie importu obmiaru (rys. wg identyfikatorów. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. wg lokalizacji. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. według której będą wyświetlane obmiary. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. 290 NORMA PRO . 265) znajduje się pasek narzędzi. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. które występują w importowanym pliku. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. które są użyte w kosztorysie. wg jednostki miary. wg wartości lub widok nie posortowany. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary.

Na rys. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. na której będziemy mogli dodać kolumny. „j. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. wartość obmiaru oraz lokalizacja. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania….3. Okna kosztorysu i importu obmiarów. usunąć itd. gdzie a00 jest równe 35.3 i została zapisana w pełnej postaci.65 + 15*0. „Nazwa”. 265.Rys.m” i „Wartość”. zmienić ich kolejność. Jeśli na przykład formuła ma postać 128. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów.”. jeśli była wprowadzona. jednostka miary. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu.75*a00 + 15*a01. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp.75*35. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu. Program do kosztorysowania 291 .65. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). a a01 – 0. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128.

• Zaznaczyć obiekt rysunku. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. 266. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. 266 z listą tych obmiarów.Rys. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. takie jak na rys. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . jeśli jest widoczne). które zostały oznaczone do eksportu. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku.

w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. Program do kosztorysowania 293 . a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie.

Rys. 267. 294 NORMA PRO . Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.

NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). 2. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami.83 8559. Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów).44 18265. że sumaryczne wartości narzutów. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 .4245 8559.77 15329. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. Załóżmy.14. Różnice te wynikają z zaokrągleń. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. Należy pamiętać. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. 3.62 57062.

następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych.84 8559.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto.843 Narzut po zaokrągleniu 3520.71. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. Na przykładach pokazanych poniżej widać. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu.77 15329. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. Podatku VAT 7%.62 Narzut (15%) 3520. w ilości 465. o cenie netto = 1. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. 296 NORMA PRO . że z problemem tym stykamy się na co dzień.44 18265.43 Jak widać. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.42 2739. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu.416 2739. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje.1655 2299.17 2299.

w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.69 zł).85 2.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. materiałów i sprzętu.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem.66 Wart. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.00 Cena netto (3) 1. Weźmy przykładowy kosztorys. że cena jednej sztuki to 23567. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale. brutto (7) 850.83 Wart. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu.19 St. VAT (6) 55. Nie dość. następnie obliczamy wartość brutto.Vat (5) 7% Wart. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. składający się tylko z dwóch działów. a mianowicie zysk.. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. towaru za 23567.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. netto (4) 795. brutto (6) 850.71 Wart.42509288. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. Zysk jest liczony od robocizny.43*583 = 23570. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.8297) 1. Program do kosztorysowania 297 .71 St. w wysokości 20%.43 zł.80/583 = 40.00 Cena netto (3) 1. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. Obliczyliśmy. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń.. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.

w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. Widok kosztorys. Zsumowane wartości R. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. M i S w pozycji. gdy narzuty są liczone działami. 298 NORMA PRO . Rys. Widok pozycji.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. następnie od tego obliczany jest zysk. 269. gdy narzuty są liczone działami. Rys. 268.

Widać.65 0 4482. które zostały wcześniej opisane.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.62 1264..96 398. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.02 4012. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .) 42.M i S obliczany jest zysk.02/465 = 42. z czego powstaje sumaryczna wartość R.1 (19968.94.11 11433.41 2929.08 20063. Kosztorys ofertowy. Z powodów.10 24075. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465. wartość pozycji – 19968.06 14647. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.09 498.941978.02 2286.24 0 747.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.47 17577. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji..02 46530. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.91 28328.82 2988. S dla każdego działu.M.89 0 18202.M i S. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz. cena – 42.94 2390.60 210.63 3735.13 13719.02 1054. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.02. 270.55 0 19968. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Program do kosztorysowania 309 . 278 Na rys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. Zwykle tak jest. to zobaczymy. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. 278. Okno pokazane na rys. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. 280).Rys. 279. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. ‘Od materiałów’. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. w kolumnach ‘Od robocizny’. 279 widać. Rys. 278). Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Ten przykład pokazuje jednak. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”.

Rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. 310 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 281.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Rys. Z kolei na rys. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. Na rys. 280. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 282. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. Rys. 281.

Program do kosztorysowania 311 . Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. 284. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. Jeżeli chcemy. 286) i nie jest rozdzielany na działy. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 284). 283. Rys. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu.Rys. 286 i rys.

Rys. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. Na rys. 286). Rys. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. Na rys. 286. 312 NORMA PRO . Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. 285. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę.

gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. oprócz narzutów wspólnych. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). 288). powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. W tym celu zaznaczamy dział.. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. obowiązują dodatkowe narzuty.’ lub narzutu. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”.. Rys. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział.Rys. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . 288. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. 287. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy.

wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. Rys. Rys. powinniśmy go wyzerować. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. dlatego też jeżeli chcemy. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. dla działu ELEWACJA (rys. 289. Aby to zrobić. 290). 289). W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. np.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. jak i narzuty wspólne działów. 290. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA.

Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. Aby to zrobić. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. 291. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. Rys. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . 291).wartość z 10 na 15%. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty.

należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut.będzie wynosiła zero. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. 316 NORMA PRO . Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. 275 wprowadzić konieczne zmiany. lub kliknąć na przycisku . nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. Rys. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). a następnie w oknie rys. nazwę działu lub pozycję). 292. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys.

nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. Okno zapamiętywania definicji narzutów. tablica zostanie zapamiętana. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. 293. Rys. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. jeśli jest to nowa tablica. Po potwierdzeniu na OK. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. Narzuty koszt inwest. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Program do kosztorysowania 317 . Oczywiście. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. które są podświetlone na żółto). narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu.

318 NORMA PRO . W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. która jest najbliższa naszym potrzebom. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. Z listy tej wybieramy tę tablicę. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu.

w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. Widok Warianty danych). Obecnie. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. – działy). z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. Pozycja. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. w którym zostały zadeklarowane. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. obmiarów i działów definiujemy w oknie. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. pozycji lub działu. Użycie wariantów może być też wygodne. modyfikacji. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne.15. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. a nie na ich cenę. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. które są widoczne w całym kosztorysie. ale może się zdarzyć. to takie. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. WARIANTY Może się zdarzyć. pozycji. Program do kosztorysowania 319 . Grupy globalne.

powiązano je w grupy. Rys. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. że dana grupa wariantów ma być lokalna. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. które się pojawi (rys. że nie wybrano żadnego wariantu. 294.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. W oknie. 295. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. Gdy przewidujemy. Jeśli chcemy. aby program nie dopuścił do tego. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście.Rys. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy.

a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. elementu czy działu. Program do kosztorysowania 321 . pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. Od tego momentu dany element. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. Obmiar lub Dział). pozycji. kliknąć na przycisku i w oknie. po czym nowy wariant pojawi się na liście. 296). Zaznaczyć jeden z elementów RMS. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. Pozycja. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty.klikamy na przycisku Dodaj. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. w oknie z rys. Przyporządkowanie elementu RMS. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. pozycję lub dział do danego wariantu. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. pozycji lub działów. trzeba go zaznaczyć. klikamy na OK. Jeśli chcemy. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. właściwy wariant i kliknąć na OK.

w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. a następnie klikamy na przycisku OK. 322 NORMA PRO . zostanie wyświetlone okno. bez żadnych wariantów. 298). a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. i tam. 296. Rys. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. 297. Wywołać widok Warianty danych. 2.Rys. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami.

Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . Rys. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach.Rys. 298. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). ale bez przyporządkowania ich do wariantów. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. 299. zaznaczamy je. Program do kosztorysowania 323 . Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty.

W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. sprzęt). 300. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. Czasami może się zdarzyć. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. Rys. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. 324 NORMA PRO .Rys. 301. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. 298. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. „dębowy” i „jesionowy”. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS).

klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. Rys. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy.Rys. o który nam chodzi. 303. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. 302. Program do kosztorysowania 325 . Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element.

Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. klikamy na jednej z nich. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. 306). Wybór aktywnego wariantu. 305. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. 326 NORMA PRO . 304.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. Rys. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’.

Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Pozycje wariantowe.Nieaktywny wariant pozycji Rys. Tworzymy alternatywny dział lub działy. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Program do kosztorysowania 327 . 306. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Jeśli dezaktywujemy dział.

16. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. Project+. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. kluczy lokalizacji. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. 328 NORMA PRO . będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Planista. takich jak Microsoft Project. Power Project. W dodatkowym menu Roboty. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. a w polu Nazwa: – jego nazwę. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. 307. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. W okienku. Rys. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. Zdefiniowane klucze lokalizacji. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. Program do kosztorysowania 329 . 307). a chcemy się z tego wycofać. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji….

Na rys. poprawiamy i usuwamy stare klucze. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. 308. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. 330 NORMA PRO . Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. Rys. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom.

Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. Program do kosztorysowania 331 . klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Rys. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Definiowanie nowego klucza wykonawczego.Rys. Na rys. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. 309. W wyświetlonym okienku (rys. 310. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”.

311. 332 NORMA PRO . Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). 312.Rys. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym.. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Rys. na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz.

włączamy opcję Podokres. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. 313. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. które się ukaże. Aby zdefiniować nowy okres. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. 314. Okienko wprowadzania nowego okresu. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). W wyświetlonym oknie (rys. które wykorzystujemy do dodawania nowych. za którym ma być umieszczony. Rys. Rys.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. zaznaczamy okres. Program do kosztorysowania 333 .

i w oknie. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. może zostać wstawiony nawet wtedy.Podokres. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. a drugi – z miesiącami. 315. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. 316). opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. 316. Rys. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. które mają być dodane. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. kluczy wykonawczych. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. czy też bez ich uwzględniania. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. które się ukaże (rys. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. wraz z terminem zakończenia. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . Rys.

to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Rys. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. który zamierzamy rozliczać. Program do kosztorysowania 335 . a w kolumnie W następnym kroku. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. już we wstawionym wierszu. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. 317. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. której dane zmieniamy. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. jeśli zostały zadeklarowane). 15%).

W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. 319).Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. z podziałem na podokresy. w którym deklarujemy. 336 NORMA PRO .Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. Częściowe wykonanie robót. 319. 318. Rys. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. Rys. czyli w pozycjach 78. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. w jakich pozycjach wykonano roboty. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. a następnie dodajemy nowy wiersz. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. Na rys.79 i 80.

320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. Program do kosztorysowania 337 . Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo.06. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. do 16.06 i do końca. który trwa do 30.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. Należy przy tym pamiętać. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. czyli do 30. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. • Włączamy opcję Aktywny dział. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. 319. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję.06. Na przykład okres II Kwartał 2002. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. znajdujący się na ekranie.06. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. Na rys. może też być rozliczany codziennie. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. wykonanych robót w danym okresie. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje.

320. Częściowe wykonanie robót. za którą wykonano roboty.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 338 NORMA PRO . Rys.Rys. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. widoczny I kwartał 2002. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. 321. Na rys. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót.

Widok wykonanych robót. 323. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. jak pole Okres:. 322.05. co po przeliczeniu stanowiło 49. 319. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji.Rys.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. 323).. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. a pole Wykonano:. jak pole Wartość: (opis na str. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. Do 15. Okienko. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.337). W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Rys.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł.337 . Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. Program do kosztorysowania 339 .

337 . okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. a pole Wykonano:.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. 340 NORMA PRO . pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. jak pole Wartość: (opis na str. 325.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. i rys.Rys. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. Rys. 324. 324. 325).337). 319. Okienko. Stosownie do wybranego klucza. jak pole Okres:. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji.

nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego.Rys. 326.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. 327).Widok wykonania robót w pozycjach 84. Program do kosztorysowania 341 . Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. 327. Rys. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 328). Stosownie do wybranego klucza.

Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. 328. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót.Rys. Operacja ta może być niebezpieczna. to ceny mogą się zmienić. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. w którym ceny mają zostać zmienione. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. 342 NORMA PRO . Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem.

można wykonać operację. Program do kosztorysowania 343 . Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Rys. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Rys. 330. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. ale również na widok Przedmiar. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie.77). która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. 329. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). a pojawiła się całkowita suma obmiarów. gdy chcemy. 329) zaznaczamy okres wykonania robót.

W oknie z rys. Na górze widok wykonanych robót. 332. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały.Rys. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Rys. 329 zaznaczono I kwartał 2002. na dole widok przedmiar. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. W oknie z rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. 333. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. 331. 344 NORMA PRO . Rys. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002.

Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. 336. Widok wykonanych robót. 335. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. Rys. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. na dole w widoku Przedmiar. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. 334. Rys. Widok wykonanych robót. Program do kosztorysowania 345 . Pozycja 81. Widok Przedmiar.

Widok. 337). Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU.”. „Koszt jedn. a tabela zawiera kolumny „Lp”. „j.17. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. „Nakłady”. „Opis”. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. „Cena jedn. Ilość. 337. Rys. „Ilość” i „Wartość”. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem.. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych.”. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO .m. „Podstawa”. w kosztorysie inwestorskim. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach.

Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. bez wyodrębniania elementów RMS. Wstaw pozycję. znajdującym się na głów- Rys. 338. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. opis. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania.westora. podstawę wyceny. Aby przejść do tego widoku. Zawiera przyciski Wstaw dział. aby przejść do widoku Kosztorys. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. jak widoku Kosztorys. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 .

Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. 339. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . „Ilość” i „Wartość” (rys. 339). Przyciski dotyczące elementów RMS. nie są dostępne. zawarte w menu RMS.” pojawią się „Cena jedn”. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Rys.wań. jak również polecenia menu związane z nimi. obm. Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys.

podstawą wyceny. Program do kosztorysowania 349 . należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. Rys. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. opisem. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. w kolumnie „Razem”. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. Na końcu. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. 340. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. z czego dane wyliczenie wynika. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Aby go wywołać. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Widok Działy kosztorysu.

wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. Kosztorys w widoku Przedmiar. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych.Rys. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. 341. funkcji matematycznych. 350 NORMA PRO . ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. dwukrotnie na nim klikając. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie.

Wstaw wiersz przed). ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). pomocniczych). W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. określenie klucza lokalizacji. wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl.

Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. jeśli oglądamy narzuty pozycji. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . I tak. 342.oraz zmianę ich danych. Podobnie postępujemy. narzuty wspólne działów. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. W okienku widoku. gdy usuwamy narzut. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). Pole Wybór działu Rys.

W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . Wiersze. 343. przejście do widoku narzutów – . wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Podsumowanie kosztorysu.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. materiałów i sprzętu. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. odliczenie materiałów . dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . Rys. Program do kosztorysowania 353 .

♦ Przyciski Edycja cen robocizny. 354 NORMA PRO . przełączają na widok cen odpowiednio robocizny.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. materiałów i sprzętu. alfabetycznie według nazw. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. 344. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. Edycja cen materiałów. Sprzęt lub Wszystkie. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. Materiały. w których występuje zaznaczony element. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. a następnie w zależności od tego. Edycja cen sprzętu. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. Widok wszystkich cen. według wartości lub według grup. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. Rys.

gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Widok skrócony można stosować. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. Widok skrócony widoku Kosztorys. ile faktyczne wierszy zajmują. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. Aby przejść do widoku skróconego. Dane elementu (pozycji. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. znaj- Program do kosztorysowania 355 . Rys. formą przedstawienia kosztorysu. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. nakładu. niezależnie od tego. 345.

W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. 356 NORMA PRO . pokazywane są tylko niezerowe roboty. gdy w opcjach kosztorysu. Widoki te są dostępne tylko wtedy. 346). W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. Są to widoki Wykonane roboty. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. Jeśli przycisk jest wciśnięty. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym.

♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia.Okno widoku Wykonanie robót. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. dla których wprowadzono wykonanie robót. 346. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. W wierszu pozycji. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . Rys. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót.

Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. za liczbą musimy wpisać znak %. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. a pod nią. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. 358 NORMA PRO .m” – jednostka obmiaru. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. 347. w wierszu „Razem wykonano”. ilość wykonanych robót narastająco. • „j.” – numer pozycji. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Widok Rachunek ilościowy.do wykonania. • „Il. 347. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. Rys. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. to do pola tego można wpisać datę. Widok ten został pokazany na rys.

• „Il. Te. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. • „Wart. • „Il. • „Cena w okresie obrach. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne. • „Wart.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. w wybranym okresie rozliczeniowym. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. • „Il. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót .do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. można również modyfikować obmiary.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. • „Wart. w okresie obrach.wyk. Program do kosztorysowania 359 .poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. • „Il. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. • „Wart. • „Wart. W widoku tym.wyk. które reprezentują interesujące nas wielkości. w okresie obrach.

„Wart. 360 NORMA PRO .Rys. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. wykonana”. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy.”. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. „Wart. 348. kosztorysowa”. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L.poprz”.p. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. 349). „Wart. usuwać. w okresie obrachunkowym”. wybierać warianty aktywne. Widok wariantów pojawia się obok. dodawać nowe warianty.wyk. edytować. „Nazwa” oraz „Wart.

Jak widać na rys. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu.Rys. Program do kosztorysowania 361 . zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. 349. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. jako wartość. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. co oznacza. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie.7 %). znak plus – że jest równa tej wartości. Znak minus . że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Domyślnie. 349. Widok Warianty danych. Kolor znaków plus i minus zależy od tego.

W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. Dla symbolu możemy wybrać. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. jaki związany jest z danym symbolem. 362 NORMA PRO . czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. W oknie z rys. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. wśród których szukamy wariantów optymalnych. 351. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. Rys. 350.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. czy kryterium wyboru ma być minimalna. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy.

Program do kosztorysowania 363 .Rys. 351. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. Rys. Lista pozycji. które się wzajemnie uzupełniają. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. 352. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). można je połączyć w jedną grupę. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Lista elementów. w których dana grupa była użyta. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty.

Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. które warianty dodać. zostanie pokazane okno. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. Łączenie wariantów. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). 353.Aby połączyć warianty. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. Jeśli warianty w grupach się różnią. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. w którym decydujemy. 364 NORMA PRO . Rys.

” – jednostka miary.” – cena jednostki materiału. To. Zestawienie materiałów. „Nazwa” – nazwa materiału. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. do- Program do kosztorysowania 365 . wyświetlić tabelę elementów scalonych. do której zaliczyliśmy materiał.m. „J. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi.” – ilość materiału wykonawcy. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. „Il wyk. 354. materiałów inwestora. Okno opcji otwiera się.” – ilość materiału inwestora.18. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. statystykę oraz listę pozycji. „Wartość” – wartość materiału. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. robocizny. Rys. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. „Grupa” – grupa materiałowa. sprzętu. „Cena jedn. „Il inw. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.

♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. ♦ Przycisk Materiały inwestora. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. materiałów inwestora) w nim występujących. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. do których należą. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Usuń element. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. w których występuje dany element. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. „Cena dostawcy”. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. 366 NORMA PRO . w których występuje. sprzętu. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji.

przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. alfabetycznie według nazw. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. dostawców i indeksów u dostawców. ♦ Pole Okres rozrachunkowy.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. w którym można wybrać okres rozliczeniowy. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. według grup.. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Przycisk Całość inwestora. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. sprzętu. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. według wartości. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. Program do kosztorysowania 367 . przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. materiałów inwestora).

♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. a pod nią spis pozycji. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału).mat. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. cenę jednostkową („Cena jedn. wystarczy kliknąć ). ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. nazw. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych.”) i wartość materiału („Wartość”). ilość („Ilość”). Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. w których element występuje. niezerowymi lub wszystkich. 368 NORMA PRO . wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). do których należy dany element. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. wartości i grup. normę zużycia („Norma”).

W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Program do kosztorysowania 369 . jak dla zwykłego zestawienia. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. materiał. 355. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. w których działach materiał ten występuje. Rys. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. cenach i wartości. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. wystarczy kliknąć na przycisku ). jak dla zwykłego zestawienia materiałów. pokaże nam się okienko. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same.

370 NORMA PRO . Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 356. materiał. Zestawienie materiałów działami. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. 357. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. w okresach z menu Widok Rys.Rys. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału.

Okno zestawienia robocizny. „Nazwa”. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. wystarczy kliknąć na przycisku ). Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. „Ilość”.” i „Wartość”. 358). Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Program do kosztorysowania 371 . przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. znaj- Rys. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. „Jm”. 358. „Cena jedn. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.

Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 372 NORMA PRO . 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny.Rys. Zestawienie robocizny działami. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. robocizny w okresach z menu Widok Rys. 360. 359.

Zestawienie sprzętu działami. Program do kosztorysowania 373 . 361. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. 362. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.Rys. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. Rys. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Okno zestawienia sprzętu. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. wystarczy kliknąć na przycisku ).

Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. W takim przypadku informuje ona nas. ”il.” – liczbę jednostek elementarnych. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. „Kp”. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. 364). Dla wszystkich 374 NORMA PRO .el. pokazuje podsumowanie kosztorysu.j. „Kz”. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. „j. w których pokazana jest wartość robocizny. zaś „wart.j. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie.el. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). materiałów i sprzętu. „Materiały” i „Sprzęt”. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową.” – jednostkę miary elementu. „T”. 363.” – wartość jednostki. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. „Robocizna”. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. w której wyświetlona jest nazwa działu. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.el.

w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. 364. Rys. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Program do kosztorysowania 375 . Pełna tabela elementów scalonych. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. pojawia się kolumna „Uproszczone”. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. Różnica ta może być ujemna. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. karta ‘Widok zestawień’. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. Jeśli pozycja została uproszczona.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. to kolumna ta jest pusta. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład.

„C. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). jak na rys..RS” (ceny jednostkowe robocizny.j. 376 NORMA PRO . S+narzuty) lub bez. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). Zestawienie pozycji w dziale PARTER. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. materiałów. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. W oknie takim. Rys. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. dla którego zestawienie jest wykonane. 365. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ).S” i „C. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty.”. „Narzuty” (wartości narzutów).R”.j.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji.j. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji.M”. na przykład według wartości pozycji. 365 możemy wybrać dział. „C.j. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). „Rusztowania” i „Wariant danych”. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. „Cena jedn. „C. M+narzuty.

jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. Rys. jakie są nam potrzebne. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. 366). Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). 366. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. zawierający takie kolumny. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji.

W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. 367). 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. 368). aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. a następnie wybieramy go z listy.przycisku Zapisz domyślne. w oknie z rys. „Mat”. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. W informacji o wybranym dziale. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. 367. Rys. Okno wyboru widoku pozycji. Wybieramy ten. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. które były zapamiętane. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi.

Rys. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. M i S („R z narzutami”. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Program do kosztorysowania 379 . 368. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). przejdziemy do okna edycji danych tego działu. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. W kolumnie „RAZEM”. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny.nakładu w stosunku do wartości całego działu. Tabela Statystyka.

Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. z elementami RMS. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. albo później. zawierających ceny jednostkowe. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. w opcjach kosztorysu. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. 380 NORMA PRO . zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. gdzie jest to możliwe. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte.19. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). również zaznaczyć tę opcję. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. na karcie ‘Opisy’. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. Dodatkowo. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów.

Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . 369. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. tabelę i kolumnę. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. W zależności od tego. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. 153) rozwijamy listę katalogów. rozdział. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. Rys. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana).

aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. ale jest ona kolumną z tabeli. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. Na rys. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. 370) widać. Rys. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Na (rys. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. 2. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej.1. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. której inne kolumny zostały uwzględnione. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. którą z nich wybrać. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. 3. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. o którą mu chodzi z ceną zerową. dla których podano cenę w cenniku. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. Na jego podstawie decydujemy. 370.

Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. jak również nie istnieje tabela. KNNR 4 2003-01). której mogłaby być częścią (np. 372. 4. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. 372). a różnią się tylko numerem wariantu. 371. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Program do kosztorysowania 383 .Rys. odpowiednią bazę cenową i cennik. Jeśli pozycja ma warianty. Rys. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. mają one wspólną podstawę. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu.

KNNR 1 0104-02. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. wybieramy pozycją podobną. 384 NORMA PRO . Rys. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. na przykład. a potem modyfikujemy jej zawartość. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. 373. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01.

Pamiętajmy przy tym. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. Z tej drugiej opcji korzystamy. Rys. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej.20. określić opcje wydruków. klikamy na przycisku Właściwości. co aktualnie znajduje się na ekranie. 374. na którą zostanie skierowany wydruk. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. inaczej z laserowej. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. Ustawienia drukarki. orientację wydruku. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. 374). następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. Program do kosztorysowania 385 . Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. Trzeba przy tym pamiętać. gdy wydruk ma być obrócony o 900. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. to znaczy wydruki tego.

wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . Poprzednia strona). UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel).♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. czy dysponujemy podajnikiem papieru. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). Jeśli posiadamy drukarkę wąską. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. Z następnego menu. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. wybieramy papier A4.) i odwrotnie. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. W zależności od tego. czy też musimy podawać papier ręcznie. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. które się ukaże. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. i Dwie str.

Okno wyboru stylu wydruku. który zestaw drukujemy. umożliwiające wybór szablonów tabel. nagłówki. Program do kosztorysowania 387 . Rys. 375. Szablony…. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny.). 375). to znaczy. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. jak powinien wyglądać wydruk. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. strony tytułowej i numeracji formularzy. Układ strony…. Zestawy…– umożliwiające określenie. Szablony…. stopki itd. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma.Układ strony… i Opcje…). Jeśli chcemy. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). w którym wybieramy styl wydruku (rys. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary.

Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. Okno definiowania nowego stylu. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. a w prawej – zaznaczamy te opcje. 388 NORMA PRO . Rys. 377. 377). Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. Rys. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. 376. które chcemy wczytać do nowego stylu. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis.

Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. ‘Cenniki’. 378. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. charakterystyki obiektu. które są dostępne. zaś w polu Wydruki w zestawie. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Oferta i Książka przedmiarów. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). Kosztorys. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. które będą drukowane. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. książki przedmiarów. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. te elementy. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. W oknie z rys. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. Rys. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . ‘Zestawienia’. oraz Program do kosztorysowania 389 . 379. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. które zostaną wydrukowane. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. 378. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. Na kartach ‘Kosztorys’. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys.

379. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. 390 NORMA PRO . koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. W okienku. które wydruki do niego wejdą. Wraz z szablonem. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. usunąć. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Rys. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. czyli tym. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. które się pojawi (rys. który zastosujemy w danym stylu. to po prostu określenie rodzaju. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. Aby wprowadzić. Okno modyfikowania zawartości zestawu. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. 398). Formatowanie tabel Formatowanie tabel. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. (patrz str. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań.

381. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. 380. Okno wyboru i edycji szablonów. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. reszta parametrów jest pusta (rys. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego.w polach Ramki tabeli. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. Rys. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. wybieramy go z listy. Rys. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. 382. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. 382). Rys. który by nam odpowiadał.

392 NORMA PRO . ramek bocznych. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Okno definiowania szablonów ramek. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. wybieramy w polu Wiersze. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. (rys.. 383). Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. 383. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). Rys. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. To. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada.

klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. rodzaj i wielkość czcionki. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Rys. Jeśli zaś tworzymy nowy. W oknie edycji szablonu (rys. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. Istniejący. trzeba dla nich zdefiniować szablon. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. 384. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. Program do kosztorysowania 393 . wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy.

co znaczy. 394 NORMA PRO . Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. dla którego formułujemy szablon. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. 385. • Typ. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. Typ wydruku. Rys. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”.

Rys. 386. dodanie nowego i usunięcie szablonu. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 .Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. 386). Przyciski Zmień. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. których parametry można poddać zmianie. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. Definiowanie szablonu strony tytułowej. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys.

które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie.się na kartach ‘Opisy’. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. Charakterystyka obiektu. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . Rys. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które zawiera ustawienia formatu strony.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). Jeśli klikniemy na przycisku . Wczytywanie pliku loga firmy. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. pojawi się okno. 387. wyglądu nagłówków i stopek.

tekst wejdzie’ na margines dolny). nagłówki i stopki na stronie. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). Jeśli chcemy. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. W grupie ‘Czcionka standardowa’. która ma być użyta do drukowania. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. 388. będą one drukowane jako czarno-białe. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. Wiersz nazwy programu Rys. W dolnej części. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. Marginesy. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. Program do kosztorysowania 397 . Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys.

Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . dla którego określamy pozostałe ustawienia. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. W przypadku ustawiania opcji dla typu. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. w którym uwzględniane są działy. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. Jeśli chcemy. 389.Rys. co oznacza. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys.

przekraczający podany procent obszaru druku. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. bez żadnego odstępu. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. Im ten procent niższy. W polu Marg. tylko w całości przenoszona na następną stronę. górny – nagłówek – stopka). że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. że długi tekst opisu pozycji. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. opcja od poziomu2. Jeśli jest zaznaczona. Program do kosztorysowania 399 . zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg.. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. Jeśli odległość ta jest równa zeru. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. jeden za drugim.. dolny – marg. Pole Dziel wiersze wyższe niż . opcja od poziomu1. Rys. 390.% obszaru druku określa. to pozycja nie jest dzielona między strony.

400 NORMA PRO . jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). która nam bardziej odpowiada. 391.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). Dodatkowo. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. Rys. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową.

ciąg znaków sterujących). który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. w której znajduje się kursor. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. to w sekcji. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. 389).Nagłówek umieszczany jest na górze strony. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. opis przycisku Strona tytułowa…). W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. Program do kosztorysowania 401 .

pod nim adres firmy (^Waf). Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. zaznaczamy opcję dla wszystkich. inne dla podsumowania. opisane wyżej ustawienia. wzięte ze strony tytułowej. 391. Na rys. inne dla zestawienia materiałów. 392. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. itd. numer strony) lub jeden pod drugim. 402 NORMA PRO . Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. Na rys. ^O^D^S (opis kosztorysu. nazwa działu. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. Wszystkie. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. a za nim ciąg ^Win. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. oznaczający nazwę inwestora.

Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. aby szerokości były stałe. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. zaznaczamy opcję Szerokość stała).Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. jak dla nagłówka. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. tyle że dotyczy stopki. Rys. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Wszystkie reguły postępowania są takie. I znowu. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. 393.

Rys. 394. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. 394). na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). 404 NORMA PRO .wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. w którym można wybrać jeden z tych widoków.

UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. oferty. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. 395. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. tabeli wartości scalonych. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. Rys. pozycji itd. tabeli elementów scalonych. statystyki. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. Program do kosztorysowania 405 . zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. musimy ją wybrać z listy kolumn.

Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. Jeśli opcję tę wyczyścimy. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Rys. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. Forma może być Pełna i Skrócona. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. 396. W polu 406 NORMA PRO . to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane.

3. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. Oczywiście. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. pozycje mogą być Nie rozwijane. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. 2. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. będą drukowane. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. które sami określimy. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów.

397). zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. że w każdej pozycji kosztorysu. 408 NORMA PRO . Karta ‘Koszt. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. Rys. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. uproszczony’ (rys. który miał ją zawierać. Rys. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). uproszczony’. 397.wydruków i Drukowanie kosztorysu). 398. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. mają tylko węższy zakres. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego.

inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. Rys. inwestorski’. Karta ‘Koszt. 399. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt.=1) wyczyszczona).=1) zaznaczona).

Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Rys. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. Gdyby inwestora interesowały narzuty. 410 NORMA PRO . W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Zaznaczając opcję Kosztorysu. 400. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). jeśli tak. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. czy drukować pełne dane. jeśli opcja ta jest zaznaczona. czy drukować podsumowania działów.Wyrażenia obmiaru. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu.

okresy wraz z podokresami (Podokresy). W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Karta ‘Wykonane roboty’.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. 401. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. możemy samodzielnie zdecydować. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. czy terminy wykonania robót (Terminy). Rys.

Rys. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. planów działów i kluczy lokalizacji. 403. 402.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Karta ‘Słowniki’. 412 NORMA PRO . Rys. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia.

ceny jakich nakładów drukować.Rys. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. z widoku Wprowadzone pozycje. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. wraz z podpozycjami. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). czy w postaci rozwinięte. – kolumny cen jedn. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. a w grupie ‘Koszt inwest. Program do kosztorysowania 413 . Karta ‘Cenniki’. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. z których powstały. 404.

Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. Rys. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. 405. 414 NORMA PRO .W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. Karta ‘Pozycje’. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych.

RMS’. 407. Program do kosztorysowania 415 . Rys.pozycji’.Rys. Karta ‘Zest. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.Karta ‘Zest. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. 406.

Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Tak samo dzieje się. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Opcje drukowania zestawienia cen. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. 416 NORMA PRO .W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. jak na widoku zestawień. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. Karta ‘Zest. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. działy zostaną pokazane tak.. to tabele będą drukowane jedna za drugą. 424). Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. str. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami... W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu..

Rys. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart.Rys.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . jakie elementy będą drukowane. które mają znaleźć się na wydruku. Karta ‘Tabela elem. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. 409. scal. 408. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna).cen’.’ dla stylu Norma. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. Szczególnie istotne jest. scal. Karta ‘Zest .

Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). Karta ‘Podsumowanie’. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. w polu Działów: wybieramy poziom. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys.W polu Działów: wybieramy ten poziom. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). Rys. w których zdefiniowano narzuty). jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. 410. od którego mają być pokazywane na wydruku. 418 NORMA PRO .

Karta ‘Narzuty’. 411. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. 374). Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. Jeśli zaznaczymy Wszystko. Rys. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). które się ukaże (rys. 412.Rys. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. Karta ‘Działy’. Program do kosztorysowania 419 .

że im gorsza jakość. Trzeba pamiętać. plik HTML). która nam najbardziej odpowiada. to jest od ostatniej strony do pierwszej. na- 420 NORMA PRO . który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. lecz nie posiadający programu Norma Pro. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. Rys. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. że zestaw będzie drukowany od końca. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. tym szybsze drukowanie i odwrotnie.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. 413. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. Okno drukowania kosztorysu. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki.

kosztorys i tabela elementów scalonych. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. z której będzie składał się wydruk. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). przedmiary. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. pierwszej strony: możemy wpisać numer. Zaznaczamy na nich elementy. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’.stępnie kolejnych jego kopii. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. Po powrocie do okna z rys. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. mamy karty ‘Kosztorys’. charakterystyka obiektu. wybranego stylu. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. które się ukaże. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. W polu Nr. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). W okienku. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór.

kliknięciu na przycisku Wybór działów…. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. opcja Nie rozdzielać. 414). to informacje o wszystkich działach. Element w wydruku zestawienia działami. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. 422 NORMA PRO . Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. Rys. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. Steruje tym opcja ciągła numeracja. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. 414. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. które mają wartości różne od zera. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. 415). Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. 1. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. 2.

gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. Aby określić. które mają pozycje.Rys. czy jest to dział czy poddział. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. które pozycje zestawień mają być drukowane. zostaną wydrukowane tylko te działy. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. 415. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. Wybrana opcja Od poziomu 1. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. zerowe ceny lub niezerowe ceny. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. Program do kosztorysowania 423 . 4. 3. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY.

413 kliknięciem na przycisku OK. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. w jakim będzie zrealizowany wydruk. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. 413). że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. Należy przy tym pamiętać.. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień.. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. Jeśli chcemy. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. ‘Rozliczenia’. 424 NORMA PRO . 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’.). ‘Zestawienia’. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. ‘Zestawienia RMS’.

Okno drukowania zestawień. w którym można wybrać jeden z tych widoków. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. karta ‘Kosztorys’. Rys. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. obok opcji pojawi się pole.Rys. karta ‘Zestawienia’. 416. 417. Program do kosztorysowania 425 . Okno wyboru wydruków. które chcemy mieć na wydruku. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji.

kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). 418. Rys. 426 NORMA PRO . czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). Karta ‘Zestawienia RMS’. 419. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. Karta ‘Rozliczenia’. dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk.Rys. i ewentualnie.

Program do kosztorysowania 427 . 420. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy.Rys. Karta ‘Cenniki’. Karta ‘Harmonogramowanie’. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. Rys. 421.

wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. W 428 NORMA PRO . w wybranych działach. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. Rys. Okienko zmiany norm w kosztorysie.21. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. w aktywnym dziale. w niektórych pozycjach. dla którego zmieniamy normy. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. W okienku pokazanym na rys. 422.

Parametry kosztorysu Parametry. okresy rozrachunkowe i plan działów. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Program do kosztorysowania 429 . Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. 423. to parametry ekonomiczno-techniczne. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. klucze lokalizacji. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. które występują zawsze. Stałe globalne.. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. niezależnie od typu kosztorysu. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. Definiowanie wariantów. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. Rys. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy.

Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Klucze planów działów. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Okresy rozliczeniowe. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze wykonawcze. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. 430 NORMA PRO . Klucze lokalizacji. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. BAZY CENOWE I CENNIKI. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’.

Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. Zastępowanie robocizny).Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. zaznaczamy ten zawód. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. 424). w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. zdejmuje z niego zaznaczenie. bez podziału na zawody. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. W następnym oknie. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. Program do kosztorysowania 431 . dziale czy zaznaczonych pozycjach. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. wybranych działach lub pozycjach.

Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. 424. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. Wybieranie zawodów. Upraszczanie pozycji.Rys. wybranych działach czy pozycjach. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. Jeśli chcemy. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. o których ma nas program ostrzegać. 432 NORMA PRO . W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy.

wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. 425. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu.Rys. które się pojawi. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. 426. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. Rys.

Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. 434 NORMA PRO . Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. można go zaktualizować w razie potrzeby. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. bez podziału na działy. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys.. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Zanim wstawimy taki kosztorys. 2.. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. z menu Dział. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. Kosztorys złożony. które nazywamy kosztorysami składowymi.

do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. Na rys. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. czyścimy opcje Wstaw poddziały. wywoływane jest z menu Kosztorys. Jak widać. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. zostaną dołączone do listy. nazwę i numer katalogu. 427. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. Rys. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. które na to pozwala. Dodatkowo. opcja ta powinna być zaznaczona. 428 pokazany jest cennik pozycji. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. Program do kosztorysowania 435 . Wielkości te można zmodyfikować.

436 NORMA PRO . Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. 429. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij.u. jak na rys. 427. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. 428. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać.Rys. dla każdego działu pojawi się okno takie. klikamy na przycisku Pomiń. Rys.

Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. Na rys. Pierwsza z nich. które są działami kosztorysu. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . że istnieją dla niego podpozycje. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Okno wstawiania ceny działu do cennika. 431 widać. to uzyskamy listę pozycji. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Rys. 431. a więc informuje o tym. 430. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. Na rys.1 bez pozycji.Rys. 432 widać.

zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . Jeśli włączymy rejestrację zmian. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. 433. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. I rzeczywiście. które są działami kosztorysu.NIAK 1 ma podpozycje. 432. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. Rys. w którym ustawiamy opcje rejestracji. Rys.. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Okno z opcjami rejestracji zmian. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały.

Kolory ekranu). 434. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. gdzie wpłynęły na inne wielkości. Rys. 434). Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. Rys.. że będzie liczona od tego materiału). 435. cen jednostkowych pozycji. działu i całego kosztorysu (rys. ale widać je również wszędzie tam. Program do kosztorysowania 439 . gdy zmodyfikowana została cena luksferów. wartość pozycji. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. wartość kosztów bezpośrednich. Zmiany będę pokazane również w innych widokach.podkreślone. Zmiany pokazane w kosztorysie. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU.

pozycji. które się pojawi (rys. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. Jest to wewętrzny numer. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem.Rys. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. pozycję. działu. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. 436. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. nadawany przez program tylko po to. 440 NORMA PRO . które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. który pozycja miała przed usunięciem. a zostaną tylko nowe. nakładzie). dział. Zmiany będę rejestrowane do momentu.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić.

dziale i w całym kosztorysie. okno z rys. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. Oznacza to. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Te. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. i jeśli tak. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. które chcemy odrzucić. 437. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. klikamy na przycisku Pozostaw. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. 437 pojawi się tylko raz. okno z rys. dla każdej pozycji.Rys. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. Analogicznie. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. pozycji czy nakładu. Program do kosztorysowania 441 . zostanie wyświetlone okno z rys. że program po kolei sprawdza.

442 NORMA PRO . 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. W wyświetlonym okienku (rys. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Rys. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. które chcemy porównywać. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. 438. gdy trafi na różnicę. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem.

a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. Lista różnic występujących między kosztorysami. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. 439. zaś te. W tym przypadku. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. które są w kosztorysie wczytywanym. Program do kosztorysowania 443 . po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. 3. które występują w kosztorysie wczytywanym. w którym wybieramy porównywany kosztorys. 2.57. Wartości. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach.Rys.65 na 8. 1. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy.

zaś wartość 4770 jako dodana. 441. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. 444 NORMA PRO . a pozycja _237. Rys.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. 440). (rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. • Wartość 47031. Rys. 440. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. 440). w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta.

Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak.57 za dodaną.65 została uznana za usuniętą. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. zaś te wartości. otwieramy następny. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. 442). należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). każdy w swoim własnym oknie. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. Rys. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. 442. 441). Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). w sposób opisany dla rejestracji zmian. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. zaś cena 8. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie.

okna są wyświetlane kaskadowo. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. 443.tytułu każdego z nich) z menu Okno. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Rys. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje.

a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Program do kosztorysowania 447 . działów i elementów RMS. 444. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Rys. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno.TORYSU. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Sposoby porządkowania okien. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami.

Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys.Na rys. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). 445. zestawienia lub kosztorysu. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu.txt. Okno eksportu widoku. Rys. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. 448 NORMA PRO .

które same nie potrafią rozpoznać separatora. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). jakich użyć separatorów do oddzielenia pól.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. 446. Rys. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. zestawienia lub kosztorysu. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. używamy przycisków w górę i w dół. elementy RMS). w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. Na rys. Program do kosztorysowania 449 . które będą wyeksportowane. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . po czym tworzony jest plik tekstowy. 447) i w jakiej kolejności. pozycja(e). w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego.

Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. 450 NORMA PRO . Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. Pozycje czy RMSy.Rys. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. 447. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. postępujemy podobnie. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. które się ukaże. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. które się ukaże. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. Otwieramy ACCESS.

Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych.gtm). Program do kosztorysowania 451 . programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. ale nawet na różnych platformach systemowych. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. programu Ocena. a jeśli była rejestracja zmian. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). w polu Zapisz jako typ:. z tym że w oknie z rys. wybrać Faktura FORTUNA (*. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Odbiór.pla) lub GET Manager (*. czy do systemu SAP. Eksport do programów Obmiar.ftx). 445. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. postępujemy jak opisano powyżej. Ocena. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. Wystarczy tylko w oknie z rys. działającymi nie tylko na jednej. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL.

Leonardo (ex*.1 i Norma Inwestor. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.xml). jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. Penta.db). wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. Winbud 3.ATH. Leonardo. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. Seko.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.ath). Strix. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. Winbud 3.*). WinBud 3.2.2(d*. 452 NORMA PRO . wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.ATH. Aby wczytać plik w tym formacie. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu.zuz).ath).2. Leonardo.inw).ath). Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. aby je wczytać do Normy Pro. Import z programu Zuzia. Rodos. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako….4. Sekocenbud (*. który będzie czytelny dla innych programów np.

Jeśli chcemy. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. Program do kosztorysowania 453 . rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie.22. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. klikamy na wybranej nazwie. 448. Rys. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. Karta ‘Opcje kolumn’. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. Z lewej strony okna. w grupie kolumny. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. które się ukaże znajdują się dwie karty. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania.

Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. w którym aktualnie się znajdujemy. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. 454 NORMA PRO . Rodzaj. „RAZEM”. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. „Robocizna”. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. „Nazwa działu” . „Od” i „Do”. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. styl i rozmiar czcionki. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. „Materiały” i „Sprzęt”. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń.

Rys. 450). nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Po ukazaniu się okna (rys. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. Program do kosztorysowania 455 . dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. 449. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. wybieramy dysk i katalog. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. 451). Okno ustawiania kolorów.

przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . 450.Rys.exe Rys. należałoby napisać Sape&r). W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. Okno dodawania gry Saper. 451. W naszym przykładzie będzie to Saper. która ma się ukazać w menu. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. Okno tworzenia menu Narzędzia. powinniśmy ją zmienić na taką. Wybrany plik winmine. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. Znak & przed literą S oznacza.

Po powrocie do okna z rys. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. ♦ W oknie dodawania programu (rys.pola Argumenty:. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. Po potwierdzeniu na OK. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. 450) wybieramy potrzebną aplikację. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. Jeśli chcemy. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. 452).) Program do kosztorysowania 457 . Dodatkowo. 450) klikamy na przycisku Anuluj. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. tak jak opisano to na stronie 131. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. na przykład programu fakturującego Fortuna. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. lub W oknie dodawania programu (rys. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. Po powrocie do okna z rys. Aby to zrobić. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu.

który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. to znając typ pliku. 458 NORMA PRO . ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. 452.Rys. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. dla których argumentem jest plik kosztorysu. do których można wyeksportować kosztorys. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. Zatem mogą to być wszystkie programy. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA.

co widać na widoku). jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. Program do kosztorysowania 459 . • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. co widać na widoku. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. tak jak będzie wydrukowany. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu.23.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. wartościami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. 460 NORMA PRO . • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. itd. Aby uzyskać te same widoki. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. które można cofnąć. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. które występują w menu Zestawienia.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. cenami i wartością. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. to znaczy kosztów robocizny. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Program do kosztorysowania 461 . • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. cenami i wartością. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. materiałów i sprzętu. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami.

• Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. 462 NORMA PRO . Jeśli jest wciśnięty. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja.

• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Na przykład. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. w Intercenbudzie. pozycji lub działu. Program do kosztorysowania 463 . dostaniemy zestawienie materiałów. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. itd. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. funkcji matematycznych. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego.

czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). 464 NORMA PRO . • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową.• Przycisk Komentarz wskazuje. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. materiałów i sprzętu. Edycja cen materiałów. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny.

Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. według wartości lub według grup. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Materiały inwestora. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w których występuje zaznaczony element. Program do kosztorysowania 465 . • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. do których należą. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym.

• Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Usuń element. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. według wartości. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Połącz RMS-y. według grup. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. dostawców i indeksów u dostawców. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. w których występuje dany element.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. • Przycisk Zestawienie robocizny działami.. 466 NORMA PRO . przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. • Przycisk Całość inwestora. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. w których występuje. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy.

• Wstaw nową pozycję. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Drukuj bieżący widok. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Widok: Przedmiar. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Cofnij operację. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Widok: Kosztorys. • Widok Narzuty kosztorysu. • Widok Ceny | Wszystkie. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Zestawienie – Materiały. • Przesuń pozycję. • Przywróć operację. • Widok Podsumowanie. • Kopiuj do schowka. • Otwórz kosztorys. • Zestawienie – Sprzęt. • Usuń. • Zestawienie – Robocizna. • Wytnij do schowka.24. • Widok: Działy kosztorysu.

• Widok Rachunek ilościowy robót.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. Scalonych. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Zestawienie – Statystyka. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Przejdź do następnego elementu. • Zestawienie materiałów w działach. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie – Tabela elem. • Widok Wykonanie robót. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Przewiń o jeden ekran w dół. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora.

to do ostatniego wiersza w pozycji). Program do kosztorysowania 469 . • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. opcje i przyciski. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. pola wyboru. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). to do pierwszego wiersza w pozycji).Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna.

110 —B— Baza cenowa. 89 import pliku. 84 uaktualnianie cen. 99 konfiguracja baza. 92 import z Intercenbudu. 20 cen elementów obiektów. 34 kopiowanie. 105 dostawców. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 20 Cenniki. 105 edycja danych. 79 Baza danych. 71. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 117 usuwanie. 303 Cennik pozycji. 86 import dyskietki. 113 lista. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 110 import z Normy 3. 71. 80 kopiowanie. 21 —D— Definiowanie narzutów. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 20 Baza kartotek. 269 Działy 470 NORMA PRO . 36 opcje szukania cen. 360 import z płyty CD. 118 polecenia menu. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 117 zestawienia. 96 wydawnictwa i katalogi. 20 Bazy cenowe. 109 Dokładność prezentacji. 97 import. 79 zmiana danych. 102 tworzenie nowego cennika. 68 Drzewo działów i pozycji.25. 78 usuwanie. 80 kopia zapasowa. 20 dołączanie obcej. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 93 import z kartoteki RMS. 79 importowanie. 185 Drzewo kosztorysu. 80 naprawa. 80 kompresja danych. 158 Dostawcy kartoteka. 76 polecenia menu. 20 cen obiektów. 91 Intercenbudu. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 33 pozycji. 20 RMS. 82 biektów. 20 cen jednostkowych robót. 86 współpraca z Capital. 83 nagłówki kolumn. 86 elementów RMS. 80 tworzenie nowej.

286 Eksport kosztorysu. 67 Kartoteki. 245 —K— Kartoteka dostawców. 244 wstawianie przez kopiowanie. 250 dodawanie do cennika. 451 obmiarów. 170 —G— Grupy materiałów. 264 narzuty. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 450 format ATH. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 .parametry ekonomicznotechniczne. 32 —F— Format strony marginesy. 68 jednostek miar. 347 wstawianie nowego. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 250 dodawanie do pozycji. 266 przesuwanie. 312 narzuty wspólne. 450 format tekstowy. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 243 wyszukowanie. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 266 narzuty indywidualne. 263 klucze planu.symbol. 232. 21 RMS. 266 kopiowanie. 64 baza kartotek. 64 przeliczników jednostek miar. 246 Kartoteka. 243 Euro . 247 wstawianie. 260 przywracanie z katalogu. 447 formtat XML. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 396 Formularz kalkulacji. 65 aktualizacja. 245 warianty. 263 współczynniki norm i robocizna. 239 nakłady pomocnicze. 237 edycja. 256 materiały inwestora. 21. 450 Instalacja programu. 21. 21. 252 zaznaczanie. 21. 118 opcje cenników. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 250 usuwanie. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 263 widok. 65 koszty transportu. 327 —I— Import kosztorysów. 239 przesuwanie. 264 usuwanie.

61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 37 Klucze wykonawcze. 307 nowy. 432 narzuty. 55 edycja opisu. 133 edycja danych. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 430 drzewo działow i pozycjji. katalogów i pozycji. 327 Klucze planów działów. 170 grupy wariantów. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 292. 30 tworzenie katalogów własnych. 151 cenniki pozycji. 429 opcej widoków zestawień. 428 import. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 150 ceny dostawców. 80 cenników.Dynamische BauDaten. 45 tworzenie nowej grupy. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 185 edycja. 39. 42 przenoszenie grup. 137 łączenie. 188 ekran główny. 53 ścieżka dostępu. 129 nowy na bazie innego. 113 działu. 150 charakterysyka. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 429 klucze wykonawcze. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 23 Klucze lokalizacji. 137 kopie awaryjne. 45 tworzenie nowych katalogów. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 169 okresy rozrachunkowe. 172 eksport. 429 kopia zapasowa. 47 główny pasek narzędzi. 40 kopiowanie katalogu. 47 pozycji. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 47 menu podręczne. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 189 zmiana szerokości. 144 dokładności. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 451 klucze lokalizacji. 264 katalogów norm. 58. 222 Klucz zabezpieczający. 331 472 NORMA PRO . 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 188 Katalogi norm. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 148 ochrona. 61 modyfikacje danych. 189 zmiana kolejności. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 152 ceny i waluty. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 447 formularz kalkulacji. 54 przeszukiwanie. 133 numerowanie elementów. 118 dopasowanie robocizny. 151 cenniki RMS. 158 dopasowanie cen do wartości. 28.

431 stałe. 247 pomocnicze. 428 statystyka. 157 —L— Lista cenników. 434 wygląd ekranu. 452 podsumowanie. 135 zapis w XML. 353 złożony. 428 parametry kolumn w widokach. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 228 —M— Marginesy strony. 139 upraszczanie pozycji. 264 złożony. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 31 Koszty transportu. 364 zestawienie działami. 239 koszty transportu. 260 porównanie z innym. 368 Menu główne. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 206 podział na grupy. 430 typ. 368 zestawienie szczegółowe. 444 przeliczanie cen. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 161 opcje widoku pozycji. 116 rejestracja zmian. 431 wersje. 135. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 22. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 352 widok skrócony. 239 zestawienie. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 153 rozliczenie kosztów transportu. 28. 377 stawka robocizny. 369 Materiały inwestora. 430 zestawienia cen. 446 praca z wieloma. 136 widok podsumowania. 441 praca w wielu oknach. 179 podręczne. 172 kontekstowe. 432 pozycji. 441 sprawdzanie poprawności. 28 strona tytułowa. 139 opcje obliczania narzutów. 155 opcje podsumowania. 204. 433 złożony. 437 rozliczanie RMS. tabela elementów scalonych. 373 podział na działy. 157 różnicowy. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 354 wstawianie do cennika obiektów. 117 zmiana norm. 22 zmiana cen wg współczynnika. 142 sumowanie robocizny. opcje. 453 zachowywanie. 450 zastępowanie robocizny. 396 Materiały inwestora. 256 Koszty transportu.opcje. 248 zestawienie.

441 Pozycja kopiowanie. 292 obliczenia pomocnicze. 310 zachowanie definicji. 266 edycja. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 273 widok. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 316 zaznaczanie. 294 usuwanie. 26. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 30 Normy . 428 Pasek narzędzi główny. 153 widoków zestawień. 286 import z programu Rysunek. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 230. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 183 Podsumowanie opcje.warianty. 307 opcje obliczania. 161 programu Norma Pro. 247 Narzuty definiowanie. 21 szczegółowa. 290 klucze lokalizacji. 315 indywidualne działów. 270 wstawianie rysunków. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 351 wspólne działów. 275 usuwanie wiersza. 224 scalona. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 227 Porównanie kosztorysów. 332 Opcje kosztorysu. 263 —O— Obiekt. 273 stałe lokalne.zmiana w kosztorysie. 155 pozycji. 277 stałe globalne. 303 działu. 225 poprawianie. 21 474 NORMA PRO . 317 widok. 276 odwołania do pozycji. 315 wczytanie definicji. 169 Okresy rozliczeniowe. 274 sumy częściowe. 282 import. 227 przesuwanie. 161 Poprawianie pozycji. 270 Ochrona kosztorysu. 27 rozliczania RMS. 27 Ścieżki dostępu. 284 wstawianie wyrażenia. 427 na cały kosztorys. 272 wstawianie nowego wiersza. 312 kosztorysu. 315 wstawianie komentarza. 27 separator tysięcy. 314 sposoby obliczania. 180 widoku Kosztorys. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 139 podsumowania kosztorysu. 427 Opisy podstawy wyceny.

386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 234 warianty nakładów. 264 elementów RMS. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 211. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 346 wprowadzanie cen RMS. 208 zestawienia. 314 opcje widoku. 391 tabel. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 215 sumowanie robocizny. 389 wyróżniania kolumn. 194 łączenie. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 199 wstawianie. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 165 rozliczanie w innych. 373 Statystyka kosztorysu. 249 Tabela elementów scalonych. 371 zestawienie działami. 230. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 377 Strona tytułowa wydruk. 228 narzuty. 430 sumowanie w pozycji. 394 Ppzycje zestawienie. 371 Pozycje edycja. 27 Przesuwanie działu. 431 Sprzęt koszty transportu. 224 zestawienia. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 215 warianty. 375 Style wydruku. 201 widok. 204 Program do kosztorysowania 475 . 248 uproszczone. 145. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych.upraszczanie. 212 uproszczona. 249 sumowanie w kosztorysie. 21 usuwanie. 225 zaznaczanie. 392 wyróżniania wierszy. 395 ramek. 193 wstawianie do cennika. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 370 zestawienie działami. 223 wstawianie obiektów. 228 scalone. 373 wydruk. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 80 Spis baz cenowych. 248 zastępowanie. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 416 Transport wstawianie kosztów. 245 pozycji. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 392 Producenci.

395 formatowanie tabel. 233 pozycji uproszczonej. 188 Wstawianie działu. 191 zmiana kolejności kolumn. 208 wyrażenia do obmiaru. 326 elementów RMS. 348 skrócony. 247 obmiarów. 21. 272 kosztów transportu. 245 narzutu. 222 niekatalogowej. 189 widok Kosztorys. 21 łączenie. 325 przypisywanie. 320 widok. 189 zmiana szerokości kolumn. 86 działu. 362 globalne. 359 Widoki Działy kosztorysu. 362 nakładów. 380 pracy rusztowań. 409 Widok Kosztorys. 354 usuwanie kolumn. 201 do katalogu własnego. 263 elementów RMS. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 211 pomijanie elementów RMS. 150 kursy. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 24 Usuwanie bazy cenowej. 273 Narzuty. 260 elementów RMS. 318 aktywacja. 411 drukowanie. 211 z innego kosztorysu. 270 —W— Waluty kosztorysu. 320 robocizny. 280 komentarza do obmiaru. 318 działów. 321 gdzie występują. 79 cennika. 320 wyszukiwanie najlepszych. 186 Wariantydanych. 315 pozycji. 286. 407 książka przedmiarów. 198. 345 Wprowadzone pozycje. 267. 183. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 346 zaznaczanie elementów. 31 Warianty. 360 usuwanie. 172. 361 Wybór aktywnego wariantu. 21 lokane.—U— Upraszczanie pozycji. 225 widoku zestawienia pozycji. 418 format strony. 326 pozycji. 204 narzutów. 325 symbole oznaczeń. 347 476 NORMA PRO . 360 definiowanie. 411 kosztorys inwestorski. 191 Przedmiar. 408 kosztorys uproszczony. 203 uproszczonych. 193 alternatywy elementów RMS. 351 Podsumowanie kosztorysu. 389 Harmonogramowanie. 352 poruszanie się po ekranie. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 359 wybór aktywnego. 303 pozycji. 377 wiersza obmiaru.

437 Program do kosztorysowania 477 . 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 416 tytuły typów wydruków. 384 wygląd tabel. 386 tabela elementów scalonych. 395 ustawienia drukarki. 334 rozliczenie częściowe. 191 elementów RMS. 406 podsumowanie. 376 usuwanie widoku. 408 opcje. 339 obmiary. 369 pozycji. 368 materiałów inwestora. 341 chronologia. 342 rachunek ilościowy. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 331 rozliczanie ręczne. 410 zestawienie cen. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 404 układ strony. 417 zestawienie pozycji. 371 sprzętu. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 415 zestawienie działów. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen.inwestorskiego. 364 materiałów działami. 394 style. 399 oferta. 338. 357 rozliczanie. 224 Zestawienie materialów. 370 robocizny działami. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 417 słowniki. 405 opisy podstawy wyceny. 371 sprzętu działami. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 418 zestawienie narzutów. 402 wykonane roboty. 367 Wydruk zestawień.nagłówek. 413 zestawienie RMS. 377 Zmiany rejestracja. 397 opcje wydruku kosztorysu. 413 zestawy. 411 strona tytułowa. 373 szczegółowe materiałów. 243 pozycji. 358 Wymiana danych z innymi programami. 375 robocizny. 340 klucze lokalizacji. 404 opcje układu strony.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful