Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

......................................................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych ........................348 WIDOK PRZEDMIAR .......................322 Warianty robocizny.........................................................................................................................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS.............................................................................................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .............346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE .............................327 WARIANTY OBMIARÓW .........................318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15........ POZYCJI..............................................................................................................327 16.....................................................................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ...............................................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ..............................................................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ..............................................................................342 Obmiary równe wykonanym robotom ................................................................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU .......................343 17....................................................................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH......................... WIDOKI.................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach .............................................................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .........................346 WIDOK KOSZTORYS ........329 Klucze wykonawcze...............................................330 Klucze planów działów ....................................................................... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU .......................332 Okresy rozliczeniowe .........................................................................353 10 NORMA PRO .............313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ .326 WARIANTY DZIAŁÓW ....................................326 WARIANTY POZYCJI ..321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS .......................334 Chronologia wykonanych robót....................................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ..............319 Dodawanie nowych wariantów.................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW.......316 USUWANIE NARZUTU . HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT...........328 Klucze lokalizacji...315 ZAZNACZANIE NARZUTU ...............................................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ..................................................................... WARIANTY ....................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .................................................................................................................................................................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ....................................................................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ................

...........376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ..............................363 18.........................................................................................................................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ........386 OPCJE WYDRUKU .........................................360 Aktywacja wariantów..................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli...............................................................................................................................................................................................................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH .....................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów .....................369 Zestawienie materiałów działami .....................................................................................................................................................................................................................................378 19........................................ w których został użyty dany wariant .........................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm............................356 Widok Wykonane roboty ...........................................................................................................354 WIDOK SKRÓCONY ..........................................................................................................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ..................................383 20.............369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych................................................................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ....................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ .................................................386 Styl wydruku........................................................................387 Tworzenie nowego stylu...............................................................................................................................389 FORMATOWANIE TABEL ..........................................................381 Wybór pozycji z cennika ... ZESTAWIENIA ............................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ........365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ............393 Program do kosztorysowania 11 ..........................................372 Zestawienie sprzętu działami ........................................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI...................................................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU .......................................................361 Oznaczenie wariantów..........................................................368 Materiały inwestora.................363 Łączenie wariantów ...............................362 Lista elementów........................................................377 STATYSTYKA .........................................388 ZESTAWY WYDRUKÓW ............................ KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE....................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ..392 Wyróżnianie wierszy ............385 USTAWIENIA DRUKARKI.................................................................................................................356 Widok Rachunek ilościowy .............................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ...........PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE .......371 Zestawienie robocizny działami. WYDRUK KOSZTORYSU ...................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ......................365 Szczegółowe zestawienie materiałów...

...........414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ............................418 Opcje drukowania podsumowania.................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ..................409 Opcje drukowania książki przedmiarów .................................................................................................................. OPERACJE NA KOSZTORYSIE...417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych...................................................................418 Opcje drukowania zestawienia działów.....................................................................................430 Klucze lokalizacji..............396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ..417 Opcje drukowania statystyki ..430 12 NORMA PRO .....................................................................429 Okresy rozrachunkowe ....428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ................415 Opcje drukowania zestawienia cen........................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI .................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU .....................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania .........................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ...........................................429 Zdefiniowane stałe ..............396 Dodatkowe opcje wydruków ...................................................429 Grupy wariantów ............................................412 Opcje drukowania cenników................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych............................................................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie .........................................................................................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ..................428 PARAMETRY KOSZTORYSU.............................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ........414 Opcje drukowania zestawienia RMS ....................411 Opcje drukowania słowników .....................................................................................................................424 21.....................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego.406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego .....396 Układ strony......................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ .................Wyróżnianie kolumn ....................................................................................................................................................................................430 Klucze wykonawcze......409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego .........................................................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ................................................................................................................................................................................................................428 NARZUTY NA KOSZTORYS ............................................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ..................................................................................................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ....................................................................................................................405 Opcje drukowania kosztorysu ...............................................................................................

.................................................... Wykonawca .......................................453 KOLORY EKRANU ............................ RODOS....... 24................459 KLAWISZE SKRÓTÓW.............................................................................................................. SEKO.................... WINBUD 3........................................................ 23.....432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ..................................................................................................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY .............................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ..................................................................................451 Eksport w formacie ATH.........................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH...433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ................................................................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ........447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU .................................................................448 Eksport do programu Planista i Get Manager ...453 PARAMETRY KOLUMN .................................................... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA..................455 SPIS PRZYCISKÓW .....................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO........................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ......... Odbiór.................................................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ............................................................... Ocena..451 Eksport do programu fakturującego Fortuna...................................... 25............................................451 Eksport do programów Obmiar.....438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian........................470 Program do kosztorysowania 13 ..............................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE....431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .........................Plan działów .............................................................................................................................2....................452 WYGLĄD EKRANU ............440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ...432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW .........................................454 NARZĘDZIA ......................... FORTE ...............................451 Zapis kosztorysu w formacie XML.........448 Eksport w formacie tekstowym............................................................................451 22.............................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ....................................................................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ................. LEONARDO.............................. PENTA..........467 SKOROWIDZ ..................................

uproszczonych i innych pozycji scalonych. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. drogowych. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. KSNR. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. instalacyjnych. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania.WSTĘP Cieszymy się. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. ziemnych. czyli wtedy. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych.. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. wysoką funkcjonalność. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. KNR. Widząc. PKZ itp.

Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . jest rejestracja zmian w kosztorysie. co było usuwane. odrzucić w całości lub wybrać. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. tworzonymi przez użytkownika. szczególnie dla inspektorów nadzoru. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. scalone i obiekty.pl). Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. jak również z cennikami asortymentów robót. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie.intercenbud. Bardzo przydatnym mechanizmem. MSWiA. przenoszenie i edycję danych. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu.com. jednostki miar. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach.objąć kontrolą proces ich powstawania. które zaakceptować. Bistypu. jakie dane zostały usunięte. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. W kosztorysie różnicowym widać. Użytkownik może również tworzyć nowe. a inne odrzucone. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. Orgbud-Serwisu. co dodawane. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. a co modyfikowane. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego.. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. a które wycofać.

dział lub pozycję. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. projekty. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. Mogą to być szkice. indywidualnie na działy i poddziały. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. jak również wstawiane tradycyjnie. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. jako narzuty lub pozycje. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe.000 towarów (stan na grudzień 2002). ArCon czy AllPlan. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. indeksu. do których można wstawiać stałe. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. wyrażenia matematyczne. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. plany. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. jak również w całym kosztorysie.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. W każdym dziale i poddziale. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. funkcje. obejmującą terytorium całej Polski. dostawcy czy województwa. np. grupy materiałów i sprzętu. komentarze. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO .

które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 .miarów. Project+. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. działów lub nawet dla całego kosztorysu. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Winbud. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. między którymi można przenosić informacje. Seko. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Koma. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Kopiowanie i przenoszenie działów. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. kluczy lokalizacji. Leonardo i Skobud. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Planista czy Power Project. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. takich jak Microsoft Project. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Forte. Rodos. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. pozycji. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. Zuzia. Planista i Get Manager.

Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. kluczy wykonawczych. wartości obmiarów. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. podstaw. zestawienia wartości materiałów. np. kosztów materiałów. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. SAP. robocizny i sprzętu. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. np. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. wariantów. Excelu. takich jak Microsoft. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. nakładów. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. obmiarów i robót. SUN. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . IBM. Wordzie czy Internet Explorerze. cen. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. opisów i znaczników pozycji. Oracle. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. programu Ocena. IBM DB2. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. np. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. Oracle. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. kosztów montażu sprzętu. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen.rującego Fortuna. rusztowań. Software AG czy SAP.

Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie. Leszczynowa 7 Tel. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. zamykanie okien. zaznaczanie opcji. KNP.com.com.intercenbud.o. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. katalogi z serii AT. +48 22 614 34 22. z .pl http://www. ul. 601 613-717. PKZ. drag&drop). fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. AL. wybieranie z listy.athenasoft.o 03-197 Warszawa. KNNR.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym.com.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. i inne z opisami. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. ATHENASOFT Sp.pl Program do kosztorysowania 19 .

welonem z włókna szklanego. itd. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. Okładziny i oblicowania.: Fundamenty. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS.mdb. kartotekę jednostek miar.) cen asortymentów robót (np. sprzętu i robocizny. nazwę pliku. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . cen elementów i stanów obiektów (np.mdb. zwierająca cennik RMS i cennik robót. • Cennik RMS.mdb. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. itd. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). 20 NORMA PRO .). Stan surowy. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. III wykonywane ręcznie na sufitach. Tynki zwykłe kat. Montaż przewodu odgromowego poziomego. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Posadzki z deszczułek dębowych. itd.mdb.1. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. Plik zawierający tę bazę. Stan wykończeniowy zewnętrzny. to Kartoteki. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera.). Baza ta ma nazwę ListaBaz. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. • Baza. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. Owinięcie izolacji rurociągów . Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen.

inaczej nazywanych pozycjami składowymi. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. wraz z ich kodami ETO.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. zawierająca listę elementów RMS. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. Warianty łączone są w grupy wariantów. uproszczone i inne pozycje scalone. Kartoteka RMS. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. Pozycją scaloną jest także obiekt (np.cen obiektów (np. Kartoteka jednostek miar. budynek mieszkalno .) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. itd. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. nazwami i jednostkami miar. Tablica przeliczników jednostek miar. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. to pozycja zawierająca tylko opis robót. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. Program do kosztorysowania 21 . dla których określone są normy i ceny. obmiar i cenę jdnostkową. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. • Pozycja uproszczona. Cechą pozycji scalonej jest to. • Pozycja szczegółowa. • Pozycja scalona. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu.

a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. • Drzewo kosztorysu. jego gałęziami są działy. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. składa się z innych kosztorysów. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. które nazywane są kosztorysami składowymi. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. Jeśli kosztorys zawiera działy. który można wstawić jako pozycję do cennika. 22 NORMA PRO . to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji.• Kosztorys różnicowy. Obiektem jest również obiekt budowlany.

D:\Start. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. który poprowadzi nas przez proces instalacji. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. gdzie D: oznacza napęd CD. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. Niestety. którzy muszą być dobrze wynagradzani.exe. które się ukaże. zwłaszcza do celów zarobkowych. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro.0/2000. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). jest zwykłą KRADZIEŻĄ. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. w pole Otwórz wpisać np. Program. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę).2. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. tak jak książka. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania.

Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. a pomimo to pojawia się taki komunikat. tzw. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. 24 NORMA PRO . Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). „klucz hardware'owy”.

wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. ♦ Menu Bazy cenowe. 1. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. utworzyć nowy cennik. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. Ekran główny Normy Pro. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. importować lub skopiować bazę cenową. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. dodać.3. Rys. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. dodać. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową.

♦ Przycisk Otwórz kosztorys. Pozostałe przyciski staną się dostępne. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. katalogów norm lub kosztorysu. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. ♦ Menu Narzędzia. ♦ Menu Kartoteki.nego cennika. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. ♦ Menu Okno. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. pozycję lub obiekt. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. ♦ Menu Opcje. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. 26 NORMA PRO . ♦ Przycisk Katalogi norm. ♦ Menu Pomoc. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. ♦ Przycisk Pomoc. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys.

Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. mogą być oddzielone spacją. Oczywiście.00) lub też mogą być oddzielone kropką. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane.00). które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. ‘Kursy walut’. 2). W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. 2.00). ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. miejsce przechowywania danych. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. ‘Szukanie cen’. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’.234. ‘Szukanie cen’. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. 13. ‘Ścieżki programu’. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . 13456234. Karta parametrów ogólnych programu. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. takie jak separatory. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. Rys. Może to być kropka lub przecinek.456. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. sposób tworzenia kopii awaryjnych. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. 13 456 234. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys.

♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. wypełniamy pole W katalogu:.BAK. równa 3. ♦ Gdy zdecydujemy. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. Jeśli chcemy. 28 NORMA PRO .BAK. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję.AWA. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . Jeśli liczba wersji jest równa jedności. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. Oznacza to. Jeśli liczba wersji jest np. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU).ratorem dziesiętnym będzie kropka. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. przechowywane są trzy ostatnie wersje. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). ♦ Ci z Państwa. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu.

4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1. 2.05 0.0501 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.25 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).0501 0. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. 3): Program do kosztorysowania 29 .1 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.15 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.2 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.3 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.05 0. jeśli chcemy.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.25 0.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb.1 0. Opcję tę zaznaczamy.15 0. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.

Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. 3. Rys. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. Na rys. Ścieżki dostępu do katalogów norm. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. 30 NORMA PRO . Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. folder Norma PRO\KAT). 4. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza.Rys. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. w którym znajdują się normy. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Karta.

Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Jeśli nie znamy tej ścieżki. w którym znajdują się obiekty. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. w którym zainstalowany został program Norma Pro. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. Obiekty. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. jak również wtedy. Rys. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Program do kosztorysowania 31 . Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. praca z programem nie będzie możliwa. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. które można wstawiać do kosztorysów. 5). przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów.ini). 5. 6) definiujemy używane waluty. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. w którym zainstalowany został program Norma Pro. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane.

(aby uzyskać symbol ”€”. np.Rys. jak na rys. “$”. pojawiające się w okienku takim. 7. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. 7. “€” itp. Karta ‘Kursy walut’. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. Dodawanie nowej waluty. "zł". ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. Rys. 6. należy na- 32 NORMA PRO .

Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. 8.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). sprzętu i robocizny. Rys. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. Program do kosztorysowania 33 . 7). przeszukiwane są wszystkie. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. Aby zmienić dane waluty. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. a w szczególności jej kurs. 8). powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. zaznaczając odpowiednie opcje. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. 6). Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. Karta ’Szukanie cen’. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników.

bez pytania użytkownika. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. dla których zostały wcześniej dobierane. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. podczas wstawiania nowej pozycji. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO.mdb”. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). Opcja ta powinna być włączona. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. zostaną pobrane automatycznie. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. w którym zainstalowana jest Norma Pro.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. zawierająca kartotekę RMS. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane.mdb”. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. 9). gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. ♦ Baza „ListaBaz. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. z indeksami KMB. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys.mdb. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. w plikach o rozszerzeniu .

♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS..mdb”. Program do kosztorysowania 35 . Rys. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. Konfigurowanie baz danych NormyPro. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze.m. j. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz.mdb. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. jednostek miar i dostawców. czyli do pliku Kartoteki. w którym znajdują się podstawowe bazy.mdb” (rys. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. Wybór katalogu.mdb”. 10. Rys. trzeba Normie Pro podać ich położenie.mdb”.cenniki. czyli pliku „ListaBaz. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. 10). ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. 9.

dat z danymi Intercenbudu. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. 12) możemy wybrać jednostki miar. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb.dat dostarczanego na płycie CD. Wybór lokalizacji pliku Icb. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. ułatwiając nam wybór. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. 11). 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych.♦ W dolnej części okna z rys. 11. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. 36 NORMA PRO . BAZY CENOWE I CENNIKI. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. Rys. on line. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys.

Rys. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. dla nowszych – EURO. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. 13. których aktualnie używamy. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Program do kosztorysowania 37 . odpowiednie ikony staną się aktywne. 12. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. Rys. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.

Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). 5. DZIAŁY KOSZTORYSU.Schemat tworzenia kosztorysu 1. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). ELEMENTY RMS. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. WARIANTY). Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). 7. 4. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. 3. Określamy narzuty na materiały. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. 6. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. 8. 9. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). 2. zamykamy kosztorys. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). 38 NORMA PRO . Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE).

Struktura drzewa jest wielopoziomowa. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. katalogów własnych. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. lecz zawierają nieco inną informację. rozdziału. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. W lewej wyświetlane jest drzewo. Program do kosztorysowania 39 . Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. tabeli i pozycji. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. Po ukazaniu się okna (rys. do 10 poziomów zagłębienia. Rys. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi.4. 14. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie.

• Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. i – w przypadku cenników – cena. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. rozdziałów. Oznaczenie grup. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. 40 NORMA PRO . można rozwinąć gałąź drzewa. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. katalogi. jednostka miary. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. podkatalogi i pozycje. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. składającym się z obiektów podrzędnych. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. tabel i pozycji. oznacza. katalogi i podkatalogi – ikoną .Podświetlenie grupy. a dla pozycji – jej opis. Grupy . Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy.

na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów.. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. rozdziału lub tabeli. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. cennika). • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. bazy cenowej. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. Program do kosztorysowania 41 . od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( .• Przyciskiem Szukaj w.. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu.

• Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. 42 NORMA PRO . to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. Wciśnięcie przycisku powoduje.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog.

które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. Program do kosztorysowania 43 . • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. opisem i. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie.

Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. 15. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności.Rys. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. gdy znajdujemy się w podkatalogu. wydawnictwo). 44 NORMA PRO . • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. które są w danym momencie możliwe do wykonania. Program wie. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. Rozwinięte drzewo katalogów norm. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. może utworzyć grupę katalogów własnych. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb.

Aby wstawić katalog. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. do której ma należeć. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. trzeba podświetlić grupę. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. 16) i kliknięciu na OK. Program do kosztorysowania 45 . Tworzenie nowych katalogów. a . to znaczy tylko wtedy. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy.

17.Wprowadzanie danych nowego katalogu. można przejść do jego edycji. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. Jeśli został zabezpieczony hasłem. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. Wstawianie nowego podkatalogu. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. 46 NORMA PRO . Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem.Rys. W tryb edycji . Rys. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. 16. 17). i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. Podobnie wstawiane są podkatalogi.

Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . Rys. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. jego numer lub nazwa wydawcy.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. Aby kopiowanie doszło do skutku. Okno edycji opisu katalogu. 18. Program do kosztorysowania 47 . 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu.

lub sprzęt. aby zablokować lub odblokować edycję. Rys. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. . Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. 19. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). Okno edycji nakładu w katalogach. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. Klikając na przyciskach . każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. W wyświetlonym oknie (rys. wyświetlimy robociznę. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . W oknie edycji nakładu (rys. 20) wybieramy typ nakładu.Rys. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. 20. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). 48 NORMA PRO . aby zmienić lub usunąć hasło.

ponownie klikamy na przyci. 22. Program do kosztorysowania 49 . Dodawanie. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. jak pokazano na rys. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Rys.Rys. 21. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. w oknie z rys. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jeśli domyślne nie są właściwe. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. jeśli klikniemy na . 23). 22. przycisku Wypełniamy opis. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony.

24. do której już zostały przyporządkowane nakłady. program wyprowadzi nowe okno. który może istnieć w pozycji lub nie. Aby to zrobić. Jeśli 50 NORMA PRO . Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. należy zaznaczyć daną pozycję. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. w którym deklarujemy sposób. 23. . w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. Usuń i Zmień do dodawania. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. Rys. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. 24). Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys.Rys. Wstawianie nowej pozycji do katalogu.

26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . w którym określamy sposób traktowania nakładów.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. będą teraz należały do nowej. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. . Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. 25. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . zostaną przedstawione w postaci drzewa. co oznacza. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). Rys. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . Okno. że nakłady należące do ‘starej’ grupy.

następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. które się ukaże (podobnym do tego z rys. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. który wstawiamy. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. 52 NORMA PRO . Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. należy ją podświetlić. a następnie kliknąć na przycisku . 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. który znajduje się w liście danego katalogu. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. W oknie. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy.Rys. Aby dodać nakład do pozycji. 26. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). Dodawanie.

26) zaznaczymy jakiś nakład. Program do kosztorysowania 53 . Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. 28. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. Rys. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. Ekran edycji danych nakładu. 28).Rys. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. 27. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. a w pozycji tej występują warianty.

W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. w folderze katalogów znajduje się katalog. katalog. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. 29. którego nie mamy w drzewie. Przenoszenie grup. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. 54 NORMA PRO . Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . Przycisk jest dostępny tylko wtedy. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. Rys.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. 14). wybrana grupa. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. 29. za którym ma być umieszczony (rys.

niż ta. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. elementów obiektów oraz obiektów (rys. Rys. Rys. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. 31. Program do kosztorysowania 55 . asortymentów robót. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. robót. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. która jest aktualnie wyświetlona. 30. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. z tym że tam struktura cennika jest płaska. Okno cenników pozycji i obiektów.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. 30). Oczywiście. do których należą pozycje lub podkatalogi.

Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Pozycje z wariantami. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . które występują w kilku wariantach. 33. 56 NORMA PRO . trzeba podświetlić grupę. do której ma należeć.W prawej części okna. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Mają one taką samą podstawę. Rys. 33). Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Pojawi się okno danych wydawnictwa. Rys. 32. Aby wstawić katalog. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. a następnie okno danych katalogu (rys. 32).

wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. 34. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. które się pokaże (rys.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. W oknie. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Wydawnictwa i katalogi. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 35. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. Rys. które związane są z tym wydawnictwem. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. BAZY CENOWE I CENNIKI. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . 78).

36). Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. 36. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. 79). należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. zaznaczymy miejsce. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. Rys. Aby dodać pozycję. ). Okno wprowadzania danych pozycji. wystarczy kliknąć na przycisku . iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika.

przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. opcję KNR lub Ceny. którym uruchomiliśmy szukanie. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. 37. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami.. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. Przeszukiwane są tylko te katalogi. Rys. które wyświetlane są w drzewie katalogów. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. Program do kosztorysowania 59 . Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. 37). jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. zaznaczamy . zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich.. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista.

Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. 60 NORMA PRO . Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. 38. 38). Rys. (Wybór pozycji). należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ).Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje.

W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. blacharskie. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. instalatorskie. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. jak na przykład roboty murowe. 39). 39. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. takie jak pokrycia dachowe. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. stropy. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Rys. Menu podręczne dla pozycji katalogu.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. ulice. Jeśli program wykryje. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. Program do kosztorysowania 61 . drogi itd. ściany. itd (u nas pozycje uproszczone). Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. ogrodzenia. place. tynkarskie i sztukatorskie. instalacje wodne. w którym znajdziemy różnego typu roboty.

41. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. 40. 41. 62 NORMA PRO . Schemat katalogów DBD.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. Rys. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile.

Rys. Przyciskiem kosztorysu. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . 42. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . Okno katalogu STLB-Bau. oraz przycisk Bauteile. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. 42.Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau.

dodajemy. Przycisk wartości listy. 43. Aby otworzyć kartotekę. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. Przyciskami . a co za tym idzie cenników. wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). .5. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. 43. usuwamy lub modyfikujemy jed. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. dołączonych do programu. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. 64 NORMA PRO . Rys.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. po czym pokaże się okienko takie jak na rys. Kartoteka jednostek miar.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). 74 NORMA PRO . ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. Po wybraniu pierwszego cennika. należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). w którym można dodawać. ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. aby wyświetlić następny.

♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). Program do kosztorysowania 75 . ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. podrozdział Przenoszenie grup.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). katalogów i pozycji). Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne.

W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. podstawowa.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. 52). jak i z baz kolegi. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. Jeśli bazę importujemy. Dołączanie bazy. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. tworzymy nową. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. własną bazę. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. Oprócz cenników. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). Jedna baza. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. 76 NORMA PRO . ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). ♦ Jednostki miary…. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. to po prostu utworzenie połączenia do niej. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników.

w jakim trybie jest wyświetlane okno. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. W zależności od tego. W innych przypadkach. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. usuwanie. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. 52. od razu wybieramy cennik. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej.Rys. wydawnictw i katalogów. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. wszędzie tam. który został zamapowany jako P. gdzie wybieramy cennik. Lista baz. dołączanie i odłączanie baz. gdy pokazana zostanie lista baz. musimy wpierw wybrać bazę cenową. modyfikowanie. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . możemy tylko wybrać bazę. Jeśli mamy tylko jedną bazę.

lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. . ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . nie powtarzające się. 78 NORMA PRO . jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. których nie przyjmuje system Windows. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. co zawiera. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. w którym została zainstalowana Norma Pro. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. | to znaczy takie. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. czyli zazwyczaj informację o tym. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. czyli usunięcie jej z listy baz. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne.

nie zawierającą żadnych cenników. Tworzenie nowej bazy cenowej. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. Jeśli tak. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . a jej plik dyskowy. z tą różnicą. W tym celu klikamy na przycisku . zostanie usunięty. 53. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. u innego użytkownika lub na serwerze. czy wszystkie dane są prawidłowe. Nowa baza jest bazą pustą. które się pokaże jest oknem z rys. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. to taka baza. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. nowa baza zostanie utworzona. a nai w oknie takim jak na rys. 53. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. podświetlamy ją na liście. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. zostanie wyprowadzony komunikat. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz.Rys. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. Okno. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . gdzie popełniliśmy błąd. jeśli nie. wraz ze wszystkimi cennikami.

wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Import polega na utworzeniu nowej bazy. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. tak jak wszystkie inne ważne dane. Po wybraniu bazy. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Aby odłączyć obcą bazę. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. 53). Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. Również okresowo 80 NORMA PRO . do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. czyli kartoteki i bazy cenowe.się po kliknięciu na ikonie . którą kopiujemy. 53). powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. z którym baza była tworzona. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. jak i zewnętrznego użytkownika. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. pojawi się okienko z nową bazą (rys.

ponieważ wtedy bazy są kompresowane. Pierwsze okno serwisowania baz. Rys. w którym będziemy przechowywać kopie. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. Jeśli w oknie rys. Proces kompresji. Program do kosztorysowania 81 . które chcemy uporządkować. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. w oknie z rys.powinna być wykonywana naprawa baz. 55. wybieramy folder. który może potrwać. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. zaznaczamy bazy. 54. Porządkowanie baz cenowych. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. Rys. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy.

gdy otwarty jest kosztorys. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. z menu Ceny). Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. 82 NORMA PRO . które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. Cenniki kosztorysu). cenniki jednostkowe pozycji. to znaczy całe kosztorysy. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. jak i obiekty tworzone przez nas. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. Okno tworzenia kopii zapasowej. zaznaczamy kartoteki i cenniki. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. na przykład z BCO. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. działy i poddziały. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów.Rys. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. Podajemy lokalizację pliku kopii. 56.

gdzie P oznacza ceny pozycji. poziomu cen i daty aktualizacji. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. 57. w kolumnie „Typ” – typ cennika. które zawierają ceny RMS. data ostatniej aktualizacji cennika. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . opisu. Możemy sortować według identyfikatora. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. w kolumnie ‘Data aktualiz. Okno z listą cenników. zaś E – ceny elementów RMS. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. które go jednoznacznie określają. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz.’. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. Rys. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. jakie cenniki widzimy w oknie.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. które wywołujemy z okna listy baz (rys. czyli najczęściej informacja o jego zawartości.

W zależności od kontekstu. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. dlatego zaznaczona jest opcja Import. pojawia się przycisk Pokaż. CJP_własny. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. 58). gdy klikniemy na przycisku (rys. Jeśli tworzymy nowy cennik. Okno tworzenia nowego cennika. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. w jakim obowiązuje. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. Po ukazaniu się okna dialogowego. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). który ma być zapytaniem do Intercenbudu. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. 58. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). w jakim lista została wywołana. Ten sam efekt uzyskamy. od której obowiązuje cennik lub okres. zazna- 84 NORMA PRO . przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość.

Jeśli jest on cennikiem RMS. minimalną i maksymalną. Określanie nagłówków kolumn cen. Rys. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. w której zostanie utworzony. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. 59. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. mamy cenę dostawcy. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. sprzętu i robocizny. 59). zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. – nie może zaczynać się spacją. wykrzyknika (!). po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. Intercenbud). UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). podwójnego znaku cudzysłowu.). W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. cenę hurtową i detaliczną. średnia i maksymalna. są trzy ceny: cena minimalna. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. Program do kosztorysowania 85 .czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np.

Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. ‘Cennik wynikowy’. 86 NORMA PRO . Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. 60. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. czy też nie. . 60). z informacją o sposobie importowania. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. Okno importu cennika.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. gdy klikniemy na przycisku . Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. Rys. karta ‘Cennik importowany’. 58) i pojawi się.

W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys.85). czy importujemy Cały dysk. którego dotyczy cennik. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. W grupie ‘Importuj’ określamy. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. w polu Pozom cen z: – okres. Pojedynczy plik. czyli na bieżąco. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. Zapytanie do:. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. a domyślny sposób importu. a w polu Opis: – opis cennika. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. to cały dysk. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. W przypadku gdy importujemy cały dysk. wtedy gdy są potrzebne. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). dla cenników systemu Intercenbud i Capital. czyli okresowo lub Dynamicznie. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. a w pozostałych polach określamy jego cechy. Program do kosztorysowania 87 . ceny pozycji dla koszt. odznaczamy go na liście.

W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. 88 NORMA PRO . 61. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. Rys. aby stare dane zostały usunięte. 62. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. Karta ‘Opcje importu’. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. na przykład ceny minimalne. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:.Rys. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika.

Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. 64). Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. 63). Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. 64. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. 63. Rys. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. W oknie importu. Rys. 2. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. naciskamy dowolny klawisz. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). 1. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. Program do kosztorysowania 89 . lecz bywa tak.

opis oraz nagłówki kolumn. 4. 65. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 90 NORMA PRO . Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. typ. Rys. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa.3. poziom cen. 66. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Rys. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2.

czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. jednak inne nietypowe. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. Jeśli jednak chcemy.Jeśli chcemy. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. ponieważ od niego zależy. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. klikamy na przycisku OK. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. Program do kosztorysowania 91 . mogą nie zostać rozpoznane. np. aby stare dane zostały usunięte. 5. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. nie robimy żadnych zmian. a potem cennik). Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. cenniki własne. Jeśli życzymy sobie. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. ♦ W oknie importu. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie.

Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. 67) i klikamy na przycisku Otwórz.dbf).dbf zawierające ceny pozycji. 68.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Aby to zrobić. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. Ceny elementów RMS (*. Rys. 67. klikamy na przycisku Przeglądaj…. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. zostaną wyświetlone pliki *. Okno wyboru i importowania pliku cennika. Rys. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. 92 NORMA PRO . w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik.txt). Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów.

na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. to ogromna. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . Ci z Państwa. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. Ci z Państwa. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy.icb. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. a następnie zaimportować go tak. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. wybieramy Intercenbud. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. wybieramy Intercenbud. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. na karcie ‘Cennik importowany’. tworząc zwykły cennik. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:.

W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. 58. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. 57) zaznaczymy cennik.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. 69). 94 NORMA PRO . Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. W oknie. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. wybieramy typ cennika. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. takim jak na rys. stare dane zostaną z cennika usunięte. zgodne z nowymi kryteriami. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. 69). a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. zaś faktycznie kryteria będą nowe.

szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. zostaną wyszukane wszystkie elementy. Kryteria te określa się w oknie. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Rys. -. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. Program do kosztorysowania 95 . Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. *. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. I wtedy w określaniu nazwy. zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo śruba. "" . Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. 69. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. ). wpisywanej w polu Nazwa. 69).

oryginalny producent. itd. Inne parametry. Aby skorzystać z tych danych.ini. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. indeks PKWiU. cegła wapienno-piaskowa czerwona. cennik 96 NORMA PRO . Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. potem dowolny ciąg znaków. typ RMS. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. zostaną wyszukane te elementy. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. nazwa skrócona towaru. dostaniemy wszystkie cegły. w polach Cena jedn. zostaną znalezione wszystkie elementy. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. jednostka miary. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. symbol u dostawcy. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. określonym przedziale. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . system przyjmie. to indeks ETO wg KMB. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. które w nazwie mają słowo cegła. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. należy w opcjach programu. które nie zawierają w nazwie słowa szara. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona.). cegła klinkierowa czerwona. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów.

gdzie wybieramy firmę. 70. hurtowe. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. a następnie na liście cenników (rys. Jeśli importujemy cennik Capital. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. magazynowe). 70). ceny detaliczne. zaznaczamy opcję System. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. edytować. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. a następnie wybieramy Capital. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). poziom cen (np. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie).okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Rys. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. na karcie ‘Cennik importowany’. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . Aby to zrobić. należy z menu Bazy cenowe (wtedy.

Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta.”). z której wybieramy potrzebny cennik. „S” – sprzęt. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. a następnie Pokaż bazę cenową. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str.m.”). a dopiero potem cennik. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. Cenniki można obejrzeć również wtedy. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. najpierw musimy wybrać bazę. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. 71. kodzie jednostki miary („Kod j. 71. od razy dostaniemy listę cenników. 71). Jeśli otworzyliśmy już kosztorys.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. Cennik elementów RMS. nazwie jednostki miary („J. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”).m. 85). W tym wypadku. „R” – robocizna). który chcemy zobaczyć. jak na rys. Rys. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. Nagłówki kolumn cen są takie.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. 98 NORMA PRO . Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej….

uaktywni się przycisk Dostawca…. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. Jeśli jest zaznaczona. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. Program do kosztorysowania 99 . kod dostawcy. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. usuwanie i edycję danych elementu RMS. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. pojawia się przycisk Wstaw. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. może się zdarzyć. indeks PKWIU. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary.stawka VAT. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. Sposób sortowania jest istotny. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. sortowana jest tylko jedna kolumna. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. W górnej części okna znajduje się grupa. którą można wstawić do kosztorysu. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. gdy cennik jest bardzo duży. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. posortujemy listę według tej kolumny. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo.

rodzaju materiału. a w końcu do listy konkretnych materiałów. że jest to materiał. 45). . na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. „Rodzaj materiału”. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . Rys. rabat i symbol towaru. który można wstawić do stępny poziom. zaś ikona okna. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. „Jm” i „Kod jm”. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. że istnieje na.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. Wraz ze zmianą poziomu. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. 72). 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. 72.

zaś przycisk poziom. aby miał długość siedmioznakową. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. W górnej części. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Program do kosztorysowania 101 .tej uprzednio drodze. 74. 73. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. Rys. 74). pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. . Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Rys. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie.

czy na pewno usuwać. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji.”). z listy baz wybierzemy bazę. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. cenach. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy.m. Aby dopisać nowy element. Dostaniemy okno takie jak na rys. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). a na. Program zapyta. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. 102 NORMA PRO . podświetlamy go. numerze wariantu („Wariant”). numerze pozycji („Pozycja”). Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. a następnie konkretny cennik. że pola staną się dostępne do edycji. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. nazwie pozycji („Nazwa”). nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. 72. W oknie zawartości cennika (rys. klikamy na nim (zostaje podświetlony).Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. tak jak cenników elementów. 72. Po pojawieniu się ekranu. jednostce miary („J. „Numer katalogu”). Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. z stępnie klikamy na przycisku tym. taprzycisku kiego jak na rys. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. a następnie na przycisku .

99). Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. Cennik pozycji. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). W oknie pozycji znajdują się dane. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. Rys. 76). Program do kosztorysowania 103 . Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. 75. pojawi się przycisk Wstaw. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. zawierający szczegółowy opis pozycji. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu.

katalogu i podstawy są nieaktywne). Resztę danych. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. dla której określamy wszystkie dane. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. jednostkę miary. Okno danych pozycji. Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . czyli nazwę. jak pozycja macierzysta.Rys. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . 104 NORMA PRO . W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. 76. które pobierane są z poprzedniej pozycji. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. numer katalogu. opis oraz ceny może mieć inne.

Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p.c. czyli działy. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. z którego pobierane są ceny. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. nazwą i opisem. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. poddziały i całe kosztorysy. nazwę lub opis. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Cennik obiektów. zmieni się on we wszystkich pozycjach.u i m3 k. To. Program do kosztorysowania 105 . ale wspólnym wydawnictwem. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. Cenniki obiektów Cennik obiektów. to wyróżniony cennik pozycji. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. podstawą. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary.

106 NORMA PRO . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. 77). którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. których towary występują w kosztorysie. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi.

w polu Czas wydania: – okres. kiedy zostało wydane. . zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. gdy edytujemy. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków .Rys. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. 79). W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. dodajemy i edytujemy dane katalogów. Okno edycji wydawnictw i katalogów. Wydawnictwa usuwamy. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. 78). Przyciskami . . 77. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. umieszczonych pod listą wydawnictw. w których występowały ich pierwotne wersje.

Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. gdy edytujemy. Dane wydawnictwa. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. kod ten można wybrać z listy. 79. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. 108 NORMA PRO . Rys. 78.Opis: krótki opis wydawnictwa. Rys. Okno danych katalogu. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog.

Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. w jaki importowane są inne cenniki. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. Program do kosztorysowania 109 . Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. 2. 79. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa.

Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. 110 NORMA PRO . którą chcemy przeszukać. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. które dołączamy do przeszukiwania. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. 80). a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. znajduje się lista cenników. jeśli szukamy pozycji. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. w której znajduje się aktualizowany cennik. W górnej części okna. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT.3. w której ma się znaleźć cennik. Klikamy na OK. 4. wyświetlane są tylko cenniki RMS. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. Program wykona szukanie. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej.

80.Rys. które występują w danym cenniku. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. na liście zobaczymy tylko te elementy. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. 81). Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Program do kosztorysowania 111 . Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:).

81. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. 82. 83. 112 NORMA PRO . Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. Rys. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych.Rys. które mają być przeszukane. W górnej części okna zaznaczamy bazy. 82).

Rys. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Program do kosztorysowania 113 . Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. 83. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. które znajdują się w tej bazie. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Gdy wybierzemy Wszystkie.

• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. W oknie. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. • wybieramy bazę docelową. Rys. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. 114 NORMA PRO . z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. 84) w górnej części decydujemy. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. 84. w której ma być umieszczona kopia. które zostanie wyświetlone (rys. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej.

którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. a potem usunąć z bazy źródłowej. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. W oknie. Program do kosztorysowania 115 . bezpieczniej jest go skopiować. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. 85. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. Okno wyboru bieżącego cennika. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. Rys. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. . Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. . Ten cennik. które zobaczymy (rys.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. czy znajdują się w nim dane. sprawdzić. To oznacza. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. nadawana jest mu nowa nazwa.

możemy również zaktualizować Ceny obiektów. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. Zaznaczając opcję Ceny robocizny. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. z menu Ceny (menu to pojawia się. materiałów lub sprzętu. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. które zostanie wyświetlone na ekranie. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU.

Aktualizacji podlega bieżący cennik. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. zaznaczamy ją. musimy zdecydować. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. jak na rysunku z prawej. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. a następnie Program do kosztorysowania 117 . katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. który ma być zaktualizowany. po pokazaniu się okienka takiego. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę.i. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). w którym wybieramy dysk. wyświetli się okno z ich listą. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik.

lub na nowo ustawione. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. w którym dany element się znajdzie. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. według którego współczynniki zostaną przeliczone. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. zaznaczamy wszystkie kategorie. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. Aby to zrobić. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu.

nia danych do programów kosztorysowych. kosztorysantach. ciężar właściwy. Rys. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. jednostka miary. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. indeks PKWiU. Strona główna bazy Intercenbud. nazwę dostawcy i producenta. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. sposób pakowania. 86. daty obowiązywania ceny. województwo. adresy. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. rabatach. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. promocjach. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów.

ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. adresu e-mail i strony www i oraz branży. do której należą. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. 120 NORMA PRO . adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. województwa.pl. kontakty telefoniczne. Można to robić „on line”. telefonów i faksów. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. a następnie wysłać je do Administratora. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy.com. branżę. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. o adresie www. loginu i hasła dostępu.Intercenbud. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. adresu.działają. przygotowanej do tego stronie. Baza Intercenbud.

które go interesują. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). jak i określonych danych dostawcy. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. 87). 88) oraz lista dostawców tych produktów.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. Do tego celu służy strona szukania. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. Program do kosztorysowania 121 . 91). na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. 87. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. Rys.

90). 89) i analogicznie. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna.Rys. 122 NORMA PRO . Rys. 89. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. 88. na której wyświetlane są dane towaru (rys. Dane towaru.

91. 91) Rys. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 90. Lista dostawców wyszukanych materiałów. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Dane dostawcy. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys.Rys. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów.

Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. do których można wysłać zapytania ofertowe. na stronie wyszukanych materiałów (rys. 124 NORMA PRO . Aby wejść na stronę generowania ofert. Utworzona wiadomość może być edytowania. Lista dostawców. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. Rys. komu i na jaki adres wysłać ofertę. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. 92. dzięki czemu dostawca wie. 92). Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów.

a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. 88). 94. 93. 87). a następnie w Program do kosztorysowania 125 . Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze.Rys. 94). należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. Strona. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. rys. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. Rys. Aby wygenerować plik Intercenbudu. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys.

126 NORMA PRO . Rys. 96. 95. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 96). 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. W następnym etapie. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder.okienku pokazanym na rys. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. Rys.

znaleźć zapisany plik Intercenbudu. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). to ich ceny nie zostaną znalezione. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. 97. Aby program mógł je odszukać. można zmienić dane bazy wynikowej. na stronie szukania (rys. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. a wstawimy pozycję z katalogu. 97 w kolumnie ‘kl. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. 61). ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. W okienku importu. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. Aby to zrobić. co widać na rys. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj….’. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Rys. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej.

98. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. jak z Intercenbudu internetowego. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. 128 NORMA PRO . Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. podrozdział Opcje programu). Kartoteka RMS.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Rys. 98).

będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. ♦ W okienku. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. może zawierać polskie litery. Może to być Program do kosztorysowania 129 .7. Opis ten ma znaczenie informacyjne. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. 99. o zakresie prac. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. Okno tworzenia nowego kosztorysu. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. które się pojawi (rys. Rys.: wpisujemy nazwę kosztorysu. 99). na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt.

Kp+Z). zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób.narzuty dla całego kosztorysu (np. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). 2. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. VAT). Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. według którego będą obliczane narzuty. 1. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO .kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). Nk .

Aby dopisać następny cennik. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. N – wartość narzutów (np. Jeśli mamy tylko jedną bazę. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. dostaniemy listę baz. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. Program do kosztorysowania 131 . Opcje obliczania narzutów). z której cennik pochodzi. a następnie właściwy cennik. zaś cennik zostanie dopisany do listy. w polu Cennik: – identyfikator cennika. To. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru.kosztorysie. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. z której wybieramy bazę. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. co wybierzemy w tym momencie. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. 100). (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. Pierwszy cennik. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. VAT) 3. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru.

jak na liście.Rys. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. 101). Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. zaś przycisk . oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. 100. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. a wia edycję. Jest to Przyciskami istotne. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. Rys. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. umożli. Karta. 132 NORMA PRO . na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. 101. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście.

Po pojawieniu się okna z rys. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . karta ‘Ścieżki programu’). z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. 102). gdyż można je zdefiniować później. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. Po ukazaniu się okna z rys. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. z którego wybieramy kosztorys bazowy. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. który wcześniej został zapisany na dysku. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana.

dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. 102. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. Jeśli otwieramy kosztorys. który chcemy wprowadzić. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu.kst). będzie nim typ Kosztorysy(*. Rys. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go.

103. ♦ W dolnej części okna. wartość i dane użytkownika. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. 002. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. następnie w oknie. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. Rys. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . które się ukaże. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. od najmłodszej do najstarszej. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. itd. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. z którą został otwarty.

W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. jaką część kosztorysu zapisujemy. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako….KST) oznacza 136 NORMA PRO . wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. tworzona jest kolejna wersja. 104). Okno zachowywania kosztorysu. 104. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. Za każdym razem. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:.Rys. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz.

Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). Kopia zapasowa nie powstaje. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu.BAK nie jest zaznaczona.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). Rys. itd. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. 105. itd. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 .BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. 002. od najmłodszej do najstarszej (tzn. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . to aby ją wczytać.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. W tym momencie musimy podjąć decyzję. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. 105).001. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. 002. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.ostatnią wersję kosztorysu. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Załóżmy. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni.

Plik ten następnie otwieramy do edycji. 138 NORMA PRO .*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi. Rys. 106.AWA (patrz rys. 106).typ Wszystkie pliki(*.

Wybranie opcji Kosztorys oznacza. jako zwykły kosztorys. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. w trakcie pracy z kosztorysem. W oknie opcji (rys. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . który jest dla nas najbardziej odpowiedni. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. przeliczanie walut. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów.8. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. dostęp do cenników. 130). Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. według których obliczany jest kosztorys. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. wyglądy ekranów. itd. rozliczeń materiałów i robocizny. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. 107). Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń.

Rys. 140 NORMA PRO . gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Opcje. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. 107. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT).

Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. Program do kosztorysowania 141 . pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu.Opis. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. 108. zamienny i powykonawczy. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. 107). Rys. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. streszczający charakter robót. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst.

przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów.Rys. 110). pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Zachowaj jako domyślne. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Wybieranie typu kosztorysu. 142 NORMA PRO . Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Rys. 110. Wyjaśnienie. Opcje druku strony tytułowej. 109. Wczytaj z kosztorysu. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej.

Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. Pole to staje się niedostępne. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. Rys. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. które mogą znaleźć się na stronie. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. Adres inwestora. pojawią się na wydruku jako komentarze. 111. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Inwestor. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. Adres inwestycji. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. itd. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). najpierw narzuty na kosztorys. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 .

wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. 112. Rys.. 144 NORMA PRO . wspólne. indyw. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. 107) umożliwia wywołanie okna. wspólne. kosztorysu. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys.

może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. poziom ( Kontynuacja numeracji). Program do kosztorysowania 145 . przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. Na rys. Jeśli tak zrobimy. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. a z prawej zawartość paragrafu. Szablony numeracji dodajemy.

W polu Poziom: wybieramy ten poziom. A. Okno określania formatów numeracji. III…. który aktualnie formatujemy.Rys.B. dla poziomu 2 – . jak na rysunku poniżej. 113. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. II. zaś dla poziomu 3 – 1. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.C… . Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie.2. Załóżmy.3… 146 NORMA PRO . W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób.

• Jeśli chcemy. Numeracja poziomu pierwszego. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. drugiego i trzeciego. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. Program do kosztorysowania 147 . 114. który występuje za nim. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Najczęściej separatorem tym jest kropka. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy.Rys.

gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. na wydruku wcięcia nie będzie. Wtedy możemy zmienić typ. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. zaś separatorami poziomów są kropki. rozmiar i kolor czcionki oraz tło. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. wystarczy kliknąć na przycisku . Karta ‘Numerowanie’. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. Numerowanie elementów. Rys. 148 NORMA PRO . 115). 115. jak na rysunku poniżej. pozycji i działów (rys. na którym jest drukowana. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie.

numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. aby były. Program do kosztorysowania 149 . W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys.. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. 116). • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS.(tylko pokazanych). musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. Standardowo działy numerowane są cyframi. pozycji czy działów nie są numerowane.. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. 116. z prawej w sposób ciągły. Jeśli jednak chcemy. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. 117). Z lewej pozycje numerowane działami. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza.. Rys. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’.2 . Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji.

Rys. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Z lewej numeracja ciągła. 117. Rys. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. 118. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. 150 NORMA PRO . Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. Opis wyboru cenników znajduje się na str. Karta ‘Ceny i waluty’. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi.

119). Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. numer. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. najpierw wybieramy bazę. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. jeśli zaś jest jedna baza. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Domyślne wydawnictwo. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). od razu wybieramy cennik. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). z którego pobierane są ceny. wartość takiego kosztorysu. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. to znaczy jako cennik. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. podstawę. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. nazwę. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Program do kosztorysowania 151 . Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. a potem cennik. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Opis karty znajduje się na str.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu.

mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. 152 NORMA PRO . gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. mimo ustawionych rabatów producenta. gdy był zastosowany rabat. to w oknie zmiany danych RMS. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić.Karta ‘Cennik obiektów’. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. Rys. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. a w polu Wariant – numer wariantu. gdy w opcjach kosztorysu. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. jaką będę miały obiekty.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. 119.

♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. Rys. gdy nie była podana cena dostawcy. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. zawody są sumowane. Program do kosztorysowania 153 . 120. Rys. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. gdy cena dostawcy była równa zeru. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy.. Gdy zaznaczymy opcję Razem. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. 121. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Karta ’Ceny dostawców’.

Rys. 154 NORMA PRO . ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 124. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Rys. Pole to jest niedostępne. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. 123. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. 122. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. Materiały te mogą być Nie odliczane. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’.Rys.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny.

będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. opcję działami. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. jeśli chcemy. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. jeśli włączymy działami. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . Rys. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. 125. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. jeśli zaznaczymy dla całości.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. I tak. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych.

156 NORMA PRO . Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. których nie będzie można zmienić. Rys.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. 126). 126. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu.

a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. a koszty transportu jako osobne pozycje. Trzeba przy tym pamiętać. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. a więc również zmienią się te koszty. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. montażu. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS.. a koszty przewozu. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. oznacza. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). 225) procent ten też zostanie zmieniony. dla wszystkich materiałów. Program do kosztorysowania 157 . demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. Jeśli procent ten zostanie zmieniony.

a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. 127.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). Rys. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. i dalej wszystkie następne.. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. podsumowania pozycji. nakładów i wartości jednostkowej i norm. podsumowania kosztorysu. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa.

Program do kosztorysowania 159 .. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. Na rysunku widać. Na rysunku widać. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). 130).51= 57.. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. 129).10). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. Rys. Rys.dokładnością. 128.60+49.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57.60+49.11) jest równa sumie częściowej (=57.51= 57. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją.11). Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. 128). 129. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.

podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. 160 NORMA PRO . aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie.Rys. Jeśli nie chcemy. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. 130.. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski.

gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. Rys. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. 131. Karta ‘Widok zestawień’. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. Podsumowanie kosztorysu. 132. 133). Program do kosztorysowania 161 .Rys. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys.

Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. w kolejności od największej do najmniejszej. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. to wyświetlana jest informacja o nazwach. 135). gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Podsumowanie kosztorysu. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej.Rys. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. 134). Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów.. Jeśli jest zaznaczona. 133. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego.techn. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. informacja o nich się nie pojawi (rys. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych.

Rys. Tabela elementów scalonych. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. Tabela elementów scalonych. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. 136). 135. Rys.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. Włączona opcja Bez parametrów ek. 134. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.. Włączona opcja Pełna. 136. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2.-techn. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. Rys. w których znajdują się pozycje.). Tabela elementów scalonych. Program do kosztorysowania 163 .

w działach ustalamy. dotyczącym widoku Zest. Tabela elementów scalonych. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. 137). to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. I tak. 138). które działy mają być pokazywane. Włączenie opcji Wszystkie oznacza.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. w których znajdują się pozycje. 137. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu.materiał. 164 NORMA PRO . Rys. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. to w ostatnim wierszu danej grupy. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. będzie on pokazany w tabeli. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia.

Rys. 138. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. 139.Rys. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. Program do kosztorysowania 165 . ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. 140). Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS.

Podsumowanie z narzutami. 140. 166 NORMA PRO . Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. Pokazane materiały inwestora. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Rys. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Pokazane ceny jednostkowe. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Wydzielenie nakładów stałych. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji. Podsumowanie pozycji. 142. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich.Rys. 141. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”.

. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. Załóżmy. 142. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. norm. Program do kosztorysowania 167 . Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. a nie tylko jego wartości. jak rysunku z lewej. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. Z prawej strony karty (rys. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. jak to widać na rys. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. a współczynnik norm również jako wyrażenie. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. norm. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. 142). W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. to w wierszu RMS.

143. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. -Mlub -S-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. 143). jeśli zaś tytułem -R-. Rys. to przed każdą grupą robocizny. 168 NORMA PRO . 144). Dane RMS razem z informacją o dostawcy.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. norm. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. norm.-S-. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. -M-. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys.

Opcje ochrony przed zapisem. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem.Puste wiersze Rys. Program do kosztorysowania 169 . ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. 145. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. obmiarów i wykonanych robót. Rys. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. nakładów. 144. Widok pozycji.

będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. 170 NORMA PRO . Jeśli nie ma aktualnego hasła. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. według których był liczony kosztorys. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). Również wtedy. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. jeśli już było określone. będzie można edytować tylko dane nakładów. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. nowe hasło. sprzęt’). • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji.

Program do kosztorysowania 171 . Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje).Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. ustawienia formularza innego kosztorysu). a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. 146. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem.Rys. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu).

dlatego też wygląd ekranu głównego. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. modyfikacji. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). 147. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu.9. Rys. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO .

wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. Program do kosztorysowania 173 . zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. w zależności od widoku. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. sprzętu i materiałów). w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. Dla innych widoków. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. EDYCJA OBMIARU.widoku Kosztorys. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy.

Przedmiar (tylko obmiary). sprzętu. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. pozycji bądź działów. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. sprzętu i materiałów). Poza tym. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. ceny. w działach lub okresach rozliczeniowych. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. itd. materiałów inwestora itd. korzystając z polecenia Zestawienia. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. nad którym pracujemy. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. staje się dostępne polecenie Warianty danych. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy.. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu.). działach lub całym kosztorysie inną stawką. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. że będziemy stosować rozliczanie robót. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. normy. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. materiałów. w całym kosztorysie.

poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). przyjęcie ich lub odrzucenie. waluta itd. Program do kosztorysowania 175 .kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. dokładność obliczeń. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. jak również narzuty wspólne działów. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. poleceniem Zmień… – zmienić opis. cennik i poziom cen. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). które umożliwia edycję kluczy planów działów. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. sposób rozliczania robocizny. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. dostępne stanie się polecenie Klucz planu….

Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. jego dział lub poddział. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. scaloną lub obiekt. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. uproszczoną. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań….

Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. pozycji. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Wstaw materiały…. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami.Wstaw do cennika.

Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). sposoby obliczania narzutów. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. (Układ strony…). czcionki. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. takie jak działy i kosztorysy. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. 178 NORMA PRO . itd. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. Wypadku gdy chcemy. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). a wynik przenosić do Normy przez schowek. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). na którym można wykonywać obliczenia. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. nagłówków i stopek dla wybranego typu. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu.

Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. menu kontekstowego. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. jeśli zaznaczymy element RMS. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. jego producencie. Poleceniami Główny pasek narzędzi. które porozrzucane są po ekranie. a w drugim – Działy. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. gdy przysłaniają się wzajemnie. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. Program do kosztorysowania 179 . Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. 148).♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. Pasek narzędzi widoku. na którym chcemy wykonać jakąś operację. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. właścicielu i numerze licencji. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. zaś poleceniem Kaskada tak. możemy skorzystać z tzw. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. aby było widać pasek tytułu każdego okna. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. Wszystkie zmiany. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. pasek stanu i drzewo kosztorysu. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro.

Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu.Rys. tak jak będzie wydrukowany. 148. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. Jeżeli przycisk jest wyszarzony. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik.

• Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. wartościami. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. które można cofnąć. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. co widać na widoku. co widać na widoku). • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. itd. Program do kosztorysowania 181 . Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to.

• Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. 182 NORMA PRO . • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. materiałów i sprzętu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. jeśli zostały zdefiniowane. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Aby uzyskać te same widoki. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. cenami i wartością. które występują w menu Zestawienia. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok.

w którym najczęściej pracujemy. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. posiada pasek tytułu. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Okno kosztorysu.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Program do kosztorysowania 183 . widok Kosztorys. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. tak jak każde inne okno. Rys. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. 149.

w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. Na przykład. w Intercenbudzie. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. 184 NORMA PRO . jeśli robociznę – zestawienie robocizny. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. itd. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.

z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. poddziałów i pozycji. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. który ma przyporządkowany wariant. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. W drzewie tym od głównej gałęzi. odchodzą gałęzie działów.1…1. Klikając na znakach plus . Jeśli drzewo zostało raz wywołane. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. Jeśli zaznaczymy Pozycje. jaką jest kosztorys. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. pozycji lub działu.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. Program do kosztorysowania 185 .1…1. Jeśli zaznaczymy opcję 1. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami.

nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. do którego działu i poddziału pozycja należy.”) oraz wartość danego elementu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. z którą współpracuje kosztorys. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. natomiast pod numerem znajduje się informacja. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. czyli numer katalogowy pozycji. którego treść może być interesująca dla twórców programu. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. jeśli tak. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. materiały: –M). Postać numeru zależy od tego. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. Elementy RMS są również numerowane. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. jednostka miary (kolumna „jm”). Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. Pasek stanu (komunikatów). koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). w której wyświetlona jest jego nazwa. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy).Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. 150. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys.

Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. Rys. jakie kolumny i podsumowania widzimy. a na końcu działu – podsumowanie. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. To. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. Informacje o tym.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Program do kosztorysowania 187 . 151. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. „M” i „S”). Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. to w widoku pokazane są również ich nazwy. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów.

należy wyświetlić go na ekranie. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. pozycji. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. na której kolumnie i wierszu klikniemy. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. Aby zmienić szerokość kolumny. w których występują nazwy lub opisy działów. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. 188 NORMA PRO . Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. którą chcemy poddać zmianom. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. ale poza kolumną „Opis”. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ .Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. a w zależności od tego. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. nakładów RMS czy narzutów. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku.

że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. a kolumna znika z widoku. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. Program do kosztorysowania 189 . UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. tzn. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. której nie chcemy mieć na ekranie. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania.W zależności od tego. co oznacza. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). puszczamy przycisk. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. która porusza się razem ze wskaźnikiem. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku.

Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. jeśli wcześniej były rejestrowane. Rys. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. w oknie wyszukiwania (rys. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. 152. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. a nie fragmentem tekstu. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. 190 NORMA PRO . Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja.

Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. Program do kosztorysowania 191 . <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. należy zaznaczyć jeden z nich. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Aby zaznaczyć kilka elementów. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. zaznaczamy pierwszy z nich. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok).

wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. to do pierwszego wiersza w pozycji). <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. pola wyboru. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. 192 NORMA PRO . <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. to do ostatniego wiersza w pozycji). <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku).<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. opcje i przyciski. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi.

jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję.10. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Program do kosztorysowania 193 . w jakim został wyświetlony kosztorys. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. Okno katalogów znajduje się na ekranie. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. za którą ma zostać wstawiona. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. Okno katalogów można również zwinąć. niezależnie od widoku. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. dopóki go nie zamkniemy. tabelę i kolumnę. rozdział. polecenie to wstawia pozycję szczegółową.

12). który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. 194 NORMA PRO . które będzie poprawiane. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. 153. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności.4-01).02). Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. numer katalogu (np. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi.04) i kolumny (np. na karcie ‘Opis’ (rys. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. rozdziału (np. tabeli (np. KNR).Rys. czyli typ katalogu (np. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji.

pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. 154. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. ♦ W polu Lp. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI.Rys. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. na przykład na miejscu o numerze 6. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Jeśli opcję tę wyczyścimy. karta ‘Opis’. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. podrozdział Widok Przedmiar). ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. wpisujemy liczbę 6. w pole Lp. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. Okno danych pozycji kosztorysu. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 .

Rys. 155. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. 154. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. 155). ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. 196 NORMA PRO . w którym został wydany katalog norm. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7).

♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. 156. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Program do kosztorysowania 197 . to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. Na karcie ‘Współcz. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. Jeśli opcja ta została zaznaczona. norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. Materiałów i Sprzętu. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Rys. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. jeśli chcemy. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). aby były różne od jedności. Pozycja. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem.

dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. z którego została wstawiona dana pozycja. 157. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. dla których są modyfikowane grupę wariantów. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. 198 NORMA PRO . Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. Rys. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. do której zaliczymy daną pozycję. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. gdy zostanie wybrany dany wariant.

Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. Na liście tej zaznaczamy element. Rys. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Anuluj. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. 158.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. w których pozycjach występuje ten element. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. 158). Jeśli chcemy podejrzeć. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. klikamy na przycisku Dodaj nową. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. klikamy na przycisku Pozycje…. których indeksy znajdują się w bazie. Lista elementów podobnych do wybranego. OK i Anuluj.

159). klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. Propozycje wstawienia elementów RMS. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. Rys. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. 159. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. 160. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno.podświetlony. Rys. Jeśli wybraliśmy element. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. otrzymamy następne okno (rys. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. 200 NORMA PRO . 161). 160). a po potwierdzeniu z oknem. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. których nie znaleziono w cennikach.

Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. Program do kosztorysowania 201 . Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. czy grupa zawiera jakieś warianty. program nie jest w stanie podjąć decyzji. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów.Rys. czy bez niej (NIE). Rys. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys.” – informacja o tym. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). a w kolumnie „Z grp. jaki element zastosować. 162. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. 161. 162).

Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. 163. Aktywny jest pierwszy wariant. nie wariantowe nakłady. Na przykład na rys.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. czyli farba olejna. Jeśli jest zaznaczona. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. 202 NORMA PRO . uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. których możemy użyć do malowania. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. 163. Rys. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys.

Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. dla którego norma=0. a następnie na OK. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. Program do kosztorysowania 203 . 165. 164. materiały lub sprzęt. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. należy zdefiniować nowy dział. Rys. Nowy dział. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. zaś norma na robociznę została zwiększona. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Rys. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów.

166. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. 166). Rys. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. Pozycja będąca kosztami transportu. 165). UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. Wydawn. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. w opcjach kosztorysu. która kategoria została wyzerowana (rys. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Znacznik:. w polu Odległość: wpisujemy odległość. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. Jeśli chcemy pominąć robociznę. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. na karcie ‘Widok pozycji’. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys.

a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. czyli elementów M lub S. pojawi się pole Liczba przewozów.oraz zaznaczamy. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. które w nim wypełniamy. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. podstawę i wariant dla tej pozycji. Na karcie ‘Współcz. Program do kosztorysowania 205 . zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. inne dla sprzętu. z których część wypełniamy ręcznie. 167.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str.197). Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. Wygląd okna i pola. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Okno to ma puste pola. Jeśli przewozimy sprzęt. katalog. współczynniki norm na robociznę. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. Rys. 168). materiały i sprzęt nie są dostępne.

Rys. 168. 169. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. który transportujemy. gdy dodawane są koszty transportu. w którym klikamy na przycisku Szukaj. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. Okno wstawiania elementu RMS. 169. 169). w wy- 206 NORMA PRO . Rys. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. Aby ściągnąć z kosztorysu element. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys.

W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Określanie kosztów transportu materiałów. Rys. a element wprowadzony do pozycji. których nie da się przewieźć jednym kursem. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. 170. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Program do kosztorysowania 207 . załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. którą można przewieść jednym kursem. Wielkości kosztów transportu. ile kursów potrzeba. jaką jest transport. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku).niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. zostanie umieszczona w opisie pozycji. to informacja o tym. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut.

poprawianie. scalanie itd. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. rusztowania itd. 208 NORMA PRO . można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. kopiowanie. Rys. przenoszenie.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. 171. Okno określania kosztów transportu sprzętu. 171). rozliczanie w innych pozycjach. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys.). Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość.). upraszczanie. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna.

172. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). Element ten jest traktowany jak każdy inny element. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Pola okienka z rys. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. rys.Rys. w któ- Program do kosztorysowania 209 . a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. 202). w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. 172 wypełniamy tak.

Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. 173. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę.9396 r-g.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. 174) 210 NORMA PRO . Na przykład. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji.40 zł. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. Rys. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. współczynnik wykorzystania rusztowań=0. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10.6368 r-g. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. poprawianie.40.9396*10/(0. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań.4500).84.3028 r-g i 200. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS).84*2)=3398. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. 0. np. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. czyli o łącznych nakładach=570. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. a potrzebujemy 10 kompletów. cena jednostkowa=0. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. przenoszenie).

czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. W okienku. Rys. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. 175. które uzyskamy. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. takie jak KNR czy KSNR. takim jak na rys. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. . ). jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . 154.Rys. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. 174.

Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. zaznaczamy ją. w którym na kartach ‘Opis’. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. 212 NORMA PRO . z których również można wstawiać pozycje uproszczone. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. Aby pozycję uprościć. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. ‘Współcz. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. 178) edytujemy pola. 214). tak jak pozycje z katalogów. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. str. sprzęt i materiały lub wtedy. W ten sposób. do których istnieją cenniki robót.

zaś w drugim wstawia się pozycję. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. to znikną one z ekranu i kosztorysu. Pozycja przed uproszczeniem. 176 po uproszczeniu. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. Na rys. 176. 177. Program do kosztorysowania 213 . a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). Rys. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów.Rys. w przypadku usuwania elementów RMS. co wstawianie pozycji uproszczonych. Pozycja z rys. RMS-y można przywrócić z katalogu. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. Jeśli będzie to konieczne. 176 i rys. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

co użytkownik ma zrobić. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. 188). Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. program zapyta. aby wstawić pozycję (rys. Rys. operacja zostanie wykonana automatycznie. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. 188. Program do kosztorysowania 223 . na którym przycisk Wstaw jest aktywny. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę.

♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Rys. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Aby zaznaczyć kilka pozycji. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. którą chcemy przenieść. Jeśli chcemy. zaznaczamy pierwszą z nich. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. 189. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. należy zaznaczyć jedną z nich. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). 224 NORMA PRO . który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. za którą przesuwamy wybraną pozycję. Domyślnie jest to kolor zielony. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. karta ‘Kolory ekranu’). Okienko przesuwania pozycji. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję.

♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. przeciągamy ją na pozycję. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). za którą ma zostać umieszczona. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. która została podświetlona. odwołania do obmiarów. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. itp. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.♦ Klikamy na pozycji. za którą umieścimy przenoszoną pozycję. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej).). Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji.

♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. Okienko usuwania pozycji. 191). a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>.Rys. Okienko wybierania działów. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. 191. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. 226 NORMA PRO . W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. Rys. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. 190. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’.

♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. klikamy na przycisku OK. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. zaznaczamy je. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi).W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. do którego poziomu działy zostaną pokazane.

jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. 154. na karcie ‘Współcz. obmiar. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. jest to jedyny sposób. 228 NORMA PRO .norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). 192). Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. takie same jak na rys. jednostkę miary obmiaru. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). takim jak na rysunku z prawej.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. do której jest dołączana wybrana pozycja. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. Możemy zatem zmienić opis pozycji. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. W tym celu należy kliknąć na pozycji. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. współczynniki norm. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…).

Program do kosztorysowania 229 . Pozycje. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji.Rys. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach.norm. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. na której widać. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). Na rys. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. a następnie klikniemy na przycisku .’ dla pozycji nr 112. 193. Rys. 194). należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . czyli w pozycji nr 112 (rys. 192. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112.

norm.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. to zobaczymy. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. 194. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. Rys. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. to znaczy pozycje. Rys. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. 230 NORMA PRO . Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. 195. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń.

koszty pośrednie). z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. 196). gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. Rys. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. 196. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). Po zaznaczeniu pozycji. Narzut. Dodawanie narzutów na pozycję. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. Program do kosztorysowania 231 . 197). dla której definiujemy nowe narzuty. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY.Rys. Aby wprowadzić nowy narzut. W przypadku. 197. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. W okienku.

Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. Rys. W tym celu podświetlamy pozycję. 232 NORMA PRO . Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. 198) definiujemy nowe. 199). dodawania. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. 198. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys.Harmonogramowanie robót . modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. jeżeli jest wyłączona. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. Jeśli chcemy usunąć klucz. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. Okno wyboru.

♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Definiowanie nowego klucza wykonawczego. 199. tworząc tym samym nowy system grupowania. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. Program do kosztorysowania 233 . Rys. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. które wprowadzamy ręcznie. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu.

lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. Metoda kombinowana jest droższa. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). Okna kosztorysów umieszczamy tak. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. metoda zwykła jest tańsza. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. Innym. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004).

Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst.1. 2. Program do kosztorysowania 235 . opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. ponieważ jest stosunkowo tania’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. 2. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. mimo że ładniejsze’. bo daje świetny efekt estetyczny’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny.

jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. 200. Rys.Wybrano metodę zwykłą.Popatrzmy teraz. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 201. 236 NORMA PRO . Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę kombinowaną.

w polu Norma: wprowadzamy normę (norma.11. miary: wybieramy jednostkę miary. materiały lub sprzęt). . jak na cym im przycisku: rys. Po pokazaniu się okienka takiego. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). może być wyrażeniem). tak jak w przypadku pozycji. 202 kolejno wypełniamy pola. Rys. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. 202. gdy był zastosowany rabat). KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. Okno dodawania nowego elementu RMS. ).

W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). najpierw pokaże się okno z polami. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). 238 NORMA PRO . w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. takie jak na rys. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. miary i Cena jedn. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS.jako procent od innych nakładów tego samego typu. lecz przyjmują wartość normy. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. 218). w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. Przeszukiwanie kartoteki RMS). Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. w oknie z rys. 202. 45. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…).

gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. do grupy „Cement I”. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). Jeśli ją zaznaczymy. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:).7. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. to np. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Jeżeli ją zaznaczymy. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. KNR-W 2-02 0245-01).4. aby został on zakwalifikowany do grupy. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. Należy pamiętać.15. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. Program do kosztorysowania 239 . Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji.♦ Jeśli chcemy. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów.18 i 20. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:).

Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. 203. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. 204. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. 204. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. Rys. 240 NORMA PRO . koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. Obliczenie nakładów.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. Rys. 203. który służy do wprowadzenia następnego elementu. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. Czynności. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. czy taki element już istnieje. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Przed dodaniem elementu program sprawdza. element zostanie dodany właśnie do niego. Jeśli nie – jest dodawany w całości. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. Podobny proces ma miejsce. czy zmieniamy mu tylko cenę. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. 158) decydujemy. reszta danych się zmieni. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. katalogowych elementów i ich danych. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. czy pozostawiamy dany element. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. W oknie tym (rys.

w którym widać. 2. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. który zastąpił element oryginalny. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. Rys. Metodę doboru elementu. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. Program do kosztorysowania 251 . 207).wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano.” będą wyceniane jak „Profil Int. Okno.” a „kształowniki stalowe profilowane U.. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. Możliwe są trzy metody dobierania: 1.. w jaki były dobierane ceny z cennika. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. 3. 217. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. UW 75(4m). nazwa i dostawca elementu.

Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. 212 i rys. 214) możliwe są różne reakcje programu. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. Raz opracowana lista doboru RMS. 202). usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). 218) wraz z listą znalezionych elementów. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. innym kosztorysie. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. 252 NORMA PRO . Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku).

jeśli zaś zaznaczymy U producenta. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. Jeśli zaznaczymy Dowolna.Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. wyświetli się okno (rys. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. W pozostałych przypadkach. przeglądane będą indeksy elementów. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. jeśli zaznaczymy ETO(1). bądź Podobne indeksy. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. 218). według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania.

a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. jeśli zaś opcję Początek. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. który chcemy przeszukać. to program będzie wybierał elementy. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. 254 NORMA PRO . a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. jego nazwy skróconej. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. 218). definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. 131). ceny oraz według dostawcy. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. jednostki miary. indeksu KMB. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. z którego szukanie zostało wywołane. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. W tym celu w oknie z rys. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. zaznaczamy opcję Kosztorys. gdy chcemy przeszukać cenniki. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. typu. 219). dodajemy go do listy (patrz str. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. indeksu PKWiU. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud.

219. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. że nie zostaną znalezione żadne materiały. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. W oknie z rys. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. Program do kosztorysowania 255 . z którego kartoteka została wywołana. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. ich lista pojawi się w oknie.Rys. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. materiałach i sprzęcie. Kliknięcie na elemencie. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. mimo że są w Intercenbudzie.

jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. bądź sposób obliczania tych kosztów. 256 NORMA PRO . a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. 220. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS... Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Jeśli chcemy zobaczyć. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. Rys.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). 220). musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. w opcjach kosztorysu. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. z menu RMS). Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny).

222).Rys.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. Rys. 222. 223). 221. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. Program do kosztorysowania 257 . • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys.

grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. 258 NORMA PRO . Rys. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu.Rys. ’karta ‘Liczenie narzutów’). 224). 225). procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. 223. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. 224. Koszty transportu doliczane jako wartość. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys.

Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Koszty transportu jako procent wartości nakładu. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo.. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. 226. polecenie Wyświetlania. Rys. 8 i 9 – procentowo. 226 widać. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’.. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. a w pozycjach 1.. Program do kosztorysowania 259 . karta ‘Opcje kolumn’).Rys. Na rys. 225. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS.

W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. gdy mamy już wprowadzone pozycje. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. Definiowanie nowego działu. 227. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Dane ogólne działu Rys. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . Operacje wstawiania. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. które mają znaleźć się w dziale.12. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. przenoszenia. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów.

jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. aż do 10 poziomów zagłębienia. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. wprowadzamy tylko jego nazwę. Najlepiej będzie widać to na przykładzie.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. chyba że działy są ręcznie numerowane. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. umieszczony w polu Numer:. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. Załóżmy. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. czyli kolejny poziom zagłębienia. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. Numer działu. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . co zaznaczony dział. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2.

to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). dla którego wybierzemy Następny poziom. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. Dodatkowo. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). Rys. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. Karta ‘Współczynniki norm’. Wstawmy teraz dział „XXX”. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. a gdy żadna nam nie odpowiada. W wyniku otrzymamy nową strukturę. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. 228. „B” i „C”. 262 NORMA PRO .

podstawę oraz wariant. Karta ‘Podstawa’. 227. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. 229. nazwę i numer katalogu. Rys. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo.

Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. 102. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. następnie klikamy na nazwie tego działu. jak w kosztorysie składowym. współczynniki norm i narzuty będą takie. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. wystarczy go zaznaczyć. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. zaznaczamy ten dział. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. polecenie Działy kosztorysu). przechodzimy do widoku działów (menu Widok. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. takie jak na rys. jaką ma opis wstawianego kosztorys. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. tam zaznaczamy dział do skopiowania. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. 264 NORMA PRO . za którym chcemy je umieścić. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. Aby wstawić kosztorys jako dział. a jego jednostki elementarne.od: i do: zakres usuwanych działów. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. Usuwanie pozycji). Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu.

jeśli zaś cena jest różna. której Program do kosztorysowania 265 . to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. 230. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. gdy chcemy. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. Rys. do którego jest wstawiany. Dane kosztorysu składowego To. to będą połączone w zestawieniu RMS. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. zwaną jednostką elementarną.

Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. które się ukaże (rys. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. Aby wprowadzić jednostki elementarne. 227). na karcie ‘Liczenie narzutów’. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. Okno definiowania jednostki elementarnej. Rys. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. podrozdział Tabela elementów scalonych). Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. 231. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. a my mimo to 266 NORMA PRO . zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. 231).wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji.

Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 119). postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Program do kosztorysowania 267 . w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Rys. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. w zależności od tego. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. 232. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. 232. zostanie wyświetlone okno z rys. czy zaznaczyć tę opcję. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. następnie okno z rys. 232. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. 232). Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys.

Rys. który został wstawiony razem z pozycjami. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. 268 NORMA PRO . 232. 232 tyle razy. 233. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. zawierającej poddziały. to w oknie z rys.Rys. Za każdym razem możemy zdecydować. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). 234. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. ile jest poddziałów.

W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt. Program do kosztorysowania 269 .

Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. na karcie ‘Widok pozycji’. funkcje. Ekran. „/” – dzielenia. 270 NORMA PRO . Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. opisu (komentarza). 235. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. program je zaakceptuje. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. procenty (np. Jeśli wyrażenie jest poprawne. klikamy na przycisku . który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. „^” – potęgowania). Rys. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. nawiasy (dowolna ilość poziomów). EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. „–” – odejmowania. stałe i komentarze. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. stałej lokalnej. 12%). W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza.13. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. „*” – mnożenia. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna.

musimy je potraktować jako komentarz. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Rys. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. Na przykład na rys.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. Rys. 236. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. 237. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. Jak widać na (rys. ‘ >’ Liczba Rys. 238. ujęty w znaki ’ <’ . obmiaru od strony ul.Królewskiej. Obmiar wraz z komentarzem. których wartości są sumowane. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. obmiaru od strony ul.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. Program do kosztorysowania 271 .

240). Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. Rys.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. 272 NORMA PRO . 240. klikamy na przy. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. 239. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys.

dlatego też nadamy jej nazwę np. Okienko definiowania stałej.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. Na przykład na rys. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. 242. Okno.40. Aby zdefiniować stałą. gdzie występuje. należy go zaznaczyć. 242). w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. Rys. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. 241. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. 245 widać. 241). Po kliknięciu na OK. Rys. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. Program do kosztorysowania 273 . SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową.

Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . 243. SzerDrzwi1. które będą widoczne tylko w pozycji. Rys. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. to znaczy stałe. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. SzerDrzwi3 . w której zostały zdefiniowane. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą.SzerDrzwi2. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień.

której wartość wynosi 0. Dla pozycji pokazanej na rys. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. sumy częściowe. jak nazwa stałej globalnej).16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. 244. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Poniżej. Program do kosztorysowania 275 . Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. na rys. możemy zastosować tzw. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. deklarowane kliknięciem na przycisku . 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi.

246. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). 245. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. 276 NORMA PRO . Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. których wartości zostaną zsumowane. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy.Rys. 246). a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze.

gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. #pA. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. który zastąpi ciąg znaków #p.92A). Odwołania do pozycji. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. 247. 245). Na przykład wyrażenie 8. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. Rys. a zaraz za nią numer pozycji. Program do kosztorysowania 277 .5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych).5*poz. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. W opcjach kosztorysu. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”.5.’.5*#p23. To oznacza. 8. na karcie ‘Widok pozycji’. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję.23. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. możemy pominąć numer pozycji i napisać np.

Oznacza to. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. skopiowanie ich do Schowka. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. Rys.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). 278 NORMA PRO . a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). Na rysunku widać. np. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. że gdy pozycje numerowane są działami.1. 248. #p3. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu.37.

Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. gdy opcję tę wyczyścimy. do której jest odwołanie. do której jest odwołanie. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. 250. Program do kosztorysowania 279 . na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. W przeciwnym wypadku.Rys. Jeśli usuwamy pozycję. 250). Rys. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. 249. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. Jeśli usuwamy kilka pozycji. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys.

należy je przekopiować wraz z tymi. Dlatego też. do których są odwołania. w której znajduje się odwołanie. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). które dołączone są do programu. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Rys. w oknie. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. postać odwołania zostanie zachowana. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. Okno wstawiania funkcji. możemy skorzystać z wzorów. Aby wstawić wzór do wyrażenia. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. do której jest odwołanie. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. 251.Podczas kopiowania do schowka pozycji. Jeśli chcemy.

parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Program do kosztorysowania 281 .wysokość). Z lewej zaraz po wstawieniu. które figurują w wyrażeniu. 253. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). H X Y H X Rys. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. 252. Figura. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). z prawej po nadaniu wartości parametrom. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Y i H. Na rys. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Rys. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X.

256 wybieramy zestaw wzorów. 254.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). który można by potraktować jak funkcję. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. czy mają jakieś wartości i jakie). Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. Rys. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. MojaFunkcja. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. która również się przyda w 282 NORMA PRO . ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową).

257). podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. zaznaczeniu opcji Funkcja. Rys. Program do kosztorysowania 283 . w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych.następnych pozycjach (rys. 256. 255. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. Zaznaczone wiersze. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. 254). Okno. 256). Rys. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar.

Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. a następnie w oknie. ponieważ wartości argumentów są różne. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona).W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. Dotyczy to całego kosztorysu. Wartości funkcji są różne. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. 258). Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). 257. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. działów i pozycji. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Rys. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. 284 NORMA PRO . Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej.Rys. 258.

260). Rys. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj.Rys. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. w którym został utworzony lub programu. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. 259. Okno skalowania rysunku. 260.

Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. Warianty obmiarów Obmiary. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. 261. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. Rys. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . tak jak elementy RMS. wykonanym w programie Rysunek.

ponieważ ich struktura jest z góry znana. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty.cfg – dla plików AllPlan.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. znajdują się w folderze. Rys. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. Pliki konfiguracyjne impallpl. 262.cfg. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. a tych fragmentów za szafkami – nie. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. w którym zainstalowano Normę Pro. które są widoczne. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. ArCon oraz innych programów CAD. Informacja o tym.lub tylko tych ścian. do Notatnika. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. np. Pozycja z wariantami obmiarów. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. Program do kosztorysowania 287 .cfg i imptxtob.

kod 59 – średnik). Można również zmienić kolejność kolumn. Zostanie utworzone połączenie do pliku. Funkcja. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. 263. kod 9 oznacza tabulator.Rys.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. w polu Nowe połączenie z: (rys. Obiekt. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). 288 NORMA PRO . W okienku. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. Aby zaimportować obmiar. które się ukaże. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. 264). Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. • Materiał. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np.

Program do kosztorysowania 289 . Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. plik obmiarów zostaje wczytany. do której wstawiamy obmiar. 264. do której wstawiamy obmiar. przełączamy się do okna importu obmiaru. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. czy przeliczać obmiary. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję.Rys. Po wykonaniu operacji wstawiania. 265). Po potwierdzeniu na OK. Lista połączeń z plikami obmiarów. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. w menu pojawia się menu Obmiar. pojawi się okienko. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Zaznaczamy pozycję. Zostaje utworzony nowy wiersz. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem.

Na liście umieszczone są tylko te jednostki. które są użyte w kosztorysie. wg lokalizacji. wg wartości lub widok nie posortowany. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg identyfikatorów. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. 290 NORMA PRO . • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. według której będą wyświetlane obmiary. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. które występują w importowanym pliku. wg jednostki miary.W oknie importu obmiaru (rys. 265) znajduje się pasek narzędzi.

„j.75*35. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. Program do kosztorysowania 291 . jednostka miary.”. na której będziemy mogli dodać kolumny.m” i „Wartość”. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. usunąć itd. „Nazwa”. 265. zmienić ich kolejność. jeśli była wprowadzona.65 + 15*0. Jeśli na przykład formuła ma postać 128. wartość obmiaru oraz lokalizacja. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.65. Okna kosztorysu i importu obmiarów.Rys. Na rys. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. a a01 – 0. gdzie a00 jest równe 35. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów.3. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp.75*a00 + 15*a01.3 i została zapisana w pełnej postaci.

W przypadku gdy 292 NORMA PRO . • Zaznaczyć obiekt rysunku. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. 266. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany.Rys. 266 z listą tych obmiarów. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. które zostały oznaczone do eksportu. takie jak na rys. jeśli jest widoczne). 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów.

Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia).zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. Program do kosztorysowania 293 . W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK.

294 NORMA PRO . 267. Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.Rys.

czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów.44 18265. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów.83 8559. Należy pamiętać. 3.62 57062.77 15329. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów).42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 .14. Różnice te wynikają z zaokrągleń. Załóżmy. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów.4245 8559. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). 2. że sumaryczne wartości narzutów. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu.

Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. Podatku VAT 7%. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz.42 2739.416 2739.1655 2299.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.17 2299.84 8559. Na przykładach pokazanych poniżej widać. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. w ilości 465. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT.843 Narzut po zaokrągleniu 3520.71. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. że z problemem tym stykamy się na co dzień.77 15329.62 Narzut (15%) 3520. 296 NORMA PRO . o cenie netto = 1.43 Jak widać.44 18265. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1.

Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. materiałów i sprzętu. a mianowicie zysk.Vat (5) 7% Wart.8297) 1.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. brutto (6) 850. że cena jednej sztuki to 23567. w wysokości 20%.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów.80/583 = 40. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale. brutto (7) 850. Obliczyliśmy. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. Weźmy przykładowy kosztorys.. składający się tylko z dwóch działów. Nie dość. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego.71 St. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu.83 Wart. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1.43*583 = 23570. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. VAT (6) 55. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40.66 Wart. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.71 Wart.00 Cena netto (3) 1. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. towaru za 23567. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. netto (4) 795. następnie obliczamy wartość brutto.85 2. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt.42509288.00 Cena netto (3) 1.19 St.69 zł). Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro.. Program do kosztorysowania 297 .43 zł. Zysk jest liczony od robocizny. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.

268. Zsumowane wartości R. Widok kosztorys. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. 298 NORMA PRO . M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. Widok pozycji. gdy narzuty są liczone działami. Rys. 269. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. M i S w pozycji. gdy narzuty są liczone działami. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. Rys. następnie od tego obliczany jest zysk. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami.

) 42.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.24 0 747. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji. Widać. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.1 (19968.63 3735. które zostały wcześniej opisane.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu. Z powodów. Kosztorys ofertowy.M. S dla każdego działu. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.10 24075.02 46530.02 1054.47 17577.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.08 20063.09 498.41 2929.55 0 19968.02 4012.02.89 0 18202. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.941978. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.96 398. z czego powstaje sumaryczna wartość R. cena – 42.60 210.94.62 1264.02/465 = 42.M i S obliczany jest zysk. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .02 2286.13 13719.M i S. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. wartość pozycji – 19968.82 2988.91 28328.94 2390.11 11433.. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.06 14647.65 0 4482. 270.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

to zobaczymy. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. 280). Okno pokazane na rys. Ten przykład pokazuje jednak. 279 widać. Program do kosztorysowania 309 . Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. 278 Na rys. 278).Rys. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. 279. 278. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. Rys. Zwykle tak jest. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. ‘Od materiałów’. w kolumnach ‘Od robocizny’.

Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. Rys. Z kolei na rys. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 280. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. Na rys. 282. 310 NORMA PRO .Rys. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 281. 281.

z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. 284).Rys. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. 283. Jeżeli chcemy. Program do kosztorysowania 311 . zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. 286 i rys. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Rys. 284. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. 286) i nie jest rozdzielany na działy.

Rys. Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. Na rys. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 286. 286). Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Rys. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. Na rys. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. 312 NORMA PRO . 285.

z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu.’ lub narzutu. 288). informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys.. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone.Rys. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. Rys. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. W tym celu zaznaczamy dział. 288. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. 287. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). obowiązują dodatkowe narzuty. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . oprócz narzutów wspólnych.. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy.

dla działu ELEWACJA (rys. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. jak i narzuty wspólne działów. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. powinniśmy go wyzerować. Rys. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. dlatego też jeżeli chcemy. 290).narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 289. 290. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. Rys. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. Aby to zrobić. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. 289). wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . np.

w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. Aby to zrobić.wartość z 10 na 15%. Rys. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . 291. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. 291). Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji.

Rys. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. 275 wprowadzić konieczne zmiany. 316 NORMA PRO . Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość.będzie wynosiła zero. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. nazwę działu lub pozycję). Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. a następnie w oknie rys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. 292. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). lub kliknąć na przycisku . kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń.

jeśli jest to nowa tablica. które są podświetlone na żółto). Narzuty koszt inwest. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Oczywiście. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Program do kosztorysowania 317 . to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. Po potwierdzeniu na OK. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Okno zapamiętywania definicji narzutów. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. Rys.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. 293. tablica zostanie zapamiętana.

Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. 318 NORMA PRO . możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. Z listy tej wybieramy tę tablicę.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. która jest najbliższa naszym potrzebom.

Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. WARIANTY Może się zdarzyć. pozycji lub działu. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. a nie na ich cenę. Grupy globalne. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Obecnie. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. Program do kosztorysowania 319 . wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. które są widoczne w całym kosztorysie. to takie. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. pozycji. Pozycja. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). Użycie wariantów może być też wygodne. w którym zostały zadeklarowane. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. – działy). Widok Warianty danych). lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. ale może się zdarzyć. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. obmiarów i działów definiujemy w oknie.15. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. modyfikacji. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ).

zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. że nie wybrano żadnego wariantu. które się pojawi (rys. Jeśli chcemy. aby program nie dopuścił do tego.Rys. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. 294. Rys. 295. W oknie. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. Gdy przewidujemy. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. że dana grupa wariantów ma być lokalna. powiązano je w grupy.

W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. po czym nowy wariant pojawi się na liście. pozycji lub działów. klikamy na OK. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. Program do kosztorysowania 321 . Jeśli chcemy. pozycję lub dział do danego wariantu. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. 296). właściwy wariant i kliknąć na OK.klikamy na przycisku Dodaj. pozycji. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. Przyporządkowanie elementu RMS. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. elementu czy działu. Pozycja. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. trzeba go zaznaczyć. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. w oknie z rys. Obmiar lub Dział). które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. Od tego momentu dany element. kliknąć na przycisku i w oknie. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty.

Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. 297. i tam. 2.Rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. 296. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. bez żadnych wariantów. 298). klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. Wywołać widok Warianty danych. a następnie klikamy na przycisku OK. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. zostanie wyświetlone okno. Rys. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. 322 NORMA PRO .

Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. 298. Program do kosztorysowania 323 . ale bez przyporządkowania ich do wariantów. zaznaczamy je. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. Rys.Rys. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . 299.

W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. Rys. sprzęt). 298. 301. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS).Rys. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). 300. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. „dębowy” i „jesionowy”. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. 324 NORMA PRO . Czasami może się zdarzyć. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów.

Rys. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy.Rys. Program do kosztorysowania 325 . 303. o który nam chodzi. 302.

Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. klikamy na jednej z nich. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. 304. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. 305. Wybór aktywnego wariantu. . 306). tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. Rys. 326 NORMA PRO .Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). Aby ustawić aktywny wariant pozycji.

Nieaktywny wariant pozycji Rys. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Jeśli dezaktywujemy dział. Tworzymy alternatywny dział lub działy. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Pozycje wariantowe. Program do kosztorysowania 327 . to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. 306. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom.

kluczy lokalizacji. 328 NORMA PRO . a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Planista. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Power Project. W dodatkowym menu Roboty. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót.16. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Project+. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). takich jak Microsoft Project. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

W okienku. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. a chcemy się z tego wycofać. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Zdefiniowane klucze lokalizacji. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. 307. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. Program do kosztorysowania 329 . Rys. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. a w polu Nazwa: – jego nazwę. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. 307). Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu.

Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. 308.Na rys. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. poprawiamy i usuwamy stare klucze. 330 NORMA PRO . Rys. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys.

ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Na rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK.Rys. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Rys. 310. 309. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Program do kosztorysowania 331 . W wyświetlonym okienku (rys.

332 NORMA PRO . Rys. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). 312. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz.Rys. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta.. 311.

zaznaczamy okres. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. 314. W wyświetlonym oknie (rys. Aby zdefiniować nowy okres.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. które się ukaże. Rys. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. Okienko wprowadzania nowego okresu. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. 313. Program do kosztorysowania 333 . za którym ma być umieszczony. włączamy opcję Podokres. Rys. które wykorzystujemy do dodawania nowych.

W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. 315. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. Rys.Podokres. które się ukaże (rys. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. Rys. i w oknie. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. kluczy wykonawczych. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . 316. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. wraz z terminem zakończenia. 316). klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. czy też bez ich uwzględniania. które mają być dodane. a drugi – z miesiącami. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. może zostać wstawiony nawet wtedy. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona.

robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. 317. jeśli zostały zadeklarowane). Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. już we wstawionym wierszu. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. Program do kosztorysowania 335 . Rys. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. a w kolumnie W następnym kroku. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. który zamierzamy rozliczać. której dane zmieniamy. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. 15%).

Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. 319). 336 NORMA PRO . w którym deklarujemy. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. a następnie dodajemy nowy wiersz. czyli w pozycjach 78. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. 319. z podziałem na podokresy. w jakich pozycjach wykonano roboty. 318. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe.79 i 80. Rys. Na rys. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. Rys. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. Częściowe wykonanie robót. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych.

gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. Na przykład okres II Kwartał 2002. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:.06. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. czyli do 30. • Włączamy opcję Aktywny dział. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. do 16. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja.06 i do końca. może też być rozliczany codziennie. Należy przy tym pamiętać. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia.06. który trwa do 30. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. Program do kosztorysowania 337 . 319. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. wykonanych robót w danym okresie. Na rys.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. znajdujący się na ekranie.06. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy.

338 NORMA PRO . 321.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 320. za którą wykonano roboty. widoczny I kwartał 2002. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót.Rys. Na rys. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. Rys. Częściowe wykonanie robót. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót.

323).2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. Okienko. Do 15. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. 319. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. Widok wykonanych robót. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Rys.Rys. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.05. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. jak pole Okres:. 323. co po przeliczeniu stanowiło 49. a pole Wykonano:. Program do kosztorysowania 339 ..337 .34% sumy wartości pozycji 82 i 83.337). jak pole Wartość: (opis na str. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. 322.

okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych.Rys. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. 340 NORMA PRO . pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. i rys. 324. 319. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. 324.337). Rys. 325). jak pole Okres:. jak pole Wartość: (opis na str.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. 325. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. Stosownie do wybranego klucza.337 . W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. a pole Wykonano:. Okienko.

okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 327). 327. 326. Rys.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. Program do kosztorysowania 341 .85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. 328).Rys. Stosownie do wybranego klucza. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego.Widok wykonania robót w pozycjach 84.

Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. Operacja ta może być niebezpieczna. 342 NORMA PRO .Rys. w którym ceny mają zostać zmienione. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. to ceny mogą się zmienić. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. 328.

Rys.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. ale również na widok Przedmiar. gdy chcemy. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). 329) zaznaczamy okres wykonania robót. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. można wykonać operację.77). 329. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. 330. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. Rys. Program do kosztorysowania 343 .Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych.

331. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. 333. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale.Rys. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. 344 NORMA PRO . Pozycja 81 w widoku Przedmiar. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. 329 zaznaczono I kwartał 2002. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. W oknie z rys. Rys. 332. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. na dole widok przedmiar. W oknie z rys. Na górze widok wykonanych robót. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. Rys. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy.

Pozycja 81. Widok wykonanych robót. Widok wykonanych robót. na dole w widoku Przedmiar.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. 335. 334. Rys. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. Program do kosztorysowania 345 . wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. Rys. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. 336. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. Widok Przedmiar.

Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. w kosztorysie inwestorskim. „Podstawa”.”. 337).m. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. a tabela zawiera kolumny „Lp”. „Koszt jedn. Ilość.17. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. „Opis”. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. 337. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . „Ilość” i „Wartość”. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. „j. „Cena jedn. „Nakłady”. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Rys.”.. Widok. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie.

bez wyodrębniania elementów RMS. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. znajdującym się na głów- Rys. Wstaw pozycję. 338. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . podstawę wyceny. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. jak widoku Kosztorys. Aby przejść do tego widoku.westora. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. aby przejść do widoku Kosztorys. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. Zawiera przyciski Wstaw dział. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. opis. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru.

wań. Przyciski dotyczące elementów RMS. 339. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. zawarte w menu RMS. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. Rys. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. „Ilość” i „Wartość” (rys. 339). obm. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. jak również polecenia menu związane z nimi. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. nie są dostępne.” pojawią się „Cena jedn”.

Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Widok Działy kosztorysu. Aby go wywołać. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. podstawą wyceny. 340.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Na końcu. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. Program do kosztorysowania 349 . wyświetlany jest obmiar sumaryczny. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. w kolumnie „Razem”. Rys. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. z czego dane wyliczenie wynika. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. opisem. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów.

Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. 341. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. 350 NORMA PRO . Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. dwukrotnie na nim klikając. funkcji matematycznych. Kosztorys w widoku Przedmiar.Rys. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji.

Wstaw wiersz przed). jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. pomocniczych). zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. określenie klucza lokalizacji. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu.

Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . jeśli oglądamy narzuty pozycji. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu.oraz zmianę ich danych. W okienku widoku. I tak. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. 342. narzuty wspólne działów. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . Pole Wybór działu Rys. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. Podobnie postępujemy. gdy usuwamy narzut. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu.

wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . Rys. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Wiersze. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . Program do kosztorysowania 353 . przejście do widoku narzutów – .W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. Podsumowanie kosztorysu. 343. odliczenie materiałów . który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. materiałów i sprzętu.

Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. Edycja cen sprzętu. materiałów i sprzętu. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. Materiały. Widok wszystkich cen. w których występuje zaznaczony element. Edycja cen materiałów. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. Rys. alfabetycznie według nazw. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. Sprzęt lub Wszystkie. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. a następnie w zależności od tego. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. 354 NORMA PRO . ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. 344. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. według wartości lub według grup. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny.

Rys. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. znaj- Program do kosztorysowania 355 . niezależnie od tego.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. nakładu. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. formą przedstawienia kosztorysu. 345. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. Widok skrócony widoku Kosztorys. Widok skrócony można stosować. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. Aby przejść do widoku skróconego. Dane elementu (pozycji. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. ile faktyczne wierszy zajmują.

Widoki te są dostępne tylko wtedy. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. gdy w opcjach kosztorysu. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Jeśli przycisk jest wciśnięty. Są to widoki Wykonane roboty. 346). W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. 356 NORMA PRO . ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym.

♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. dla których wprowadzono wykonanie robót. W wierszu pozycji. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia.Okno widoku Wykonanie robót. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. 346. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. Rys. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów.

Rys. to do pola tego można wpisać datę. za liczbą musimy wpisać znak %.m” – jednostka obmiaru. • „j. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. a pod nią. 347. Widok ten został pokazany na rys. ilość wykonanych robót narastająco. Widok Rachunek ilościowy. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.do wykonania. • „Il. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. 347.” – numer pozycji. w wierszu „Razem wykonano”. 358 NORMA PRO . Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy.

Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. Program do kosztorysowania 359 . • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót.wyk. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. można również modyfikować obmiary.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). w okresie obrach. w wybranym okresie rozliczeniowym.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. • „Wart. • „Cena w okresie obrach.wyk. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Il. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. • „Wart. • „Wart. • „Il. • „Wart. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. • „Wart.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. W widoku tym. Te. • „Il. • „Il.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . w okresie obrach.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.

Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. edytować. 360 NORMA PRO . W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. usuwać. „Wart.wyk. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne.”. wykonana”. 349).Rys.p. wybierać warianty aktywne. „Wart. „Nazwa” oraz „Wart. dodawać nowe warianty. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. kosztorysowa”. „Wart. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. Widok wariantów pojawia się obok.poprz”. 348. w okresie obrachunkowym”.

Znak minus . z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści.Rys. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica.7 %). Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . Kolor znaków plus i minus zależy od tego. co oznacza. Jak widać na rys. jako wartość. Widok Warianty danych. znak plus – że jest równa tej wartości. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. 349. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Domyślnie. 349. Program do kosztorysowania 361 . Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0.

jaki związany jest z danym symbolem. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. 362 NORMA PRO . w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. W oknie z rys. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. wśród których szukamy wariantów optymalnych. czy kryterium wyboru ma być minimalna. Dla symbolu możemy wybrać.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. 351. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. Rys. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. 350.

w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. które się wzajemnie uzupełniają. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. Lista elementów. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. Lista pozycji.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. Rys. Program do kosztorysowania 363 . to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. 351. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów).Rys. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. w których dana grupa była użyta. można je połączyć w jedną grupę. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. 352.

w którym decydujemy. Rys.Aby połączyć warianty. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Jeśli warianty w grupach się różnią. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. zostanie pokazane okno. które warianty dodać. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. Łączenie wariantów. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. 364 NORMA PRO . 353.

które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. robocizny. statystykę oraz listę pozycji. „Il wyk. materiałów inwestora. „Wartość” – wartość materiału. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania.” – ilość materiału wykonawcy. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. Rys. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. „J.” – ilość materiału inwestora. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. do- Program do kosztorysowania 365 . Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. 354. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. Zestawienie materiałów.m. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. „Nazwa” – nazwa materiału. „Grupa” – grupa materiałowa. „Il inw. Okno opcji otwiera się. do której zaliczyliśmy materiał. wyświetlić tabelę elementów scalonych. „Cena jedn. To.” – cena jednostki materiału.” – jednostka miary. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.18. sprzętu.

który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. ♦ Przycisk Usuń element. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. „Cena dostawcy”. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. ♦ Przycisk Materiały inwestora. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. do których należą. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. materiałów inwestora) w nim występujących. w którym można wybrać dział kosztorysu. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. w których występuje. sprzętu. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. 366 NORMA PRO . Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. w których występuje dany element. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Połącz RMS-y.

dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. dostawców i indeksów u dostawców. ♦ Przycisk Całość inwestora. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w którym można wybrać okres rozliczeniowy. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku.. alfabetycznie według nazw. sprzętu. według grup. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. Program do kosztorysowania 367 . materiałów inwestora). Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. według wartości. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów.

wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. nazw. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. wartości i grup. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. wystarczy kliknąć ). ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. w których element występuje.mat.”) i wartość materiału („Wartość”). Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. a pod nią spis pozycji. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. niezerowymi lub wszystkich. cenę jednostkową („Cena jedn. 368 NORMA PRO . wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). do których należy dany element. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). ilość („Ilość”). W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. normę zużycia („Norma”).

wystarczy kliknąć na przycisku ). Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. pokaże nam się okienko.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Rys. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Program do kosztorysowania 369 . jak dla zwykłego zestawienia. w których działach materiał ten występuje. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. cenach i wartości. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. 355. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. materiał.

Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. materiał.Rys. w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie materiałów działami. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. 370 NORMA PRO . 357. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. 356.

Program do kosztorysowania 371 . natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest.” i „Wartość”. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. „Nazwa”. 358). Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. wystarczy kliknąć na przycisku ). robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. znaj- Rys. 358. „Jm”. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. „Ilość”. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. Okno zestawienia robocizny. „Cena jedn. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski.

372 NORMA PRO . robocizny w okresach z menu Widok Rys. 359. Zestawienie robocizny działami. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych.Rys. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 360.

Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. 362. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu.Rys. Rys. wystarczy kliknąć na przycisku ). Okno zestawienia sprzętu. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Program do kosztorysowania 373 . Zestawienie sprzętu działami. 361. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu.

”il. „Kz”. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. „T”. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych.” – liczbę jednostek elementarnych. w której wyświetlona jest nazwa działu. „Kp”. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest.j.el. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys.el.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. Dla wszystkich 374 NORMA PRO .” – jednostkę miary elementu. „Materiały” i „Sprzęt”. W takim przypadku informuje ona nas. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem.el.” – wartość jednostki. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. 363. 364). Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. materiałów i sprzętu. zaś „wart. „Robocizna”. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. w których pokazana jest wartość robocizny. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. „j. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne. pokazuje podsumowanie kosztorysu.j.

przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeśli pozycja została uproszczona. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. karta ‘Widok zestawień’. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. Pełna tabela elementów scalonych. to kolumna ta jest pusta. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. 364. Program do kosztorysowania 375 . grupa ‘Tabela elementów scalonych’.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. Różnica ta może być ujemna. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. Rys. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. pojawia się kolumna „Uproszczone”.

„C.j. 376 NORMA PRO .RS” (ceny jednostkowe robocizny. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”.”.j. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). na przykład według wartości pozycji. M+narzuty. „C. „C. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. „Cena jedn. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. 365. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. jak na rys. Rys. 365 możemy wybrać dział. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). materiałów. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie.S” i „C. Zestawienie pozycji w dziale PARTER. dla którego zestawienie jest wykonane. W oknie takim. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu..j. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). „Narzuty” (wartości narzutów). „Rusztowania” i „Wariant danych”. S+narzuty) lub bez.j.M”.R”.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji.

Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. jakie są nam potrzebne. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. Rys. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. 366. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. 366). Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. zawierający takie kolumny. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . jakie kolumny mają być w nim wyświetlane.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”).

Wybieramy ten. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. Rys. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. a następnie wybieramy go z listy. w oknie z rys. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. 368). to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane.przycisku Zapisz domyślne. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. 367. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Okno wyboru widoku pozycji. 367). 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. W informacji o wybranym dziale. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. „Mat”. które były zapamiętane. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program.

to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. 368. Tabela Statystyka. M i S („R z narzutami”. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. W kolumnie „RAZEM”. Rys. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Program do kosztorysowania 379 .nakładu w stosunku do wartości całego działu.

lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. zawierających ceny jednostkowe. również zaznaczyć tę opcję. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. z elementami RMS. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej.19. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. 380 NORMA PRO . gdzie jest to możliwe. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. albo później. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. Dodatkowo. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. na karcie ‘Opisy’. w opcjach kosztorysu. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne.

która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. W zależności od tego. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). Wybierając ją bezpośrednio z cennika. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. 369. rozdział. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. tabelę i kolumnę. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . 153) rozwijamy listę katalogów. Rys. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog.

Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. której inne kolumny zostały uwzględnione. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. ale jest ona kolumną z tabeli. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis.1. 2. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. którą z nich wybrać. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Na (rys. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. dla których podano cenę w cenniku. o którą mu chodzi z ceną zerową. Na rys. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). 370. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. 370) widać. 3. Rys. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Na jego podstawie decydujemy.

372). Jeśli pozycja ma warianty. odpowiednią bazę cenową i cennik. Program do kosztorysowania 383 . aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. 371. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. KNNR 4 2003-01). Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. Rys. a różnią się tylko numerem wariantu. 4. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. jak również nie istnieje tabela. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. mają one wspólną podstawę.Rys. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. 372. której mogłaby być częścią (np. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową.

Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. Rys. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. 384 NORMA PRO . na przykład. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. wybieramy pozycją podobną. KNNR 1 0104-02. a potem modyfikujemy jej zawartość. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. 373.

Program do kosztorysowania 385 . jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru.20. określić opcje wydruków. 374). gdy wydruk ma być obrócony o 900. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. Ustawienia drukarki. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. co aktualnie znajduje się na ekranie. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. Rys. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. Pamiętajmy przy tym. na którą zostanie skierowany wydruk. Trzeba przy tym pamiętać. klikamy na przycisku Właściwości. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. orientację wydruku. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Z tej drugiej opcji korzystamy. to znaczy wydruki tego. 374. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. inaczej z laserowej.

Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. i Dwie str. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). Z następnego menu. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . jak będzie on wyglądał na kartce papieru. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie.) i odwrotnie. W zależności od tego. czy też musimy podawać papier ręcznie. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. Poprzednia strona). wybieramy papier A4. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. czy dysponujemy podajnikiem papieru. które się ukaże.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). Jeśli posiadamy drukarkę wąską. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru.

które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. to znaczy. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. jak powinien wyglądać wydruk. Zestawy…– umożliwiające określenie. 375). Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. Układ strony….Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. Szablony…. 375. Okno wyboru stylu wydruku. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. nagłówki. Jeśli chcemy. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. Szablony…. Rys. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. w którym wybieramy styl wydruku (rys.Układ strony… i Opcje…). który zestaw drukujemy. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). umożliwiające wybór szablonów tabel. strony tytułowej i numeracji formularzy.). Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Program do kosztorysowania 387 . stopki itd. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny.

Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. które chcemy wczytać do nowego stylu. 376. Rys. Rys. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. 388 NORMA PRO . Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. 377. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. 377). w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. Okno definiowania nowego stylu. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. a w prawej – zaznaczamy te opcje. powinniśmy wrócić do polecenia Styl….

klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. 378. Kosztorys. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). ‘Cenniki’. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. 378. książki przedmiarów. które będą drukowane. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . 379. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. Na kartach ‘Kosztorys’. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. ‘Zestawienia’. oraz Program do kosztorysowania 389 . a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. Rys. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Oferta i Książka przedmiarów. charakterystyki obiektu. te elementy. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. które zostaną wydrukowane. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. W oknie z rys. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. które są dostępne.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. zaś w polu Wydruki w zestawie.

który zastosujemy w danym stylu. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. 390 NORMA PRO . które jako szablony przypisuje się różnym stylom. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. czyli tym. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. Aby wprowadzić. Wraz z szablonem. które wydruki do niego wejdą. 379.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. 398). Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. Okno modyfikowania zawartości zestawu. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. to po prostu określenie rodzaju. Rys. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. które się pojawi (rys. (patrz str. usunąć. W okienku. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu.

Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. 380.w polach Ramki tabeli. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Okno wyboru i edycji szablonów. Rys. Rys. wybieramy go z listy. 382). Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. 382. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. który by nam odpowiadał. 381. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. Rys. reszta parametrów jest pusta (rys. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy.

Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. (rys. ramek bocznych.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika.. 383. To. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. Okno definiowania szablonów ramek. wybieramy w polu Wiersze. 392 NORMA PRO . Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. 383). a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). Rys. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn).

w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. W oknie edycji szablonu (rys. Rys. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. Jeśli zaś tworzymy nowy. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Program do kosztorysowania 393 .Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. trzeba dla nich zdefiniować szablon. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. 384. Istniejący. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. rodzaj i wielkość czcionki. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej.

• Typ. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. 385. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. dla którego formułujemy szablon. co znaczy. Typ wydruku. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . 394 NORMA PRO . Rys. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie.

czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. dodanie nowego i usunięcie szablonu. 386).Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. Definiowanie szablonu strony tytułowej. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. Rys. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. 386. Przyciski Zmień. których parametry można poddać zmianie.

’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. pojawi się okno. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. wyglądu nagłówków i stopek. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). kolejności i ty- 396 NORMA PRO . które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. Charakterystyka obiektu.się na kartach ‘Opisy’. Wczytywanie pliku loga firmy. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które zawiera ustawienia formatu strony. Rys. 387. Jeśli klikniemy na przycisku . ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd.

389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. W grupie ‘Czcionka standardowa’. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. Program do kosztorysowania 397 . w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Wiersz nazwy programu Rys. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. 388. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. Jeśli chcemy. która ma być użyta do drukowania. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. nagłówki i stopki na stronie. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. W dolnej części. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. tekst wejdzie’ na margines dolny). Marginesy. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. będą one drukowane jako czarno-białe.

Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. W przypadku ustawiania opcji dla typu. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. dla którego określamy pozostałe ustawienia. 389. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’.Rys. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. w którym uwzględniane są działy. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. co oznacza. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. Jeśli chcemy. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO .

Rys.. Jeśli jest zaznaczona.. tylko w całości przenoszona na następną stronę.% obszaru druku określa. to pozycja nie jest dzielona między strony. górny – nagłówek – stopka). W polu Marg. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. Program do kosztorysowania 399 . a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. opcja od poziomu2. Pole Dziel wiersze wyższe niż . przekraczający podany procent obszaru druku. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. Jeśli odległość ta jest równa zeru. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. dolny – marg. jeden za drugim. Im ten procent niższy. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). opcja od poziomu1. że długi tekst opisu pozycji. 390. bez żadnego odstępu. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków.

Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. która nam bardziej odpowiada. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. 400 NORMA PRO . na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. Rys. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. 391. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). jakby wysokość nagłówka była równa zeru). Dodatkowo. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel.

opis przycisku Strona tytułowa…). to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. 389). a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. to w sekcji. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. ciąg znaków sterujących). tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). Program do kosztorysowania 401 . który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). w której znajduje się kursor. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU.

w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Wszystkie. inne dla podsumowania.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Na rys. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. pod nim adres firmy (^Waf). w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. 391. numer strony) lub jeden pod drugim. zaznaczamy opcję dla wszystkich. wzięte ze strony tytułowej. oznaczający nazwę inwestora. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. nazwa działu. 392. Na rys. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. ^O^D^S (opis kosztorysu. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. a za nim ciąg ^Win. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. opisane wyżej ustawienia. itd. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. inne dla zestawienia materiałów. 402 NORMA PRO . 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys.

Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. Wszystkie reguły postępowania są takie. zaznaczamy opcję Szerokość stała). tyle że dotyczy stopki. Rys. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. I znowu. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. jak dla nagłówka. 393. aby szerokości były stałe. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony.

dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. 394. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. 394). Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. Rys. 404 NORMA PRO . Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. w którym można wybrać jeden z tych widoków.

Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. oferty. statystyki. tabeli wartości scalonych. 395. pozycji itd. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. tabeli elementów scalonych. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. musimy ją wybrać z listy kolumn. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Program do kosztorysowania 405 . Rys.

skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. Jeśli opcję tę wyczyścimy. 396. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Forma może być Pełna i Skrócona.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. Rys. W polu 406 NORMA PRO . które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys.

W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. będą drukowane. 3. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. pozycje mogą być Nie rozwijane. 2.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). Oczywiście. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). które sami określimy. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1.

Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). Rys.wydruków i Drukowanie kosztorysu). Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. 398. Rys. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. 408 NORMA PRO . Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. 397). uproszczony’. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. który miał ją zawierać. 397. że w każdej pozycji kosztorysu. Karta ‘Koszt. uproszczony’ (rys. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. mają tylko węższy zakres. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny.

albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS).=1) zaznaczona). 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. 399. Karta ‘Koszt. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys.=1) wyczyszczona). W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. inwestorski’.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. Rys.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 .

Wyrażenia obmiaru. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Gdyby inwestora interesowały narzuty. Rys. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. jeśli opcja ta jest zaznaczona. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. czy drukować podsumowania działów. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. jeśli tak. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. 410 NORMA PRO . Zaznaczając opcję Kosztorysu. czy drukować pełne dane. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. 400.

Rys. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. 401. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . Karta ‘Wykonane roboty’. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. czy terminy wykonania robót (Terminy). okresy wraz z podokresami (Podokresy). W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. możemy samodzielnie zdecydować.

Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. Rys. 402. planów działów i kluczy lokalizacji. 403.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. Karta ‘Słowniki’. Rys. 412 NORMA PRO . Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu.

Rys. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. z których powstały. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. Program do kosztorysowania 413 . W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. a w grupie ‘Koszt inwest. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. z widoku Wprowadzone pozycje. Jeśli opcję tę wyczyścimy. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. Karta ‘Cenniki’. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. 404. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. – kolumny cen jedn. czy w postaci rozwinięte. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. wraz z podpozycjami. ceny jakich nakładów drukować.

’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. 414 NORMA PRO . Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. Rys. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. 405. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. Karta ‘Pozycje’. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny.

RMS’. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest. 406. Rys.Karta ‘Zest. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie.pozycji’. 407.Rys. Program do kosztorysowania 415 . Karta ‘Zest.

to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. jak na widoku zestawień.. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. Karta ‘Zest. Tak samo dzieje się. 424)... to tabele będą drukowane jedna za drugą. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. 416 NORMA PRO . W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. str. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców..W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. działy zostaną pokazane tak. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. Opcje drukowania zestawienia cen. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu.

W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). Karta ‘Tabela elem. 408. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. które mają znaleźć się na wydruku.cen’. scal. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. 409. scal. jakie elementy będą drukowane. Karta ‘Zest .’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . Rys. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. Szczególnie istotne jest.’ dla stylu Norma.Rys. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart.

wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. Karta ‘Podsumowanie’. w których zdefiniowano narzuty). czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). Jeśli mają być drukowane narzuty działów. w polu Działów: wybieramy poziom. Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). od którego mają być pokazywane na wydruku. 418 NORMA PRO . Rys.W polu Działów: wybieramy ten poziom. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. 410. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu).

zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. Karta ‘Działy’. które się ukaże (rys. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). 412. Jeśli zaznaczymy Wszystko. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku.Rys. 374). Program do kosztorysowania 419 . Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Rys. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. 411. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Karta ‘Narzuty’. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu.

która nam najbardziej odpowiada. plik HTML). Trzeba pamiętać. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. to jest od ostatniej strony do pierwszej. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. 413. że zestaw będzie drukowany od końca. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. że im gorsza jakość. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. lecz nie posiadający programu Norma Pro. na- 420 NORMA PRO .♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Okno drukowania kosztorysu. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. Rys. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy.

gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. Po powrocie do okna z rys. W okienku. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. W polu Nr. kosztorys i tabela elementów scalonych. z której będzie składał się wydruk. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. charakterystyka obiektu. pierwszej strony: możemy wpisać numer. mamy karty ‘Kosztorys’. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista.stępnie kolejnych jego kopii. przedmiary. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. Zaznaczamy na nich elementy. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. wybranego stylu. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. które się ukaże.

Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. 2. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. 414). W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. 415). przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. to informacje o wszystkich działach. Steruje tym opcja ciągła numeracja. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. opcja Nie rozdzielać. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. które mają wartości różne od zera. 422 NORMA PRO . Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. 414. Rys. 1. Element w wydruku zestawienia działami.

należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie.Rys. 4. które mają pozycje. 3. 415. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. które pozycje zestawień mają być drukowane. Program do kosztorysowania 423 . zerowe ceny lub niezerowe ceny. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. Aby określić. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. czy jest to dział czy poddział. zostaną wydrukowane tylko te działy. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. Wybrana opcja Od poziomu 1. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego.

‘Zestawienia RMS’. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. 413). których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. 413 kliknięciem na przycisku OK. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. ‘Zestawienia’.. Jeśli chcemy.).. Należy przy tym pamiętać. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. ‘Rozliczenia’. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. w jakim będzie zrealizowany wydruk. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. 424 NORMA PRO . ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu.

Program do kosztorysowania 425 . Klikając na zakładki ‘Robocizna’. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Okno wyboru wydruków. Okno drukowania zestawień. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. karta ‘Zestawienia’. karta ‘Kosztorys’. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. 416.Rys. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. które chcemy mieć na wydruku. Rys. obok opcji pojawi się pole. 417.

♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. Karta ‘Rozliczenia’. czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. Karta ‘Zestawienia RMS’. 419. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’).Rys. 426 NORMA PRO . dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. i ewentualnie. Rys. 418.

Karta ‘Cenniki’. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. Karta ‘Harmonogramowanie’. 420. 421.Rys. Rys. Program do kosztorysowania 427 .

w aktywnym dziale. Okienko zmiany norm w kosztorysie.21. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. dla którego zmieniamy normy. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. W 428 NORMA PRO . Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. 422. W okienku pokazanym na rys. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. Rys. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. w niektórych pozycjach. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. w wybranych działach.

pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. Stałe globalne. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. okresy rozrachunkowe i plan działów. to parametry ekonomiczno-techniczne. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Definiowanie wariantów. 423. które występują zawsze. Rys. niezależnie od typu kosztorysu. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Program do kosztorysowania 429 .. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. klucze lokalizacji. Parametry kosztorysu Parametry. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych.

Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze wykonawcze. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. BAZY CENOWE I CENNIKI. Klucze planów działów. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. 430 NORMA PRO . Okresy rozliczeniowe. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze lokalizacji.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’.

Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. bez podziału na zawody. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. zdejmuje z niego zaznaczenie. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. Zastępowanie robocizny).Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. zaznaczamy ten zawód. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. wybranych działach lub pozycjach. Program do kosztorysowania 431 . W następnym oknie. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. 424). wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. dziale czy zaznaczonych pozycjach. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys.

w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. 424. Wybieranie zawodów. wybranych działach czy pozycjach. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Jeśli chcemy.Rys. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. 432 NORMA PRO . o których ma nas program ostrzegać. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. Upraszczanie pozycji. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. Rys.Rys. które się pojawi. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . 426. 425. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu.

to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu.. Kosztorys złożony. Zanim wstawimy taki kosztorys. 2. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys.. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. bez podziału na działy. można go zaktualizować w razie potrzeby. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. 434 NORMA PRO . Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. które nazywamy kosztorysami składowymi. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. z menu Dział.

Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. Na rys. Wielkości te można zmodyfikować. zostaną dołączone do listy. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. które na to pozwala. Program do kosztorysowania 435 . w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. Dodatkowo. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. 428 pokazany jest cennik pozycji. 427. nazwę i numer katalogu. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Rys. Jak widać. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. opcja ta powinna być zaznaczona. czyścimy opcje Wstaw poddziały. wywoływane jest z menu Kosztorys. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne.

Rys. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. dla każdego działu pojawi się okno takie. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. klikamy na przycisku Pomiń. 428. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. jak na rys. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. 436 NORMA PRO . 429. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami.u.Rys. 427. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij.

Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Rys. 432 widać. 431 widać. 430.1 bez pozycji. Okno wstawiania ceny działu do cennika.Rys. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Na rys. Pierwsza z nich. 431. które są działami kosztorysu. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. a więc informuje o tym. Na rys. to uzyskamy listę pozycji. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. że istnieją dla niego podpozycje. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2.

Rys. 433. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami.NIAK 1 ma podpozycje. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. I rzeczywiście. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. 432.. Jeśli włączymy rejestrację zmian. Okno z opcjami rejestracji zmian. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . Rys. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. które są działami kosztorysu. w którym ustawiamy opcje rejestracji. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią.

Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. Rys. Zmiany pokazane w kosztorysie. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. Rys. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu.. gdzie wpłynęły na inne wielkości. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. 434. cen jednostkowych pozycji. Program do kosztorysowania 439 .podkreślone. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. Kolory ekranu). działu i całego kosztorysu (rys. ale widać je również wszędzie tam. że będzie liczona od tego materiału). 435. wartość kosztów bezpośrednich. wartość pozycji. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. 434).

a zostaną tylko nowe. które się pojawi (rys. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. działu. 440 NORMA PRO . dział. nadawany przez program tylko po to. który pozycja miała przed usunięciem. Zmiany będę rejestrowane do momentu. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. Jest to wewętrzny numer.Rys. nakładzie). 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. 436. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. pozycji. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. pozycję.

zostanie wyświetlone okno z rys. że program po kolei sprawdza. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. okno z rys. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. klikamy na przycisku Pozostaw. które chcemy odrzucić. Analogicznie.Rys. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. 437. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. 437 pojawi się tylko raz. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. okno z rys. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. Te. Program do kosztorysowania 441 . dziale i w całym kosztorysie. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. dla każdej pozycji. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. pozycji czy nakładu. Oznacza to. i jeśli tak. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone.

to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. Rys. które chcemy porównywać. 438. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). gdy trafi na różnicę. 442 NORMA PRO . 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. W wyświetlonym okienku (rys. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego.

Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. 3. które występują w kosztorysie wczytywanym. 2. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno.57. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. 439.Rys. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. w którym wybieramy porównywany kosztorys. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. Lista różnic występujących między kosztorysami. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. które są w kosztorysie wczytywanym. 1. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy.65 na 8. W tym przypadku. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. Program do kosztorysowania 443 . Wartości. zaś te.

gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. 444 NORMA PRO . czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. 440). Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. 440). ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. zaś wartość 4770 jako dodana. Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. 441. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. (rys. • Wartość 47031. Rys. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. 440.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. a pozycja _237. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy.

ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys.57 za dodaną. Rys. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). 442. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. zaś cena 8. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. 441). otwieramy następny. zaś te wartości. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym.65 została uznana za usuniętą. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. 442). Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. w sposób opisany dla rejestracji zmian. każdy w swoim własnym oknie.

Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik .tytułu każdego z nich) z menu Okno. 443. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Rys. okna są wyświetlane kaskadowo. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna.

Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Program do kosztorysowania 447 . przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami.TORYSU. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Sposoby porządkowania okien. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Rys. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. działów i elementów RMS. 444. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach.

Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. Rys. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. 445. Okno eksportu widoku. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. zestawienia lub kosztorysu.txt. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:.Na rys. 448 NORMA PRO . W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar.

Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. 446. elementy RMS). które będą wyeksportowane.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. używamy przycisków w górę i w dół. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. zestawienia lub kosztorysu. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. pozycja(e). zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. Program do kosztorysowania 449 . Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. po czym tworzony jest plik tekstowy. Rys. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. które same nie potrafią rozpoznać separatora. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. Na rys. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. 447) i w jakiej kolejności. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn.

Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL.Rys. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. 447. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. postępujemy podobnie. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Pozycje czy RMSy. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. które się ukaże. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. 450 NORMA PRO . kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Otwieramy ACCESS. które się ukaże.

ale nawet na różnych platformach systemowych. postępujemy jak opisano powyżej. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. Ocena.gtm). będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. Wystarczy tylko w oknie z rys.ftx). programu Ocena. wybrać Faktura FORTUNA (*. 445. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. Odbiór. Program do kosztorysowania 451 . a jeśli była rejestracja zmian. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac.pla) lub GET Manager (*. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. w polu Zapisz jako typ:. Eksport do programów Obmiar.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. z tym że w oknie z rys. działającymi nie tylko na jednej. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. czy do systemu SAP. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2.

jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.inw). Leonardo. Sekocenbud (*.zuz).ath). nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Leonardo. Rodos. który będzie czytelny dla innych programów np. Seko. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. Aby wczytać plik w tym formacie.ath). wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.2. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. Import z programu Zuzia. aby je wczytać do Normy Pro. Strix.*).2. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. 452 NORMA PRO . zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Leonardo (ex*. Penta.ATH. WinBud 3. Winbud 3. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH.1 i Norma Inwestor.4.ath).2(d*.ATH.db). wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.xml).ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. Winbud 3.

możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. Jeśli chcemy. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np.22. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. w grupie kolumny. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. 448. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. które się ukaże znajdują się dwie karty. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. Rys. Program do kosztorysowania 453 . Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. Karta ‘Opcje kolumn’. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. klikamy na wybranej nazwie. Z lewej strony okna. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów.

zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. „Robocizna”.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . „Nazwa działu” . 454 NORMA PRO . znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. „Materiały” i „Sprzęt”. „RAZEM”. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. styl i rozmiar czcionki. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. Rodzaj. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. w którym aktualnie się znajdujemy. „Od” i „Do”.

450). Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. 449. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. wybieramy dysk i katalog. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj.Rys. Po ukazaniu się okna (rys. Program do kosztorysowania 455 . Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. 451). Okno ustawiania kolorów. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne.

powinniśmy ją zmienić na taką.Rys. W naszym przykładzie będzie to Saper. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO .exe Rys. 450. Okno tworzenia menu Narzędzia. która ma się ukazać w menu. Okno dodawania gry Saper. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. Wybrany plik winmine. należałoby napisać Sape&r). Znak & przed literą S oznacza. 451. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku.

Dodatkowo. Jeśli chcemy. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. na przykład programu fakturującego Fortuna. Po powrocie do okna z rys. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. Aby to zrobić.) Program do kosztorysowania 457 . Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. Po powrocie do okna z rys. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. ♦ W oknie dodawania programu (rys. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. 450) klikamy na przycisku Anuluj. 452).pola Argumenty:. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. tak jak opisano to na stronie 131. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. lub W oknie dodawania programu (rys. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Po potwierdzeniu na OK. 450) wybieramy potrzebną aplikację.

dla których argumentem jest plik kosztorysu. Zatem mogą to być wszystkie programy. to znając typ pliku. 452.Rys. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. do których można wyeksportować kosztorys. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. 458 NORMA PRO . program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona.

• Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. tak jak będzie wydrukowany. Program do kosztorysowania 459 . co widać na widoku). co widać na widoku. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik.23. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja.

to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. Aby uzyskać te same widoki. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. wartościami. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. itd. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. 460 NORMA PRO . • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. Widok skrócony można stosować. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. które można cofnąć. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. które występują w menu Zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Program do kosztorysowania 461 . • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. materiałów i sprzętu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. cenami i wartością. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok.

462 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja.

w Intercenbudzie. dostaniemy zestawienie materiałów. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. pozycji lub działu. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. Na przykład. który ma przyporządkowany wariant. Program do kosztorysowania 463 . • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. itd. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). funkcji matematycznych. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał.

• Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu.• Przycisk Komentarz wskazuje. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. materiałów i sprzętu. 464 NORMA PRO . • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). Edycja cen sprzętu. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. Edycja cen materiałów. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową.

który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w których występuje zaznaczony element. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. według wartości lub według grup. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. pokazywane są tylko niezerowe roboty. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. Program do kosztorysowania 465 . do których należą.

• Przycisk Pozycje zawierające RMS. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. według grup. w których występuje dany element. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. 466 NORMA PRO . • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Usuń element. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. według wartości. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Całość inwestora. dostawców i indeksów u dostawców. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w których występuje. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym.• Przycisk Zestawienie materiałów działami.. • Przycisk Połącz RMS-y. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału.

• Widok: Działy kosztorysu. • Widok: Kosztorys. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Wstaw nową pozycję. • Przywróć operację. • Otwórz kosztorys. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Widok Ceny | Wszystkie. • Wytnij do schowka. • Widok Narzuty kosztorysu. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Zestawienie – Sprzęt. • Kopiuj do schowka. • Widok: Przedmiar. • Zestawienie – Robocizna. • Cofnij operację. • Widok Podsumowanie. • Drukuj bieżący widok. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Przesuń pozycję.24. • Usuń. • Zestawienie – Materiały.

• Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Widok Rachunek ilościowy robót.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Widok Wykonanie robót. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Przejdź do następnego elementu. • Zestawienie – Tabela elem. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Zestawienie – Statystyka. Scalonych. • Zestawienie materiałów w działach. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo.

• Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. pola wyboru. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Program do kosztorysowania 469 . • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. to do pierwszego wiersza w pozycji). opcje i przyciski.Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. to do ostatniego wiersza w pozycji). Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y.

105 dostawców. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 118 polecenia menu. 105 edycja danych. 80 kompresja danych. 21 —D— Definiowanie narzutów. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 96 wydawnictwa i katalogi. 20 Baza kartotek. 20 cen jednostkowych robót. 117 usuwanie. 110 —B— Baza cenowa. 20 RMS. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 303 Cennik pozycji. 93 import z kartoteki RMS. 110 import z Normy 3. 80 kopiowanie. 71. 20 cen obiektów. 84 uaktualnianie cen. 36 opcje szukania cen. 86 import dyskietki. 79 Baza danych. 83 nagłówki kolumn. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 86 elementów RMS. 80 tworzenie nowej. 82 biektów. 20 cen elementów obiektów. 34 kopiowanie. 68 Drzewo działów i pozycji. 79 zmiana danych. 269 Działy 470 NORMA PRO . 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 91 Intercenbudu. 109 Dokładność prezentacji. 99 konfiguracja baza. 185 Drzewo kosztorysu. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 97 import. 80 kopia zapasowa. 92 import z Intercenbudu. 86 współpraca z Capital. 158 Dostawcy kartoteka. 113 lista. 89 import pliku. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 33 pozycji. 78 usuwanie. 117 zestawienia. 76 polecenia menu. 20 Cenniki. 20 dołączanie obcej.25. 102 tworzenie nowego cennika. 360 import z płyty CD. 79 importowanie. 71. 80 naprawa. 20 Bazy cenowe.

239 przesuwanie. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 243 Euro . 21. 266 przesuwanie. 450 Instalacja programu. 245 —K— Kartoteka dostawców. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 450 format ATH. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 447 formtat XML. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 64 przeliczników jednostek miar.symbol. 266 kopiowanie. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 260 przywracanie z katalogu. 250 dodawanie do pozycji. 21. 68 jednostek miar. 264 usuwanie. 246 Kartoteka. 263 współczynniki norm i robocizna. 67 Kartoteki. 32 —F— Format strony marginesy. 256 materiały inwestora. 264 narzuty. 244 wstawianie przez kopiowanie. 21. 64 baza kartotek. 170 —G— Grupy materiałów. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 312 narzuty wspólne. 21 RMS. 232. 266 narzuty indywidualne. 347 wstawianie nowego. 21. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 239 nakłady pomocnicze. 396 Formularz kalkulacji. 263 widok. 250 dodawanie do cennika. 263 klucze planu. 243 wyszukowanie. 450 format tekstowy. 327 —I— Import kosztorysów. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 118 opcje cenników. 247 wstawianie. 65 koszty transportu. 250 usuwanie. 237 edycja. 65 aktualizacja. 451 obmiarów. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika.parametry ekonomicznotechniczne. 252 zaznaczanie. 245 warianty. 286 Eksport kosztorysu.

185 edycja. 169 okresy rozrachunkowe. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 42 przenoszenie grup. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 429 klucze wykonawcze. 54 przeszukiwanie. 429 opcej widoków zestawień. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 327 Klucze planów działów. 170 grupy wariantów. 113 działu. 189 zmiana kolejności. 28. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 37 Klucze wykonawcze. 30 tworzenie katalogów własnych. 150 charakterysyka. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 55 edycja opisu. 451 klucze lokalizacji. 188 Katalogi norm. 152 ceny i waluty. 151 cenniki RMS. 151 cenniki pozycji. 292. 137 łączenie. 430 drzewo działow i pozycjji. 150 ceny dostawców. 137 kopie awaryjne. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 45 tworzenie nowych katalogów. 158 dopasowanie cen do wartości. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 133 numerowanie elementów. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 144 dokładności. 47 menu podręczne. 61 modyfikacje danych. 53 ścieżka dostępu. 47 pozycji. 432 narzuty.Dynamische BauDaten. katalogów i pozycji. 172 eksport. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 307 nowy. 428 import. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 58. 129 nowy na bazie innego. 264 katalogów norm. 39. 80 cenników. 331 472 NORMA PRO . 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 118 dopasowanie robocizny. 148 ochrona. 189 zmiana szerokości. 133 edycja danych. 188 ekran główny. 23 Klucze lokalizacji. 222 Klucz zabezpieczający. 47 główny pasek narzędzi. 40 kopiowanie katalogu. 45 tworzenie nowej grupy. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 429 kopia zapasowa. 447 formularz kalkulacji. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów.

139 upraszczanie pozycji. 452 podsumowanie. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 136 widok podsumowania. 433 złożony. 437 rozliczanie RMS. 135 zapis w XML. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 239 koszty transportu. 453 zachowywanie. 139 opcje obliczania narzutów. 247 pomocnicze. 28. 354 wstawianie do cennika obiektów. 179 podręczne. 228 —M— Marginesy strony. 353 złożony. 22 zmiana cen wg współczynnika. 204. 248 zestawienie. 396 Materiały inwestora. 368 Menu główne. 430 typ. 260 porównanie z innym. 172 kontekstowe. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 117 zmiana norm. 256 Koszty transportu. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 206 podział na grupy. 431 stałe. 364 zestawienie działami. 430 zestawienia cen. 31 Koszty transportu.opcje. 142 sumowanie robocizny. 155 opcje podsumowania. 450 zastępowanie robocizny. 116 rejestracja zmian. 373 podział na działy. 239 zestawienie. tabela elementów scalonych. 28 strona tytułowa. 157 —L— Lista cenników. 441 praca w wielu oknach. 428 statystyka. 368 zestawienie szczegółowe. 441 sprawdzanie poprawności. 434 wygląd ekranu. 444 przeliczanie cen. 377 stawka robocizny. 432 pozycji. 428 parametry kolumn w widokach. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 161 opcje widoku pozycji. 264 złożony. 446 praca z wieloma. 157 różnicowy. 135. 369 Materiały inwestora. 352 widok skrócony. 153 rozliczenie kosztów transportu. opcje. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 22. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 431 wersje.

warianty. 230. 227 przesuwanie. 277 stałe globalne. 276 odwołania do pozycji. 161 Poprawianie pozycji. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 427 Opisy podstawy wyceny. 247 Narzuty definiowanie. 155 pozycji. 272 wstawianie nowego wiersza. 292 obliczenia pomocnicze. 286 import z programu Rysunek. 282 import. 315 wczytanie definicji. 21 474 NORMA PRO . 273 widok. 27 Ścieżki dostępu. 27 rozliczania RMS. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 317 widok. 270 Ochrona kosztorysu. 263 —O— Obiekt. 290 klucze lokalizacji. 180 widoku Kosztorys. 294 usuwanie. 21 szczegółowa. 307 opcje obliczania. 284 wstawianie wyrażenia. 26. 351 wspólne działów. 266 edycja. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 273 stałe lokalne. 332 Opcje kosztorysu. 30 Normy . 139 podsumowania kosztorysu. 161 programu Norma Pro. 183 Podsumowanie opcje. 427 na cały kosztorys. 316 zaznaczanie. 275 usuwanie wiersza. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 153 widoków zestawień. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 224 scalona. 27 separator tysięcy. 270 wstawianie rysunków. 315 indywidualne działów. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 303 działu. 441 Pozycja kopiowanie. 312 kosztorysu. 225 poprawianie. 310 zachowanie definicji.zmiana w kosztorysie. 315 wstawianie komentarza. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 169 Okresy rozliczeniowe. 314 sposoby obliczania. 274 sumy częściowe. 227 Porównanie kosztorysów. 428 Pasek narzędzi główny.

389 wyróżniania kolumn. 314 opcje widoku. 394 Ppzycje zestawienie. 212 uproszczona. 165 rozliczanie w innych. 204 Program do kosztorysowania 475 . 375 Style wydruku. 234 warianty nakładów. 80 Spis baz cenowych. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 224 zestawienia. 392 Producenci. 395 ramek. 21 usuwanie. 228 narzuty. 371 Pozycje edycja. 346 wprowadzanie cen RMS. 248 zastępowanie. 430 sumowanie w pozycji. 145. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 245 pozycji. 392 wyróżniania wierszy. 201 widok. 193 wstawianie do cennika. 249 sumowanie w kosztorysie. 248 uproszczone. 370 zestawienie działami. 371 zestawienie działami. 215 sumowanie robocizny. 208 zestawienia. 225 zaznaczanie. 211. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 199 wstawianie. 215 warianty. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 223 wstawianie obiektów. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej.upraszczanie. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 377 Strona tytułowa wydruk. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 431 Sprzęt koszty transportu. 194 łączenie. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 416 Transport wstawianie kosztów. 27 Przesuwanie działu. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 373 wydruk. 228 scalone. 391 tabel. 373 Statystyka kosztorysu. 264 elementów RMS. 230. 249 Tabela elementów scalonych.

183. 191 zmiana kolejności kolumn. 359 wybór aktywnego. 345 Wprowadzone pozycje. 79 cennika. 189 zmiana szerokości kolumn. 203 uproszczonych. 362 globalne. 222 niekatalogowej. 211 pomijanie elementów RMS. 320 widok. 395 formatowanie tabel. 318 aktywacja. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 245 narzutu. 31 Warianty. 86 działu. 320 wyszukiwanie najlepszych.—U— Upraszczanie pozycji. 186 Wariantydanych. 318 działów. 189 widok Kosztorys. 315 pozycji. 280 komentarza do obmiaru. 201 do katalogu własnego. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 360 definiowanie. 377 wiersza obmiaru. 233 pozycji uproszczonej. 267. 204 narzutów. 172. 408 kosztorys uproszczony. 198. 303 pozycji. 270 —W— Waluty kosztorysu. 411 kosztorys inwestorski. 325 przypisywanie. 320 robocizny. 193 alternatywy elementów RMS. 351 Podsumowanie kosztorysu. 361 Wybór aktywnego wariantu. 263 elementów RMS. 389 Harmonogramowanie. 272 kosztów transportu. 24 Usuwanie bazy cenowej. 418 format strony. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 347 476 NORMA PRO . 260 elementów RMS. 188 Wstawianie działu. 21. 346 zaznaczanie elementów. 359 Widoki Działy kosztorysu. 247 obmiarów. 21 łączenie. 273 Narzuty. 409 Widok Kosztorys. 286. 191 Przedmiar. 354 usuwanie kolumn. 326 pozycji. 407 książka przedmiarów. 352 poruszanie się po ekranie. 321 gdzie występują. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 380 pracy rusztowań. 211 z innego kosztorysu. 362 nakładów. 208 wyrażenia do obmiaru. 411 drukowanie. 325 symbole oznaczeń. 225 widoku zestawienia pozycji. 360 usuwanie. 150 kursy. 326 elementów RMS. 348 skrócony. 21 lokane.

338. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 367 Wydruk zestawień. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 399 oferta. 191 elementów RMS. 417 słowniki. 371 sprzętu. 358 Wymiana danych z innymi programami. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych.inwestorskiego. 375 robocizny. 364 materiałów działami. 416 tytuły typów wydruków. 340 klucze lokalizacji. 417 zestawienie pozycji. 418 zestawienie narzutów. 339 obmiary. 357 rozliczanie. 373 szczegółowe materiałów. 376 usuwanie widoku.nagłówek. 404 opcje układu strony. 331 rozliczanie ręczne. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 384 wygląd tabel. 368 materiałów inwestora. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 411 strona tytułowa. 371 sprzętu działami. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 342 rachunek ilościowy. 243 pozycji. 394 style. 410 zestawienie cen. 415 zestawienie działów. 404 układ strony. 413 zestawy. 369 pozycji. 406 podsumowanie. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 377 Zmiany rejestracja. 370 robocizny działami. 224 Zestawienie materialów. 395 ustawienia drukarki. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 405 opisy podstawy wyceny. 413 zestawienie RMS. 341 chronologia. 334 rozliczenie częściowe. 386 tabela elementów scalonych. 397 opcje wydruku kosztorysu. 408 opcje. 402 wykonane roboty. 437 Program do kosztorysowania 477 .