Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

...332 Okresy rozliczeniowe ...........................................................353 10 NORMA PRO ......318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15....................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ......316 USUWANIE NARZUTU .............................330 Klucze planów działów .......311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.............343 17.....................................................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ...349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ................................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .....................................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU ....................... WARIANTY ..................................................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ....................................................................................................334 Chronologia wykonanych robót..........................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych ........................................................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW............332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ................................................................329 Klucze wykonawcze............................................... WIDOKI....347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ..........................................................................327 WARIANTY OBMIARÓW ............................326 WARIANTY POZYCJI ......................................................322 Warianty robocizny.............. OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ........ POZYCJI...........................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU .........................................................................................................................................342 Obmiary równe wykonanym robotom .............................................................................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU ....................................................................348 WIDOK PRZEDMIAR .................315 ZAZNACZANIE NARZUTU ............................................................................................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS................................346 WIDOK KOSZTORYS ..........................................................................................................................................................................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach .................................................. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT...328 Klucze lokalizacji...................................................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ...............351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ...............................................................................326 WARIANTY DZIAŁÓW ..........................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ....................................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ............319 Dodawanie nowych wariantów..................................................................327 16....................................................

................................................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych...................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów .. w których został użyty dany wariant ........................................389 FORMATOWANIE TABEL ...............378 19..383 20.......385 USTAWIENIA DRUKARKI............................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ...........................................................................381 Wybór pozycji z cennika .....................................................369 Zestawienie materiałów działami .............................................363 18................386 Styl wydruku............................................................388 ZESTAWY WYDRUKÓW ..................................................... WYDRUK KOSZTORYSU ...................................................................................360 Aktywacja wariantów.................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ..........................386 OPCJE WYDRUKU ...................................................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ........................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ....362 Lista elementów..............365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW .....................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ................................................. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE...............................................................................................................................................................377 STATYSTYKA ............................................................363 Łączenie wariantów ................................................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ....................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli...........356 Widok Rachunek ilościowy ........................................................................................................368 Materiały inwestora.................................................................................361 Oznaczenie wariantów..................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ...............................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT .......................................................................356 Widok Wykonane roboty ...............387 Tworzenie nowego stylu...........................................................................................371 Zestawienie robocizny działami..........372 Zestawienie sprzętu działami ................................................................................................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI..................................................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ...................................393 Program do kosztorysowania 11 ................................................................................................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów......................................................................................392 Wyróżnianie wierszy ....................................385 PODGLĄD WYDRUKU ......................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ..............................................................................................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ........ ZESTAWIENIA ..........................................................................................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm....................................................................................354 WIDOK SKRÓCONY .......

..............405 Opcje drukowania kosztorysu ........418 Opcje drukowania podsumowania........................................................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ....414 Opcje drukowania zestawienia RMS ....419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ..............................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych..........................................409 Opcje drukowania książki przedmiarów .................................................................................................411 Opcje drukowania słowników ..........................429 Okresy rozrachunkowe .........................................................................................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ......................................................................................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania ............................................417 Opcje drukowania statystyki ...............418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ....409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ............396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ........................Wyróżnianie kolumn .........................................................................................................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ........................430 Klucze wykonawcze.....412 Opcje drukowania cenników.........414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................430 Klucze lokalizacji.................................................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ..........428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ..424 21...............................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ............................................429 Zdefiniowane stałe .............................................................................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych........................................................................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ..............412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji .............................................................429 Grupy wariantów ................................................415 Opcje drukowania zestawienia cen.393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ .............................................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego .............................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego.....................................396 Dodatkowe opcje wydruków ...............................428 NARZUTY NA KOSZTORYS ..429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ..................................................396 Układ strony........................ OPERACJE NA KOSZTORYSIE...428 PARAMETRY KOSZTORYSU..................................................................................................................................430 12 NORMA PRO ........418 Opcje drukowania zestawienia działów.......................................................................................................

......451 22..........................................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ....... FORTE ....................453 KOLORY EKRANU .............. LEONARDO............................................. 24...............................................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ....................................................448 Eksport w formacie tekstowym............459 KLAWISZE SKRÓTÓW.438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian..................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ..2...... 23........................................................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY .......451 Eksport do programów Obmiar....................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ................454 NARZĘDZIA .....................................451 Zapis kosztorysu w formacie XML...........................................................448 Eksport do programu Planista i Get Manager ........... 25......................................................................................................440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ........440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO.................................................... WINBUD 3....................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ... RODOS..................................................................................................................................... Odbiór......................................................................................................................................................................................451 Eksport w formacie ATH.......................................................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ...445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH............................................................... Ocena............................................................................455 SPIS PRZYCISKÓW ............433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE .............................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna........430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE .........435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE......................................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .............. SEKO..........................................Plan działów ................. IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA......................................................................................470 Program do kosztorysowania 13 ..... Wykonawca .......................................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI .........................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU .................. PENTA.................................467 SKOROWIDZ ........453 PARAMETRY KOLUMN .452 WYGLĄD EKRANU .........................................................................................

PKZ itp. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. drogowych. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku.. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. KSNR. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych.WSTĘP Cieszymy się. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. Widząc. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. KNR. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. ziemnych. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. wysoką funkcjonalność. uproszczonych i innych pozycji scalonych. czyli wtedy. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. instalacyjnych. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych.

scalone i obiekty.. jednostki miar. jakie dane zostały usunięte. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. Orgbud-Serwisu. W kosztorysie różnicowym widać. a które wycofać. Bardzo przydatnym mechanizmem.objąć kontrolą proces ich powstawania. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. MSWiA.intercenbud. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. szczególnie dla inspektorów nadzoru. Bistypu. a co modyfikowane. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Użytkownik może również tworzyć nowe. tworzonymi przez użytkownika. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. odrzucić w całości lub wybrać. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. przenoszenie i edycję danych. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. a inne odrzucone.com. które zaakceptować. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów.pl). jest rejestracja zmian w kosztorysie. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. co było usuwane. co dodawane. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. jak również z cennikami asortymentów robót. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak.

W każdym dziale i poddziale. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. plany. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. do których można wstawiać stałe.000 towarów (stan na grudzień 2002). jak również w całym kosztorysie. grupy materiałów i sprzętu. projekty. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. komentarze. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. dostawcy czy województwa. ArCon czy AllPlan. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. funkcje. indywidualnie na działy i poddziały. wyrażenia matematyczne. indeksu. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. Mogą to być szkice. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. jako narzuty lub pozycje. dział lub pozycję. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. np. jak również wstawiane tradycyjnie. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. obejmującą terytorium całej Polski. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów.

kluczy lokalizacji. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Zuzia. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Kopiowanie i przenoszenie działów. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Seko. Planista i Get Manager. Project+. Winbud. między którymi można przenosić informacje. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. takich jak Microsoft Project. Koma. Forte. działów lub nawet dla całego kosztorysu. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise.miarów. Rodos. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. Planista czy Power Project. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. pozycji. Leonardo i Skobud. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane.

kosztów montażu sprzętu. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. IBM DB2. IBM. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . podstaw. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. kluczy wykonawczych. nakładów. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. programu Ocena. kosztów materiałów. wariantów. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. SAP. obmiarów i robót. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. np. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. Excelu. Wordzie czy Internet Explorerze. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. zestawienia wartości materiałów. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji.rującego Fortuna. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. opisów i znaczników pozycji. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. robocizny i sprzętu. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. Oracle. takich jak Microsoft. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. np. SUN. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. Oracle. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. Software AG czy SAP. rusztowań. cen. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. wartości obmiarów. np. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji.

ul.o.pl http://www. zamykanie okien. z . że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków.com.pl Program do kosztorysowania 19 . wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. 601 613-717. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. zaznaczanie opcji. AL. Leszczynowa 7 Tel. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. i inne z opisami. KNP. PKZ. KNNR.com. katalogi z serii AT.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. drag&drop).o 03-197 Warszawa.athenasoft. +48 22 614 34 22.intercenbud. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.com. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. ATHENASOFT Sp. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. wybieranie z listy. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang.

20 NORMA PRO . Plik zawierający tę bazę. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. Stan wykończeniowy zewnętrzny. itd. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Okładziny i oblicowania. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. Montaż przewodu odgromowego poziomego. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. Tynki zwykłe kat. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . nazwę pliku. Posadzki z deszczułek dębowych. Owinięcie izolacji rurociągów .mdb. kartotekę jednostek miar.). itd. Stan surowy. zwierająca cennik RMS i cennik robót. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator.) cen asortymentów robót (np. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. • Cennik RMS. Baza ta ma nazwę ListaBaz.mdb. cen elementów i stanów obiektów (np. III wykonywane ręcznie na sufitach.welonem z włókna szklanego.1.: Fundamenty. to Kartoteki. sprzętu i robocizny.).mdb. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom.mdb. itd. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. • Baza. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen.

cen obiektów (np. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. • Pozycja szczegółowa. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Cechą pozycji scalonej jest to. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. itd.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. uproszczone i inne pozycje scalone. budynek mieszkalno . wraz z ich kodami ETO. • Pozycja uproszczona. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. Warianty łączone są w grupy wariantów. Tablica przeliczników jednostek miar. dla których określone są normy i ceny. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. Program do kosztorysowania 21 . zawierająca listę elementów RMS. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. obmiar i cenę jdnostkową. • Pozycja scalona. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. Kartoteka RMS. to pozycja zawierająca tylko opis robót. Kartoteka jednostek miar. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. nazwami i jednostkami miar.

a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. • Drzewo kosztorysu. które nazywane są kosztorysami składowymi. jego gałęziami są działy. który można wstawić jako pozycję do cennika. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. Obiektem jest również obiekt budowlany. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji.• Kosztorys różnicowy. Jeśli kosztorys zawiera działy. 22 NORMA PRO . to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. składa się z innych kosztorysów.

♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). zwłaszcza do celów zarobkowych. gdzie D: oznacza napęd CD. którzy muszą być dobrze wynagradzani. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych.exe. D:\Start. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. który poprowadzi nas przez proces instalacji. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony.0/2000. tak jak książka. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . Niestety. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. Program.2. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. w pole Otwórz wpisać np. które się ukaże. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku.

a pomimo to pojawia się taki komunikat. tzw. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. „klucz hardware'owy”. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. 24 NORMA PRO . jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu.

dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika.3. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. dodać. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. utworzyć nowy cennik. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. importować lub skopiować bazę cenową. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. 1. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. ♦ Menu Bazy cenowe. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. dodać. Rys. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. Ekran główny Normy Pro. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach.

nego cennika. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. pozycję lub obiekt. ♦ Menu Pomoc. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. ♦ Przycisk Katalogi norm. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Menu Kartoteki. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. ♦ Przycisk Pomoc. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. katalogów norm lub kosztorysu. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. ♦ Menu Opcje. ♦ Menu Narzędzia. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ♦ Menu Okno. 26 NORMA PRO . w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). wyświetlić i edytować kartotekę RMS. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Pozostałe przyciski staną się dostępne. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie.

2. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. takie jak separatory. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. ‘Kursy walut’.00). ‘Ścieżki programu’. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. 2).00) lub też mogą być oddzielone kropką. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . Karta parametrów ogólnych programu. miejsce przechowywania danych.00). sposób tworzenia kopii awaryjnych. Rys. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. ‘Szukanie cen’. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. mogą być oddzielone spacją.456. 13. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. 13456234. Może to być kropka lub przecinek. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. Oczywiście.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. 13 456 234. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej.234. ‘Szukanie cen’.

ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu .BAK. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. przechowywane są trzy ostatnie wersje. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. równa 3. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. wypełniamy pole W katalogu:. Jeśli chcemy. 28 NORMA PRO . ♦ Ci z Państwa. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu.BAK. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących).ratorem dziesiętnym będzie kropka.AWA. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. Oznacza to. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. ♦ Gdy zdecydujemy. Jeśli liczba wersji jest np. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana.

to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.15 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm.1 0.25 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.0501 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.0501 0. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą.2 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.25 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. 0. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.1 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.3 0.05 0. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. jeśli chcemy.05 0. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.15 0. 2. Opcję tę zaznaczamy. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0. 3): Program do kosztorysowania 29 .

Rys. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. 30 NORMA PRO . Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. folder Norma PRO\KAT). Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Ścieżki dostępu do katalogów norm. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 3. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. Rys. Karta. w którym znajdują się normy. 4. Na rys. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych.

♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. praca z programem nie będzie możliwa. 6) definiujemy używane waluty. Jeśli nie znamy tej ścieżki. w którym zainstalowany został program Norma Pro. 5. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. które można wstawiać do kosztorysów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. w którym znajdują się obiekty. Obiekty. jak również wtedy. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN.ini). Rys. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Program do kosztorysowania 31 . ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 5). Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach.

7. “€” itp. Karta ‘Kursy walut’. pojawiające się w okienku takim. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. 6. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. "zł". należy na- 32 NORMA PRO . jak na rys. np. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. “$”. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. Dodawanie nowej waluty. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna.Rys. 7. (aby uzyskać symbol ”€”. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. Rys.

cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. Aby zmienić dane waluty. Rys. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). 7). a w szczególności jej kurs. Program do kosztorysowania 33 . Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. przeszukiwane są wszystkie. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. 8). Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. zaznaczając odpowiednie opcje. 6). sprzętu i robocizny. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. Karta ’Szukanie cen’. 8. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys.

dla których zostały wcześniej dobierane. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. Opcja ta powinna być włączona. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo.mdb. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. bez pytania użytkownika. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. w plikach o rozszerzeniu . zawierająca kartotekę RMS. zostaną pobrane automatycznie. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. 9). listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys.mdb”. w którym zainstalowana jest Norma Pro.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud.mdb”. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. z indeksami KMB. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. ♦ Baza „ListaBaz. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. podczas wstawiania nowej pozycji. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO.

czyli do pliku Kartoteki. w którym znajdują się podstawowe bazy. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz.mdb”. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. Wybór katalogu.. Rys. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz.m.mdb. trzeba Normie Pro podać ich położenie. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. j. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. czyli pliku „ListaBaz. jednostek miar i dostawców. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników.cenniki. 9.mdb”. Rys. Program do kosztorysowania 35 . Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. 10.mdb”. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych.mdb” (rys. Konfigurowanie baz danych NormyPro. 10).

Wybór lokalizacji pliku Icb. 11). BAZY CENOWE I CENNIKI.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. 12) możemy wybrać jednostki miar. 11. on line. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. ułatwiając nam wybór. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. 36 NORMA PRO . w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Rys. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line.dat z danymi Intercenbudu. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń.♦ W dolnej części okna z rys.dat dostarczanego na płycie CD. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS.

Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Karta ’Podstawowe jednostki miar’.Rys. odpowiednie ikony staną się aktywne. których aktualnie używamy. 12. 13. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. Rys. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Program do kosztorysowania 37 . Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. dla nowszych – EURO.

godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. 7. 38 NORMA PRO . Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). 6. WARIANTY). działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). 4. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). 3. Określamy narzuty na materiały. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). ELEMENTY RMS. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. 2. DZIAŁY KOSZTORYSU. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). 8.Schemat tworzenia kosztorysu 1. zamykamy kosztorys. 9. 5. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI).

Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. rozdziału. do 10 poziomów zagłębienia. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części.4. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Program do kosztorysowania 39 . Drzewo ma jeden podstawowy poziom. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. lecz zawierają nieco inną informację. 14. Rys. katalogów własnych. tabeli i pozycji. W lewej wyświetlane jest drzewo. Po ukazaniu się okna (rys.

pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. oznacza. można rozwinąć gałąź drzewa. tabel i pozycji.Podświetlenie grupy. a dla pozycji – jej opis. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. podkatalogi i pozycje. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. Grupy . składającym się z obiektów podrzędnych. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. 40 NORMA PRO . katalogi. katalogi i podkatalogi – ikoną . że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. Oznaczenie grup. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. jednostka miary. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. rozdziałów. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. i – w przypadku cenników – cena.

• Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników.. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. rozdziału lub tabeli. Program do kosztorysowania 41 . • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. cennika).. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów.• Przyciskiem Szukaj w. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. bazy cenowej. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów.

usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. Wciśnięcie przycisku powoduje.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. 42 NORMA PRO . • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów.

• Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. Program do kosztorysowania 43 . usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. opisem i. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu.

Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy.Rys. może utworzyć grupę katalogów własnych. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. które są w danym momencie możliwe do wykonania. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. Rozwinięte drzewo katalogów norm. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. 15. 44 NORMA PRO . Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. gdy znajdujemy się w podkatalogu. wydawnictwo). Program wie. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb.

Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. a . Aby wstawić katalog. trzeba podświetlić grupę. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. 16) i kliknięciu na OK. do której ma należeć. Program do kosztorysowania 45 . Tworzenie nowych katalogów. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. to znaczy tylko wtedy.

i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. W tryb edycji . 46 NORMA PRO . Rys. Wstawianie nowego podkatalogu. 17. 17). można przejść do jego edycji. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. 16. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. Jeśli został zabezpieczony hasłem. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem.Rys. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro.Wprowadzanie danych nowego katalogu. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Podobnie wstawiane są podkatalogi.

jego numer lub nazwa wydawcy. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. 18. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Aby kopiowanie doszło do skutku. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Rys. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . Okno edycji opisu katalogu. Program do kosztorysowania 47 .

W oknie edycji nakładu (rys. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. 20) wybieramy typ nakładu. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. wyświetlimy robociznę. Okno edycji nakładu w katalogach. 19. . 48 NORMA PRO . 20. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. W wyświetlonym oknie (rys. lub sprzęt. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. aby zmienić lub usunąć hasło. Klikając na przyciskach . Rys. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . aby zablokować lub odblokować edycję.Rys.

jeśli domyślne nie są właściwe. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. 22. 21. jeśli klikniemy na . Dodawanie. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary.Rys. przycisku Wypełniamy opis. 23). to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. Rys. 22. Program do kosztorysowania 49 . w oknie z rys. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. jak pokazano na rys. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. ponownie klikamy na przyci. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję.

24). Usuń i Zmień do dodawania. 23. Rys. Aby to zrobić. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. do której już zostały przyporządkowane nakłady. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). w którym deklarujemy sposób. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. . Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać.Rys. program wyprowadzi nowe okno. który może istnieć w pozycji lub nie. 24. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Jeśli 50 NORMA PRO . należy zaznaczyć daną pozycję.

25. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . . będą teraz należały do nowej. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. Rys. zostaną przedstawione w postaci drzewa. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . Okno.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . w którym określamy sposób traktowania nakładów. co oznacza. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS.

który wstawiamy. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . a następnie kliknąć na przycisku . jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). 26. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. które się ukaże (podobnym do tego z rys. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Dodawanie. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. W oknie. Aby dodać nakład do pozycji. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj.Rys. który znajduje się w liście danego katalogu. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). 52 NORMA PRO . należy ją podświetlić. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami.

28. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. 28). 27. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). Ekran edycji danych nakładu. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. Program do kosztorysowania 53 . Rys. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. a w pozycji tej występują warianty.Rys. 26) zaznaczymy jakiś nakład.

Lista katalogów zainstalowanych w systemie. Rys. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . wybrana grupa. za którym ma być umieszczony (rys. Przenoszenie grup.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. którego nie mamy w drzewie. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. 29. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. 54 NORMA PRO . w folderze katalogów znajduje się katalog. 29. katalog. 14). Przycisk jest dostępny tylko wtedy. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK.

elementów obiektów oraz obiektów (rys. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. Oczywiście. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. 30). Kolejnym poziomem drzewa są katalogi.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. asortymentów robót. niż ta. robót. Program do kosztorysowania 55 . Rys. do których należą pozycje lub podkatalogi. Rys. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. 31. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. 30. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. która jest aktualnie wyświetlona. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. Okno cenników pozycji i obiektów. z tym że tam struktura cennika jest płaska. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu.

56 NORMA PRO . 33). a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . 33. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. trzeba podświetlić grupę. Mają one taką samą podstawę. Rys. które występują w kilku wariantach. Rys. do której ma należeć. a następnie okno danych katalogu (rys. Dane wydawnictwa i dane katalogu.W prawej części okna. Pojawi się okno danych wydawnictwa. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Aby wstawić katalog. Pozycje z wariantami. 32). 32.

Jeśli zmieniamy wydawnictwo. BAZY CENOWE I CENNIKI. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. W oknie. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. 78). Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Rys. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. Wydawnictwa i katalogi. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. 35. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. które związane są z tym wydawnictwem. które się pokaże (rys. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. 34.

Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. zaznaczymy miejsce. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. 36. 36). ). należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Okno wprowadzania danych pozycji. 79). Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. wystarczy kliknąć na przycisku . Rys. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. Aby dodać pozycję.

czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. którym uruchomiliśmy szukanie. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. zaznaczamy . Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. 37. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. które wyświetlane są w drzewie katalogów. Program do kosztorysowania 59 .. opcję KNR lub Ceny. 37). Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo.. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. Przeszukiwane są tylko te katalogi. Rys. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji.

Rys.Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. 38. (Wybór pozycji). 60 NORMA PRO . ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). 38).

instalatorskie. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. takie jak pokrycia dachowe. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. w którym znajdziemy różnego typu roboty. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. Menu podręczne dla pozycji katalogu. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. itd (u nas pozycje uproszczone). place. blacharskie. 39. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. 39). Program do kosztorysowania 61 . drogi itd. tynkarskie i sztukatorskie. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. Jeśli program wykryje. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. jak na przykład roboty murowe. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. ogrodzenia. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. ściany. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Rys. ulice. stropy. instalacje wodne.

Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. 62 NORMA PRO . 41.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Schemat katalogów DBD. 41. 40. Rys. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile.

42. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Okno katalogu STLB-Bau. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . oraz przycisk Bauteile. Przyciskiem kosztorysu.Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Rys. 42.

Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy.5. Kartoteka jednostek miar.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. Przyciskami . po czym pokaże się okienko takie jak na rys. wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. 43. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. Rys. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. Przycisk wartości listy. Aby otworzyć kartotekę. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. . dodajemy. dołączonych do programu. 43. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). 64 NORMA PRO . należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). usuwamy lub modyfikujemy jed. a co za tym idzie cenników. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). w którym można dodawać. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej.♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). aby wyświetlić następny. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). 74 NORMA PRO . Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi).

♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). podrozdział Przenoszenie grup. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. katalogów i pozycji). ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Program do kosztorysowania 75 . który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji).

tworzymy nową. 52). ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. to po prostu utworzenie połączenia do niej. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). 76 NORMA PRO . instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. Jedna baza. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. jak i z baz kolegi. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. podstawowa. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. Jeśli bazę importujemy. ♦ Jednostki miary…. Oprócz cenników. Dołączanie bazy. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. własną bazę.

W zależności od tego. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. dołączanie i odłączanie baz. 52. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. który został zamapowany jako P. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. Jeśli mamy tylko jedną bazę. gdzie wybieramy cennik. W innych przypadkach.Rys. Lista baz. wszędzie tam. wydawnictw i katalogów. usuwanie. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. w jakim trybie jest wyświetlane okno. od razu wybieramy cennik. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. możemy tylko wybrać bazę. musimy wpierw wybrać bazę cenową. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. modyfikowanie. gdy pokazana zostanie lista baz.

w którym została zainstalowana Norma Pro. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. | to znaczy takie. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku .• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. czyli zazwyczaj informację o tym. 78 NORMA PRO . przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. których nie przyjmuje system Windows. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. . co zawiera. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. nie powtarzające się. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. czyli usunięcie jej z listy baz. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz.

Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. Jeśli tak. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. gdzie popełniliśmy błąd. nowa baza zostanie utworzona. podświetlamy ją na liście. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. Okno. zostanie wyprowadzony komunikat. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. czy wszystkie dane są prawidłowe. Tworzenie nowej bazy cenowej. to taka baza. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. które się pokaże jest oknem z rys. Nowa baza jest bazą pustą. z tą różnicą. 53. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. wraz ze wszystkimi cennikami. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . u innego użytkownika lub na serwerze. jeśli nie. a nai w oknie takim jak na rys. a jej plik dyskowy.Rys. nie zawierającą żadnych cenników. 53. W tym celu klikamy na przycisku . Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. zostanie usunięty.

Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. czyli kartoteki i bazy cenowe. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. jak i zewnętrznego użytkownika. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. 53). Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys.się po kliknięciu na ikonie . do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. tak jak wszystkie inne ważne dane. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. Po wybraniu bazy. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. 53). którą kopiujemy. Również okresowo 80 NORMA PRO . Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. pojawi się okienko z nową bazą (rys. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . z którym baza była tworzona. Aby odłączyć obcą bazę. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde.

czyli zmniejszany jest ich rozmiar. Proces kompresji. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. Jeśli w oknie rys. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. Rys. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. wybieramy folder. 54. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. zaznaczamy bazy. Program do kosztorysowania 81 . Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Pierwsze okno serwisowania baz. 55. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. który może potrwać. Rys.powinna być wykonywana naprawa baz. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. które chcemy uporządkować. w oknie z rys. w którym będziemy przechowywać kopie. Porządkowanie baz cenowych.

cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. 82 NORMA PRO . Cenniki kosztorysu). 56. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów.Rys. jak i obiekty tworzone przez nas. to znaczy całe kosztorysy. z menu Ceny). UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. na przykład z BCO. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. zaznaczamy kartoteki i cenniki. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. Podajemy lokalizację pliku kopii. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Okno tworzenia kopii zapasowej. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. gdy otwarty jest kosztorys. cenniki jednostkowe pozycji. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. działy i poddziały.

poziomu cen i daty aktualizacji. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. data ostatniej aktualizacji cennika. zaś E – ceny elementów RMS. Rys. które wywołujemy z okna listy baz (rys. w kolumnie „Typ” – typ cennika. 57.’. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. które go jednoznacznie określają. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. które zawierają ceny RMS. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. opisu. w kolumnie ‘Data aktualiz. jakie cenniki widzimy w oknie. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. Okno z listą cenników. Możemy sortować według identyfikatora. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . gdzie P oznacza ceny pozycji.

usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). od której obowiązuje cennik lub okres. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. pojawia się przycisk Pokaż. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. dlatego zaznaczona jest opcja Import. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. W zależności od kontekstu. Po ukazaniu się okna dialogowego. w jakim obowiązuje. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. gdy klikniemy na przycisku (rys. zazna- 84 NORMA PRO . w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. w jakim lista została wywołana. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. Ten sam efekt uzyskamy. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. Okno tworzenia nowego cennika. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. 58. 58). Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Jeśli tworzymy nowy cennik. CJP_własny. który ma być zapytaniem do Intercenbudu.

sprzętu i robocizny. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). mamy cenę dostawcy. Określanie nagłówków kolumn cen. średnia i maksymalna. wykrzyknika (!). Intercenbud). Program do kosztorysowania 85 . Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. 59). po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. cenę hurtową i detaliczną. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne.). 59. minimalną i maksymalną. – nie może zaczynać się spacją. Rys. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. są trzy ceny: cena minimalna. w której zostanie utworzony. podwójnego znaku cudzysłowu. Jeśli jest on cennikiem RMS. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (.

Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. czy też nie. 60). gdy klikniemy na przycisku . Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. karta ‘Cennik importowany’. Okno importu cennika. z informacją o sposobie importowania. 58) i pojawi się.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. 86 NORMA PRO . Rys. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. ‘Cennik wynikowy’. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. . 60. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys.

Pojedynczy plik. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. W przypadku gdy importujemy cały dysk. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. czyli na bieżąco. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. W grupie ‘Importuj’ określamy. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona).Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. Zapytanie do:. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. ceny pozycji dla koszt.85). a w pozostałych polach określamy jego cechy. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. wtedy gdy są potrzebne. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). a domyślny sposób importu. Program do kosztorysowania 87 . Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. a w polu Opis: – opis cennika. w polu Pozom cen z: – okres. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. czy importujemy Cały dysk. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. to cały dysk. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. którego dotyczy cennik. czyli okresowo lub Dynamicznie. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. odznaczamy go na liście. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub.

Karta ‘Opcje importu’. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. na przykład ceny minimalne. 62. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. Rys. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS.Rys. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. 88 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Wyczyść stare. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. 61. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. aby stare dane zostały usunięte. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie.

2. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. naciskamy dowolny klawisz. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. 64). Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. 63). System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. Program do kosztorysowania 89 .Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. 64. Rys. W oknie importu. 1. Rys. 63. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. lecz bywa tak. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys.

typ. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. 65. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. 4. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. 66. Rys. opis oraz nagłówki kolumn. poziom cen. 90 NORMA PRO .3. Rys. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys.

nie robimy żadnych zmian. a potem cennik). postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. np. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. jednak inne nietypowe. aby stare dane zostały usunięte. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. mogą nie zostać rozpoznane. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. ♦ W oknie importu.Jeśli chcemy. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. 5. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. Jeśli jednak chcemy. ponieważ od niego zależy. cenniki własne. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Program do kosztorysowania 91 . Jeśli życzymy sobie. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’.

dbf).Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. Rys. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. 92 NORMA PRO .dbf zawierające ceny pozycji. 67. 68. klikamy na przycisku Przeglądaj…. Ceny elementów RMS (*. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. Okno wyboru i importowania pliku cennika.txt). Rys. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Aby to zrobić. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. zostaną wyświetlone pliki *. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów.

którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . to ogromna. tworząc zwykły cennik. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. wybieramy Intercenbud. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Cennik importowany’.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. a następnie zaimportować go tak. Ci z Państwa. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. Ci z Państwa. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem.icb. na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . wybieramy Intercenbud. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:.

a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. 57) zaznaczymy cennik. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. 94 NORMA PRO . a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. 69). 58. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. W oknie. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). 69). Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. wybieramy typ cennika. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. stare dane zostaną z cennika usunięte. zaś faktycznie kryteria będą nowe. takim jak na rys. zgodne z nowymi kryteriami. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys.

Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. Program do kosztorysowania 95 . I wtedy w określaniu nazwy. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. w których nazwie wystąpi słowo śruba. ). -. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. *. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. wpisywanej w polu Nazwa. 69. Kryteria te określa się w oknie. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). zostaną wyszukane wszystkie elementy. 69). możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. "" .Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Rys. zostaną wyszukane wszystkie elementy.

Aby skorzystać z tych danych.). na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. które nie zawierają w nazwie słowa szara. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka.ini. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. jednostka miary. to indeks ETO wg KMB. cegła wapienno-piaskowa czerwona. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. w polach Cena jedn. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. system przyjmie. dostaniemy wszystkie cegły. należy w opcjach programu. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. potem dowolny ciąg znaków. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. Inne parametry. indeks PKWiU. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. oryginalny producent. które w nazwie mają słowo cegła. które pomogą nam wybrać właściwe elementy.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. zostaną wyszukane te elementy. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. cegła klinkierowa czerwona. cennik 96 NORMA PRO . typ RMS. zostaną znalezione wszystkie elementy. symbol u dostawcy. nazwa skrócona towaru. itd. określonym przedziale. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym.

z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. gdzie wybieramy firmę. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. Rys. a następnie wybieramy Capital. na karcie ‘Cennik importowany’. Jeśli importujemy cennik Capital. magazynowe).okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . 70). na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). a następnie na liście cenników (rys. ceny detaliczne. zaznaczamy opcję System. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. 70. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. poziom cen (np. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). edytować. hurtowe. Aby to zrobić. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól.

2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową.m. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. a następnie Pokaż bazę cenową.”). Cennik elementów RMS. kodzie jednostki miary („Kod j. 71. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. jak na rys. który chcemy zobaczyć. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. 98 NORMA PRO .”). Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. a dopiero potem cennik.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. od razy dostaniemy listę cenników. W tym wypadku.m. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. Cenniki można obejrzeć również wtedy. 71. „S” – sprzęt. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. 85). najpierw musimy wybrać bazę. nazwie jednostki miary („J. z której wybieramy potrzebny cennik. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. Nagłówki kolumn cen są takie. „R” – robocizna). Rys. 71).

Sposób sortowania jest istotny. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. W górnej części okna znajduje się grupa. posortujemy listę według tej kolumny. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. Program do kosztorysowania 99 . którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. pojawia się przycisk Wstaw. gdy cennik jest bardzo duży. Jeśli jest zaznaczona. usuwanie i edycję danych elementu RMS. uaktywni się przycisk Dostawca…. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. kod dostawcy. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania.stawka VAT. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. indeks PKWIU. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. sortowana jest tylko jedna kolumna. którą można wstawić do kosztorysu. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. może się zdarzyć. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym.

który można wstawić do stępny poziom. 72. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. rabat i symbol towaru. 45). a w końcu do listy konkretnych materiałów. że jest to materiał. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . rodzaju materiału. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. Wraz ze zmianą poziomu.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. że istnieje na. zaś ikona okna. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. „Jm” i „Kod jm”. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. . Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . „Rodzaj materiału”. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. Rys. 72).

zaś przycisk poziom. . W górnej części. 74. Rys.tej uprzednio drodze. Rys. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. 74). Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. 73. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. aby miał długość siedmioznakową. Program do kosztorysowania 101 . Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB.

a następnie konkretny cennik. „Numer katalogu”). z listy baz wybierzemy bazę. 72. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. W oknie zawartości cennika (rys. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Po pojawieniu się ekranu. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. że pola staną się dostępne do edycji. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. taprzycisku kiego jak na rys. a następnie na przycisku . Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element.”). czy na pewno usuwać. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. a na. z stępnie klikamy na przycisku tym. 102 NORMA PRO .Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. numerze pozycji („Pozycja”). należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. podświetlamy go. Program zapyta. Aby dopisać nowy element. cenach. jednostce miary („J.m. klikamy na nim (zostaje podświetlony). Dostaniemy okno takie jak na rys. nazwie pozycji („Nazwa”). Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. 72. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. numerze wariantu („Wariant”). tak jak cenników elementów. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie.

Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. pojawi się przycisk Wstaw. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). 76). Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. 99). Program do kosztorysowania 103 . 75. Rys. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. W oknie pozycji znajdują się dane. Cennik pozycji. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. zawierający szczegółowy opis pozycji. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie.

Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. opis oraz ceny może mieć inne. które pobierane są z poprzedniej pozycji. 104 NORMA PRO . W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . jednostkę miary. dla której określamy wszystkie dane. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . nazwę katalogu i numer pozycji takie same. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. czyli nazwę. Resztę danych. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:.Rys. 76. Okno danych pozycji. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. numer katalogu. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . katalogu i podstawy są nieaktywne). jak pozycja macierzysta.

W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU.c. podstawą. nazwą i opisem. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. Cennik obiektów. z którego pobierane są ceny. To.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. ale wspólnym wydawnictwem. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik.u i m3 k. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. zmieni się on we wszystkich pozycjach. Cenniki obiektów Cennik obiektów. Program do kosztorysowania 105 . to wyróżniony cennik pozycji. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. nazwę lub opis. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. poddziały i całe kosztorysy. czyli działy.

Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. 77). Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. których towary występują w kosztorysie. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. 106 NORMA PRO . W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów.

w polu Czas wydania: – okres. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . Przyciskami . 79). Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . 78). Okno edycji wydawnictw i katalogów. 77. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. . Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. w których występowały ich pierwotne wersje. . dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. gdy edytujemy. kiedy zostało wydane. umieszczonych pod listą wydawnictw. dodajemy i edytujemy dane katalogów. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy.Rys. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. Wydawnictwa usuwamy.

108 NORMA PRO . 79. Okno danych katalogu. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. Dane wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. Rys. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. gdy edytujemy. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się.Opis: krótki opis wydawnictwa. 78. Rys. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. kod ten można wybrać z listy.

Program do kosztorysowania 109 . Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. w jaki importowane są inne cenniki. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. 79. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). 2.

Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. W górnej części okna. Klikamy na OK. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. którą chcemy przeszukać. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. 80).3. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. wyświetlane są tylko cenniki RMS. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. w której znajduje się aktualizowany cennik. znajduje się lista cenników. jeśli szukamy pozycji. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. w której ma się znaleźć cennik. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. 110 NORMA PRO . na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. 4. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. które dołączamy do przeszukiwania. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. Program wykona szukanie.

Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej.Rys. Program do kosztorysowania 111 . które występują w danym cenniku. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. 80. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. na liście zobaczymy tylko te elementy. 81). Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:.

W górnej części okna zaznaczamy bazy. 83. 81. które mają być przeszukane. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. 82). 82.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. 112 NORMA PRO . tak jak w oknie przeszukiwania cenników. Rys. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania.Rys.

Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. Rys. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Gdy wybierzemy Wszystkie. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. które znajdują się w tej bazie. Program do kosztorysowania 113 . Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. 83.

z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. • wybieramy bazę docelową. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. W oknie. Rys. 114 NORMA PRO . zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. 84) w górnej części decydujemy. 84. które zostanie wyświetlone (rys. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. w której ma być umieszczona kopia.

Rys. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. nadawana jest mu nowa nazwa. 85. . Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. To oznacza. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. Program do kosztorysowania 115 . sprawdzić. . ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. które zobaczymy (rys. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. czy znajdują się w nim dane. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. Ten cennik. bezpieczniej jest go skopiować. a potem usunąć z bazy źródłowej. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. Okno wyboru bieżącego cennika. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. W oknie.

gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. materiałów lub sprzętu. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . które zostanie wyświetlone na ekranie. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. z menu Ceny (menu to pojawia się. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Zaznaczając opcję Ceny robocizny. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach.

które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. musimy zdecydować. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. po pokazaniu się okienka takiego. wyświetli się okno z ich listą. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). który ma być zaktualizowany. w którym wybieramy dysk. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. zaznaczamy ją. jak na rysunku z prawej. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. a następnie Program do kosztorysowania 117 . które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych).i. Aktualizacji podlega bieżący cennik. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe).

zaznaczamy wszystkie kategorie. Aby to zrobić. lub na nowo ustawione. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. według którego współczynniki zostaną przeliczone. w którym dany element się znajdzie. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel.

daty obowiązywania ceny.nia danych do programów kosztorysowych. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. nazwę dostawcy i producenta. jednostka miary. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. Strona główna bazy Intercenbud. adresy. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. ciężar właściwy. kosztorysantach. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. sposób pakowania. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. rabatach. indeks PKWiU. 86. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. promocjach. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. Rys. województwo. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy.

120 NORMA PRO . województwa. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. telefonów i faksów. Można to robić „on line”. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy.działają. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. do której należą. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie.com. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć.Intercenbud. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. loginu i hasła dostępu. przygotowanej do tego stronie. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. o adresie www. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. a następnie wysłać je do Administratora. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. kontakty telefoniczne. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. branżę. adresu. adresu e-mail i strony www i oraz branży. Baza Intercenbud.pl.

Rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. 87).Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. 87. Do tego celu służy strona szukania. które go interesują. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. 91). na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. jak i określonych danych dostawcy. 88) oraz lista dostawców tych produktów. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. Program do kosztorysowania 121 . Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”.

na której wyświetlane są dane towaru (rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Dane towaru. 89. Rys.Rys. 89) i analogicznie. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. 88. 90). 122 NORMA PRO . Lista materiałów uzyskana z bazy danych.

Lista dostawców wyszukanych materiałów. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys.Rys. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 91. Dane dostawcy. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. 90. 91) Rys.

Aby wejść na stronę generowania ofert. do których można wysłać zapytania ofertowe. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. komu i na jaki adres wysłać ofertę. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. Utworzona wiadomość może być edytowania. Lista dostawców. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. 92). dzięki czemu dostawca wie. 92.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Rys. 124 NORMA PRO . Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. na stronie wyszukanych materiałów (rys. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały.

a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. Strona. Aby wygenerować plik Intercenbudu. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. 94). 93. 94. Rys. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. 88). z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . rys. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. 87).Rys.

126 NORMA PRO . W następnym etapie. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. 96. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. 95.okienku pokazanym na rys. Rys. 96). Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. Rys. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys.

’. można zmienić dane bazy wynikowej. Aby to zrobić. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. a wstawimy pozycję z katalogu. Aby program mógł je odszukać. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. na stronie szukania (rys. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . znaleźć zapisany plik Intercenbudu. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. 97 w kolumnie ‘kl. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Rys. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. W okienku importu. 97. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. to ich ceny nie zostaną znalezione. co widać na rys. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. 61).

Kartoteka RMS. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. 128 NORMA PRO . 98). Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. 98. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. jak z Intercenbudu internetowego.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Rys. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. podrozdział Opcje programu).

: wpisujemy nazwę kosztorysu. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. Może to być Program do kosztorysowania 129 . Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków.7. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. które się pojawi (rys. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. Rys. 99. 99). będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. ♦ W okienku. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. może zawierać polskie litery. Okno tworzenia nowego kosztorysu. Opis ten ma znaczenie informacyjne. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. o zakresie prac.

n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony.narzuty dla całego kosztorysu (np. VAT). Nk . • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . według którego będą obliczane narzuty. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). Kp+Z). to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. 2. 1. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego.

100). do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. N – wartość narzutów (np. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. z której cennik pochodzi. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. z której wybieramy bazę. Opcje obliczania narzutów). Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Aby dopisać następny cennik. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. zaś cennik zostanie dopisany do listy. To. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. co wybierzemy w tym momencie. Jeśli mamy tylko jedną bazę. a następnie właściwy cennik. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. dostaniemy listę baz. Pierwszy cennik. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). w polu Cennik: – identyfikator cennika. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. VAT) 3.kosztorysie. Program do kosztorysowania 131 . ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy.

132 NORMA PRO . 101. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. umożli. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. Jest to Przyciskami istotne. 101). 100. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Rys. jak na liście. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem.Rys. zaś przycisk . Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. Karta. a wia edycję. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy.

w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Po ukazaniu się okna z rys. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. który wcześniej został zapisany na dysku. karta ‘Ścieżki programu’). 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. z którego wybieramy kosztorys bazowy. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. 102). gdyż można je zdefiniować później. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. Po pojawieniu się okna z rys. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 .

Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. 102. Zaraz po pojawieniu się okna z rys.kst).dostępnych dysków oraz otwartych folderów. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. Jeśli otwieramy kosztorys. który chcemy wprowadzić. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. Rys. będzie nim typ Kosztorysy(*. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU).

Rys. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. od najmłodszej do najstarszej. z którą został otwarty. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. które się ukaże. wartość i dane użytkownika.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. itd. ♦ W dolnej części okna. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. 002. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. następnie w oknie. 103.

W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:.KST) oznacza 136 NORMA PRO . tworzona jest kolejna wersja. Za każdym razem. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. jaką część kosztorysu zapisujemy. 104. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. 104). Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu.Rys. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. Okno zachowywania kosztorysu.

Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:.ostatnią wersję kosztorysu.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). to aby ją wczytać. 002. Załóżmy. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . 002. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. itd. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Kopia zapasowa nie powstaje. 105.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni.BAK nie jest zaznaczona. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. W tym momencie musimy podjąć decyzję. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane.001. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. 105). poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . od najmłodszej do najstarszej (tzn. itd. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. Rys.

Rys. 106). Plik ten następnie otwieramy do edycji. 106. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu .AWA (patrz rys.typ Wszystkie pliki(*. 138 NORMA PRO .

które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. w trakcie pracy z kosztorysem. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. przeliczanie walut. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. dostęp do cenników. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. rozliczeń materiałów i robocizny. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. jako zwykły kosztorys. W oknie opcji (rys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. 130). ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. itd. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. 107). Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . wyglądy ekranów. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Wybranie opcji Kosztorys oznacza.8. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). według których obliczany jest kosztorys. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje.

♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. 107. Rys. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje. 140 NORMA PRO . Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT).

Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. 107). pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. zamienny i powykonawczy. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. streszczający charakter robót. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. Program do kosztorysowania 141 . 108. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. Rys. znajdującym się na karcie ‘Opisy’.Opis. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:.

142 NORMA PRO . Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Wyjaśnienie.Rys. Zachowaj jako domyślne. 110). Rys. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Wybieranie typu kosztorysu. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Wczytaj z kosztorysu. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Opcje druku strony tytułowej. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. 109. 110.

potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. Adres inwestycji. Inwestor. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. Adres inwestora. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. 111. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. itd. które mogą znaleźć się na stronie. Pole to staje się niedostępne. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). pojawią się na wydruku jako komentarze. najpierw narzuty na kosztorys. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . Rys.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli.

wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). wspólne. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. indyw. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. Rys. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. kosztorysu.. wspólne. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. 112. 107) umożliwia wywołanie okna. 144 NORMA PRO . Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu.

Program do kosztorysowania 145 . Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. a z prawej zawartość paragrafu. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. poziom ( Kontynuacja numeracji). Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. Szablony numeracji dodajemy. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. Na rys. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). Jeśli tak zrobimy. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji.

III…. A.C… . który aktualnie formatujemy. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.Rys. dla poziomu 2 – . W polu Poziom: wybieramy ten poziom. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. II. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. Załóżmy.3… 146 NORMA PRO . Okno określania formatów numeracji. zaś dla poziomu 3 – 1.B.2. jak na rysunku poniżej. 113.

Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. drugiego i trzeciego. Numeracja poziomu pierwszego. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. • Jeśli chcemy. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). 114. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. który występuje za nim. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Program do kosztorysowania 147 . • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok.Rys. Najczęściej separatorem tym jest kropka. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów.

na wydruku wcięcia nie będzie. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. wystarczy kliknąć na przycisku . 115). Rys. na którym jest drukowana. Numerowanie elementów. zaś separatorami poziomów są kropki. 115. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. pozycji i działów (rys.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. Karta ‘Numerowanie’. Wtedy możemy zmienić typ. rozmiar i kolor czcionki oraz tło. 148 NORMA PRO . pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. jak na rysunku poniżej.

musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych..• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys.2 .(tylko pokazanych). • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. z prawej w sposób ciągły. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. Z lewej pozycje numerowane działami. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. 116).. Jeśli jednak chcemy. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. aby były. Program do kosztorysowania 149 . Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. pozycji czy działów nie są numerowane. 116. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. 117). • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji.. Standardowo działy numerowane są cyframi. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale.

117. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. Z lewej numeracja ciągła. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. 150 NORMA PRO . z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Rys. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. Opis wyboru cenników znajduje się na str. Karta ‘Ceny i waluty’. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 118. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić.Rys.

od razu wybieramy cennik. Program do kosztorysowania 151 . podrozdział Wydawnictwa i katalogi). jeśli zaś jest jedna baza. a potem cennik. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. z którego pobierane są ceny. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. numer.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. nazwę. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. Domyślne wydawnictwo. 119). wartość takiego kosztorysu. podstawę. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. to znaczy jako cennik. najpierw wybieramy bazę. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Opis karty znajduje się na str. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny).

Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. gdy w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. jaką będę miały obiekty. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. to w oknie zmiany danych RMS. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. Rys. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego.Karta ‘Cennik obiektów’. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. mimo ustawionych rabatów producenta. gdy był zastosowany rabat. a w polu Wariant – numer wariantu. 119. 152 NORMA PRO .

Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. 121. Rys. Rys. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 120. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. zawody są sumowane. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. Program do kosztorysowania 153 . 124) określamy sposób rozliczania robocizny. gdy nie była podana cena dostawcy. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno.. Gdy zaznaczymy opcję Razem. Karta ’Ceny dostawców’. gdy cena dostawcy była równa zeru.

154 NORMA PRO . ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 122. Materiały te mogą być Nie odliczane. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Pole to jest niedostępne. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. 123. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Rys. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania.Rys.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Rys. 124.

w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. opcję działami. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. jeśli włączymy działami. jeśli chcemy. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. 125. jeśli zaznaczymy dla całości. I tak. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. Rys.

możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Rys. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. 126. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. których nie będzie można zmienić. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Jeśli pole to zostanie zaznaczone. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. 126). to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. 156 NORMA PRO .

Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. oznacza. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. a więc również zmienią się te koszty. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. Program do kosztorysowania 157 . a koszty transportu jako osobne pozycje. montażu. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. 225) procent ten też zostanie zmieniony. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. dla wszystkich materiałów. Trzeba przy tym pamiętać. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. a koszty przewozu.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej..

Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. Rys. nakładów i wartości jednostkowej i norm. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. podsumowania pozycji. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów.. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . 127. podsumowania kosztorysu. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. i dalej wszystkie następne. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji).

11).51= 57.60+49.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. 128).. 128. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Na rysunku widać. 129). Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. Program do kosztorysowania 159 . można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. 130). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.10). to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1..60+49. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. Na rysunku widać. Rys.dokładnością. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys.11) jest równa sumie częściowej (=57.51= 57. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. 129. Rys.

zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach.. 160 NORMA PRO . aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. 130. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. Jeśli nie chcemy.Rys. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie.

133). Rys. Program do kosztorysowania 161 . 131. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. Podsumowanie kosztorysu. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona.Rys. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. 132. Karta ‘Widok zestawień’. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie.

gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. w kolejności od największej do najmniejszej. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. informacja o nich się nie pojawi (rys. 135). Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych.techn. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. 133. to wyświetlana jest informacja o nazwach. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. 134). Jeśli jest zaznaczona. Podsumowanie kosztorysu. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy.. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej.Rys. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys.

134.). a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. Program do kosztorysowania 163 . pokazane tylko działy pierwszego poziomu. 136). Rys. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys.. Rys.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. 135. Rys.-techn. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Tabela elementów scalonych. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. Włączona opcja Bez parametrów ek. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. Tabela elementów scalonych. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Tabela elementów scalonych. 136. w których znajdują się pozycje. Włączona opcja Pełna.

Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. Rys. które działy mają być pokazywane. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’.materiał. dotyczącym widoku Zest. I tak. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. 138). w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. w działach ustalamy. 137). że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. 137. to w ostatnim wierszu danej grupy. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. będzie on pokazany w tabeli. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . w których znajdują się pozycje. Tabela elementów scalonych. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. 164 NORMA PRO . jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza.

Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. 139. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys.Rys. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. 138. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Program do kosztorysowania 165 . Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. 140).

Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Rys. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Podsumowanie pozycji. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. 140. Podsumowanie pozycji. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie z narzutami. 141. Wydzielenie nakładów stałych. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Pokazane materiały inwestora. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. 142. 166 NORMA PRO . Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Pokazane ceny jednostkowe.Rys. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów).

Program do kosztorysowania 167 . to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. norm. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. Z prawej strony karty (rys. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. Załóżmy. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. 142). to w wierszu RMS. jak rysunku z lewej. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. jak to widać na rys. 142. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. a nie tylko jego wartości. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. a współczynnik norm również jako wyrażenie. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS.. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. norm.

• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. -M-. 143. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. Dane RMS razem z informacją o dostawcy. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. norm. to przed każdą grupą robocizny. 144). jeśli zaś tytułem -R-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. norm. Rys. 143). materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. 168 NORMA PRO . • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp.-S-. -Mlub -S-.

Rys. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Opcje ochrony przed zapisem. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. 144. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Program do kosztorysowania 169 . w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. obmiarów i wykonanych robót. 145. nakładów. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach.Puste wiersze Rys. Widok pozycji.

powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. 170 NORMA PRO . jeśli już było określone. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. będzie można edytować tylko dane nakładów. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. według których był liczony kosztorys. Jeśli nie ma aktualnego hasła. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. Również wtedy. sprzęt’). Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. nowe hasło.

Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. 146. Program do kosztorysowania 171 . Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. ustawienia formularza innego kosztorysu). sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu).Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje).Rys. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego.

Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. Rys. modyfikacji.9. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. dlatego też wygląd ekranu głównego. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. 147. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora.

♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. Dla innych widoków. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. Program do kosztorysowania 173 . usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok….widoku Kosztorys. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. EDYCJA OBMIARU. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. w zależności od widoku. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. sprzętu i materiałów). zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie….

które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. że będziemy stosować rozliczanie robót. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. działach lub całym kosztorysie inną stawką. staje się dostępne polecenie Warianty danych. sprzętu. normy. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. nad którym pracujemy. itd. w całym kosztorysie. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. w działach lub okresach rozliczeniowych. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. Poza tym. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . materiałów inwestora itd. korzystając z polecenia Zestawienia.Przedmiar (tylko obmiary). sprzętu i materiałów). Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu.). materiałów. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. ceny. pozycji bądź działów. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary.. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy.

Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. Program do kosztorysowania 175 . modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. poleceniem Zmień… – zmienić opis. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. waluta itd.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. cennik i poziom cen. które umożliwia edycję kluczy planów działów. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. sposób rozliczania robocizny. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. dokładność obliczeń. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. przyjęcie ich lub odrzucenie. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. jak również narzuty wspólne działów. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane).

Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. jego dział lub poddział. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. uproszczoną. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. scaloną lub obiekt. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję.

Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. pozycji. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Wstaw materiały…. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji.Wstaw do cennika. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm.

takie jak działy i kosztorysy. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. Wypadku gdy chcemy. nagłówków i stopek dla wybranego typu. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. 178 NORMA PRO . dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. a wynik przenosić do Normy przez schowek. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…).nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. czcionki. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). (Układ strony…). a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). na którym można wykonywać obliczenia. sposoby obliczania narzutów. itd. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora.

zaś poleceniem Kaskada tak. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. jego producencie. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. Poleceniami Główny pasek narzędzi. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. które porozrzucane są po ekranie. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. na którym chcemy wykonać jakąś operację. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. gdy przysłaniają się wzajemnie. Pasek narzędzi widoku. aby było widać pasek tytułu każdego okna. menu kontekstowego. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. właścicielu i numerze licencji. Wszystkie zmiany. a w drugim – Działy. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. jeśli zaznaczymy element RMS.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. 148). Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. możemy skorzystać z tzw. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. pasek stanu i drzewo kosztorysu. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. Program do kosztorysowania 179 . jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach.

Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik.Rys. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. Jeżeli przycisk jest wyszarzony. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. 148.

Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. wartościami. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Program do kosztorysowania 181 . Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. co widać na widoku. które można cofnąć. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie).Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. co widać na widoku). Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. itd. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione.

Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Aby uzyskać te same widoki.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. jeśli zostały zdefiniowane. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. 182 NORMA PRO . to znaczy kosztów robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. które występują w menu Zestawienia. materiałów i sprzętu. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. cenami i wartością.

w którym najczęściej pracujemy. 149. Jeśli jest wciśnięty. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Rys. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. Program do kosztorysowania 183 . w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. tak jak każde inne okno. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. posiada pasek tytułu. widok Kosztorys. Okno kosztorysu.

• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. w Intercenbudzie. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. 184 NORMA PRO . które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. itd. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. Na przykład. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.

Jeśli zaznaczymy opcję 1. pozycji lub działu. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. odchodzą gałęzie działów. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. Jeśli drzewo zostało raz wywołane.1…1. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. jaką jest kosztorys. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. W drzewie tym od głównej gałęzi.1…1. Program do kosztorysowania 185 . Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Jeśli zaznaczymy Pozycje. poddziałów i pozycji. Klikając na znakach plus . takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy.

Postać numeru zależy od tego. materiały: –M). czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). jednostka miary (kolumna „jm”).”) oraz wartość danego elementu. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). 150. z którą współpracuje kosztorys. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. Elementy RMS są również numerowane. w której wyświetlona jest jego nazwa. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. Pasek stanu (komunikatów). Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. natomiast pod numerem znajduje się informacja. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. którego treść może być interesująca dla twórców programu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. jeśli tak. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”).Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. do którego działu i poddziału pozycja należy. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. czyli numer katalogowy pozycji. czyli iloczyn 186 NORMA PRO .

W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. Rys. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). „M” i „S”). Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. Informacje o tym. 151. Program do kosztorysowania 187 . jakie kolumny i podsumowania widzimy. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. to w widoku pokazane są również ich nazwy. To. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. a na końcu działu – podsumowanie.

nakładów RMS czy narzutów. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. pozycji. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. 188 NORMA PRO . którą chcemy poddać zmianom. w których występują nazwy lub opisy działów. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . Otworzy się wtedy odpowiednie okno. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. ale poza kolumną „Opis”. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. należy wyświetlić go na ekranie. Aby zmienić szerokość kolumny. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. na której kolumnie i wierszu klikniemy. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. a w zależności od tego. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…).

która porusza się razem ze wskaźnikiem. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. tzn. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. której nie chcemy mieć na ekranie. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje.W zależności od tego. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. co oznacza. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). a kolumna znika z widoku. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. puszczamy przycisk. Program do kosztorysowania 189 .

a nie fragmentem tekstu. 190 NORMA PRO . 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. gdy szukany tekst ma być wyrazem. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. w oknie wyszukiwania (rys. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. Rys. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. 152. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. jeśli wcześniej były rejestrowane. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz.

Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. Aby zaznaczyć kilka elementów. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. zaznaczamy pierwszy z nich. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. należy zaznaczyć jeden z nich. Program do kosztorysowania 191 . <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków.

<Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do pierwszego wiersza w pozycji). <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. pola wyboru. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). opcje i przyciski. 192 NORMA PRO .<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. to do ostatniego wiersza w pozycji). <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku.

Okno katalogów znajduje się na ekranie. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys.10. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). rozdział. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. Program do kosztorysowania 193 . tabelę i kolumnę. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. Okno katalogów można również zwinąć. niezależnie od widoku. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). za którą ma zostać wstawiona. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. dopóki go nie zamkniemy. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. w jakim został wyświetlony kosztorys.

Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW.Rys. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. numer katalogu (np. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. które będzie poprawiane.04) i kolumny (np. na karcie ‘Opis’ (rys. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. 194 NORMA PRO . Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. tabeli (np. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji.12). KNR). 153.4-01).02). rozdziału (np. czyli typ katalogu (np.

wpisujemy liczbę 6. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. 154. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). na przykład na miejscu o numerze 6. w pole Lp. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:.Rys. ♦ W polu Lp. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. karta ‘Opis’. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. podrozdział Widok Przedmiar). Okno danych pozycji kosztorysu.

Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. 196 NORMA PRO . to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. Rys. 154. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. w którym został wydany katalog norm. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. 155. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. 155). przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu.

♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. Rys. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. 156. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. Program do kosztorysowania 197 . które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. Jeśli opcja ta została zaznaczona. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. aby były różne od jedności. jeśli chcemy. Materiałów i Sprzętu. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Pozycja. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. Na karcie ‘Współcz.

jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. 157. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. z którego została wstawiona dana pozycja. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. do której zaliczymy daną pozycję. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. 198 NORMA PRO . gdy zostanie wybrany dany wariant. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. dla których są modyfikowane grupę wariantów. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Rys. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy.

Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . których indeksy znajdują się w bazie. w których pozycjach występuje ten element. Rys. 158. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. Na liście tej zaznaczamy element. klikamy na przycisku Pozycje…. OK i Anuluj. Jeśli chcemy podejrzeć. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. klikamy na przycisku Anuluj. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. klikamy na przycisku Dodaj nową. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. Lista elementów podobnych do wybranego. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. klikamy na przycisku OK. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. 158).

Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. 160). otrzymamy następne okno (rys. 161). a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna.podświetlony. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. Rys. 159. których nie znaleziono w cennikach. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. 200 NORMA PRO . a po potwierdzeniu z oknem. Rys. 160. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. Jeśli wybraliśmy element. 159). Propozycje wstawienia elementów RMS.

Rys. 162). W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. a w kolumnie „Z grp. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. Program do kosztorysowania 201 . jaki element zastosować. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. czy grupa zawiera jakieś warianty. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. 161. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. 162.” – informacja o tym. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. czy bez niej (NIE). w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. program nie jest w stanie podjąć decyzji. Rys.

nie wariantowe nakłady. Jeśli jest zaznaczona. 163. Na przykład na rys. 163. 202 NORMA PRO . obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. Rys. Aktywny jest pierwszy wariant. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). czyli farba olejna. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. których możemy użyć do malowania. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK.

dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. dla którego norma=0.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. Nowy dział. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. zaś norma na robociznę została zwiększona. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. materiały lub sprzęt. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. 164. 165. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. należy zdefiniować nowy dział. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. a następnie na OK. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. Rys. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. Program do kosztorysowania 203 . Rys. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości.

wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. Rys. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. w polu Odległość: wpisujemy odległość. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. 165). W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. na karcie ‘Widok pozycji’. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. Znacznik:. Pozycja będąca kosztami transportu. 166. Jeśli chcemy pominąć robociznę. 166). Wydawn. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. która kategoria została wyzerowana (rys. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. w opcjach kosztorysu. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys.

Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. Rys. Na karcie ‘Współcz. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. inne dla sprzętu.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. podstawę i wariant dla tej pozycji. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. Program do kosztorysowania 205 . Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. współczynniki norm na robociznę. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. 167.oraz zaznaczamy. Jeśli przewozimy sprzęt. 168). które w nim wypełniamy.197). czyli elementów M lub S. materiały i sprzęt nie są dostępne. Wygląd okna i pola. Okno to ma puste pola. z których część wypełniamy ręcznie. pojawi się pole Liczba przewozów. katalog. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie.

w wy- 206 NORMA PRO .Rys. gdy dodawane są koszty transportu. Rys. 169. w którym klikamy na przycisku Szukaj. Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. który transportujemy. Aby ściągnąć z kosztorysu element. 169. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. Okno wstawiania elementu RMS. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. 168. 169).

których nie da się przewieźć jednym kursem. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. zostanie umieszczona w opisie pozycji. jaką jest transport. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. ile kursów potrzeba. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. Program do kosztorysowania 207 .niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. a element wprowadzony do pozycji. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. to informacja o tym. 170. którą można przewieść jednym kursem. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Określanie kosztów transportu materiałów. Wielkości kosztów transportu. Rys.

Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. kopiowanie. Okno określania kosztów transportu sprzętu. 171.). Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). poprawianie. przenoszenie. Rys. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. upraszczanie. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. rozliczanie w innych pozycjach. rusztowania itd. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. 208 NORMA PRO . Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. scalanie itd.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. 171).).

w któ- Program do kosztorysowania 209 . w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań.Rys. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. 172. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. rys. Pola okienka z rys. 202). Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. 172 wypełniamy tak.

40 zł. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:).9396 r-g. czyli o łącznych nakładach=570. poprawianie. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji.3028 r-g i 200. 0.6368 r-g.4500).84*2)=3398. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. Na przykład. Rys. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. przenoszenie).84. cena jednostkowa=0. np. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS).40.9396*10/(0. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. 174) 210 NORMA PRO . 173. a potrzebujemy 10 kompletów. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. współczynnik wykorzystania rusztowań=0. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10.

Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. takim jak na rys. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. które uzyskamy.Rys. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . ). . 175. Rys. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. 154. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. takie jak KNR czy KSNR. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. W okienku. 174. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego.

W ten sposób. do których istnieją cenniki robót. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. zaznaczamy ją. w którym na kartach ‘Opis’. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. 214). korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. ‘Współcz. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. Aby pozycję uprościć. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. 212 NORMA PRO . 178) edytujemy pola. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. sprzęt i materiały lub wtedy. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. tak jak pozycje z katalogów. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. str. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy.

Pozycja z rys. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. Program do kosztorysowania 213 . Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. Na rys. Pozycja przed uproszczeniem. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. zaś w drugim wstawia się pozycję. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. w przypadku usuwania elementów RMS. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. 177. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. 176 i rys. 176 po uproszczeniu. 176. Jeśli będzie to konieczne. RMS-y można przywrócić z katalogu.Rys. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. Rys. to znikną one z ekranu i kosztorysu. co wstawianie pozycji uproszczonych.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. 188. operacja zostanie wykonana automatycznie. program zapyta. co użytkownik ma zrobić. aby wstawić pozycję (rys. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. 188). Rys. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. Program do kosztorysowania 223 .♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja.

Aby zaznaczyć kilka pozycji. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. Okienko przesuwania pozycji. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. należy zaznaczyć jedną z nich. karta ‘Kolory ekranu’). a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. Domyślnie jest to kolor zielony. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). którą chcemy przenieść. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. zaznaczamy pierwszą z nich. za którą przesuwamy wybraną pozycję. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 224 NORMA PRO . ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Rys. 189. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. Jeśli chcemy.

♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne).). za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. przeciągamy ją na pozycję. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. która została podświetlona. itp. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. odwołania do obmiarów. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. za którą ma zostać umieszczona.♦ Klikamy na pozycji. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. za którą umieścimy przenoszoną pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.

Okienko wybierania działów. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. Okienko usuwania pozycji. 190. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. 191). na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. 191. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. 226 NORMA PRO . a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>.Rys. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. Rys. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów.

należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. klikamy na przycisku OK. do którego poziomu działy zostaną pokazane. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. zaznaczamy je. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać).W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi).

Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). obmiar. jednostkę miary obmiaru. współczynniki norm. 192). W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. na karcie ‘Współcz. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. takie same jak na rys.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. W tym celu należy kliknąć na pozycji. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. takim jak na rysunku z prawej. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. jest to jedyny sposób. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. 228 NORMA PRO . Możemy zatem zmienić opis pozycji. do której jest dołączana wybrana pozycja.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . 154. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat).

to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. Rys. 193. na której widać. Program do kosztorysowania 229 . że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). a następnie klikniemy na przycisku .’ dla pozycji nr 112. Pozycje. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112.norm. czyli w pozycji nr 112 (rys. 192. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’.Rys. Na rys. 194).

230 NORMA PRO . Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. to znaczy pozycje. Rys. to zobaczymy. Rys.norm.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. 194. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. 195. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115.

które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym.Rys. W przypadku. dla której definiujemy nowe narzuty. koszty pośrednie). Aby wprowadzić nowy narzut. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. Rys. W okienku. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. Dodawanie narzutów na pozycję. Po zaznaczeniu pozycji. 197). które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. 197. 196. 196). klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). Program do kosztorysowania 231 . gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. Narzut.

na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. Rys. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. 198. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. Jeśli chcemy usunąć klucz. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. 198) definiujemy nowe. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. jeżeli jest wyłączona. 199). Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. 232 NORMA PRO . to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. dodawania. W tym celu podświetlamy pozycję. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych.Harmonogramowanie robót . jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. Okno wyboru. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz.

199. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Rys. tworząc tym samym nowy system grupowania. Program do kosztorysowania 233 .Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. które wprowadzamy ręcznie. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager.

W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). Innym. Okna kosztorysów umieszczamy tak. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. Metoda kombinowana jest droższa. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. metoda zwykła jest tańsza. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji.

Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. mimo że ładniejsze’. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie.1. Program do kosztorysowania 235 . ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. 2. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. 2. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. bo daje świetny efekt estetyczny’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). ponieważ jest stosunkowo tania’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst.

Rys. 200.Popatrzmy teraz. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 201. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. 236 NORMA PRO .Wybrano metodę kombinowaną. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę zwykłą.

Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. Okno dodawania nowego elementu RMS. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. Rys. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . 202. tak jak w przypadku pozycji. miary: wybieramy jednostkę miary. ). materiały lub sprzęt). z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. 202 kolejno wypełniamy pola. . zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. gdy był zastosowany rabat). może być wyrażeniem). Po pokazaniu się okienka takiego. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. jak na cym im przycisku: rys.11. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%).

w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). 202. 218). lecz przyjmują wartość normy. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu.jako procent od innych nakładów tego samego typu. najpierw pokaże się okno z polami. takie jak na rys. 238 NORMA PRO . Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). w oknie z rys. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. Przeszukiwanie kartoteki RMS). 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. miary i Cena jedn. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. 45. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…).

Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania.18 i 20. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. Program do kosztorysowania 239 . Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. Jeżeli ją zaznaczymy. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:).4. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). do grupy „Cement I”. Jeśli ją zaznaczymy. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. KNR-W 2-02 0245-01). ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie.7. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza.15. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. to np. aby został on zakwalifikowany do grupy. Należy pamiętać.♦ Jeśli chcemy.

204. Rys. który służy do wprowadzenia następnego elementu. Rys. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. 240 NORMA PRO . Obliczenie nakładów. 204.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 203. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. 203. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. element zostanie dodany właśnie do niego. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. 158) decydujemy. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. reszta danych się zmieni. Podobny proces ma miejsce. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . Przed dodaniem elementu program sprawdza. czy zmieniamy mu tylko cenę. Jeśli nie – jest dodawany w całości. Czynności. czy taki element już istnieje. czy pozostawiamy dany element. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. katalogowych elementów i ich danych. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. W oknie tym (rys. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika.

czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. Program do kosztorysowania 251 .. nazwa i dostawca elementu. Metodę doboru elementu. 207). W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. w którym widać. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. w jaki były dobierane ceny z cennika. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. UW 75(4m). 3. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. Rys. 217. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. 2.. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. Okno.” a „kształowniki stalowe profilowane U. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. (pozostałe dane nie zostaną zmienione).” będą wyceniane jak „Profil Int. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. który zastąpił element oryginalny.

252 NORMA PRO . bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. innym kosztorysie. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). 214) możliwe są różne reakcje programu. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. 202). to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. 212 i rys. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). 218) wraz z listą znalezionych elementów. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. Raz opracowana lista doboru RMS.

♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. przeglądane będą indeksy elementów. jeśli zaznaczymy ETO(1). 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. bądź Podobne indeksy. 218). ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. wyświetli się okno (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. W pozostałych przypadkach. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany.Rys. Jeśli zaznaczymy Dowolna. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu.

Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. 218). Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. jeśli zaś opcję Początek. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. 131). a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. typu. 219). indeksu KMB. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. gdy chcemy przeszukać cenniki. który chcemy przeszukać. z którego szukanie zostało wywołane. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. jednostki miary.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. jego nazwy skróconej. indeksu PKWiU. dodajemy go do listy (patrz str. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. W tym celu w oknie z rys. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. to program będzie wybierał elementy. 254 NORMA PRO . ceny oraz według dostawcy. zaznaczamy opcję Kosztorys. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment.

Kliknięcie na elemencie. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. 219. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. mimo że są w Intercenbudzie. ich lista pojawi się w oknie. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. z którego kartoteka została wywołana. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. że nie zostaną znalezione żadne materiały. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu.Rys. Program do kosztorysowania 255 . Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. W oknie z rys. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. materiałach i sprzęcie. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’.

Jeśli chcemy zobaczyć. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. 220). Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). 256 NORMA PRO . z menu RMS). Rys. musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. 220.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. bądź sposób obliczania tych kosztów. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). w opcjach kosztorysu. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys.. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt).. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS.

Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. Rys.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. 221. Program do kosztorysowania 257 . • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 222.Rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. 223). 222).

Koszty transportu doliczane jako wartość. 223. 224. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. 225). a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. ’karta ‘Liczenie narzutów’). • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. 224).Rys. Rys. 258 NORMA PRO . W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu.

Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’.. 8 i 9 – procentowo.Rys. polecenie Wyświetlania. 226. Koszty transportu jako procent wartości nakładu.. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje.. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). a w pozycjach 1. Na rys. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. karta ‘Opcje kolumn’). Program do kosztorysowania 259 . 225. Rys. 226 widać. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary.

227. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . Operacje wstawiania. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. Dane ogólne działu Rys. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). przenoszenia. które mają znaleźć się w dziale. gdy mamy już wprowadzone pozycje. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. Definiowanie nowego działu. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw.12. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji.

w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). czyli kolejny poziom zagłębienia.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. umieszczony w polu Numer:. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. wprowadzamy tylko jego nazwę. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). aż do 10 poziomów zagłębienia. chyba że działy są ręcznie numerowane. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Numer działu. w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). Załóżmy. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. co zaznaczony dział. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”.

Jeśli chcemy wybrać inną cenę. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. 262 NORMA PRO . Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. W wyniku otrzymamy nową strukturę.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. a gdy żadna nam nie odpowiada. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). Wstawmy teraz dział „XXX”. dla którego wybierzemy Następny poziom. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. 228. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. Rys. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). „B” i „C”. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. Karta ‘Współczynniki norm’. Dodatkowo. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów.

Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). 227. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Karta ‘Podstawa’. 229. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). Rys. nazwę i numer katalogu. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. podstawę oraz wariant.

Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. Aby wstawić kosztorys jako dział. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. następnie klikamy na nazwie tego działu. współczynniki norm i narzuty będą takie. jak w kosztorysie składowym. Usuwanie pozycji). za którym chcemy je umieścić. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. a jego jednostki elementarne. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. zaznaczamy ten dział.od: i do: zakres usuwanych działów. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. jaką ma opis wstawianego kosztorys. wystarczy go zaznaczyć. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. 264 NORMA PRO . W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. tam zaznaczamy dział do skopiowania. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). 102. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. takie jak na rys. polecenie Działy kosztorysu).

w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. Rys. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. Dane kosztorysu składowego To. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. jeśli zaś cena jest różna. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. gdy chcemy. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. 230. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. której Program do kosztorysowania 265 . do którego jest wstawiany. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). to będą połączone w zestawieniu RMS. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. zwaną jednostką elementarną.

Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. na karcie ‘Liczenie narzutów’. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. Aby wprowadzić jednostki elementarne. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. podrozdział Tabela elementów scalonych). to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. Okno definiowania jednostki elementarnej. Rys.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. 231). która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. a my mimo to 266 NORMA PRO . 227). Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. 231. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. które się ukaże (rys. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji.

zostanie wyświetlone okno z rys. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. 232. w zależności od tego. Program do kosztorysowania 267 . Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. czy zaznaczyć tę opcję. następnie okno z rys. 232. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. 119). z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 232). zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. Rys. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. 232. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys.

zawierającej poddziały. który został wstawiony razem z pozycjami. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. to w oknie z rys. 233. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. 268 NORMA PRO . Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. Rys. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń).Rys. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. 232 tyle razy. 232. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. 234. Za każdym razem możemy zdecydować. ile jest poddziałów. Cennik obiektów z działem IZOLACJE.

W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt. Program do kosztorysowania 269 .

„^” – potęgowania). „/” – dzielenia. Ekran. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. Rys. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. Jeśli wyrażenie jest poprawne. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. nawiasy (dowolna ilość poziomów). Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. „–” – odejmowania. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. „*” – mnożenia.13. opisu (komentarza). EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. stałej lokalnej. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. klikamy na przycisku . Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. 12%). funkcje. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. 235. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. procenty (np. na karcie ‘Widok pozycji’. stałe i komentarze. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. 270 NORMA PRO . sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. program je zaakceptuje. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok.

których wartości są sumowane. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. 238. Rys. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Na przykład na rys.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. obmiaru od strony ul. ‘ >’ Liczba Rys.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Jak widać na (rys. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. 236. Obmiar wraz z komentarzem. obmiaru od strony ul. musimy je potraktować jako komentarz. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. 237. Program do kosztorysowania 271 . Rys. ujęty w znaki ’ <’ . Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary.Królewskiej.

240.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. klikamy na przy. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. Rys. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. 240). 239. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. 272 NORMA PRO .

to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. 241). 242. Rys.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. gdzie występuje. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. 242). Aby zdefiniować stałą. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. Rys. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. należy go zaznaczyć. Program do kosztorysowania 273 . 245 widać. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. Na przykład na rys. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. Okienko definiowania stałej. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. Po kliknięciu na OK. Okno. dlatego też nadamy jej nazwę np. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. 241.40.

W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu.SzerDrzwi2. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. SzerDrzwi3 . które będą widoczne tylko w pozycji. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. to znaczy stałe. SzerDrzwi1. w której zostały zdefiniowane. Rys. 243. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń.

244. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. której wartość wynosi 0. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. możemy zastosować tzw. na rys. Program do kosztorysowania 275 .16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. deklarowane kliknięciem na przycisku . Poniżej. jak nazwa stałej globalnej). sumy częściowe. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. Dla pozycji pokazanej na rys. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’.

których wartości zostaną zsumowane. „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. 246. 245. 276 NORMA PRO . należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych).Rys. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. 246).

literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. 247.23. Rys. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”.5. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję.92A).5*#p23. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. na karcie ‘Widok pozycji’. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. Program do kosztorysowania 277 . a zaraz za nią numer pozycji. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. #pA. 245).5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. 8.’. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. To oznacza. Odwołania do pozycji. Na przykład wyrażenie 8. W opcjach kosztorysu. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika.5*poz. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. który zastąpi ciąg znaków #p.

żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). Rys. że gdy pozycje numerowane są działami. Oznacza to. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). 278 NORMA PRO . 248. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. Na rysunku widać. np. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>.1. skopiowanie ich do Schowka. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3).Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. #p3. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce.37. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych.

Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). do której jest odwołanie. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. do której jest odwołanie. Jeśli usuwamy pozycję. Jeśli usuwamy kilka pozycji. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. Program do kosztorysowania 279 .Rys. Rys. W przeciwnym wypadku. 250). 249. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. gdy opcję tę wyczyścimy. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. 250.

aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. należy je przekopiować wraz z tymi. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. Rys. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. Jeśli chcemy. 251. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. Okno wstawiania funkcji. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. w której znajduje się odwołanie. postać odwołania zostanie zachowana. do której jest odwołanie. w oknie. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. do których są odwołania. Dlatego też. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Aby wstawić wzór do wyrażenia.Podczas kopiowania do schowka pozycji. które dołączone są do programu. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. możemy skorzystać z wzorów.

253.wysokość). opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). Figura. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). H X Y H X Rys. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. z prawej po nadaniu wartości parametrom. Y i H. Z lewej zaraz po wstawieniu. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Program do kosztorysowania 281 . Na rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Rys. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. które figurują w wyrażeniu.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. 252.

powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. która również się przyda w 282 NORMA PRO .Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). 256 wybieramy zestaw wzorów. czy mają jakieś wartości i jakie). ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. 254. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. który można by potraktować jak funkcję. MojaFunkcja. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. Rys. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję.

Zaznaczone wiersze.następnych pozycjach (rys. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. Rys. 255. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. 256). podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. Program do kosztorysowania 283 . Okno. 257). 254). Rys. 256. zaznaczeniu opcji Funkcja. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar.

Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. 258). Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). Dotyczy to całego kosztorysu. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. 257. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. działów i pozycji. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru.Rys. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). a następnie w oknie. ponieważ wartości argumentów są różne. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Wartości funkcji są różne. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Rys. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. 284 NORMA PRO . czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). 258.

260. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. 259. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. 260). Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. w którym został utworzony lub programu. Okno skalowania rysunku. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. Rys. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa.Rys.

Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. Warianty obmiarów Obmiary. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. 261. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. wykonanym w programie Rysunek. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. Rys. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. tak jak elementy RMS.

cfg. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. ponieważ ich struktura jest z góry znana. a tych fragmentów za szafkami – nie. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. Pozycja z wariantami obmiarów. Informacja o tym. znajdują się w folderze. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. do Notatnika.lub tylko tych ścian. ArCon oraz innych programów CAD.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. Program do kosztorysowania 287 . jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro.cfg i imptxtob.cfg – dla plików AllPlan. które są widoczne. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. Rys. Pliki konfiguracyjne impallpl. 262. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. w którym zainstalowano Normę Pro. np.

Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. Funkcja. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. 264). w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. W okienku. • Materiał. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. 288 NORMA PRO . w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. kod 9 oznacza tabulator. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. 263. Zostanie utworzone połączenie do pliku. które się ukaże. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl.Rys. Można również zmienić kolejność kolumn. kod 59 – średnik).cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). Aby zaimportować obmiar. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. Obiekt. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. w polu Nowe połączenie z: (rys. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np.

Po potwierdzeniu na OK. pojawi się okienko. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. w menu pojawia się menu Obmiar. Po wykonaniu operacji wstawiania. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. 264.Rys. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. plik obmiarów zostaje wczytany. Program do kosztorysowania 289 . Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. do której wstawiamy obmiar. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. Zostaje utworzony nowy wiersz. 265). a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. do której wstawiamy obmiar. czy przeliczać obmiary. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. przełączamy się do okna importu obmiaru. Lista połączeń z plikami obmiarów. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. Zaznaczamy pozycję.

W oknie importu obmiaru (rys. które są użyte w kosztorysie. 290 NORMA PRO . wg wartości lub widok nie posortowany. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. wg identyfikatorów. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. według której będą wyświetlane obmiary. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. 265) znajduje się pasek narzędzi. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. wg lokalizacji. wg jednostki miary. które występują w importowanym pliku. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary.

Jeśli na przykład formuła ma postać 128.65 + 15*0. Okna kosztorysu i importu obmiarów. gdzie a00 jest równe 35. Na rys.3 i została zapisana w pełnej postaci.”. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. usunąć itd. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.3. na której będziemy mogli dodać kolumny.65. a a01 – 0. „Nazwa”. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu.Rys. „j. zmienić ich kolejność. wartość obmiaru oraz lokalizacja. 265. Program do kosztorysowania 291 .75*35. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku.m” i „Wartość”. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. jeśli była wprowadzona. jednostka miary. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128.75*a00 + 15*a01. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów.

to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. 266 z listą tych obmiarów. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. które zostały oznaczone do eksportu. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. takie jak na rys.Rys. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. 266. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. jeśli jest widoczne). • Zaznaczyć obiekt rysunku.

w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. Program do kosztorysowania 293 . możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Na rysunku poniżej widać pozycję 81.

Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.Rys. 294 NORMA PRO . 267.

że sumaryczne wartości narzutów.83 8559. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. 3.14. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. Załóżmy. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji.62 57062. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1.4245 8559. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów).42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń.77 15329. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.44 18265. Różnice te wynikają z zaokrągleń. 2. Należy pamiętać. Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów.

1655 2299. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem.416 2739.44 18265. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1.84 8559. 296 NORMA PRO . Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje.62 Narzut (15%) 3520.17 2299.71. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. że z problemem tym stykamy się na co dzień. Na przykładach pokazanych poniżej widać. o cenie netto = 1.77 15329. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT.42 2739. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Podatku VAT 7%.43 Jak widać. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. w ilości 465. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych.

00 Cena netto (3) 1.19 St. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość. netto (4) 795. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. Zysk jest liczony od robocizny. brutto (6) 850.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. brutto (7) 850.85 2. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. że cena jednej sztuki to 23567. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. w wysokości 20%.Vat (5) 7% Wart.80/583 = 40.43*583 = 23570. towaru za 23567. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi. następnie obliczamy wartość brutto.8297) 1.43 zł.69 zł).95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem.42509288. Weźmy przykładowy kosztorys. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.83 Wart. materiałów i sprzętu.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów.. Nie dość. Program do kosztorysowania 297 . Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. składający się tylko z dwóch działów. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć.. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. Obliczyliśmy.71 St. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale.71 Wart.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego.66 Wart. VAT (6) 55. a mianowicie zysk.00 Cena netto (3) 1.

Widok kosztorys. Rys. Widok pozycji. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. gdy narzuty są liczone działami. 298 NORMA PRO . M i S w pozycji. następnie od tego obliczany jest zysk. gdy narzuty są liczone działami. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. 268. 269. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Zsumowane wartości R. Rys.

.M.96 398. cena – 42.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992.) 42.06 14647.47 17577. z czego powstaje sumaryczna wartość R. S dla każdego działu.82 2988.02 1054. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.94.89 0 18202.41 2929.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.63 3735. które zostały wcześniej opisane.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.10 24075. Z powodów.02 4012.M i S obliczany jest zysk.02.11 11433..M i S. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.02 46530.1 (19968.65 0 4482. 270.941978. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.08 20063. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.24 0 747. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.55 0 19968. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.94 2390.09 498. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .02 2286.13 13719.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.60 210.62 1264. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu. Widać.02/465 = 42.91 28328. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową. Kosztorys ofertowy. wartość pozycji – 19968.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Rys. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Ten przykład pokazuje jednak. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. Program do kosztorysowania 309 . Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. ‘Od materiałów’. 278 Na rys. 280). Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. w kolumnach ‘Od robocizny’. to zobaczymy. 279. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. Zwykle tak jest. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. Okno pokazane na rys. 278. 279 widać. 278).Rys.

4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. 281. 280. 310 NORMA PRO . 281. Z kolei na rys. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. Na rys. Rys.Rys. Rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 282.

zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. 286) i nie jest rozdzielany na działy. 284. 286 i rys. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. 284). Program do kosztorysowania 311 . Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”.Rys. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. Rys. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. Jeżeli chcemy. 283.

286. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’.Rys. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Rys. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 285. 286). Na rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. Na rys. 312 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”.

’ lub narzutu. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”... informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. 288. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych.Rys. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. 288). Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). Rys. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. W tym celu zaznaczamy dział. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. obowiązują dodatkowe narzuty. 287. oprócz narzutów wspólnych. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach.

np. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. 290. jak i narzuty wspólne działów. powinniśmy go wyzerować. Rys. 289. dlatego też jeżeli chcemy. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. dla działu ELEWACJA (rys. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. Rys. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Aby to zrobić. 289). wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. 290). Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys.

W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. Rys.wartość z 10 na 15%. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. 291). a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Aby to zrobić. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. 291. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję.

Rys. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. 275 wprowadzić konieczne zmiany. 316 NORMA PRO . a następnie w oknie rys. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. nazwę działu lub pozycję). w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok).będzie wynosiła zero. 292. lub kliknąć na przycisku . Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut.

aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Po potwierdzeniu na OK. które są podświetlone na żółto). jeśli jest to nowa tablica. tablica zostanie zapamiętana. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Rys. Program do kosztorysowania 317 . Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. Narzuty koszt inwest. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. Oczywiście. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. 293. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Okno zapamiętywania definicji narzutów. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest.

z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. 318 NORMA PRO . możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. która jest najbliższa naszym potrzebom. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. Z listy tej wybieramy tę tablicę.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie.

w którym zostały zadeklarowane. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. Obecnie. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. które są widoczne w całym kosztorysie. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). modyfikacji. pozycji lub działu. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. ale może się zdarzyć. Użycie wariantów może być też wygodne. – działy). a nie na ich cenę. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. WARIANTY Może się zdarzyć. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. Widok Warianty danych). można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu.15. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. Grupy globalne. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. pozycji. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). Program do kosztorysowania 319 . Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. to takie. Pozycja. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. obmiarów i działów definiujemy w oknie.

że dana grupa wariantów ma być lokalna. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. Gdy przewidujemy. powiązano je w grupy. 295. Rys. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. W oknie. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. które się pojawi (rys. aby program nie dopuścił do tego. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . 294.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant.Rys. że nie wybrano żadnego wariantu. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. Jeśli chcemy.

możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. pozycję lub dział do danego wariantu. trzeba go zaznaczyć. po czym nowy wariant pojawi się na liście. Program do kosztorysowania 321 . obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. pozycji. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. klikamy na OK. właściwy wariant i kliknąć na OK. Przyporządkowanie elementu RMS. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. Jeśli chcemy. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. Obmiar lub Dział). 296). W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. w oknie z rys. Od tego momentu dany element.klikamy na przycisku Dodaj. Pozycja. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. kliknąć na przycisku i w oknie. elementu czy działu. pozycji lub działów.

zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. bez żadnych wariantów. 296. 297. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. 298). Wywołać widok Warianty danych. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem.Rys. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. 322 NORMA PRO . a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. zostanie wyświetlone okno. a następnie klikamy na przycisku OK. 2. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. Rys. i tam.

298. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. 299.Rys. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. zaznaczamy je. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. Program do kosztorysowania 323 . Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. Rys.

następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. 300. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę).Rys. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). 301. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. 324 NORMA PRO . że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. 298. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. sprzęt). Rys. Czasami może się zdarzyć. „dębowy” i „jesionowy”.

w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. 302. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant.Rys. 303. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Rys. o który nam chodzi. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. Program do kosztorysowania 325 . Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy.

Rys. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. 305. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. Wybór aktywnego wariantu. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. 326 NORMA PRO . a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. klikamy na jednej z nich. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 306). 304. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys.

Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Program do kosztorysowania 327 . Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji.Nieaktywny wariant pozycji Rys. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Jeśli dezaktywujemy dział. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Tworzymy alternatywny dział lub działy. Pozycje wariantowe. 306.

Planista. 328 NORMA PRO . Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. Power Project. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. takich jak Microsoft Project. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Project+. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’.16. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). kluczy lokalizacji. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. W dodatkowym menu Roboty.

gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. Zdefiniowane klucze lokalizacji. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. W okienku. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. a w polu Nazwa: – jego nazwę. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. a chcemy się z tego wycofać.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. Program do kosztorysowania 329 . 307). Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. 307.

308. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. Rys. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji.Na rys. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. poprawiamy i usuwamy stare klucze. 330 NORMA PRO . Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji.

Program do kosztorysowania 331 .Rys. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. 310. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. 309. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Na rys. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. W wyświetlonym okienku (rys. Rys.

Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). 312.Rys. na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz.. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. Rys. 311. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. 332 NORMA PRO .

Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. W wyświetlonym oknie (rys. które się ukaże. Rys. Okienko wprowadzania nowego okresu. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. Program do kosztorysowania 333 . Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Aby zdefiniować nowy okres. włączamy opcję Podokres. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. za którym ma być umieszczony. 314. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). które wykorzystujemy do dodawania nowych. zaznaczamy okres. 313. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. Rys. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych.

które się ukaże (rys. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. kluczy wykonawczych. i w oknie. czy też bez ich uwzględniania. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. Rys. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. 315. które mają być dodane. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. wraz z terminem zakończenia. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. Rys. 316). Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. może zostać wstawiony nawet wtedy. 316. a drugi – z miesiącami. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO .Podokres.

Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. jeśli zostały zadeklarowane). 317. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. Rys. której dane zmieniamy. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). 15%). Program do kosztorysowania 335 . aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. już we wstawionym wierszu. a w kolumnie W następnym kroku. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. który zamierzamy rozliczać.

a następnie dodajemy nowy wiersz. Na rys. Rys. 318. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. 336 NORMA PRO . z podziałem na podokresy. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r.79 i 80. w którym deklarujemy. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. Rys. 319. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. Częściowe wykonanie robót. 319). w jakich pozycjach wykonano roboty. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. czyli w pozycjach 78. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych.

Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. czyli do 30. może też być rozliczany codziennie.06. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. do 16.06. znajdujący się na ekranie. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. 319. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. Na rys. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. Na przykład okres II Kwartał 2002. Należy przy tym pamiętać.06 i do końca. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. który trwa do 30. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. wykonanych robót w danym okresie. Program do kosztorysowania 337 .06. • Włączamy opcję Aktywny dział.

W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. 320. za którą wykonano roboty. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. Na rys. 321.Rys. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. widoczny I kwartał 2002. Częściowe wykonanie robót. Rys.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 338 NORMA PRO .

Widok wykonanych robót. Rys.337). Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. 323.Rys. 322. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys. a pole Wykonano:.337 . Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. 319. Okienko.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. 323).05. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. jak pole Wartość: (opis na str. jak pole Okres:.. co po przeliczeniu stanowiło 49. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. Program do kosztorysowania 339 . W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. Do 15.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł.

a pole Wykonano:. jak pole Wartość: (opis na str. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. Rys.337). jak pole Okres:. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. 325. 340 NORMA PRO . W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.Rys. 324. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. 319. 324. 325). i rys. Stosownie do wybranego klucza. Okienko.337 . pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie.

Program do kosztorysowania 341 . 327. Stosownie do wybranego klucza. 328).Widok wykonania robót w pozycjach 84. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. Rys.Rys. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. 326. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. 327).85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys.

ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. to ceny mogą się zmienić. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia.Rys. 328. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. w którym ceny mają zostać zmienione. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. Operacja ta może być niebezpieczna. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. 342 NORMA PRO .

Program do kosztorysowania 343 . 330. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). Okno określania opcji tego podstawiania (rys. Rys. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. gdy chcemy. można wykonać operację.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom.77). Rys. 329. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. ale również na widok Przedmiar.

344 NORMA PRO . Pozycja 81 w widoku Przedmiar. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. 329 zaznaczono I kwartał 2002. 332. 331. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. Rys. W oknie z rys. Na górze widok wykonanych robót. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone.Rys. Rys. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. W oknie z rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. 333. na dole widok przedmiar.

Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. Rys. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. 335. Widok wykonanych robót. Program do kosztorysowania 345 . 334. Widok wykonanych robót. Pozycja 81. 336. Rys. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. na dole w widoku Przedmiar. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. Widok Przedmiar.

Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. „j. Rys. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. „Nakłady”. „Cena jedn. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. 337. „Koszt jedn. „Opis”. „Ilość” i „Wartość”. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . 337). „Podstawa”.m. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). w kosztorysie inwestorskim. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. a tabela zawiera kolumny „Lp”.17.”. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU).”. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji.. Widok. Ilość.

jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. jak widoku Kosztorys. Zawiera przyciski Wstaw dział. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. aby przejść do widoku Kosztorys. znajdującym się na głów- Rys. bez wyodrębniania elementów RMS.westora. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. opis. Aby przejść do tego widoku. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. podstawę wyceny. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. 338. Wstaw pozycję. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje.

dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej.wań.” pojawią się „Cena jedn”. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. „Ilość” i „Wartość” (rys. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. nie są dostępne. Przyciski dotyczące elementów RMS. 339. obm. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. 339). jak również polecenia menu związane z nimi. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. Rys. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). zawarte w menu RMS.

Na ekranie widoku Przedmiar (rys. z czego dane wyliczenie wynika. w kolumnie „Razem”. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. Na końcu. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. Widok Działy kosztorysu. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. 340. opisem. Program do kosztorysowania 349 .gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Rys. podstawą wyceny. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. Aby go wywołać. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem.

♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. 350 NORMA PRO . Kosztorys w widoku Przedmiar. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący.Rys. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. 341. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. dwukrotnie na nim klikając. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. funkcji matematycznych. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych.

♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. Wstaw wiersz przed). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. pomocniczych). znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). określenie klucza lokalizacji. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową).♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza.

narzuty wspólne działów. jeśli oglądamy narzuty pozycji.oraz zmianę ich danych. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. 342. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. Podobnie postępujemy. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. W okienku widoku. gdy usuwamy narzut. Pole Wybór działu Rys. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. I tak.

dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . 343. Rys. Podsumowanie kosztorysu. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. przejście do widoku narzutów – . odliczenie materiałów . które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Wiersze. Program do kosztorysowania 353 .Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. materiałów i sprzętu. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – .

Widok wszystkich cen. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. według wartości lub według grup. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. Edycja cen materiałów. materiałów i sprzętu. 344. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. w których występuje zaznaczony element. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Edycja cen sprzętu. a następnie w zależności od tego. Materiały. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. Rys. alfabetycznie według nazw.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. 354 NORMA PRO . które ceny nas interesują polecenie Robocizna. Sprzęt lub Wszystkie. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów.

Dane elementu (pozycji. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Aby przejść do widoku skróconego. ile faktyczne wierszy zajmują. Widok skrócony można stosować. niezależnie od tego. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. nakładu. formą przedstawienia kosztorysu. Rys. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. 345. Widok skrócony widoku Kosztorys. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. znaj- Program do kosztorysowania 355 . w polu cena wpisujemy właściwą wartość. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu.

które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. 356 NORMA PRO . której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Są to widoki Wykonane roboty. Widoki te są dostępne tylko wtedy. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. Jeśli przycisk jest wciśnięty. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. gdy w opcjach kosztorysu. 346). ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym.

pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów.Okno widoku Wykonanie robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. Rys. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. 346. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. W wierszu pozycji. dla których wprowadzono wykonanie robót. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie.

to do pola tego można wpisać datę. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. Rys. • „Il.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. • „j. 347. Widok Rachunek ilościowy. 347.do wykonania. 358 NORMA PRO . a pod nią. za liczbą musimy wpisać znak %. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. w wierszu „Razem wykonano”. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. Widok ten został pokazany na rys.” – numer pozycji.m” – jednostka obmiaru. ilość wykonanych robót narastająco. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.

• „Il. • „Il.wyk. w okresie obrach. • „Wart. Te. • „Wart. • „Il. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. W widoku tym. w wybranym okresie rozliczeniowym. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). Program do kosztorysowania 359 .” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. które reprezentują interesujące nas wielkości.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. • „Wart.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego).wyk. • „Wart. • „Wart. • „Cena w okresie obrach. w okresie obrach. można również modyfikować obmiary. • „Il.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.

a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. w okresie obrachunkowym”. „Wart. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L.p. 349). dodawać nowe warianty. wybierać warianty aktywne.poprz”. kosztorysowa”. 360 NORMA PRO . 348. „Wart. wykonana”.”. usuwać. „Wart. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart.wyk. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy.Rys. Widok wariantów pojawia się obok. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. edytować. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. „Nazwa” oraz „Wart.

że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. Domyślnie. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. znak plus – że jest równa tej wartości. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. Znak minus . to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . jako wartość. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. Widok Warianty danych. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. co oznacza. Jak widać na rys. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. Program do kosztorysowania 361 . wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów.Rys. 349. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. 349.7 %).

Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Opis symboli występujących w drzewie wariantów.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. 362 NORMA PRO . czy kryterium wyboru ma być minimalna. Rys. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. 351. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. Dla symbolu możemy wybrać. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. 350. wśród których szukamy wariantów optymalnych. jaki związany jest z danym symbolem. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. W oknie z rys. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. maksymalna czy określona wartość kosztorysu.

Określanie warunków wyszukiwania wariantów. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’.Rys. 352. Lista pozycji. które się wzajemnie uzupełniają. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. można je połączyć w jedną grupę. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. Rys. Lista elementów. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. 351. Program do kosztorysowania 363 . Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. w których dana grupa była użyta. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów.

usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. 353.Aby połączyć warianty. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. w którym decydujemy. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. 364 NORMA PRO . zostanie pokazane okno. Rys. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. które warianty dodać. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. Jeśli warianty w grupach się różnią. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. Łączenie wariantów.

materiałów inwestora. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. „Grupa” – grupa materiałowa. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów. To.” – ilość materiału inwestora.” – ilość materiału wykonawcy. statystykę oraz listę pozycji. Rys. „Il wyk. do której zaliczyliśmy materiał. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. Okno opcji otwiera się. „J. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. 354. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. do- Program do kosztorysowania 365 . „Il inw. sprzętu. robocizny.18.m. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. wyświetlić tabelę elementów scalonych. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce.” – jednostka miary.” – cena jednostki materiału. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. „Wartość” – wartość materiału. Zestawienie materiałów. „Nazwa” – nazwa materiału. „Cena jedn.

„Cena dostawcy”. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Materiały inwestora. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. do których należą. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. 366 NORMA PRO . który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. w których występuje. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Przycisk Usuń element. w którym można wybrać dział kosztorysu. materiałów inwestora) w nim występujących. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. w których występuje dany element. sprzętu. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami.

gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. Program do kosztorysowania 367 . dostawców i indeksów u dostawców. według wartości. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. ♦ Przycisk Całość inwestora. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. w którym można wybrać okres rozliczeniowy.. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. materiałów inwestora). dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. ♦ Pole Okres rozrachunkowy.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. według grup. sprzętu. alfabetycznie według nazw. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element.

niezerowymi lub wszystkich. do których należy dany element. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. wartości i grup. ilość („Ilość”). ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. wystarczy kliknąć ). Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. a pod nią spis pozycji. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. cenę jednostkową („Cena jedn. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.”) i wartość materiału („Wartość”). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. 368 NORMA PRO . zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. normę zużycia („Norma”). w których element występuje. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. nazw. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów.mat.

materiał.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. Program do kosztorysowania 369 . 355. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. jak dla zwykłego zestawienia. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. w których działach materiał ten występuje. cenach i wartości. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. pokaże nam się okienko. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. wystarczy kliknąć na przycisku ). w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Rys. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS.

356. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. materiał.Rys. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. 357. 370 NORMA PRO . Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie materiałów działami. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału.

” i „Wartość”. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. 358. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. wystarczy kliknąć na przycisku ).Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. „Ilość”. znaj- Rys. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Okno zestawienia robocizny. Program do kosztorysowania 371 . Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. „Jm”. „Nazwa”. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. „Cena jedn. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. 358). przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego.

Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. robocizny w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie robocizny działami. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 360. 359. 372 NORMA PRO .Rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych.

362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. wystarczy kliknąć na przycisku ). Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. 361. Program do kosztorysowania 373 .Rys. Rys. Okno zestawienia sprzętu. Zestawienie sprzętu działami. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. 362. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys.

Dla wszystkich 374 NORMA PRO . w których pokazana jest wartość robocizny. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. „Materiały” i „Sprzęt”.j. „Robocizna”. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. ”il. materiałów i sprzętu.el. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys.el. pokazuje podsumowanie kosztorysu. 363. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową.el. zaś „wart. 364). „j. „T”. w której wyświetlona jest nazwa działu. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych.” – liczbę jednostek elementarnych. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. „Kz”. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.j.” – wartość jednostki. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. W takim przypadku informuje ona nas.” – jednostkę miary elementu. „Kp”. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne).

w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Różnica ta może być ujemna. karta ‘Widok zestawień’. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Program do kosztorysowania 375 . Rys. Pełna tabela elementów scalonych.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. to kolumna ta jest pusta. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. pojawia się kolumna „Uproszczone”. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Jeśli pozycja została uproszczona. 364.

R”. „C. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ).j.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). W oknie takim. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny.j. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. materiałów. jak na rys. „Narzuty” (wartości narzutów). S+narzuty) lub bez. M+narzuty.j.”. na przykład według wartości pozycji. Rys. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. dla którego zestawienie jest wykonane.RS” (ceny jednostkowe robocizny. 376 NORMA PRO . „C. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. 365 możemy wybrać dział. „C. Zestawienie pozycji w dziale PARTER. „Cena jedn.j. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ).M”.. „Rusztowania” i „Wariant danych”. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu).S” i „C. 365. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów).

Rys. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). 366. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. 366). w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. zawierający takie kolumny. jakie są nam potrzebne. Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji.

zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. 367). widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. 367. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. a następnie wybieramy go z listy. Wybieramy ten. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. „Mat”. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. Okno wyboru widoku pozycji. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne.przycisku Zapisz domyślne. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. które były zapamiętane. 368). Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. Rys. w oknie z rys. W informacji o wybranym dziale.

wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Rys. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). Tabela Statystyka.nakładu w stosunku do wartości całego działu. 368. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. W kolumnie „RAZEM”. M i S („R z narzutami”. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Program do kosztorysowania 379 .

z elementami RMS. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. również zaznaczyć tę opcję. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. 380 NORMA PRO . gdzie jest to możliwe. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. Dodatkowo. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. na karcie ‘Opisy’. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. w opcjach kosztorysu. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. zawierających ceny jednostkowe. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja.19. albo później.

możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. W zależności od tego.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. tabelę i kolumnę. Rys. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. rozdział. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. 153) rozwijamy listę katalogów. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. 369. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm.

371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. Rys. której inne kolumny zostały uwzględnione. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. o którą mu chodzi z ceną zerową. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. którą z nich wybrać. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. 2. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. 370. ale jest ona kolumną z tabeli. Na jego podstawie decydujemy. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. dla których podano cenę w cenniku. Na rys. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). 370) widać. Na (rys. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji.1. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. 3.

Rys. a różnią się tylko numerem wariantu. Jeśli pozycja ma warianty. której mogłaby być częścią (np. mają one wspólną podstawę. 371. odpowiednią bazę cenową i cennik. jak również nie istnieje tabela. 372. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. Program do kosztorysowania 383 . którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji.Rys. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. 372). KNNR 4 2003-01). Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. 4.

wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. Rys.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. 373. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. KNNR 1 0104-02. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. a potem modyfikujemy jej zawartość. 384 NORMA PRO . wybieramy pozycją podobną. na przykład. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku.

jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. 374. Pamiętajmy przy tym. Trzeba przy tym pamiętać. 374). klikamy na przycisku Właściwości. Rys. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. na którą zostanie skierowany wydruk. to znaczy wydruki tego. Program do kosztorysowania 385 . gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony.20. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Z tej drugiej opcji korzystamy. co aktualnie znajduje się na ekranie. Ustawienia drukarki. określić opcje wydruków. orientację wydruku. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. gdy wydruk ma być obrócony o 900. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. inaczej z laserowej.

zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. W zależności od tego. czy też musimy podawać papier ręcznie. i Dwie str. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). co znajduje się na ekranie (Drukuj…). na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. Poprzednia strona). Z następnego menu. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO .) i odwrotnie. które się ukaże. wybieramy papier A4. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary).♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). czy dysponujemy podajnikiem papieru. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków.

Układ strony… i Opcje…). 375). na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. który zestaw drukujemy. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. Szablony…. stopki itd. Rys. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. Jeśli chcemy. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. jak powinien wyglądać wydruk.). Zestawy…– umożliwiające określenie. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. Układ strony…. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. Szablony…. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. Okno wyboru stylu wydruku. strony tytułowej i numeracji formularzy. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. w którym wybieramy styl wydruku (rys. nagłówki. 375. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). umożliwiające wybór szablonów tabel. Program do kosztorysowania 387 . to znaczy.

wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. 377). 376. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. Rys.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. Okno definiowania nowego stylu. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. 377. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. Rys. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. 388 NORMA PRO . UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. a w prawej – zaznaczamy te opcje. które chcemy wczytać do nowego stylu. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno.

charakterystyki obiektu. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. 378. 378. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. oraz Program do kosztorysowania 389 . Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. zaś w polu Wydruki w zestawie.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. które zostaną wydrukowane. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. ‘Cenniki’. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. te elementy. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. Na kartach ‘Kosztorys’. które będą drukowane. Kosztorys. Oferta i Książka przedmiarów. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. 379. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. książki przedmiarów. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. W oknie z rys. ‘Zestawienia’. Rys. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. które są dostępne.

Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. W okienku. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. (patrz str. Aby wprowadzić. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. Okno modyfikowania zawartości zestawu. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. 390 NORMA PRO . 379. to po prostu określenie rodzaju. które się pojawi (rys. czyli tym. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. Wraz z szablonem. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. który zastosujemy w danym stylu. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Rys. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. usunąć. 398). Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. które wydruki do niego wejdą. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu.

Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. reszta parametrów jest pusta (rys. który by nam odpowiadał. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu.w polach Ramki tabeli. Rys. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . 382. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. 381. Okno wyboru i edycji szablonów. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. 380. Rys. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. 382). Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. wybieramy go z listy. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Rys.

ramek bocznych. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). 392 NORMA PRO . 383). wybieramy w polu Wiersze.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. Rys.. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. (rys. Okno definiowania szablonów ramek. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. To. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. 383.

Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. Rys. 384. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. Istniejący. rodzaj i wielkość czcionki. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. trzeba dla nich zdefiniować szablon. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. Program do kosztorysowania 393 . Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. W oknie edycji szablonu (rys.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. Jeśli zaś tworzymy nowy.

• Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. co znaczy. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. • Typ. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . 385. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. Rys. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. 394 NORMA PRO . rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Typ wydruku. dla którego formułujemy szablon. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’.

dodanie nowego i usunięcie szablonu. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. Rys. których parametry można poddać zmianie. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. 386. Definiowanie szablonu strony tytułowej. 386). Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. Przyciski Zmień.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku.

Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. Charakterystyka obiektu. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. Jeśli klikniemy na przycisku . Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie.się na kartach ‘Opisy’. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . pojawi się okno. Wczytywanie pliku loga firmy. które zawiera ustawienia formatu strony. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Rys. 387. wyglądu nagłówków i stopek. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno.

tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. Program do kosztorysowania 397 . Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. Marginesy. tekst wejdzie’ na margines dolny). w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. W dolnej części. będą one drukowane jako czarno-białe. Jeśli chcemy. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. 388. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. W grupie ‘Czcionka standardowa’. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. która ma być użyta do drukowania. nagłówki i stopki na stronie. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). Wiersz nazwy programu Rys. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych.

to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. dla którego określamy pozostałe ustawienia. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. 389. w którym uwzględniane są działy. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. Jeśli chcemy. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO .Rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. W przypadku ustawiania opcji dla typu. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. co oznacza. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie.

Im ten procent niższy. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. to pozycja nie jest dzielona między strony. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. tylko w całości przenoszona na następną stronę. opcja od poziomu2. Rys. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. że długi tekst opisu pozycji. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. bez żadnego odstępu. Jeśli jest zaznaczona. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. Jeśli odległość ta jest równa zeru. 390. przekraczający podany procent obszaru druku. opcja od poziomu1.. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy.% obszaru druku określa. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. W polu Marg. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. Program do kosztorysowania 399 . górny – nagłówek – stopka). tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. Pole Dziel wiersze wyższe niż .. jeden za drugim. dolny – marg.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza.

400 NORMA PRO . Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Rys. jakby wysokość nagłówka była równa zeru).Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. która nam bardziej odpowiada. 391. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Dodatkowo.

Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). w której znajduje się kursor. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. ciąg znaków sterujących). która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. opis przycisku Strona tytułowa…). to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. Program do kosztorysowania 401 . Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. to w sekcji. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). 389). W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program.

a za nim ciąg ^Win. Wszystkie. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. 391. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. wzięte ze strony tytułowej.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. 392. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. inne dla podsumowania. ^O^D^S (opis kosztorysu. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. oznaczający nazwę inwestora. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. pod nim adres firmy (^Waf). Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. Na rys. nazwa działu. inne dla zestawienia materiałów. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. 402 NORMA PRO . aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. numer strony) lub jeden pod drugim. zaznaczamy opcję dla wszystkich. Na rys. opisane wyżej ustawienia. itd.

tyle że dotyczy stopki. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. aby szerokości były stałe.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. I znowu. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Rys. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . jak dla nagłówka. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. 393. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. Wszystkie reguły postępowania są takie.

po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. 394). w którym można wybrać jeden z tych widoków. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. 404 NORMA PRO . W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. 394. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. Rys.

statystyki. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. oferty. Program do kosztorysowania 405 . pozycji itd. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. tabeli wartości scalonych. musimy ją wybrać z listy kolumn. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Rys. 395. tabeli elementów scalonych.

396. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W polu 406 NORMA PRO . Rys. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Forma może być Pełna i Skrócona. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu.

Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. które sami określimy. będą drukowane. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). 3. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. Oczywiście. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . pozycje mogą być Nie rozwijane. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). 2. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona.

uproszczony’. Karta ‘Koszt. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. 397. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. 408 NORMA PRO . Rys. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). 397). która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys.wydruków i Drukowanie kosztorysu). uproszczony’ (rys. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. że w każdej pozycji kosztorysu. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. który miał ją zawierać. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. 398. mają tylko węższy zakres. Rys. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza.

=1) wyczyszczona). albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.=1) zaznaczona). czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . Rys.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. Karta ‘Koszt. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. 399. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. inwestorski’.

Gdyby inwestora interesowały narzuty. jeśli opcja ta jest zaznaczona. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. Zaznaczając opcję Kosztorysu. czy drukować podsumowania działów. czy drukować pełne dane. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. 410 NORMA PRO . opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). jeśli tak. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:).Wyrażenia obmiaru. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. 400. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. Rys. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy.

okresy wraz z podokresami (Podokresy). Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. możemy samodzielnie zdecydować. Karta ‘Wykonane roboty’. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). Rys. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). czy terminy wykonania robót (Terminy). Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. 401.

412 NORMA PRO . Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 402. planów działów i kluczy lokalizacji. Karta ‘Słowniki’. 403. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Rys. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. Rys.

Karta ‘Cenniki’. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone.Rys. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). Program do kosztorysowania 413 . w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. – kolumny cen jedn. wraz z podpozycjami. Jeśli opcję tę wyczyścimy. a w grupie ‘Koszt inwest. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. ceny jakich nakładów drukować. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. z widoku Wprowadzone pozycje. 404. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. czy w postaci rozwinięte. z których powstały. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji.

to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. 405. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. Rys. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. 414 NORMA PRO . Karta ‘Pozycje’. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji.

406.Karta ‘Zest. Karta ‘Zest.pozycji’. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. Rys. 407. Program do kosztorysowania 415 . Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest. RMS’.Rys.

. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu.. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. Karta ‘Zest. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Tak samo dzieje się. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami.. to tabele będą drukowane jedna za drugą. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). str.. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. działy zostaną pokazane tak. 424). gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. 416 NORMA PRO . W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. Opcje drukowania zestawienia cen. jak na widoku zestawień.

jakie elementy będą drukowane. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. scal.cen’. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości.Rys. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. które mają znaleźć się na wydruku. 408. Karta ‘Tabela elem. Karta ‘Zest . Szczególnie istotne jest. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). scal. Rys. 409.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 .’ dla stylu Norma.

w których zdefiniowano narzuty). wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS).W polu Działów: wybieramy ten poziom. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). Jeśli mają być drukowane narzuty działów. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. Rys. Karta ‘Podsumowanie’. od którego mają być pokazywane na wydruku. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. 410. w polu Działów: wybieramy poziom. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. 418 NORMA PRO . Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys.

Rys. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. 412. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. 374). będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. które się ukaże (rys. 411. Jeśli zaznaczymy Wszystko. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Program do kosztorysowania 419 . jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Karta ‘Narzuty’. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania.Rys. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). Karta ‘Działy’.

413. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. że zestaw będzie drukowany od końca. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. że im gorsza jakość.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. Okno drukowania kosztorysu. Trzeba pamiętać. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. to jest od ostatniej strony do pierwszej. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. plik HTML). która nam najbardziej odpowiada. lecz nie posiadający programu Norma Pro. na- 420 NORMA PRO . Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. Rys. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę.

gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). z której będzie składał się wydruk. W polu Nr. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. mamy karty ‘Kosztorys’. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. wybranego stylu. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. charakterystyka obiektu. które się ukaże. Po powrocie do okna z rys. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. przedmiary. pierwszej strony: możemy wpisać numer. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony).stępnie kolejnych jego kopii. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. Zaznaczamy na nich elementy. kosztorys i tabela elementów scalonych. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. W okienku. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów.

Steruje tym opcja ciągła numeracja. 2. Element w wydruku zestawienia działami. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. 414. 415). w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. które mają wartości różne od zera. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. to informacje o wszystkich działach. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. 422 NORMA PRO . opcja Nie rozdzielać. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. 414). Rys. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. 1.

Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. zerowe ceny lub niezerowe ceny. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. czy jest to dział czy poddział. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego.Rys. zostaną wydrukowane tylko te działy. które mają pozycje. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. 3. 415. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. które pozycje zestawień mają być drukowane. Wybrana opcja Od poziomu 1. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Program do kosztorysowania 423 . należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. Aby określić. 4.

‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. w jakim będzie zrealizowany wydruk. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. Jeśli chcemy. ‘Zestawienia’. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. 424 NORMA PRO . wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS.. 413). Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. 413 kliknięciem na przycisku OK. Należy przy tym pamiętać.. ‘Zestawienia RMS’.). Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. ‘Rozliczenia’. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy.

Klikając na zakładki ‘Robocizna’. które chcemy mieć na wydruku. Okno wyboru wydruków. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Program do kosztorysowania 425 . ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. 417. obok opcji pojawi się pole. Rys. karta ‘Kosztorys’. 416. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji.Rys. karta ‘Zestawienia’. Okno drukowania zestawień. w którym można wybrać jeden z tych widoków. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień.

kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). Karta ‘Zestawienia RMS’.Rys. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. Rys. 419. 418. Karta ‘Rozliczenia’. i ewentualnie. 426 NORMA PRO . czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać.

Karta ‘Harmonogramowanie’. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. 420. 421.Rys. Karta ‘Cenniki’. Rys. Program do kosztorysowania 427 .

dla którego zmieniamy normy. w aktywnym dziale. 422. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. Rys. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. W 428 NORMA PRO . aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. w wybranych działach. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. W okienku pokazanym na rys.21. Okienko zmiany norm w kosztorysie. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. w niektórych pozycjach. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok.

Definiowanie wariantów. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. niezależnie od typu kosztorysu. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. Parametry kosztorysu Parametry. Rys. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. okresy rozrachunkowe i plan działów. 423. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. to parametry ekonomiczno-techniczne. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. które występują zawsze. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. klucze lokalizacji. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów.. Stałe globalne. Program do kosztorysowania 429 .

Klucze wykonawcze. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze planów działów. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. BAZY CENOWE I CENNIKI. Okresy rozliczeniowe. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. Klucze lokalizacji. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. 430 NORMA PRO . Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’.

zaznaczamy ten zawód. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. dziale czy zaznaczonych pozycjach. zdejmuje z niego zaznaczenie. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. 424). Program do kosztorysowania 431 . Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. Zastępowanie robocizny). wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. W następnym oknie. bez podziału na zawody. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. wybranych działach lub pozycjach.

Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko.Rys. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. Wybieranie zawodów. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Upraszczanie pozycji. 424. 432 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Jeśli chcemy. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. o których ma nas program ostrzegać. wybranych działach czy pozycjach. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy.

Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . Lista błędów znalezionych w kosztorysie. które się pojawi. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. 426. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. 425.Rys. Rys. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden.

Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. Zanim wstawimy taki kosztorys. bez podziału na działy. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. które nazywamy kosztorysami składowymi. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy.. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. można go zaktualizować w razie potrzeby. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Kosztorys złożony.. 2.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. 434 NORMA PRO . Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. z menu Dział. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys.

czyścimy opcje Wstaw poddziały. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. Dodatkowo. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. 428 pokazany jest cennik pozycji. opcja ta powinna być zaznaczona. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. które na to pozwala. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. zostaną dołączone do listy. Jak widać. Rys. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. wywoływane jest z menu Kosztorys. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. Na rys. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. Wielkości te można zmodyfikować. nazwę i numer katalogu.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Program do kosztorysowania 435 . jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. 427.

Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać.Rys. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. 429. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. 428. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. dla każdego działu pojawi się okno takie. jak na rys. klikamy na przycisku Pomiń. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p.u. Rys. 436 NORMA PRO . 427.

431 widać. które są działami kosztorysu. Pierwsza z nich. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . 431. a więc informuje o tym. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. to uzyskamy listę pozycji. 432 widać. Okno wstawiania ceny działu do cennika.Rys. Na rys. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. 430. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. że istnieją dla niego podpozycje. Na rys. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Rys. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja.1 bez pozycji.

które są działami kosztorysu. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Rys. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. Rys. I rzeczywiście. w którym ustawiamy opcje rejestracji. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. 433. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. 432. Jeśli włączymy rejestrację zmian. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. Okno z opcjami rejestracji zmian. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian.. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały.NIAK 1 ma podpozycje.

podkreślone. 435. 434). to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. gdzie wpłynęły na inne wielkości. Program do kosztorysowania 439 .. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. że będzie liczona od tego materiału). Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. Kolory ekranu). cen jednostkowych pozycji. Rys. działu i całego kosztorysu (rys. Zmiany pokazane w kosztorysie. wartość pozycji. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. 434. wartość kosztów bezpośrednich. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. ale widać je również wszędzie tam. Rys. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane.

437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. pozycji.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. 436. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. które się pojawi (rys. nadawany przez program tylko po to. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. który pozycja miała przed usunięciem. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. Jest to wewętrzny numer. 440 NORMA PRO . dział. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. nakładzie).Rys. działu. a zostaną tylko nowe. Zmiany będę rejestrowane do momentu. pozycję.

i jeśli tak. że program po kolei sprawdza. 437. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. Oznacza to. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. 437 pojawi się tylko raz. dla każdej pozycji. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. które chcemy odrzucić. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. zostanie wyświetlone okno z rys.Rys. Analogicznie. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. okno z rys. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. dziale i w całym kosztorysie. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. klikamy na przycisku Pozostaw. okno z rys. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. pozycji czy nakładu. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. Te. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. Program do kosztorysowania 441 .

Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. 442 NORMA PRO .Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. gdy trafi na różnicę. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Rys. W wyświetlonym okienku (rys. które chcemy porównywać. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. 438. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem.

Program do kosztorysowania 443 . zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. zaś te.Rys. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. 2. W tym przypadku. Wartości. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. 1. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Lista różnic występujących między kosztorysami. 3. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. które są w kosztorysie wczytywanym. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. w którym wybieramy porównywany kosztorys. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9.57. które występują w kosztorysie wczytywanym. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach.65 na 8. 439. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany.

(rys. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. 440). czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. 440. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. Rys.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. zaś wartość 4770 jako dodana. • Wartość 47031. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. 440). • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. 444 NORMA PRO .36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. 441. a pozycja _237. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2.

57 za dodaną. Rys. 442). Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). w sposób opisany dla rejestracji zmian. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. 442. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. każdy w swoim własnym oknie. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu.65 została uznana za usuniętą. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . zaś te wartości. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. otwieramy następny. 441). zaś cena 8.

443. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. okna są wyświetlane kaskadowo. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Rys. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij.tytułu każdego z nich) z menu Okno. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne.

444. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. działów i elementów RMS.TORYSU. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Rys. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. Sposoby porządkowania okien. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Program do kosztorysowania 447 . Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków.

który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. Rys. zestawienia lub kosztorysu. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym.Na rys. 445. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. 448 NORMA PRO . który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej).txt. Okno eksportu widoku.

Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. które same nie potrafią rozpoznać separatora. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. używamy przycisków w górę i w dół. które będą wyeksportowane. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. Na rys. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . Rys. zestawienia lub kosztorysu. po czym tworzony jest plik tekstowy. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. Program do kosztorysowania 449 . elementy RMS). Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. 447) i w jakiej kolejności. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. pozycja(e). Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. 446. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania.

którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. które się ukaże. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. Pozycje czy RMSy. Otwieramy ACCESS. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. 447.Rys. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. które się ukaże. 450 NORMA PRO . Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. postępujemy podobnie. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy.

programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. ale nawet na różnych platformach systemowych. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. z tym że w oknie z rys.pla) lub GET Manager (*.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. wybrać Faktura FORTUNA (*. Ocena. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian.ftx). czy do systemu SAP. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. programu Ocena. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. postępujemy jak opisano powyżej. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. Eksport do programów Obmiar. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). a jeśli była rejestracja zmian. w polu Zapisz jako typ:. Program do kosztorysowania 451 . Odbiór. Wystarczy tylko w oknie z rys. 445. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. działającymi nie tylko na jednej.gtm). Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop.

*). Sekocenbud (*. WinBud 3. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz….db). Winbud 3. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. Winbud 3. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.2. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*.ATH.ath).xml).2. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix.ath). zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Leonardo. Import z programu Zuzia. Penta. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.4. Leonardo (ex*. który będzie czytelny dla innych programów np.inw). aby je wczytać do Normy Pro. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. Aby wczytać plik w tym formacie.ATH. Leonardo. Rodos. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*.zuz).ath). Seko. 452 NORMA PRO . Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. Strix.2(d*.1 i Norma Inwestor.

Karta ‘Opcje kolumn’. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne.22. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. w grupie kolumny. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. Jeśli chcemy. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. Rys. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. 448. które się ukaże znajdują się dwie karty. klikamy na wybranej nazwie. Z lewej strony okna. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. Program do kosztorysowania 453 . Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np.

to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. „Nazwa działu” . Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . 454 NORMA PRO . w którym aktualnie się znajdujemy.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. styl i rozmiar czcionki. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. Rodzaj. „RAZEM”. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. „Robocizna”. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. „Materiały” i „Sprzęt”. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. „Od” i „Do”. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku.

w którym znajduje się program oraz jego nazwę. 449. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. Okno ustawiania kolorów. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. 451). W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. 450). nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. wybieramy dysk i katalog.Rys. Program do kosztorysowania 455 . Po ukazaniu się okna (rys. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK.

451. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. W naszym przykładzie będzie to Saper. powinniśmy ją zmienić na taką. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . Znak & przed literą S oznacza. 450. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. Wybrany plik winmine.Rys.exe Rys. Okno dodawania gry Saper. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. należałoby napisać Sape&r). która ma się ukazać w menu. Okno tworzenia menu Narzędzia.

451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. 450) klikamy na przycisku Anuluj. 452). Po powrocie do okna z rys. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys.) Program do kosztorysowania 457 . należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. tak jak opisano to na stronie 131.pola Argumenty:. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. 451) klikamy na przycisku Dodaj. 450) wybieramy potrzebną aplikację. Po powrocie do okna z rys. Po potwierdzeniu na OK. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. Jeśli chcemy. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. ♦ W oknie dodawania programu (rys. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. Dodatkowo. na przykład programu fakturującego Fortuna. Aby to zrobić. lub W oknie dodawania programu (rys.

który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. 452. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. 458 NORMA PRO . Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. to znając typ pliku.Rys. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. do których można wyeksportować kosztorys. dla których argumentem jest plik kosztorysu. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. Zatem mogą to być wszystkie programy. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem.

• Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. Program do kosztorysowania 459 . co widać na widoku). • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik.23. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. co widać na widoku.

wartościami. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. 460 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. itd. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. które można cofnąć. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Aby uzyskać te same widoki. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu.

Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. materiałów i sprzętu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. które występują w menu Zestawienia. Program do kosztorysowania 461 . Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. to znaczy kosztów robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością. cenami i wartością. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok.

• Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. 462 NORMA PRO . • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS.

• Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. dostaniemy zestawienie materiałów. w Intercenbudzie. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. funkcji matematycznych. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. Na przykład. Program do kosztorysowania 463 . jeśli robociznę – zestawienie robocizny. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). itd. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. pozycji lub działu. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Wyrażenie wskazuje.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku.

• Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej.• Przycisk Komentarz wskazuje. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. materiałów i sprzętu. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. • Przyciski Edycja cen robocizny. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. Edycja cen materiałów. 464 NORMA PRO . Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje.

w których występuje zaznaczony element. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Materiały inwestora. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. Program do kosztorysowania 465 . do których należą. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. według wartości lub według grup.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji.

w których występuje. alfabetycznie według nazw. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. 466 NORMA PRO . który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. w których występuje dany element. • Przycisk Usuń element. • Przycisk Całość inwestora. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. • Przycisk Połącz RMS-y. • Przycisk Pozycje zawierające RMS.. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. dostawców i indeksów u dostawców. według wartości. według grup. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów.

• Zestawienie – Robocizna. • Widok: Działy kosztorysu. • Kopiuj do schowka. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Usuń. • Cofnij operację. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Widok: Przedmiar.24. • Widok: Kosztorys. • Otwórz kosztorys. • Przywróć operację. • Widok Podsumowanie. • Wstaw nową pozycję. • Widok Narzuty kosztorysu. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Zestawienie – Sprzęt. • Drukuj bieżący widok. • Przesuń pozycję. • Zestawienie – Materiały. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Widok Ceny | Wszystkie. • Wytnij do schowka. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc.

• Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie – Statystyka. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO .Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Widok Wykonanie robót. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Zestawienie – Tabela elem. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. Scalonych. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie materiałów w działach. • Przejdź do następnego elementu.

• Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). opcje i przyciski. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. pola wyboru. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu.Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Program do kosztorysowania 469 . Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. to do pierwszego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. to do ostatniego wiersza w pozycji). • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie.

73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 110 import z Normy 3. 110 —B— Baza cenowa.25. 71. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 20 cen obiektów. 71. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 86 import dyskietki. 20 dołączanie obcej. 118 polecenia menu. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 80 kopiowanie. 105 dostawców. 97 import. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 21 —D— Definiowanie narzutów. 20 Baza kartotek. 80 kopia zapasowa. 113 lista. 102 tworzenie nowego cennika. 109 Dokładność prezentacji. 80 kompresja danych. 93 import z kartoteki RMS. 117 zestawienia. 79 zmiana danych. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 185 Drzewo kosztorysu. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 82 biektów. 91 Intercenbudu. 20 Cenniki. 79 importowanie. 89 import pliku. 34 kopiowanie. 96 wydawnictwa i katalogi. 303 Cennik pozycji. 79 Baza danych. 20 cen jednostkowych robót. 105 edycja danych. 86 elementów RMS. 20 Bazy cenowe. 83 nagłówki kolumn. 269 Działy 470 NORMA PRO . 33 pozycji. 68 Drzewo działów i pozycji. 158 Dostawcy kartoteka. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 360 import z płyty CD. 80 naprawa. 76 polecenia menu. 92 import z Intercenbudu. 20 cen elementów obiektów. 84 uaktualnianie cen. 117 usuwanie. 36 opcje szukania cen. 86 współpraca z Capital. 80 tworzenie nowej. 99 konfiguracja baza. 78 usuwanie. 20 RMS.

239 przesuwanie. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 67 Kartoteki. 266 kopiowanie. 263 widok. 239 nakłady pomocnicze. 252 zaznaczanie.parametry ekonomicznotechniczne. 243 wyszukowanie. 286 Eksport kosztorysu. 450 Instalacja programu. 65 koszty transportu. 250 dodawanie do cennika. 118 opcje cenników. 21. 68 jednostek miar. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 256 materiały inwestora. 451 obmiarów. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 264 narzuty. 266 narzuty indywidualne.symbol. 21. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 260 przywracanie z katalogu. 65 aktualizacja. 450 format tekstowy. 245 —K— Kartoteka dostawców. 247 wstawianie. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 264 usuwanie. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 327 —I— Import kosztorysów. 64 przeliczników jednostek miar. 170 —G— Grupy materiałów. 250 usuwanie. 312 narzuty wspólne. 250 dodawanie do pozycji. 447 formtat XML. 21 RMS. 232. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 237 edycja. 263 współczynniki norm i robocizna. 266 przesuwanie. 396 Formularz kalkulacji. 243 Euro . 450 format ATH. 244 wstawianie przez kopiowanie. 21. 245 warianty. 21. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 64 baza kartotek. 32 —F— Format strony marginesy. 246 Kartoteka. 347 wstawianie nowego. 263 klucze planu.

429 kopia zapasowa. 150 charakterysyka. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 137 kopie awaryjne. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 185 edycja. 189 zmiana szerokości. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 133 numerowanie elementów. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 307 nowy. 428 import. 58. 447 formularz kalkulacji. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 451 klucze lokalizacji. 327 Klucze planów działów. 55 edycja opisu. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 47 menu podręczne. 47 główny pasek narzędzi. 264 katalogów norm. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 113 działu. 133 edycja danych. 54 przeszukiwanie. 23 Klucze lokalizacji. 40 kopiowanie katalogu. 331 472 NORMA PRO . 430 drzewo działow i pozycjji. 37 Klucze wykonawcze. 144 dokładności. 45 tworzenie nowych katalogów. 429 klucze wykonawcze.Dynamische BauDaten. 432 narzuty. 30 tworzenie katalogów własnych. 292. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 39. 429 opcej widoków zestawień. 28. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 137 łączenie. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 172 eksport. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 47 pozycji. 148 ochrona. 170 grupy wariantów. 42 przenoszenie grup. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 158 dopasowanie cen do wartości. 222 Klucz zabezpieczający. 151 cenniki pozycji. katalogów i pozycji. 53 ścieżka dostępu. 189 zmiana kolejności. 151 cenniki RMS. 129 nowy na bazie innego. 45 tworzenie nowej grupy. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 188 ekran główny. 118 dopasowanie robocizny. 169 okresy rozrachunkowe. 152 ceny i waluty. 61 modyfikacje danych. 80 cenników. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 188 Katalogi norm. 150 ceny dostawców. 329 Kolumny usuwanie z widoku.

247 pomocnicze. opcje. 256 Koszty transportu. 139 upraszczanie pozycji. 433 złożony. 248 zestawienie. 437 rozliczanie RMS. 368 Menu główne. 136 widok podsumowania. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 228 —M— Marginesy strony. 432 pozycji. 453 zachowywanie. 434 wygląd ekranu. 364 zestawienie działami. 354 wstawianie do cennika obiektów. 179 podręczne. 353 złożony. 352 widok skrócony. 444 przeliczanie cen. 31 Koszty transportu. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 142 sumowanie robocizny. 450 zastępowanie robocizny. tabela elementów scalonych. 431 stałe. 135 zapis w XML. 155 opcje podsumowania. 28. 206 podział na grupy. 377 stawka robocizny. 22. 117 zmiana norm. 441 praca w wielu oknach. 430 typ. 428 statystyka. 153 rozliczenie kosztów transportu. 28 strona tytułowa. 239 zestawienie. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu.opcje. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 428 parametry kolumn w widokach. 116 rejestracja zmian. 396 Materiały inwestora. 430 zestawienia cen. 161 opcje widoku pozycji. 368 zestawienie szczegółowe. 172 kontekstowe. 239 koszty transportu. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 369 Materiały inwestora. 157 —L— Lista cenników. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 441 sprawdzanie poprawności. 22 zmiana cen wg współczynnika. 139 opcje obliczania narzutów. 446 praca z wieloma. 431 wersje. 204. 373 podział na działy. 452 podsumowanie. 135. 260 porównanie z innym. 264 złożony. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 157 różnicowy.

316 zaznaczanie. 441 Pozycja kopiowanie. 169 Okresy rozliczeniowe. 227 przesuwanie. 427 Opisy podstawy wyceny. 180 widoku Kosztorys. 290 klucze lokalizacji. 270 wstawianie rysunków. 277 stałe globalne. 247 Narzuty definiowanie. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 263 —O— Obiekt. 284 wstawianie wyrażenia. 183 Podsumowanie opcje. 26. 230. 310 zachowanie definicji. 272 wstawianie nowego wiersza. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 21 szczegółowa. 153 widoków zestawień.warianty. 286 import z programu Rysunek. 155 pozycji.zmiana w kosztorysie. 282 import. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 307 opcje obliczania. 315 indywidualne działów. 314 sposoby obliczania. 317 widok. 294 usuwanie. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 225 poprawianie. 332 Opcje kosztorysu. 303 działu. 270 Ochrona kosztorysu. 273 widok. 227 Porównanie kosztorysów. 315 wczytanie definicji. 276 odwołania do pozycji. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 266 edycja. 428 Pasek narzędzi główny. 224 scalona. 351 wspólne działów. 161 Poprawianie pozycji. 161 programu Norma Pro. 139 podsumowania kosztorysu. 27 Ścieżki dostępu. 274 sumy częściowe. 275 usuwanie wiersza. 427 na cały kosztorys. 27 rozliczania RMS. 312 kosztorysu. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 315 wstawianie komentarza. 292 obliczenia pomocnicze. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 273 stałe lokalne. 27 separator tysięcy. 30 Normy . 21 474 NORMA PRO . 348 wstawianie funkcji i wzorów.

27 Przesuwanie działu. 389 wyróżniania kolumn. 416 Transport wstawianie kosztów. 346 wprowadzanie cen RMS. 249 sumowanie w kosztorysie. 248 zastępowanie. 392 wyróżniania wierszy. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 211. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 370 zestawienie działami. 204 Program do kosztorysowania 475 . 234 warianty nakładów. 228 narzuty. 373 wydruk. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 391 tabel. 230. 21 usuwanie. 371 zestawienie działami. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 215 sumowanie robocizny. 249 Tabela elementów scalonych. 264 elementów RMS. 248 uproszczone. 377 Strona tytułowa wydruk. 223 wstawianie obiektów. 228 scalone. 314 opcje widoku. 212 uproszczona. 245 pozycji. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 165 rozliczanie w innych. 225 zaznaczanie. 145. 394 Ppzycje zestawienie. 199 wstawianie. 395 ramek. 371 Pozycje edycja. 430 sumowanie w pozycji. 375 Style wydruku. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 193 wstawianie do cennika. 80 Spis baz cenowych.upraszczanie. 392 Producenci. 373 Statystyka kosztorysu. 224 zestawienia. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 208 zestawienia. 201 widok. 431 Sprzęt koszty transportu. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 215 warianty. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 194 łączenie. 437 Robocizna przywracanie z katalogu.

345 Wprowadzone pozycje. 318 działów. 272 kosztów transportu. 204 narzutów. 359 wybór aktywnego. 21. 318 aktywacja. 211 z innego kosztorysu. 247 obmiarów. 325 przypisywanie. 270 —W— Waluty kosztorysu. 203 uproszczonych. 260 elementów RMS. 189 zmiana szerokości kolumn. 362 globalne. 351 Podsumowanie kosztorysu. 201 do katalogu własnego. 198. 31 Warianty. 263 elementów RMS. 21 lokane. 189 widok Kosztorys. 408 kosztorys uproszczony. 361 Wybór aktywnego wariantu. 24 Usuwanie bazy cenowej. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 222 niekatalogowej. 273 Narzuty. 418 format strony. 346 zaznaczanie elementów. 150 kursy. 208 wyrażenia do obmiaru. 359 Widoki Działy kosztorysu. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 326 pozycji. 86 działu. 360 definiowanie. 377 wiersza obmiaru. 380 pracy rusztowań. 362 nakładów. 233 pozycji uproszczonej.—U— Upraszczanie pozycji. 321 gdzie występują. 225 widoku zestawienia pozycji. 325 symbole oznaczeń. 320 wyszukiwanie najlepszych. 411 drukowanie. 389 Harmonogramowanie. 267. 348 skrócony. 347 476 NORMA PRO . 354 usuwanie kolumn. 172. 280 komentarza do obmiaru. 211 pomijanie elementów RMS. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 21 łączenie. 411 kosztorys inwestorski. 286. 79 cennika. 191 zmiana kolejności kolumn. 188 Wstawianie działu. 303 pozycji. 407 książka przedmiarów. 186 Wariantydanych. 395 formatowanie tabel. 352 poruszanie się po ekranie. 409 Widok Kosztorys. 245 narzutu. 360 usuwanie. 320 widok. 320 robocizny. 326 elementów RMS. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 193 alternatywy elementów RMS. 191 Przedmiar. 183. 315 pozycji.

364 materiałów działami. 413 zestawy. 399 oferta.nagłówek. 375 robocizny. 417 zestawienie pozycji. 408 opcje. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 406 podsumowanie. 339 obmiary. 416 tytuły typów wydruków. 404 układ strony. 376 usuwanie widoku. 331 rozliczanie ręczne. 417 słowniki. 334 rozliczenie częściowe. 370 robocizny działami. 377 Zmiany rejestracja. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 415 zestawienie działów. 243 pozycji. 342 rachunek ilościowy. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 369 pozycji. 384 wygląd tabel. 373 szczegółowe materiałów. 395 ustawienia drukarki. 410 zestawienie cen. 405 opisy podstawy wyceny. 437 Program do kosztorysowania 477 . 367 Wydruk zestawień. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 341 chronologia. 358 Wymiana danych z innymi programami. 371 sprzętu działami. 357 rozliczanie. 394 style. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 397 opcje wydruku kosztorysu.inwestorskiego. 402 wykonane roboty. 413 zestawienie RMS. 371 sprzętu. 418 zestawienie narzutów. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 368 materiałów inwestora. 340 klucze lokalizacji. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 386 tabela elementów scalonych. 411 strona tytułowa. 191 elementów RMS. 404 opcje układu strony. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 338. 224 Zestawienie materialów.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful