Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

...................319 Dodawanie nowych wariantów................................................................................................................................................................................ POZYCJI..................................................................................................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ..............................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU .........................................................326 WARIANTY DZIAŁÓW ................................................ WARIANTY ......................315 ZAZNACZANIE NARZUTU ...........................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .......................................343 17..................330 Klucze planów działów ..................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.......DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW........................................................................................................332 Okresy rozliczeniowe ............................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ....................................316 USUWANIE NARZUTU ............................................................................329 Klucze wykonawcze..........................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych ..................................346 WIDOK KOSZTORYS ...................................................348 WIDOK PRZEDMIAR ...................................................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ..........................334 Chronologia wykonanych robót..................................................................................................... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT................................................................................................................................. OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ...................................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT .....321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS.........................................................................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ....... WIDOKI..........................................353 10 NORMA PRO ...........................................326 WARIANTY POZYCJI ........316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW ............................................327 16..................328 Klucze lokalizacji.....349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ..........................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ..321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU ................................................................342 Obmiary równe wykonanym robotom ....................322 Warianty robocizny...................................................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ..318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15....332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ..........................................................327 WARIANTY OBMIARÓW .................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW .....................................................................................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ........................................

........................................................................................................................................................................................................389 FORMATOWANIE TABEL ...............370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ............361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ....................................................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT .............................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ..............................................................................................................................................377 STATYSTYKA .................................................................................362 Lista elementów......361 Oznaczenie wariantów.............................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych.386 Styl wydruku........................................................................... ZESTAWIENIA ...................................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ....356 Widok Wykonane roboty ..............................................................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ...................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH .................................................................................................................................385 PODGLĄD WYDRUKU .....368 Materiały inwestora.............................363 Łączenie wariantów ....................381 Wybór pozycji z cennika ......................................................................................................... KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE...................................................................354 WIDOK SKRÓCONY ............................................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ................... w których został użyty dany wariant ...387 Tworzenie nowego stylu........378 19.......................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli...............................................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm...................................................................................................................393 Program do kosztorysowania 11 ...............................388 ZESTAWY WYDRUKÓW ..........383 20...............................................................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów................................................................369 Zestawienie materiałów działami ...............372 Zestawienie sprzętu działami ............................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ..........................................385 USTAWIENIA DRUKARKI..............................................................................................................................................363 18......................................356 Widok Rachunek ilościowy ...............................................................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ...............................392 Wyróżnianie wierszy .........371 Zestawienie robocizny działami...................................................................................................................386 OPCJE WYDRUKU .........................................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy .......372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU .................374 ZESTAWIENIE POZYCJI............. WYDRUK KOSZTORYSU .............................................................360 Aktywacja wariantów........PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE .................................

.....................418 Opcje drukowania podsumowania.430 Klucze lokalizacji...............................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ....................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych.......................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ..................429 Grupy wariantów ............................ OPERACJE NA KOSZTORYSIE...........................................................................................396 Układ strony...............................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego .................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ..................418 Opcje drukowania zestawienia działów......................................................................................................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego............405 Opcje drukowania kosztorysu ....................412 Opcje drukowania cenników.........................415 Opcje drukowania zestawienia cen........................................430 12 NORMA PRO ..........................................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ......409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ...................................................................................................................................................................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU .........................................................................................................................................................................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ........419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ..................429 Zdefiniowane stałe ...........................................417 Opcje drukowania statystyki ...............................................................429 Okresy rozrachunkowe ........................................430 Klucze wykonawcze.................................................396 Dodatkowe opcje wydruków .......................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ..................................................................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ...............................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ..................................................................................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ..........................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ........................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ....................................................................................428 PARAMETRY KOSZTORYSU.....428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ................428 NARZUTY NA KOSZTORYS ....................................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania .................................................Wyróżnianie kolumn ....411 Opcje drukowania słowników .................................................424 21.....................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych.............................................................................................................................................................................................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ..........412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ......................................

.......................................................................................................... WINBUD 3...................................................Plan działów ...455 SPIS PRZYCISKÓW ....430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ..........................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ........................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ..............448 Eksport do programu Planista i Get Manager ......445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH................ FORTE .451 Zapis kosztorysu w formacie XML...........432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU .......459 KLAWISZE SKRÓTÓW...............................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX .................................................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE.......................................438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian............................... Wykonawca ................................................................................452 WYGLĄD EKRANU ...........................................453 KOLORY EKRANU ............................................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna.........470 Program do kosztorysowania 13 ...................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI .................................................. RODOS........451 22......................................... 23..............................454 NARZĘDZIA ......................................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO.434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ......................451 Eksport do programów Obmiar..........................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE .............................................................................................................................................................................467 SKOROWIDZ .................................................................................................................................................2.....................................................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..................................453 PARAMETRY KOLUMN .......451 Eksport w formacie ATH.......................................... Odbiór.....448 Eksport w formacie tekstowym.............431 UPRASZCZANIE POZYCJI ......................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ......440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ........................................................... 24......... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA.......................... LEONARDO...................................................................................... Ocena....... 25............................... PENTA..............431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ............................................................. SEKO.........

W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. PKZ itp. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. KSNR. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. wysoką funkcjonalność. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. uproszczonych i innych pozycji scalonych.. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. drogowych. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. ziemnych. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji.WSTĘP Cieszymy się. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. KNR. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. czyli wtedy. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. instalacyjnych. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. Widząc.

Użytkownik może również tworzyć nowe. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. które zaakceptować. a co modyfikowane. szczególnie dla inspektorów nadzoru. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie.pl). Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. odrzucić w całości lub wybrać. jakie dane zostały usunięte. co dodawane. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Bistypu.objąć kontrolą proces ich powstawania. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa.com. jak również z cennikami asortymentów robót. W kosztorysie różnicowym widać. Orgbud-Serwisu. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. jest rejestracja zmian w kosztorysie. a inne odrzucone. Bardzo przydatnym mechanizmem. a które wycofać. przenoszenie i edycję danych. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. MSWiA. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. tworzonymi przez użytkownika.intercenbud.. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. scalone i obiekty. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. jednostki miar. co było usuwane. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu.

Mogą to być szkice. plany. obejmującą terytorium całej Polski. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. indywidualnie na działy i poddziały. wyrażenia matematyczne. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. indeksu. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. np. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. do których można wstawiać stałe. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. dział lub pozycję. komentarze. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. projekty. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. funkcje. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. jak również wstawiane tradycyjnie. dostawcy czy województwa. jako narzuty lub pozycje. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje.000 towarów (stan na grudzień 2002). rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. grupy materiałów i sprzętu. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. W każdym dziale i poddziale. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. ArCon czy AllPlan. jak również w całym kosztorysie.

Planista czy Power Project. Winbud. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. pozycji. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. Zuzia. Kopiowanie i przenoszenie działów. kluczy lokalizacji. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. Project+. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . takich jak Microsoft Project. Planista i Get Manager. działów lub nawet dla całego kosztorysu. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud.miarów. Seko. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Koma. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. Leonardo i Skobud. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Forte. między którymi można przenosić informacje. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. Rodos. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów.

SAP. IBM. Software AG czy SAP. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. np. obmiarów i robót. wartości obmiarów. zestawienia wartości materiałów. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach.rującego Fortuna. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. Oracle. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. cen. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. rusztowań. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. Oracle. IBM DB2. SUN. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. kosztów materiałów. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. Excelu. programu Ocena. robocizny i sprzętu. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. np. kluczy wykonawczych. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. Wordzie czy Internet Explorerze. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. opisów i znaczników pozycji. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. wariantów. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. np. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. nakładów. kosztów montażu sprzętu. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. takich jak Microsoft. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. podstaw. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji.

AL.pl http://www.com. ul. wybieranie z listy. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. drag&drop). KNP. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. Leszczynowa 7 Tel. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. z . na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu.com. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. zamykanie okien.pl Program do kosztorysowania 19 .intercenbud.o. zaznaczanie opcji. 601 613-717. PKZ. katalogi z serii AT. i inne z opisami.o 03-197 Warszawa. ATHENASOFT Sp.athenasoft. KNNR.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. +48 22 614 34 22.com. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.

jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. zwierająca cennik RMS i cennik robót. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów.). • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. Stan surowy.mdb. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera.1. itd. cen elementów i stanów obiektów (np. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). Okładziny i oblicowania.mdb. Posadzki z deszczułek dębowych. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych.). Montaż przewodu odgromowego poziomego. Stan wykończeniowy zewnętrzny.welonem z włókna szklanego. III wykonywane ręcznie na sufitach. itd.mdb. Owinięcie izolacji rurociągów .) cen asortymentów robót (np. sprzętu i robocizny. 20 NORMA PRO . Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . • Cennik RMS. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. • Baza. itd.: Fundamenty. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. kartotekę jednostek miar. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. serwerze oraz innych komputerach w sieci. to Kartoteki. nazwę pliku. Baza ta ma nazwę ListaBaz. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Plik zawierający tę bazę. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. Tynki zwykłe kat.mdb.

to pozycja składająca się z kilku podpozycji. wraz z ich kodami ETO. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. Cechą pozycji scalonej jest to. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy.cen obiektów (np. • Pozycja szczegółowa. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. Tablica przeliczników jednostek miar. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. Kartoteka jednostek miar. uproszczone i inne pozycje scalone. Program do kosztorysowania 21 . • Pozycja scalona. to pozycja zawierająca tylko opis robót. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. dla których określone są normy i ceny. itd. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. obmiar i cenę jdnostkową. • Pozycja uproszczona. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. Kartoteka RMS. nazwami i jednostkami miar.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. zawierająca listę elementów RMS. Warianty łączone są w grupy wariantów. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. budynek mieszkalno . Pozycją scaloną jest także obiekt (np. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS.

Jeśli kosztorys zawiera działy. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. • Drzewo kosztorysu. który można wstawić jako pozycję do cennika. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. składa się z innych kosztorysów. które nazywane są kosztorysami składowymi. Obiektem jest również obiekt budowlany. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. jego gałęziami są działy. 22 NORMA PRO . w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys.• Kosztorys różnicowy. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys.

W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. gdzie D: oznacza napęd CD. Program. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. Niestety. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. D:\Start. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . zwłaszcza do celów zarobkowych. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. które się ukaże. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro.2. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. tak jak książka.0/2000. w pole Otwórz wpisać np. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione.exe. który poprowadzi nas przez proces instalacji. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). którzy muszą być dobrze wynagradzani. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych.

„klucz hardware'owy”. tzw. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. 24 NORMA PRO . jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. a pomimo to pojawia się taki komunikat. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu.

Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. Ekran główny Normy Pro. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. dodać. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys.3. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. dodać. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. importować lub skopiować bazę cenową. utworzyć nowy cennik. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. Rys. 1. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. ♦ Menu Bazy cenowe.

z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys.nego cennika. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. katalogów norm lub kosztorysu. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Menu Kartoteki. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. ♦ Przycisk Pomoc. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). Pozostałe przyciski staną się dostępne. pozycję lub obiekt. ♦ Przycisk Katalogi norm. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. 26 NORMA PRO . wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. ♦ Menu Pomoc. ♦ Menu Narzędzia. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). ♦ Menu Opcje. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. ♦ Menu Okno.

W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. ‘Ścieżki programu’. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. Karta parametrów ogólnych programu. 13456234. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’.00) lub też mogą być oddzielone kropką. ‘Szukanie cen’. 2). wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. 13 456 234.00). takie jak separatory.456. 13.00). gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. sposób tworzenia kopii awaryjnych. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np.234. Oczywiście. 2. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. Rys. mogą być oddzielone spacją. Może to być kropka lub przecinek. ‘Kursy walut’. ‘Szukanie cen’. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. miejsce przechowywania danych.

przechowywane są trzy ostatnie wersje. Jeśli liczba wersji jest np. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. wypełniamy pole W katalogu:. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. ♦ Ci z Państwa. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję.BAK. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu .ratorem dziesiętnym będzie kropka. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. 28 NORMA PRO . ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. równa 3. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. Jeśli chcemy. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich.BAK. Oznacza to. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . ♦ Gdy zdecydujemy. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona.AWA.

Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.05 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm.3 0.15 0. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.0501 0. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą). 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.15 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.1 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.05 0. 3): Program do kosztorysowania 29 . Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0. Opcję tę zaznaczamy. jeśli chcemy.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.0501 0.25 0. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero.25 0.2 0. 2.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.1 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.

to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. 4. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. w którym znajdują się normy. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. Ścieżki dostępu do katalogów norm. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. 30 NORMA PRO . Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Rys. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. 3. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. Na rys. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. folder Norma PRO\KAT). Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. Karta.Rys.

Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. 6) definiujemy używane waluty. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. które można wstawiać do kosztorysów. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. 5). Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Jeśli nie znamy tej ścieżki. jak również wtedy. praca z programem nie będzie możliwa. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. Program do kosztorysowania 31 . Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. Obiekty. 5. Rys. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach.ini). Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w którym znajdują się obiekty. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy.

pojawiające się w okienku takim. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. “$”. (aby uzyskać symbol ”€”. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. "zł". 7. 6. “€” itp. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. Dodawanie nowej waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. jak na rys. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. należy na- 32 NORMA PRO . Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. Karta ‘Kursy walut’. Rys. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. 7. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. np. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej.Rys.

7). ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. 8). przeszukiwane są wszystkie. 6). Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. Karta ’Szukanie cen’.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. zaznaczając odpowiednie opcje. sprzętu i robocizny. Program do kosztorysowania 33 . Aby zmienić dane waluty. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. Rys. 8. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). a w szczególności jej kurs. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys.

zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO .mdb. podczas wstawiania nowej pozycji. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. ♦ Baza „ListaBaz. w którym zainstalowana jest Norma Pro. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). w plikach o rozszerzeniu . ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. bez pytania użytkownika. zostaną pobrane automatycznie. Opcja ta powinna być włączona. z indeksami KMB. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. dla których zostały wcześniej dobierane. zawierająca kartotekę RMS. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. 9).mdb”. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie.mdb”. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np.

w którym znajdują się podstawowe bazy. Wybór katalogu. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz.mdb”.cenniki.m. 9.mdb. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. czyli do pliku Kartoteki.. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS.mdb” (rys. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. Konfigurowanie baz danych NormyPro. trzeba Normie Pro podać ich położenie. 10).mdb”. Program do kosztorysowania 35 . 10. czyli pliku „ListaBaz. Rys. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. jednostek miar i dostawców. Rys.mdb”. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. j.

36 NORMA PRO . W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. ułatwiając nam wybór. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. BAZY CENOWE I CENNIKI. 11). W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. Rys. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. Wybór lokalizacji pliku Icb. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. 12) możemy wybrać jednostki miar.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys.♦ W dolnej części okna z rys. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. 11. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. on line. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych.dat dostarczanego na płycie CD.dat z danymi Intercenbudu. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół.

Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Karta ’Podstawowe jednostki miar’. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. których aktualnie używamy. Program do kosztorysowania 37 . odpowiednie ikony staną się aktywne. 12. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Rys. 13. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. dla nowszych – EURO.Rys.

8. 4. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. 38 NORMA PRO . 6. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). 5. 9. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. WARIANTY). 3. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Określamy narzuty na materiały.Schemat tworzenia kosztorysu 1. 2. 7. zamykamy kosztorys. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. ELEMENTY RMS. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). DZIAŁY KOSZTORYSU. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany.

KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. lecz zawierają nieco inną informację. W lewej wyświetlane jest drzewo.4. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. do 10 poziomów zagłębienia. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. katalogów własnych. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Rys. tabeli i pozycji. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. Po ukazaniu się okna (rys. Program do kosztorysowania 39 . zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. rozdziału. 14.

katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. składającym się z obiektów podrzędnych. katalogi. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. katalogi i podkatalogi – ikoną . jednostka miary. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. rozdziałów. tabel i pozycji. oznacza. Grupy . pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. a dla pozycji – jej opis. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. można rozwinąć gałąź drzewa. podkatalogi i pozycje. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. Oznaczenie grup. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu.Podświetlenie grupy. 40 NORMA PRO . i – w przypadku cenników – cena. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y.

• Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. bazy cenowej. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. rozdziału lub tabeli. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. cennika). uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów.• Przyciskiem Szukaj w. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. Program do kosztorysowania 41 . na którym aktualnie się znajdujemy... Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom.

że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. 42 NORMA PRO .• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). Wciśnięcie przycisku powoduje. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników.

które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. opisem i. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. Program do kosztorysowania 43 . • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”.

Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. które są w danym momencie możliwe do wykonania. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. 44 NORMA PRO . Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. 15. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. może utworzyć grupę katalogów własnych. Rozwinięte drzewo katalogów norm. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. wydawnictwo). • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. Program wie. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. gdy znajdujemy się w podkatalogu.Rys.

Aby wstawić katalog. Tworzenie nowych katalogów. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. 16) i kliknięciu na OK. Program do kosztorysowania 45 . gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. a . gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. do której ma należeć. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. to znaczy tylko wtedy. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. trzeba podświetlić grupę. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”.

i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. Wstawianie nowego podkatalogu. Rys. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Podobnie wstawiane są podkatalogi. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. 46 NORMA PRO .Wprowadzanie danych nowego katalogu. W tryb edycji . Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. 17). 16. można przejść do jego edycji. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys.Rys. Jeśli został zabezpieczony hasłem. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. 17.

zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. Program do kosztorysowania 47 . Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Aby kopiowanie doszło do skutku. jego numer lub nazwa wydawcy. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Okno edycji opisu katalogu. Rys. 18.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog.

Klikając na przyciskach . Okno edycji nakładu w katalogach. aby zablokować lub odblokować edycję. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. lub sprzęt. . 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:.Rys. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. 20. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. aby zmienić lub usunąć hasło. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). Rys. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . W oknie edycji nakładu (rys. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. W wyświetlonym oknie (rys. wyświetlimy robociznę. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. 48 NORMA PRO . zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). 20) wybieramy typ nakładu. 19.

ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. 23). Rys. ponownie klikamy na przyci. jak pokazano na rys. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. 22. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. w oknie z rys. Program do kosztorysowania 49 . Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. jeśli domyślne nie są właściwe. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. 21. 22. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jeśli klikniemy na . jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji.Rys. Dodawanie. przycisku Wypełniamy opis. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki.

Wstawianie nowej pozycji do katalogu. program wyprowadzi nowe okno. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. Usuń i Zmień do dodawania. w którym deklarujemy sposób. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). do której już zostały przyporządkowane nakłady. który może istnieć w pozycji lub nie. 24. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Rys. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. 24). w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. Aby to zrobić. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy.Rys. należy zaznaczyć daną pozycję. . Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). Jeśli 50 NORMA PRO . zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. 23.

Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. w którym określamy sposób traktowania nakładów. zostaną przedstawione w postaci drzewa. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). będą teraz należały do nowej. Okno. co oznacza. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. Rys. 25. . a warianty – Program do kosztorysowania 51 .grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie.

27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji.Rys. który znajduje się w liście danego katalogu. a następnie kliknąć na przycisku . 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . który wstawiamy. 26. Aby dodać nakład do pozycji. 52 NORMA PRO . których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. W oknie. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. Dodawanie. które się ukaże (podobnym do tego z rys. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. należy ją podświetlić. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS.

a w pozycji tej występują warianty. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). 26) zaznaczymy jakiś nakład. 28. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Ekran edycji danych nakładu. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys.Rys. 28). Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. Rys. Program do kosztorysowania 53 . 27. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie.

gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . Lista katalogów zainstalowanych w systemie. 14). 54 NORMA PRO . podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. katalog. którego nie mamy w drzewie. 29. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. 29. w folderze katalogów znajduje się katalog. za którym ma być umieszczony (rys. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. Przenoszenie grup. wybrana grupa. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. Rys.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego.

w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Program do kosztorysowania 55 . jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. do których należą pozycje lub podkatalogi. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. robót. która jest aktualnie wyświetlona. asortymentów robót. niż ta. Rys. Rys. Oczywiście.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. 31. 30). Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. 30. elementów obiektów oraz obiektów (rys. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. z tym że tam struktura cennika jest płaska. Okno cenników pozycji i obiektów. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę.

a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . 56 NORMA PRO . do której ma należeć.W prawej części okna. trzeba podświetlić grupę. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. a następnie okno danych katalogu (rys. 32. Dane wydawnictwa i dane katalogu. 33). Mają one taką samą podstawę. 33. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. które występują w kilku wariantach. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Rys. Aby wstawić katalog. Pozycje z wariantami. Rys. Pojawi się okno danych wydawnictwa. 32). różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys.

wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. Rys. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. które związane są z tym wydawnictwem. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. Wydawnictwa i katalogi. 35. W oknie. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. BAZY CENOWE I CENNIKI. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. 34. 78). które się pokaże (rys. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj.

Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. wystarczy kliknąć na przycisku . Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. którym zgłosi 58 NORMA PRO . zaznaczymy miejsce. ). Okno wprowadzania danych pozycji. 36.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. 79). 36). Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. Rys. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. Aby dodać pozycję. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu.

. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. Program do kosztorysowania 59 . przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. Rys. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. Przeszukiwane są tylko te katalogi. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. 37). Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. zaznaczamy . a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. opcję KNR lub Ceny.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. 37. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. które wyświetlane są w drzewie katalogów. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. którym uruchomiliśmy szukanie. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich.. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo.

38). Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję.Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. 60 NORMA PRO . (Wybór pozycji). ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. Rys. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). 38. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów.

stropy. ściany. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Program do kosztorysowania 61 . W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. jak na przykład roboty murowe. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. takie jak pokrycia dachowe. ulice. tynkarskie i sztukatorskie. ogrodzenia. itd (u nas pozycje uproszczone). place. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. Jeśli program wykryje. w którym znajdziemy różnego typu roboty. instalatorskie. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. instalacje wodne. 39). blacharskie. 39. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. Rys. drogi itd. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. Menu podręczne dla pozycji katalogu.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego.

Rys. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. 40. 41. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. 41. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Schemat katalogów DBD. 62 NORMA PRO .

Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Okno katalogu STLB-Bau. 42. 42. oraz przycisk Bauteile. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . Rys. Przyciskiem kosztorysu. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys.

wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. Aby otworzyć kartotekę.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. . 64 NORMA PRO . należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). 43. Rys. dodajemy. po czym pokaże się okienko takie jak na rys. Przyciskami .5. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. Kartoteka jednostek miar. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. a co za tym idzie cenników. 43. usuwamy lub modyfikujemy jed. dołączonych do programu. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. Przycisk wartości listy.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. 74 NORMA PRO . usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). aby wyświetlić następny. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. w którym można dodawać. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników).

Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. katalogów i pozycji). który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. podrozdział Przenoszenie grup. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. Program do kosztorysowania 75 . ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika).♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu.

Dołączanie bazy. ♦ Jednostki miary…. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. 52). Jeśli bazę importujemy. tworzymy nową. to po prostu utworzenie połączenia do niej. podstawowa. 76 NORMA PRO . jak i z baz kolegi. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. Jedna baza. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. własną bazę. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). ale również z baz zainstalowanych na serwerze. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. Oprócz cenników.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy.

dołączanie i odłączanie baz. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. W innych przypadkach. wydawnictw i katalogów. 52. w jakim trybie jest wyświetlane okno.Rys. który został zamapowany jako P. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. Jeśli mamy tylko jedną bazę. możemy tylko wybrać bazę. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. usuwanie. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. modyfikowanie. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. gdy pokazana zostanie lista baz. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. musimy wpierw wybrać bazę cenową. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. od razu wybieramy cennik. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. W zależności od tego. wszędzie tam. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. gdzie wybieramy cennik. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. Lista baz.

których nie przyjmuje system Windows. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. . czyli usunięcie jej z listy baz. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. w którym została zainstalowana Norma Pro. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. czyli zazwyczaj informację o tym. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. co zawiera. 78 NORMA PRO . Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. nie powtarzające się. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. | to znaczy takie.

wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. Nowa baza jest bazą pustą. zostanie wyprowadzony komunikat. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. Jeśli tak.Rys. a nai w oknie takim jak na rys. nie zawierającą żadnych cenników. gdzie popełniliśmy błąd. W tym celu klikamy na przycisku . Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. to taka baza. 53. z tą różnicą. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. które się pokaże jest oknem z rys. podświetlamy ją na liście. u innego użytkownika lub na serwerze. jeśli nie. Tworzenie nowej bazy cenowej. a jej plik dyskowy. wraz ze wszystkimi cennikami. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. Okno. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. 53. zostanie usunięty. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . Aby skorzystać z cenników takiej bazy. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. czy wszystkie dane są prawidłowe. nowa baza zostanie utworzona.

do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. jak i zewnętrznego użytkownika. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. 53). czyli kartoteki i bazy cenowe. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. którą kopiujemy. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. pojawi się okienko z nową bazą (rys. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela.się po kliknięciu na ikonie . Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Również okresowo 80 NORMA PRO . powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Po wybraniu bazy. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. z którym baza była tworzona. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. 53). Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. tak jak wszystkie inne ważne dane. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Aby odłączyć obcą bazę.

które chcemy uporządkować. który może potrwać. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. w oknie z rys. Rys. Jeśli w oknie rys. wybieramy folder.powinna być wykonywana naprawa baz. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. Program do kosztorysowania 81 . Pierwsze okno serwisowania baz. 55. Proces kompresji. w którym będziemy przechowywać kopie. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. zaznaczamy bazy. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Rys. 54. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. Porządkowanie baz cenowych.

zaznaczamy kartoteki i cenniki. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Podajemy lokalizację pliku kopii. 56. 82 NORMA PRO . zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. Cenniki kosztorysu). cenniki jednostkowe pozycji. Okno tworzenia kopii zapasowej. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. to znaczy całe kosztorysy. z menu Ceny). na przykład z BCO. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. jak i obiekty tworzone przez nas. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. działy i poddziały. gdy otwarty jest kosztorys. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników.Rys. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU.

Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. w kolumnie ‘Data aktualiz. Rys. poziomu cen i daty aktualizacji. w kolumnie „Typ” – typ cennika. data ostatniej aktualizacji cennika.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. Możemy sortować według identyfikatora. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. gdzie P oznacza ceny pozycji. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. 57. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. Okno z listą cenników. które zawierają ceny RMS. opisu.’. zaś E – ceny elementów RMS. które wywołujemy z okna listy baz (rys. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . jakie cenniki widzimy w oknie. które go jednoznacznie określają. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym.

Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. Okno tworzenia nowego cennika. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. od której obowiązuje cennik lub okres. w jakim obowiązuje.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. zazna- 84 NORMA PRO . CJP_własny. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. W zależności od kontekstu. Ten sam efekt uzyskamy. gdy klikniemy na przycisku (rys. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. pojawia się przycisk Pokaż. w jakim lista została wywołana. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. dlatego zaznaczona jest opcja Import. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. Po ukazaniu się okna dialogowego. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. 58. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. 58). Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). Jeśli tworzymy nowy cennik.

W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Określanie nagłówków kolumn cen. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). cenę hurtową i detaliczną. są trzy ceny: cena minimalna. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. wykrzyknika (!). Intercenbud). Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. Program do kosztorysowania 85 . w której zostanie utworzony. podwójnego znaku cudzysłowu. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego.). aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. minimalną i maksymalną. 59). Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. Jeśli jest on cennikiem RMS. 59. mamy cenę dostawcy. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. – nie może zaczynać się spacją. średnia i maksymalna.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). sprzętu i robocizny. Rys.

gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. gdy klikniemy na przycisku . ‘Cennik wynikowy’. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. 60). Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. 60. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. Okno importu cennika. karta ‘Cennik importowany’. 86 NORMA PRO .W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. z informacją o sposobie importowania. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. czy też nie. Rys. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. . 58) i pojawi się. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa.

Program do kosztorysowania 87 .Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. Zapytanie do:. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. to cały dysk. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). wtedy gdy są potrzebne. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. W grupie ‘Importuj’ określamy. W przypadku gdy importujemy cały dysk. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. czyli na bieżąco. a domyślny sposób importu. czy importujemy Cały dysk. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. którego dotyczy cennik. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. w polu Pozom cen z: – okres. Pojedynczy plik. odznaczamy go na liście.85). dla cenników systemu Intercenbud i Capital. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. czyli okresowo lub Dynamicznie. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. a w polu Opis: – opis cennika. a w pozostałych polach określamy jego cechy. ceny pozycji dla koszt. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika.

88 NORMA PRO . 61. 62. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. na przykład ceny minimalne. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy.Rys. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. Karta ‘Opcje importu’. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. Rys. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. aby stare dane zostały usunięte.

lecz bywa tak. 64. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. 2. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Program do kosztorysowania 89 . 63. W oknie importu. Rys. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. Rys. 1. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). naciskamy dowolny klawisz.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. 63). po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. 64). Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie.

opis oraz nagłówki kolumn. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. typ. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Rys. 65. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 4. 66. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. 90 NORMA PRO .3. poziom cen. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa.

♦ W oknie importu. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. 5. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. ponieważ od niego zależy. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. Jeśli jednak chcemy. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. jednak inne nietypowe. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. nie robimy żadnych zmian. a potem cennik). bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. mogą nie zostać rozpoznane. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Program do kosztorysowania 91 .Jeśli chcemy. aby stare dane zostały usunięte. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. klikamy na przycisku OK. Jeśli życzymy sobie. np. cenniki własne.

Ceny elementów RMS (*.dbf). Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. klikamy na przycisku Przeglądaj…. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. Rys.dbf zawierające ceny pozycji. 92 NORMA PRO . Aby to zrobić. Okno wyboru i importowania pliku cennika. Rys. 67. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników.txt). Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. zostaną wyświetlone pliki *. 68.

a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Ci z Państwa. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. na karcie ‘Cennik importowany’. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. na karcie ‘Cennik importowany’. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. wybieramy Intercenbud. a następnie zaimportować go tak.icb. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . tworząc zwykły cennik. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. to ogromna. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. Ci z Państwa. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. wybieramy Intercenbud. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe.

a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. zgodne z nowymi kryteriami. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). 69). takim jak na rys. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. zaś faktycznie kryteria będą nowe. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. 94 NORMA PRO . dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. 69). w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. W oknie. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. wybieramy typ cennika. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. 58. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). 57) zaznaczymy cennik. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. stare dane zostaną z cennika usunięte. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line).

I wtedy w określaniu nazwy. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. -. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. "" . Program do kosztorysowania 95 . szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. ). które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. zostaną wyszukane wszystkie elementy. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). zostaną wyszukane wszystkie elementy. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. 69). w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. 69. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. Rys.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. wpisywanej w polu Nazwa. Kryteria te określa się w oknie. w których nazwie wystąpi słowo śruba. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. *.

na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. dostaniemy wszystkie cegły. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. to indeks ETO wg KMB. zostaną wyszukane te elementy. oryginalny producent. Aby skorzystać z tych danych.). symbol u dostawcy. cennik 96 NORMA PRO . indeks PKWiU. należy w opcjach programu. cegła wapienno-piaskowa czerwona. zostaną znalezione wszystkie elementy. jednostka miary. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. określonym przedziale. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. które nie zawierają w nazwie słowa szara. Inne parametry. itd. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie.ini. nazwa skrócona towaru. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. potem dowolny ciąg znaków. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). system przyjmie. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. typ RMS. które w nazwie mają słowo cegła. cegła klinkierowa czerwona. w polach Cena jedn. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria.

magazynowe). 70). Rys. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. a następnie wybieramy Capital. na karcie ‘Cennik importowany’. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. Jeśli importujemy cennik Capital. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). zaznaczamy opcję System. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie).okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. poziom cen (np. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . edytować. gdzie wybieramy firmę. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. ceny detaliczne. a następnie na liście cenników (rys. 70. hurtowe. Aby to zrobić. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe).

jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. jak na rys. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. „R” – robocizna). nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały.m. Rys. 85). z której wybieramy potrzebny cennik.”). 98 NORMA PRO . a dopiero potem cennik. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. nazwie jednostki miary („J.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO.m. a następnie Pokaż bazę cenową. W tym wypadku.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. 71. „S” – sprzęt. Cennik elementów RMS. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. Nagłówki kolumn cen są takie. 71). najpierw musimy wybrać bazę. który chcemy zobaczyć.”). Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. 71. kodzie jednostki miary („Kod j. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. od razy dostaniemy listę cenników. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. Cenniki można obejrzeć również wtedy. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową.

dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. posortujemy listę według tej kolumny. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. W górnej części okna znajduje się grupa. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. pojawia się przycisk Wstaw. indeks PKWIU. może się zdarzyć. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. sortowana jest tylko jedna kolumna. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. kod dostawcy. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Program do kosztorysowania 99 . którą można wstawić do kosztorysu. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. Sposób sortowania jest istotny. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. Jeśli jest zaznaczona. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. uaktywni się przycisk Dostawca…. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. gdy cennik jest bardzo duży. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu.stawka VAT. usuwanie i edycję danych elementu RMS. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza.

rodzaju materiału. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. Wraz ze zmianą poziomu. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . 72. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. który można wstawić do stępny poziom. . Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. zaś ikona okna. 72). Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. „Rodzaj materiału”. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . a w końcu do listy konkretnych materiałów. 45). w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. że jest to materiał.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. Rys. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. rabat i symbol towaru. że istnieje na. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. „Jm” i „Kod jm”.

W górnej części. aby miał długość siedmioznakową. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. Program do kosztorysowania 101 . którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. 73. Rys. zaś przycisk poziom. . pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9.tej uprzednio drodze. 74. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Rys. 74).

a następnie na przycisku . w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. numerze wariantu („Wariant”).”). W oknie zawartości cennika (rys. tak jak cenników elementów. 72. 102 NORMA PRO . Po pojawieniu się ekranu. Aby dopisać nowy element. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). cenach. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. z listy baz wybierzemy bazę. a na. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. „Numer katalogu”). nazwie pozycji („Nazwa”). Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. czy na pewno usuwać. numerze pozycji („Pozycja”).m. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. podświetlamy go. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. Program zapyta. klikamy na nim (zostaje podświetlony). a następnie konkretny cennik. 72. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. taprzycisku kiego jak na rys. że pola staną się dostępne do edycji. jednostce miary („J. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). Dostaniemy okno takie jak na rys. z stępnie klikamy na przycisku tym.

Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. 99). Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. Cennik pozycji. Rys. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. 76). Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. W oknie pozycji znajdują się dane. 75. Program do kosztorysowania 103 . pojawi się przycisk Wstaw. zawierający szczegółowy opis pozycji.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:.

Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. 104 NORMA PRO . Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . Okno danych pozycji. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. 76. czyli nazwę. które pobierane są z poprzedniej pozycji. dla której określamy wszystkie dane. numer katalogu. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. opis oraz ceny może mieć inne. katalogu i podstawy są nieaktywne). jednostkę miary. Resztę danych. jak pozycja macierzysta. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa.Rys.

to wyróżniony cennik pozycji. To. podstawą. zmieni się on we wszystkich pozycjach.u i m3 k. z którego pobierane są ceny. ale wspólnym wydawnictwem. Program do kosztorysowania 105 . nazwą i opisem. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. nazwę lub opis. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. Cenniki obiektów Cennik obiektów.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. Cennik obiektów.c. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. czyli działy. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. poddziały i całe kosztorysy. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy.

Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. 106 NORMA PRO . których towary występują w kosztorysie. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. 77). Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi.

Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. Przyciskami . w których występowały ich pierwotne wersje. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys.Rys. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. 79). 77. w polu Czas wydania: – okres. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. Okno edycji wydawnictw i katalogów. umieszczonych pod listą wydawnictw. Wydawnictwa usuwamy. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. kiedy zostało wydane. dodajemy i edytujemy dane katalogów. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. . dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . . gdy edytujemy. 78). Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się.

W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Rys. 78. Okno danych katalogu. kod ten można wybrać z listy. Rys. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się.Opis: krótki opis wydawnictwa. 108 NORMA PRO . gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. gdy edytujemy. Dane wydawnictwa. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. 79.

Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. 79. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. 2. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. w jaki importowane są inne cenniki. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. Program do kosztorysowania 109 .

wyświetlane są tylko cenniki pozycji. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. wyświetlane są tylko cenniki RMS. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. 4. 80). jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. W górnej części okna. w której znajduje się aktualizowany cennik. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. Klikamy na OK. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej.3. w której ma się znaleźć cennik. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. którą chcemy przeszukać. znajduje się lista cenników. Program wykona szukanie. które dołączamy do przeszukiwania. 110 NORMA PRO . jeśli szukamy pozycji. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie.

Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Program do kosztorysowania 111 . 81). 80. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. które występują w danym cenniku.Rys. na liście zobaczymy tylko te elementy. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione.

82). 82.Rys. 112 NORMA PRO . Rys. 81. 83.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. które mają być przeszukane. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. W górnej części okna zaznaczamy bazy. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników.

Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. które znajdują się w tej bazie. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. 83. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. Rys. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Program do kosztorysowania 113 . gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. Gdy wybierzemy Wszystkie. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku.

Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. w której ma być umieszczona kopia. 84. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. W oknie. 114 NORMA PRO .• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. 84) w górnej części decydujemy. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Rys. które zostanie wyświetlone (rys. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. • wybieramy bazę docelową.

oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. czy znajdują się w nim dane. To oznacza. 85. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Ten cennik. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. a potem usunąć z bazy źródłowej. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. sprawdzić. Program do kosztorysowania 115 . które mają zostać przeniesione lub skopiowane. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. które zobaczymy (rys. Rys. . Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. bezpieczniej jest go skopiować. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . W oknie. . nadawana jest mu nowa nazwa. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. Okno wyboru bieżącego cennika. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego.

Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. materiałów lub sprzętu. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. z menu Ceny (menu to pojawia się. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. Zaznaczając opcję Ceny robocizny. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. które zostanie wyświetlone na ekranie. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne.

W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. w którym wybieramy dysk. który ma być zaktualizowany. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. zaznaczamy ją. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). musimy zdecydować. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. po pokazaniu się okienka takiego. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. Aktualizacji podlega bieżący cennik. a następnie Program do kosztorysowania 117 . Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. wyświetli się okno z ich listą. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. jak na rysunku z prawej. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny.i. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku.

lub na nowo ustawione. według którego współczynniki zostaną przeliczone. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. Aby to zrobić. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. zaznaczamy wszystkie kategorie. w którym dany element się znajdzie. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej).

Strona główna bazy Intercenbud. rabatach. ciężar właściwy. 86. adresy.nia danych do programów kosztorysowych. nazwę dostawcy i producenta. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. województwo. Rys. sposób pakowania. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. kosztorysantach. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . daty obowiązywania ceny. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. indeks PKWiU. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. promocjach. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. jednostka miary. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www.

a następnie wysłać je do Administratora. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. telefonów i faksów.działają. do której należą. kontakty telefoniczne. o adresie www. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail.pl. 120 NORMA PRO . dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. Baza Intercenbud. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. Można to robić „on line”. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych.Intercenbud. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www.com. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. adresu. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. adresu e-mail i strony www i oraz branży. przygotowanej do tego stronie. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. województwa. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. loginu i hasła dostępu. branżę.

z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. Program do kosztorysowania 121 . Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. jak i określonych danych dostawcy. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. które go interesują. 87. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. 87). Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. Do tego celu służy strona szukania. Rys. 91). Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). aby znaleźć ceny tylko tych towarów. 88) oraz lista dostawców tych produktów. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego.

Lista materiałów uzyskana z bazy danych. Dane towaru. Rys. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys.Rys. na której wyświetlane są dane towaru (rys. 89. 89) i analogicznie. 88. 90). 122 NORMA PRO .

Dane dostawcy. 91) Rys. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. 90.Rys. 91. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. Lista dostawców wyszukanych materiałów.

dzięki czemu dostawca wie. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. 92. Utworzona wiadomość może być edytowania. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. Rys. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. Lista dostawców. do których można wysłać zapytania ofertowe. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. 92).średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. na stronie wyszukanych materiałów (rys. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. Aby wejść na stronę generowania ofert. komu i na jaki adres wysłać ofertę. 124 NORMA PRO .

93. Rys. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . rys. 88). Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. 94. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Strona. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk.Rys. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. Aby wygenerować plik Intercenbudu. 87). Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. 94). Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców.

96). w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. W następnym etapie. 96. Rys. 95. Rys.okienku pokazanym na rys. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 126 NORMA PRO .

Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. to ich ceny nie zostaną znalezione. 61). zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. Aby to zrobić. a wstawimy pozycję z katalogu. Aby program mógł je odszukać. co widać na rys. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik.’. na stronie szukania (rys. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. 97. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). na karcie ‘Cennik importowany’ (rys.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. 97 w kolumnie ‘kl. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Rys. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . zgodnego z załącznikami ministerialnymi. W okienku importu. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. można zmienić dane bazy wynikowej. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy.

kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. 128 NORMA PRO . podrozdział Opcje programu). Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. Kartoteka RMS. 98. Rys. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. jak z Intercenbudu internetowego. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. 98).

o zakresie prac. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. Okno tworzenia nowego kosztorysu.: wpisujemy nazwę kosztorysu. 99. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Rys. Opis ten ma znaczenie informacyjne. może zawierać polskie litery. które się pojawi (rys. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. Może to być Program do kosztorysowania 129 . 99). nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia.7. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. ♦ W okienku.

w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). VAT). • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). według którego będą obliczane narzuty.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). Kp+Z). to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. 1. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora.narzuty dla całego kosztorysu (np. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. Nk . • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. 2.

dostaniemy listę baz. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. VAT) 3. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. Opcje obliczania narzutów). a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. zaś cennik zostanie dopisany do listy. 100). co wybierzemy w tym momencie. Program do kosztorysowania 131 . Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. z której wybieramy bazę. a następnie właściwy cennik. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru.kosztorysie. Aby dopisać następny cennik. w polu Cennik: – identyfikator cennika. To. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Pierwszy cennik. z której cennik pochodzi. N – wartość narzutów (np. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika.

Karta. umożli. Jest to Przyciskami istotne. 101). Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. 132 NORMA PRO . Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. 101. a wia edycję. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. 100. Rys. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. zaś przycisk .Rys. jak na liście.

102). karta ‘Ścieżki programu’). aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. który wcześniej został zapisany na dysku. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. Po ukazaniu się okna z rys. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. Po pojawieniu się okna z rys. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. gdyż można je zdefiniować później. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. z którego wybieramy kosztorys bazowy. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji.

Rys. będzie nim typ Kosztorysy(*. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. Jeśli otwieramy kosztorys. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku.kst). który chcemy wprowadzić.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. 102.

klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. z którą został otwarty. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. od najmłodszej do najstarszej. które się ukaże. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. następnie w oknie. itd. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. ♦ W dolnej części okna. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. 103. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Rys. wartość i dane użytkownika. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. 002. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi.

Okno zachowywania kosztorysu. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. 104.KST) oznacza 136 NORMA PRO .Rys. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. tworzona jest kolejna wersja. Za każdym razem. 104). Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. jaką część kosztorysu zapisujemy. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz.

poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. od najmłodszej do najstarszej (tzn. Kopia zapasowa nie powstaje.ostatnią wersję kosztorysu. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). W tym momencie musimy podjąć decyzję. Rys. 002. 105. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. 002.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. itd.BAK nie jest zaznaczona. 105). co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj).AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. itd. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu .001. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Załóżmy. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. to aby ją wczytać. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys.

typ Wszystkie pliki(*. Plik ten następnie otwieramy do edycji. 138 NORMA PRO .AWA (patrz rys. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Rys. 106). 106.

rozliczeń materiałów i robocizny. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. według których obliczany jest kosztorys. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. w trakcie pracy z kosztorysem. itd. przeliczanie walut. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. 107). wyglądy ekranów. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. dostęp do cenników. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami.8. jako zwykły kosztorys. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. 130). ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. W oknie opcji (rys. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje.

Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Rys. Opcje. 107. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. 140 NORMA PRO .nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne.

charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. zamienny i powykonawczy. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. streszczający charakter robót. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. 107). Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’.Opis. Program do kosztorysowania 141 . znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. 108. Rys. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów.

Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. 110. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. 109. 142 NORMA PRO . Wczytaj z kosztorysu. Zachowaj jako domyślne. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. Wybieranie typu kosztorysu. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Rys.Rys. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Opcje druku strony tytułowej. 110). Wyjaśnienie.

na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. które mogą znaleźć się na stronie. Pole to staje się niedostępne. Inwestor. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. itd. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. 111. Adres inwestycji. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. Rys. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . najpierw narzuty na kosztorys. Adres inwestora. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). pojawią się na wydruku jako komentarze. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu).

indyw.. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. wspólne. 112. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. Rys. wspólne. kosztorysu. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. 107) umożliwia wywołanie okna. 144 NORMA PRO . Narzuty wydrukowane wg opcji indyw.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT).

Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. Szablony numeracji dodajemy. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. poziom ( Kontynuacja numeracji). będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. Program do kosztorysowania 145 . przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń).Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Jeśli tak zrobimy. a z prawej zawartość paragrafu. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Na rys. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów.

zaś dla poziomu 3 – 1.2. Okno określania formatów numeracji. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. II.Rys. jak na rysunku poniżej.B. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. Załóżmy. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie.3… 146 NORMA PRO . III…. dla poziomu 2 – . Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. A. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. 113.C… . który aktualnie formatujemy. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.

Najczęściej separatorem tym jest kropka. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). • Jeśli chcemy. Numeracja poziomu pierwszego. Program do kosztorysowania 147 . drugiego i trzeciego. 114. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. który występuje za nim. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok.Rys.

Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. zaś separatorami poziomów są kropki. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. wystarczy kliknąć na przycisku . na wydruku wcięcia nie będzie. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. 115. rozmiar i kolor czcionki oraz tło. Rys. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. Wtedy możemy zmienić typ. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. Numerowanie elementów. pozycji i działów (rys. 148 NORMA PRO . jak na rysunku poniżej. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. 115). na którym jest drukowana. Karta ‘Numerowanie’.

• Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. Standardowo działy numerowane są cyframi. Program do kosztorysowania 149 .. Rys. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS.(tylko pokazanych). Jeśli jednak chcemy. pozycji czy działów nie są numerowane. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie. z prawej w sposób ciągły. Z lewej pozycje numerowane działami. aby były. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji.2 . numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu.. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. 116). W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. 117). numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. 116. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie.. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale.

z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. 118. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Opis wyboru cenników znajduje się na str. Z lewej numeracja ciągła. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. 117. 150 NORMA PRO . Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU.Rys. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. Karta ‘Ceny i waluty’. Rys.

wartość takiego kosztorysu. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. to znaczy jako cennik. z którego pobierane są ceny. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. Domyślne wydawnictwo. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. numer. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. Program do kosztorysowania 151 . podrozdział Wydawnictwa i katalogi). Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. BAZY CENOWE I CENNIKI.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. nazwę. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. najpierw wybieramy bazę. od razu wybieramy cennik. Opis karty znajduje się na str. 119). Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. a potem cennik. jeśli zaś jest jedna baza. podstawę.

a w polu Wariant – numer wariantu. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. mimo ustawionych rabatów producenta. gdy był zastosowany rabat. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. Rys. 152 NORMA PRO .Karta ‘Cennik obiektów’. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. to w oknie zmiany danych RMS. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. gdy w opcjach kosztorysu. jaką będę miały obiekty. 119.

materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. gdy cena dostawcy była równa zeru. gdy nie była podana cena dostawcy. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. Karta ’Ceny dostawców’. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. zawody są sumowane. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. 121.. Program do kosztorysowania 153 . Rys. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Gdy zaznaczymy opcję Razem. 120. Rys.

Rys. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Pole to jest niedostępne. 123. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny.Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. Materiały te mogą być Nie odliczane. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 122. 154 NORMA PRO . aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. 124. Rys.Pozycja z robocizną rozliczaną razem.

Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. I tak. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. jeśli chcemy. jeśli zaznaczymy dla całości. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. opcję działami. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. jeśli włączymy działami. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. 125.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu.

126). Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. których nie będzie można zmienić. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. Rys. 156 NORMA PRO . Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. 126. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów.

Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. oznacza. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. Trzeba przy tym pamiętać. Program do kosztorysowania 157 . a koszty przewozu. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). montażu. a więc również zmienią się te koszty. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. dla wszystkich materiałów. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. a koszty transportu jako osobne pozycje. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu.. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. 225) procent ten też zostanie zmieniony. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy.

. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. Rys. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. podsumowania pozycji. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . i dalej wszystkie następne. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. nakładów i wartości jednostkowej i norm. podsumowania kosztorysu. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. 127. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:.

60+49.10). Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. Program do kosztorysowania 159 . Rys.. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1.11). Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. Na rysunku widać. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. 128). suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys.60+49. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. 129. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. 128. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. Na rysunku widać. Rys.51= 57.51= 57. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. 130).11) jest równa sumie częściowej (=57. 129). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.dokładnością. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.

Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. Jeśli nie chcemy. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. 130. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie.Rys.. 160 NORMA PRO . Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys.

131. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. Podsumowanie kosztorysu. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. 133). Program do kosztorysowania 161 . Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów.Rys. 132. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. Rys. Karta ‘Widok zestawień’.

. 133. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego.techn. 135). ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. informacja o nich się nie pojawi (rys. 134). Podsumowanie kosztorysu. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Jeśli jest zaznaczona. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. w kolejności od największej do najmniejszej. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów.Rys. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. to wyświetlana jest informacja o nazwach.

Włączona opcja Pełna. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. Włączona opcja Bez parametrów ek.). Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. 136). jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. Tabela elementów scalonych. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. 134. Tabela elementów scalonych. Rys.-techn. Program do kosztorysowania 163 . Zaznaczona opcja Narzuty wierszami.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. 136. Tabela elementów scalonych. 135. Rys. w których znajdują się pozycje. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd.. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Rys. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys.

które działy mają być pokazywane. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. Tabela elementów scalonych. I tak. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . dotyczącym widoku Zest. 138). będzie on pokazany w tabeli. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów.materiał. 164 NORMA PRO .Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. w działach ustalamy. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. to w ostatnim wierszu danej grupy. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. 137. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. 137). w których znajdują się pozycje. Rys. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów.

140). Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. 138. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Rys.Rys. 139. Program do kosztorysowania 165 .

Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Podsumowanie pozycji. Pokazane materiały inwestora. 142. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie z narzutami. Pokazane ceny jednostkowe. Rys. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Wydzielenie nakładów stałych. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). Podsumowanie kosztów bezpośrednich. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”.Rys. Podsumowanie pozycji. 141. 140. 166 NORMA PRO . przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami.

jak to widać na rys.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp.. a nie tylko jego wartości. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. Program do kosztorysowania 167 . Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. norm. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. 142). W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). Załóżmy. Z prawej strony karty (rys. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. 142. a współczynnik norm również jako wyrażenie. to w wierszu RMS. norm. jak rysunku z lewej. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS.

to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. 144). 143. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. jeśli zaś tytułem -R-. -M-. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. norm.-S-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). to przed każdą grupą robocizny. 168 NORMA PRO . to norma zostanie przedstawiona jako wartość. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. norm. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. -Mlub -S-. 143). Dane RMS razem z informacją o dostawcy. Rys.

nakładów. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. obmiarów i wykonanych robót. Widok pozycji. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Rys. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki.Puste wiersze Rys. 145. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. 144. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. Opcje ochrony przed zapisem. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. Program do kosztorysowania 169 .

• Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. Jeśli nie ma aktualnego hasła. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. 170 NORMA PRO . Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). według których był liczony kosztorys. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. będzie można edytować tylko dane nakładów. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. sprzęt’). • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). jeśli już było określone. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). Również wtedy. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). nowe hasło. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny.

Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. Program do kosztorysowania 171 .Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. 146. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu).Rys. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). ustawienia formularza innego kosztorysu).

Rys. 147. modyfikacji. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia.9. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. dlatego też wygląd ekranu głównego.

HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. w zależności od widoku. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. Program do kosztorysowania 173 . otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. sprzętu i materiałów). obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. Dla innych widoków. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje).widoku Kosztorys. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). EDYCJA OBMIARU. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij.

Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. itd. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. nad którym pracujemy. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. ceny.. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. korzystając z polecenia Zestawienia. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. że będziemy stosować rozliczanie robót. w całym kosztorysie.Przedmiar (tylko obmiary). materiałów. sprzętu i materiałów). jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. materiałów inwestora itd. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. w działach lub okresach rozliczeniowych.). pozycji bądź działów. staje się dostępne polecenie Warianty danych. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. Poza tym. sprzętu. normy. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. działach lub całym kosztorysie inną stawką.

kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. sposób rozliczania robocizny. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Program do kosztorysowania 175 . poleceniem Zmień… – zmienić opis. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. które umożliwia edycję kluczy planów działów. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. przyjęcie ich lub odrzucenie. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. waluta itd. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. cennik i poziom cen. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. dokładność obliczeń. jak również narzuty wspólne działów. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale.

Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. jego dział lub poddział. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. scaloną lub obiekt. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. uproszczoną. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną….

Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. pozycji. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Wstaw materiały….Wstaw do cennika. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników.

a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). czcionki. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. takie jak działy i kosztorysy. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. (Układ strony…). przygotować wydruk pod kątem formatu strony. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. a wynik przenosić do Normy przez schowek. na którym można wykonywać obliczenia. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Wypadku gdy chcemy. sposoby obliczania narzutów. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). 178 NORMA PRO . itd. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. nagłówków i stopek dla wybranego typu.

pasek stanu i drzewo kosztorysu. a w drugim – Działy.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. Wszystkie zmiany. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. menu kontekstowego. Pasek narzędzi widoku. gdy przysłaniają się wzajemnie. na którym chcemy wykonać jakąś operację. Poleceniami Główny pasek narzędzi. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. zaś poleceniem Kaskada tak. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. możemy skorzystać z tzw. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. 148). ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. jeśli zaznaczymy element RMS. które porozrzucane są po ekranie. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. aby było widać pasek tytułu każdego okna. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Program do kosztorysowania 179 . właścicielu i numerze licencji. jego producencie. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. będą dotyczyły zaznaczonego elementu.

Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków.Rys. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . Jeżeli przycisk jest wyszarzony. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. 148. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY.

• Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Program do kosztorysowania 181 .Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. wartościami. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. co widać na widoku. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. które można cofnąć. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. co widać na widoku). gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. itd.

• Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. materiałów i sprzętu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. cenami i wartością. jeśli zostały zdefiniowane. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. cenami i wartością. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Aby uzyskać te same widoki. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. 182 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. które występują w menu Zestawienia. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok.

Jeśli jest wciśnięty. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. posiada pasek tytułu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. tak jak każde inne okno. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. widok Kosztorys. w którym najczęściej pracujemy. Rys. 149. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Program do kosztorysowania 183 . nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. Okno kosztorysu. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku.

jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. w Intercenbudzie. Na przykład. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. itd. dostaniemy zestawienie materiałów. 184 NORMA PRO . • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego.

który ma przyporządkowany wariant.1…1. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. W drzewie tym od głównej gałęzi. Jeśli zaznaczymy opcję 1. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. poddziałów i pozycji. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. Klikając na znakach plus . Jeśli zaznaczymy Pozycje. Program do kosztorysowania 185 . rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. jaką jest kosztorys. pozycji lub działu.1…1. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. Jeśli drzewo zostało raz wywołane. odchodzą gałęzie działów.

Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. w której wyświetlona jest jego nazwa. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. czyli numer katalogowy pozycji. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. z którą współpracuje kosztorys. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). jednostka miary (kolumna „jm”). natomiast pod numerem znajduje się informacja. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. do którego działu i poddziału pozycja należy. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. Elementy RMS są również numerowane. którego treść może być interesująca dla twórców programu. Postać numeru zależy od tego. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. jeśli tak. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji.”) oraz wartość danego elementu. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. materiały: –M). Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). W przypadku wystąpienia błędu programowego. to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. Pasek stanu (komunikatów). 150. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji.

Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. jakie kolumny i podsumowania widzimy. to w widoku pokazane są również ich nazwy. „M” i „S”). Rys. a na końcu działu – podsumowanie. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. Program do kosztorysowania 187 . W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…).obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. 151. Informacje o tym. To.

kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. na której kolumnie i wierszu klikniemy. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. należy wyświetlić go na ekranie. nakładów RMS czy narzutów. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. którą chcemy poddać zmianom. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. w których występują nazwy lub opisy działów. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. ale poza kolumną „Opis”. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. a w zależności od tego. 188 NORMA PRO . Aby zmienić szerokość kolumny. pozycji. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny.

Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. której nie chcemy mieć na ekranie. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. co oznacza. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. która porusza się razem ze wskaźnikiem. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. a kolumna znika z widoku. tzn. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. Program do kosztorysowania 189 . Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę .W zależności od tego. puszczamy przycisk.

Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. gdy szukany tekst ma być wyrazem. a nie fragmentem tekstu. w oknie wyszukiwania (rys. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). jeśli wcześniej były rejestrowane. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. Rys. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. 152. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. 190 NORMA PRO . Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst.

<↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Program do kosztorysowania 191 . <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. zaznaczamy pierwszy z nich. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. należy zaznaczyć jeden z nich. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. Aby zaznaczyć kilka elementów.

wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). to do pierwszego wiersza w pozycji). <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. pola wyboru. opcje i przyciski.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. 192 NORMA PRO . to do ostatniego wiersza w pozycji).

dopóki go nie zamkniemy. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. za którą ma zostać wstawiona. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. rozdział. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. Okno katalogów znajduje się na ekranie. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową.10. Okno katalogów można również zwinąć. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). niezależnie od widoku. tabelę i kolumnę. w jakim został wyświetlony kosztorys. Program do kosztorysowania 193 . przejść do edycji pozycji w kosztorysie. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną.

Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. tabeli (np. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny.02). 153.4-01). na karcie ‘Opis’ (rys. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. KNR). 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji.04) i kolumny (np. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. czyli typ katalogu (np. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. rozdziału (np. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. które będzie poprawiane.Rys. 194 NORMA PRO . numer katalogu (np.12).

Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. na przykład na miejscu o numerze 6. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. 154. w pole Lp. ♦ W polu Lp. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. Jeśli opcję tę wyczyścimy. wpisujemy liczbę 6. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu.Rys. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. podrozdział Widok Przedmiar). Okno danych pozycji kosztorysu. karta ‘Opis’.

♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. Rys. 155. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. 154. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. w którym został wydany katalog norm. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. 155). ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. 196 NORMA PRO . Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). następnie wybraliśmy tę samą pozycję.

Materiałów i Sprzętu. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. Jeśli opcja ta została zaznaczona. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. Rys. Pozycja. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. 156. aby były różne od jedności. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Program do kosztorysowania 197 . jeśli chcemy. Na karcie ‘Współcz.

dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. dla których są modyfikowane grupę wariantów. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. gdy zostanie wybrany dany wariant. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Rys. 198 NORMA PRO . do której zaliczymy daną pozycję. z którego została wstawiona dana pozycja. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. 157.

Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. klikamy na przycisku Dodaj nową. klikamy na przycisku OK. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. Jeśli chcemy podejrzeć. klikamy na przycisku Anuluj. w których pozycjach występuje ten element. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. 158). OK i Anuluj. klikamy na przycisku Pozycje…. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. Lista elementów podobnych do wybranego. Rys. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. których indeksy znajdują się w bazie. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. 158. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. Na liście tej zaznaczamy element.

159). 160). który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. Jeśli wybraliśmy element. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. 160. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. otrzymamy następne okno (rys. których nie znaleziono w cennikach. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. 161). w którym wprowadzamy przelicznik (rys. Propozycje wstawienia elementów RMS. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. 159. a po potwierdzeniu z oknem. Rys. Rys. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO.podświetlony. 200 NORMA PRO . dostaniemy ekran z propozycją zamiany.

162). w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym.” – informacja o tym. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. Rys. program nie jest w stanie podjąć decyzji. 161. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami.Rys. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. Program do kosztorysowania 201 . 162. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. a w kolumnie „Z grp. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. czy grupa zawiera jakieś warianty. jaki element zastosować. czy bez niej (NIE). Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne.

163. nie wariantowe nakłady. Rys. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Jeśli jest zaznaczona. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. których możemy użyć do malowania.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. Aktywny jest pierwszy wariant. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. czyli farba olejna. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). Na przykład na rys. 163. 202 NORMA PRO . Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK.

Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. zaś norma na robociznę została zwiększona. Rys. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. a następnie na OK. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. dla którego norma=0. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Rys. 164.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. Program do kosztorysowania 203 . materiały lub sprzęt. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. należy zdefiniować nowy dział. 165. Nowy dział.

Pozycja będąca kosztami transportu.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. Jeśli chcemy pominąć robociznę. Znacznik:. 166). Rys. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. 166. która kategoria została wyzerowana (rys. Wydawn. w polu Odległość: wpisujemy odległość. na karcie ‘Widok pozycji’. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. w opcjach kosztorysu. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. 165).

materiały i sprzęt nie są dostępne. pojawi się pole Liczba przewozów. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. Wygląd okna i pola. z których część wypełniamy ręcznie. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. inne dla sprzętu. Na karcie ‘Współcz. podstawę i wariant dla tej pozycji. współczynniki norm na robociznę. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. Rys. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. czyli elementów M lub S.oraz zaznaczamy. 167. Jeśli przewozimy sprzęt. Program do kosztorysowania 205 . 168). katalog. Okno to ma puste pola. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. które w nim wypełniamy.197).

klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. 168. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Okno wstawiania elementu RMS. Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. w wy- 206 NORMA PRO . w którym klikamy na przycisku Szukaj.Rys. Rys. który transportujemy. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. 169. 169). Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. 169. gdy dodawane są koszty transportu. Aby ściągnąć z kosztorysu element.

Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. to informacja o tym. zostanie umieszczona w opisie pozycji. Rys. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. których nie da się przewieźć jednym kursem. jaką jest transport. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. 170.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. ile kursów potrzeba. którą można przewieść jednym kursem. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Program do kosztorysowania 207 . Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. a element wprowadzony do pozycji. Określanie kosztów transportu materiałów. Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. Wielkości kosztów transportu. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu.

poprawianie. przenoszenie. rozliczanie w innych pozycjach. 171. 208 NORMA PRO . Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). rusztowania itd.). Rys. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. kopiowanie. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. 171). scalanie itd. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. upraszczanie. Okno określania kosztów transportu sprzętu. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość.).Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys.

Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. 202). a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. w któ- Program do kosztorysowania 209 . Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02.Rys. rys. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. Pola okienka z rys. 172 wypełniamy tak. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. 172.

Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10.84. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). teoretyczny skład zespołu roboczego=2. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę.3028 r-g i 200.6368 r-g. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. czyli o łącznych nakładach=570. np. poprawianie. 174) 210 NORMA PRO . Rys.4500). Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna.40. Na przykład. a potrzebujemy 10 kompletów.84*2)=3398. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. 0.9396*10/(0. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. współczynnik wykorzystania rusztowań=0.9396 r-g. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). przenoszenie). cena jednostkowa=0. 173. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań.40 zł. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys.

Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. 154. ).198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. 174. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. które uzyskamy. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. .Rys. takim jak na rys. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. 175. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. Rys. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . takie jak KNR czy KSNR. W okienku. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę….

str. 212 NORMA PRO . W ten sposób. 214). tak jak pozycje z katalogów. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. zaznaczamy ją. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. ‘Współcz. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. sprzęt i materiały lub wtedy. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. w którym na kartach ‘Opis’. Aby pozycję uprościć. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. 178) edytujemy pola. do których istnieją cenniki robót. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ.

W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. co wstawianie pozycji uproszczonych.Rys. Program do kosztorysowania 213 . 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. zaś w drugim wstawia się pozycję. Pozycja przed uproszczeniem. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). Pozycja z rys. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. w przypadku usuwania elementów RMS. Na rys. 176 po uproszczeniu. RMS-y można przywrócić z katalogu. Rys. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. Jeśli będzie to konieczne. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. to znikną one z ekranu i kosztorysu. 176. 177. 176 i rys. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. Rys. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. operacja zostanie wykonana automatycznie. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. 188. Program do kosztorysowania 223 . ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. co użytkownik ma zrobić. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. aby wstawić pozycję (rys. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. 188). program zapyta.

wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. należy zaznaczyć jedną z nich. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Jeśli chcemy. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Domyślnie jest to kolor zielony. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. zaznaczamy pierwszą z nich. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. 224 NORMA PRO . Rys. 189. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). którą chcemy przenieść.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. za którą przesuwamy wybraną pozycję. karta ‘Kolory ekranu’). Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. Aby zaznaczyć kilka pozycji. Okienko przesuwania pozycji. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys.

przeciągamy ją na pozycję. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. która została podświetlona. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 .♦ Klikamy na pozycji. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). za którą umieścimy przenoszoną pozycję. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). itp. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. odwołania do obmiarów. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji.). za którą ma zostać umieszczona.

podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.Rys. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. Rys. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. Okienko wybierania działów. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. 226 NORMA PRO . Okienko usuwania pozycji. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. 191. 191). w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. 190. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE.

a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. klikamy na przycisku OK. do którego poziomu działy zostaną pokazane. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. zaznaczamy je. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 .W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji.

Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. takie same jak na rys. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). 228 NORMA PRO . jednostkę miary obmiaru. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. jest to jedyny sposób. do której jest dołączana wybrana pozycja. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. obmiar. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. współczynniki norm. takim jak na rysunku z prawej. Możemy zatem zmienić opis pozycji.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. 192). na karcie ‘Współcz. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. 154. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. W tym celu należy kliknąć na pozycji.

’ dla pozycji nr 112. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. Rys. a następnie klikniemy na przycisku . Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji.norm. 194). że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). 192. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. 193. Na rys.Rys. Program do kosztorysowania 229 . czyli w pozycji nr 112 (rys. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. Pozycje. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . na której widać.

195. 194. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. 230 NORMA PRO . Rys. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. to znaczy pozycje. Rys. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:.norm. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. to zobaczymy. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości.

Dodawanie narzutów na pozycję. koszty pośrednie). gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. W przypadku. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. dla której definiujemy nowe narzuty. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. Rys. Narzut. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). Program do kosztorysowania 231 . 196. Aby wprowadzić nowy narzut. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. W okienku. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję.Rys. 197). 196). 197. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. Po zaznaczeniu pozycji.

na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. Jeśli chcemy usunąć klucz. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. W tym celu podświetlamy pozycję.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. Rys. 198) definiujemy nowe. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. dodawania. Okno wyboru. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. jeżeli jest wyłączona. 199). dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona.Harmonogramowanie robót . W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. 232 NORMA PRO . zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. 198. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji.

Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Definiowanie nowego klucza wykonawczego. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Program do kosztorysowania 233 . Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. tworząc tym samym nowy system grupowania. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. które wprowadzamy ręcznie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. 199. Rys. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”.

metoda zwykła jest tańsza. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. Innym. Okna kosztorysów umieszczamy tak. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. Metoda kombinowana jest droższa. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno).♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu.

ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. 2. mimo że ładniejsze’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. Program do kosztorysowania 235 .1. 2. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. bo daje świetny efekt estetyczny’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. ponieważ jest stosunkowo tania’.

Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę kombinowaną.Wybrano metodę zwykłą.Popatrzmy teraz. 201. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 236 NORMA PRO . 200. Rys. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys.

KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. Okno dodawania nowego elementu RMS. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. ). gdy był zastosowany rabat). Po pokazaniu się okienka takiego. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. 202 kolejno wypełniamy pola. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę.11. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. może być wyrażeniem). Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). . jak na cym im przycisku: rys. Rys. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. miary: wybieramy jednostkę miary. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. materiały lub sprzęt). w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. tak jak w przypadku pozycji. 202. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn.

Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys.jako procent od innych nakładów tego samego typu. Przeszukiwanie kartoteki RMS). w oknie z rys. lecz przyjmują wartość normy. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. najpierw pokaże się okno z polami. 202. 218). Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. 45. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). miary i Cena jedn. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). takie jak na rys. 238 NORMA PRO . bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys.

Program do kosztorysowania 239 . Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:).♦ Jeśli chcemy. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. KNR-W 2-02 0245-01). Jeżeli ją zaznaczymy. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. aby został on zakwalifikowany do grupy. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). to np. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. Jeśli ją zaznaczymy. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Należy pamiętać. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. do grupy „Cement I”.15.7.4. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania.18 i 20. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty.

kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. 203. 203. Rys. Rys. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. który służy do wprowadzenia następnego elementu. Obliczenie nakładów. 204. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. 204. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 240 NORMA PRO .

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. czy pozostawiamy dany element. czy zmieniamy mu tylko cenę. element zostanie dodany właśnie do niego. W oknie tym (rys. 158) decydujemy. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. Przed dodaniem elementu program sprawdza. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. czy taki element już istnieje. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. reszta danych się zmieni. Jeśli nie – jest dodawany w całości. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. Czynności. Podobny proces ma miejsce. katalogowych elementów i ich danych. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu.

W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. Program do kosztorysowania 251 .. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. 3. nazwa i dostawca elementu. Okno. Metodę doboru elementu. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. 207). 217. w którym widać. w jaki były dobierane ceny z cennika. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks.” a „kształowniki stalowe profilowane U.. UW 75(4m). 2. Rys. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). który zastąpił element oryginalny. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie.” będą wyceniane jak „Profil Int.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys.

od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. 218) wraz z listą znalezionych elementów. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. innym kosztorysie. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). 252 NORMA PRO . 214) możliwe są różne reakcje programu. 212 i rys. Raz opracowana lista doboru RMS. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. 202). Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach.

KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. Jeśli zaznaczymy Dowolna. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. bądź Podobne indeksy. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. wyświetli się okno (rys.Rys. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . 218). jeśli zaś zaznaczymy U producenta. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. przeglądane będą indeksy elementów. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. jeśli zaznaczymy ETO(1). będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. W pozostałych przypadkach. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania.

gdy chcemy przeszukać cenniki. indeksu PKWiU. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. typu. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. ceny oraz według dostawcy. zaznaczamy opcję Kosztorys. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. który chcemy przeszukać. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. W tym celu w oknie z rys. z którego szukanie zostało wywołane. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. 131). gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. jego nazwy skróconej. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. dodajemy go do listy (patrz str. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. 219). których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. 254 NORMA PRO .♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. jednostki miary. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. 218). indeksu KMB. jeśli zaś opcję Początek. to program będzie wybierał elementy.

a następnie klikamy na przycisku Szukaj. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. Program do kosztorysowania 255 . Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. Kliknięcie na elemencie. W oknie z rys. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy.Rys. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. z którego kartoteka została wywołana. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. materiałach i sprzęcie. ich lista pojawi się w oknie. mimo że są w Intercenbudzie. że nie zostaną znalezione żadne materiały. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. 219.

musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. 220. z menu RMS). Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). 220). 256 NORMA PRO .Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt).. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS.. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. Jeśli chcemy zobaczyć. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. Rys. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. bądź sposób obliczania tych kosztów. w opcjach kosztorysu.

222). 221. Rys. 223). 222. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. Program do kosztorysowania 257 . Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu.Rys.

Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. 223. ’karta ‘Liczenie narzutów’). 224. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. 225). W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. 224). Koszty transportu doliczane jako wartość. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. 258 NORMA PRO . • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. Rys.Rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów.

W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS.. polecenie Wyświetlania. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Koszty transportu jako procent wartości nakładu. 226 widać. Rys. Program do kosztorysowania 259 . Na rys.. karta ‘Opcje kolumn’).Rys. 225. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. 226. a w pozycjach 1.. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. 8 i 9 – procentowo.

gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. gdy mamy już wprowadzone pozycje. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. 227. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. które mają znaleźć się w dziale. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. Operacje wstawiania. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu.12. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. Dane ogólne działu Rys. Definiowanie nowego działu. przenoszenia. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy.

w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. aż do 10 poziomów zagłębienia. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. co zaznaczony dział. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . Najlepiej będzie widać to na przykładzie. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). umieszczony w polu Numer:. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. chyba że działy są ręcznie numerowane. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. czyli kolejny poziom zagłębienia. wprowadzamy tylko jego nazwę. Załóżmy. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Numer działu. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu.

dla którego wybierzemy Następny poziom. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. W wyniku otrzymamy nową strukturę. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. Rys. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. Wstawmy teraz dział „XXX”. 228. a gdy żadna nam nie odpowiada. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. „B” i „C”. 262 NORMA PRO . to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). Karta ‘Współczynniki norm’. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. Dodatkowo.

dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. 229. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. podstawę oraz wariant. nazwę i numer katalogu. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). 227. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. Rys. Karta ‘Podstawa’. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu.

w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. tam zaznaczamy dział do skopiowania. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. wystarczy go zaznaczyć. zaznaczamy ten dział. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. Aby wstawić kosztorys jako dział. 264 NORMA PRO . polecenie Działy kosztorysu). stanie się dostępny przycisk Wybierz…. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Usuwanie pozycji). z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. jaką ma opis wstawianego kosztorys. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. za którym chcemy je umieścić. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. takie jak na rys. jak w kosztorysie składowym. 102. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. współczynniki norm i narzuty będą takie. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. a jego jednostki elementarne. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. następnie klikamy na nazwie tego działu. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.od: i do: zakres usuwanych działów. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością.

Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. Dane kosztorysu składowego To. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). Rys.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. do którego jest wstawiany. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). to będą połączone w zestawieniu RMS. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. zwaną jednostką elementarną. której Program do kosztorysowania 265 . gdy chcemy. jeśli zaś cena jest różna. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. 230.

227). 231). Rys. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. które się ukaże (rys. na karcie ‘Liczenie narzutów’. podrozdział Tabela elementów scalonych). Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. 231. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. a my mimo to 266 NORMA PRO . a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. Okno definiowania jednostki elementarnej.

232. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. Program do kosztorysowania 267 . Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. 119). ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. 232. 232). zostanie wyświetlone okno z rys. 232. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. następnie okno z rys. czy zaznaczyć tę opcję. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. w zależności od tego. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Rys.

czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. ile jest poddziałów.Rys. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. Rys. to w oknie z rys. 232 tyle razy. 233. który został wstawiony razem z pozycjami. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). Cennik obiektów z działem IZOLACJE. 234. Za każdym razem możemy zdecydować. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. 268 NORMA PRO . zawierającej poddziały. 232.

Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt. W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Program do kosztorysowania 269 .Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys.

procenty (np. program je zaakceptuje. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych.13. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. na karcie ‘Widok pozycji’. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. funkcje. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. 12%). „^” – potęgowania). jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. opisu (komentarza). Ekran. „/” – dzielenia. „*” – mnożenia. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. stałe i komentarze. Rys. 235. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. nawiasy (dowolna ilość poziomów). Jeśli wyrażenie jest poprawne. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. 270 NORMA PRO . Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. stałej lokalnej. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. „–” – odejmowania. klikamy na przycisku .

Jak widać na (rys. musimy je potraktować jako komentarz. ujęty w znaki ’ <’ . to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. Program do kosztorysowania 271 . 237. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. Na przykład na rys. ‘ >’ Liczba Rys. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. obmiaru od strony ul. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. Obmiar wraz z komentarzem. których wartości są sumowane.Królewskiej. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. Rys. obmiaru od strony ul. Rys. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. Komentarz umieszczony w wyrażeniu.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. 236. 238.

klikamy na przy. 240. 240). cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. 239.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. 272 NORMA PRO . Rys. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”.

to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. 242). przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. należy go zaznaczyć. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. Rys. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. dlatego też nadamy jej nazwę np. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową.40. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. Rys.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. Po kliknięciu na OK. Aby zdefiniować stałą. 241). 242. Na przykład na rys. 245 widać. Okienko definiowania stałej. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. Okno. Program do kosztorysowania 273 . stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. gdzie występuje. 241.

Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. SzerDrzwi3 . kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne.SzerDrzwi2. Rys. które będą widoczne tylko w pozycji. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. w której zostały zdefiniowane. 243. SzerDrzwi1. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. to znaczy stałe. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO .

jak nazwa stałej globalnej). Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. deklarowane kliknięciem na przycisku . Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. możemy zastosować tzw. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. 244. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Dla pozycji pokazanej na rys. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Program do kosztorysowania 275 . na rys. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. Poniżej.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. sumy częściowe. której wartość wynosi 0. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu.

245. a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. 246). należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. których wartości zostaną zsumowane. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. 246.Rys. 276 NORMA PRO . Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych).

a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. 8. a zaraz za nią numer pozycji.23. Odwołania do pozycji. na karcie ‘Widok pozycji’. To oznacza. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze.’. Na przykład wyrażenie 8.92A). Rys.5*#p23.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). który zastąpi ciąg znaków #p. #pA. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. Program do kosztorysowania 277 . Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji.5. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. W opcjach kosztorysu. 247.5*poz. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. 245). Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”.

Na rysunku widać. np. skopiowanie ich do Schowka.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej.37. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. Rys. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. 278 NORMA PRO . 248. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Oznacza to. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. #p3. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57.1. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. że gdy pozycje numerowane są działami.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu.

Jeśli usuwamy kilka pozycji. 250). odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. 249. gdy opcję tę wyczyścimy. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. do której jest odwołanie. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. 250. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. do której jest odwołanie. Rys. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. Jeśli usuwamy pozycję. Program do kosztorysowania 279 . W przeciwnym wypadku. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57.Rys. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0).

które dołączone są do programu. Jeśli chcemy. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Po wpisaniu 280 NORMA PRO . zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek.Podczas kopiowania do schowka pozycji. Dlatego też. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. należy je przekopiować wraz z tymi. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. postać odwołania zostanie zachowana. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Okno wstawiania funkcji. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. w której znajduje się odwołanie. Rys. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. do której jest odwołanie. 251. możemy skorzystać z wzorów. w oknie. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. do których są odwołania. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. Aby wstawić wzór do wyrażenia. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek.

Y i H. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Na rys. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Program do kosztorysowania 281 . Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. 253. 252. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Rys. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). które figurują w wyrażeniu. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. Figura. Z lewej zaraz po wstawieniu. z prawej po nadaniu wartości parametrom. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej.wysokość). H X Y H X Rys.

do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. który można by potraktować jak funkcję. Rys. czy mają jakieś wartości i jakie).Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. która również się przyda w 282 NORMA PRO . powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. MojaFunkcja. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. 254. 256 wybieramy zestaw wzorów.

Rys. 257). 256. Okno. zaznaczeniu opcji Funkcja. 256). w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru.następnych pozycjach (rys. 254). W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. 255. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. Zaznaczone wiersze. Program do kosztorysowania 283 . Rys. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar.

Dotyczy to całego kosztorysu. 258. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. działów i pozycji. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. 257. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. ponieważ wartości argumentów są różne.Rys. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. Rys. 258). a następnie w oknie. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). 284 NORMA PRO . Wartości funkcji są różne. sum częściowych i obliczeń pomocniczych).

w którym został utworzony lub programu. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie.Rys. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. Okno skalowania rysunku. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . 260). Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. 260. Rys. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. 259. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób.

Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . Warianty obmiarów Obmiary. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. tak jak elementy RMS. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Rys. wykonanym w programie Rysunek. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. 261.

np. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty.cfg i imptxtob.cfg. w którym zainstalowano Normę Pro. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. Program do kosztorysowania 287 . Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. które są widoczne. Pozycja z wariantami obmiarów. Rys. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. ArCon oraz innych programów CAD. Informacja o tym. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro.cfg – dla plików AllPlan. znajdują się w folderze. Pliki konfiguracyjne impallpl. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. a tych fragmentów za szafkami – nie. ponieważ ich struktura jest z góry znana. 262.lub tylko tych ścian.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. do Notatnika.

w polu Nowe połączenie z: (rys.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. W okienku. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. 264). wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce.Rys. 288 NORMA PRO . Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. Funkcja. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. kod 9 oznacza tabulator. które się ukaże. Można również zmienić kolejność kolumn. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. • Materiał. 263. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. Aby zaimportować obmiar. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. Zostanie utworzone połączenie do pliku. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. Obiekt. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. kod 59 – średnik).cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). nie występujące w pliku konfiguracyjnym.

Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. Zostaje utworzony nowy wiersz. 264. Po potwierdzeniu na OK. w menu pojawia się menu Obmiar. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. do której wstawiamy obmiar. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. plik obmiarów zostaje wczytany. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. Program do kosztorysowania 289 . Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji.Rys. pojawi się okienko. do której wstawiamy obmiar. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Lista połączeń z plikami obmiarów. czy przeliczać obmiary. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Po wykonaniu operacji wstawiania. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. przełączamy się do okna importu obmiaru. 265). Zaznaczamy pozycję.

Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. według której będą wyświetlane obmiary. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. które są użyte w kosztorysie. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. 290 NORMA PRO . wg jednostki miary. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. wg lokalizacji. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). wg wartości lub widok nie posortowany. 265) znajduje się pasek narzędzi. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. wg identyfikatorów. które występują w importowanym pliku. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów.W oknie importu obmiaru (rys.

jeśli była wprowadzona.m” i „Wartość”. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. a a01 – 0. 265.3.Rys. usunąć itd. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. jednostka miary. na której będziemy mogli dodać kolumny. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. „j. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU).75*a00 + 15*a01. Jeśli na przykład formuła ma postać 128.65 + 15*0.75*35. wartość obmiaru oraz lokalizacja. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. Okna kosztorysu i importu obmiarów.”. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku.3 i została zapisana w pełnej postaci. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. „Nazwa”.65. zmienić ich kolejność. Na rys. Program do kosztorysowania 291 . gdzie a00 jest równe 35. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp.

• Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. takie jak na rys. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. 266. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. jeśli jest widoczne). Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary.Rys. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. które zostały oznaczone do eksportu. 266 z listą tych obmiarów. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. • Zaznaczyć obiekt rysunku. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. W przypadku gdy 292 NORMA PRO .

należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. Program do kosztorysowania 293 . możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). Na rysunku poniżej widać pozycję 81. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu.

Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. 267. 294 NORMA PRO .Rys.

Załóżmy. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów).14. 2. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. 3. Należy pamiętać.62 57062. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów.77 15329. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. Różnice te wynikają z zaokrągleń. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu.83 8559. że sumaryczne wartości narzutów.4245 8559. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania.44 18265. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji).

który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1.42 2739. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu.17 2299.44 18265.416 2739. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz.62 Narzut (15%) 3520. 296 NORMA PRO .77 15329. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. Na przykładach pokazanych poniżej widać. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto.43 Jak widać. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. że z problemem tym stykamy się na co dzień.71. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem.1655 2299. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. w ilości 465.84 8559. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. o cenie netto = 1.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. Podatku VAT 7%. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.

80/583 = 40. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.69 zł). to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń.00 Cena netto (3) 1. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40.42509288. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. że cena jednej sztuki to 23567. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. VAT (6) 55. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. Nie dość.19 St. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale.Vat (5) 7% Wart. Program do kosztorysowania 297 .95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. brutto (7) 850. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.83 Wart. netto (4) 795. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. Zysk jest liczony od robocizny. w wysokości 20%. towaru za 23567.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. składający się tylko z dwóch działów. materiałów i sprzętu.66 Wart. a mianowicie zysk. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. brutto (6) 850.. następnie obliczamy wartość brutto. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut.8297) 1.71 St.43 zł. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku..00 Cena netto (3) 1.85 2. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. Obliczyliśmy.43*583 = 23570.71 Wart. Weźmy przykładowy kosztorys.

M i S w pozycji. 269.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. następnie od tego obliczany jest zysk. Zsumowane wartości R. 268. gdy narzuty są liczone działami. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Widok kosztorys. 298 NORMA PRO . Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. Widok pozycji. Rys. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. Rys. gdy narzuty są liczone działami. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji.

96 398.) 42.09 498.94.02 1054.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.41 2929. 270. które zostały wcześniej opisane.63 3735.91 28328.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.24 0 747.10 24075.1 (19968.M i S. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.55 0 19968.02/465 = 42.06 14647. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową. Widać. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji..94 2390.13 13719. cena – 42. wartość pozycji – 19968. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Kosztorys ofertowy.02 4012. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.82 2988.02.62 1264.65 0 4482. S dla każdego działu.11 11433.02 46530.M i S obliczany jest zysk.941978.08 20063.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .89 0 18202.60 210. z czego powstaje sumaryczna wartość R.47 17577. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.02 2286. Z powodów.M.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

280). że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. 278). ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. to zobaczymy. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys.Rys. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. 279 widać. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. Program do kosztorysowania 309 . 278. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. Okno pokazane na rys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. 278 Na rys. w kolumnach ‘Od robocizny’. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. ‘Od materiałów’. Rys. Ten przykład pokazuje jednak. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. 279. Zwykle tak jest.

Na rys.Rys. 310 NORMA PRO . 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. Rys.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 281. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. 281. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 280. Z kolei na rys. Rys. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. 282.

zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 284. 283. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. 284). Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys.Rys. 286) i nie jest rozdzielany na działy. Program do kosztorysowania 311 . z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. Jeżeli chcemy. Rys. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. 286 i rys. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys.

287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. 312 NORMA PRO . 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę.Rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. Na rys. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). 285. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 286). 286. Na rys. Rys. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’.

. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu.Rys. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach.’ lub narzutu. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. obowiązują dodatkowe narzuty. 287. Rys. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. 288. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu.. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. 288). oprócz narzutów wspólnych. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. W tym celu zaznaczamy dział.

W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. 289). 289. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. Rys. 290). Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. jak i narzuty wspólne działów. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. powinniśmy go wyzerować. dlatego też jeżeli chcemy. Aby to zrobić. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. Rys. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. dla działu ELEWACJA (rys. np. 290. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA.

291. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji.wartość z 10 na 15%. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. Rys. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. 291). a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). Aby to zrobić. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji.

w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. 275 wprowadzić konieczne zmiany. 316 NORMA PRO . Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. 292. a następnie w oknie rys. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. nazwę działu lub pozycję). lub kliknąć na przycisku . Rys. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką.będzie wynosiła zero. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”.

aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. tablica zostanie zapamiętana. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. Program do kosztorysowania 317 . to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Narzuty koszt inwest. jeśli jest to nowa tablica. 293. Oczywiście. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Okno zapamiętywania definicji narzutów. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. Po potwierdzeniu na OK. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. które są podświetlone na żółto). Rys.

W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. Z listy tej wybieramy tę tablicę. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. która jest najbliższa naszym potrzebom. 318 NORMA PRO .

Użycie wariantów może być też wygodne. Widok Warianty danych). – działy). które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. które są widoczne w całym kosztorysie. Obecnie. ale może się zdarzyć. Program do kosztorysowania 319 . WARIANTY Może się zdarzyć. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. a nie na ich cenę. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. Grupy globalne. pozycji. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. to takie. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. modyfikacji. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. obmiarów i działów definiujemy w oknie. Pozycja. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. pozycji lub działu. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. w którym zostały zadeklarowane. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań.15. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki.

powiązano je w grupy.Rys. aby program nie dopuścił do tego. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. że nie wybrano żadnego wariantu. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. W oknie. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. Jeśli chcemy. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. Gdy przewidujemy. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . 294. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. 295. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. które się pojawi (rys. że dana grupa wariantów ma być lokalna. Rys.

możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. w oknie z rys. elementu czy działu. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów.klikamy na przycisku Dodaj. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. kliknąć na przycisku i w oknie. pozycji lub działów. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. Pozycja. pozycji. Jeśli chcemy. trzeba go zaznaczyć. pozycję lub dział do danego wariantu. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. Obmiar lub Dział). Zaznaczyć jeden z elementów RMS. po czym nowy wariant pojawi się na liście. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. Od tego momentu dany element. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. Przyporządkowanie elementu RMS. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. właściwy wariant i kliknąć na OK. Program do kosztorysowania 321 . 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. klikamy na OK. 296). dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj.

Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. 2. bez żadnych wariantów. 297. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami.Rys. 296. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. a następnie klikamy na przycisku OK. 298). Wywołać widok Warianty danych. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. i tam. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. Rys. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. zostanie wyświetlone okno. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. 322 NORMA PRO . a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”.

Rys. 298.Rys. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. 299. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. zaznaczamy je. Program do kosztorysowania 323 . Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty.

sprzęt). Czasami może się zdarzyć. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. 298. „dębowy” i „jesionowy”. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. 301. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). 324 NORMA PRO . 300.Rys. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. Rys. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę).

Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. 303. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. 302. o który nam chodzi. Rys.Rys. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. Program do kosztorysowania 325 .

Rys. . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. klikamy na jednej z nich. Wybór aktywnego wariantu. Aby ustawić aktywny wariant pozycji.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. 304. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. 306). Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. 305. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. 326 NORMA PRO . robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody.

Nieaktywny wariant pozycji Rys. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Pozycje wariantowe. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Tworzymy alternatywny dział lub działy. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Jeśli dezaktywujemy dział. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Program do kosztorysowania 327 . Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. 306.

16. Power Project. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. W dodatkowym menu Roboty. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. takich jak Microsoft Project. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. kluczy lokalizacji. 328 NORMA PRO . zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Project+. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. Planista. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”.

Program do kosztorysowania 329 . Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. a w polu Nazwa: – jego nazwę.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. 307. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. W okienku. a chcemy się z tego wycofać. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Zdefiniowane klucze lokalizacji. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. 307). Rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza.

308. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. 330 NORMA PRO . Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. Rys. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. poprawiamy i usuwamy stare klucze. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji.Na rys.

Rys. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. W wyświetlonym okienku (rys. 310. Program do kosztorysowania 331 . Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym.Rys. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Na rys. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. 309.

312. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta.Rys. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. 332 NORMA PRO . 311. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Rys. na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys)..

klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. włączamy opcję Podokres. zaznaczamy okres. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. które się ukaże. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). za którym ma być umieszczony. Program do kosztorysowania 333 . Rys.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. Aby zdefiniować nowy okres. 313. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Okienko wprowadzania nowego okresu. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. Rys. 314. które wykorzystujemy do dodawania nowych. W wyświetlonym oknie (rys. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych.

wraz z terminem zakończenia. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. które się ukaże (rys. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. Rys. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. i w oknie. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. czy też bez ich uwzględniania. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona.Podokres. 316). Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. kluczy wykonawczych. Rys. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. 315. a drugi – z miesiącami. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. które mają być dodane. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. 316. może zostać wstawiony nawet wtedy. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie.

Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. jeśli zostały zadeklarowane). Rys. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. 15%). Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. a w kolumnie W następnym kroku.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. który zamierzamy rozliczać. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. Program do kosztorysowania 335 . następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). której dane zmieniamy. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. już we wstawionym wierszu. 317. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np.

Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. z podziałem na podokresy. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. 318. 319). w jakich pozycjach wykonano roboty. a następnie dodajemy nowy wiersz. Częściowe wykonanie robót. Rys. w którym deklarujemy. Rys. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. 336 NORMA PRO .79 i 80. Na rys. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. 319. czyli w pozycjach 78. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu.

gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy.06 i do końca.06. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót.06. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. Na przykład okres II Kwartał 2002. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. • Włączamy opcję Aktywny dział. Należy przy tym pamiętać. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. do 16. Na rys.06. znajdujący się na ekranie. wykonanych robót w danym okresie. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. który trwa do 30. Program do kosztorysowania 337 . jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. 319. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. czyli do 30. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. może też być rozliczany codziennie. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu.

322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. 320. Rys. za którą wykonano roboty.Rys.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. widoczny I kwartał 2002. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. 321. Częściowe wykonanie robót. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. 338 NORMA PRO . Na rys.

Rys.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł.34% sumy wartości pozycji 82 i 83.Rys. co po przeliczeniu stanowiło 49.05. 323. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. jak pole Okres:.337). 323). 322. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. Do 15.337 . a pole Wykonano:. Widok wykonanych robót. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Program do kosztorysowania 339 . 319. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. Okienko. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. jak pole Wartość: (opis na str.

a pole Wykonano:. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. jak pole Okres:. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. Okienko.337 . 325). 340 NORMA PRO . Stosownie do wybranego klucza. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. 319.337). W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. i rys. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. jak pole Wartość: (opis na str. Rys.Rys.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. 325. 324.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. 324.

Stosownie do wybranego klucza. 328). nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. Program do kosztorysowania 341 .Widok wykonania robót w pozycjach 84. 327. 326.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. 327). okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. Rys.Rys.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu.

328. w którym ceny mają zostać zmienione. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Operacja ta może być niebezpieczna. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. to ceny mogą się zmienić. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy.Rys. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. 342 NORMA PRO .

a pojawiła się całkowita suma obmiarów. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. ale również na widok Przedmiar.77). z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:).12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Rys. 330. 329. Rys. można wykonać operację.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Program do kosztorysowania 343 . gdy chcemy. Okno określania opcji tego podstawiania (rys.

329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. W oknie z rys. Rys. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. 331. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. na dole widok przedmiar. Na górze widok wykonanych robót. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. 332. Rys. 329 zaznaczono I kwartał 2002.Rys. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. 344 NORMA PRO . W oknie z rys. 333.

336. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. Rys. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. 334. Widok wykonanych robót. Widok Przedmiar. Program do kosztorysowania 345 . wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. na dole w widoku Przedmiar.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. Pozycja 81. Widok wykonanych robót. 335. Rys.

Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie.. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. Ilość. „Koszt jedn. w kosztorysie inwestorskim. „Opis”. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. 337. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU.”. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. „Nakłady”. „Podstawa”. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . Rys. Widok. „j. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. 337). „Ilość” i „Wartość”. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU).”.17. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach.m. a tabela zawiera kolumny „Lp”. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. „Cena jedn. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU).

Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. znajdującym się na głów- Rys. bez wyodrębniania elementów RMS. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. aby przejść do widoku Kosztorys. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Zawiera przyciski Wstaw dział. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. 338. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. podstawę wyceny. jak widoku Kosztorys. opis. Aby przejść do tego widoku.westora. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. Wstaw pozycję. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 .

zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. jak również polecenia menu związane z nimi. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. „Ilość” i „Wartość” (rys. 339. nie są dostępne. Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys).wań. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. obm. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . zawarte w menu RMS. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Rys. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. Przyciski dotyczące elementów RMS. 339).” pojawią się „Cena jedn”.

wyświetlany jest obmiar sumaryczny. Rys. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. Na końcu. w kolumnie „Razem”. Program do kosztorysowania 349 . umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. Widok Działy kosztorysu. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. 340.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. z czego dane wyliczenie wynika. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. podstawą wyceny. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. opisem. Aby go wywołać.

♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. 341. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. Kosztorys w widoku Przedmiar. Następne przyciski służą do edycji obmiarów.Rys. dwukrotnie na nim klikając. funkcji matematycznych. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. 350 NORMA PRO . Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący.

przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. określenie klucza lokalizacji. jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). pomocniczych). Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Wstaw wiersz przed). jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl.

gdy usuwamy narzut. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . jeśli oglądamy narzuty pozycji. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne.oraz zmianę ich danych. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. narzuty wspólne działów. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. Pole Wybór działu Rys. Podobnie postępujemy. W okienku widoku. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. 342. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. I tak.

Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . materiałów i sprzętu. Podsumowanie kosztorysu. odliczenie materiałów . 343.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. Program do kosztorysowania 353 . Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. Wiersze. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. przejście do widoku narzutów – . Rys.

według wartości lub według grup. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. Materiały. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. w których występuje zaznaczony element. a następnie w zależności od tego. materiałów i sprzętu. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. Rys. 354 NORMA PRO .Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. Widok wszystkich cen. 344. alfabetycznie według nazw. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Sprzęt lub Wszystkie. Edycja cen sprzętu. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. Edycja cen materiałów. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki.

Widok skrócony można stosować. Rys. niezależnie od tego.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. znaj- Program do kosztorysowania 355 . Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. Aby przejść do widoku skróconego. formą przedstawienia kosztorysu. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. nakładu. ile faktyczne wierszy zajmują. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. Widok skrócony widoku Kosztorys. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. Dane elementu (pozycji. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. 345.

W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. gdy w opcjach kosztorysu. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. Widoki te są dostępne tylko wtedy. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. 356 NORMA PRO . ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. 346).Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. Są to widoki Wykonane roboty. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci.

w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. dla których wprowadzono wykonanie robót. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. Rys. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej.Okno widoku Wykonanie robót. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. 346.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. W wierszu pozycji.

Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. Widok Rachunek ilościowy.do wykonania. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. 358 NORMA PRO . w wierszu „Razem wykonano”. 347. to do pola tego można wpisać datę. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. za liczbą musimy wpisać znak %. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. Widok ten został pokazany na rys. a pod nią. ilość wykonanych robót narastająco. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. • „j.m” – jednostka obmiaru. • „Il. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Rys.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. 347.” – numer pozycji.

całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. w wybranym okresie rozliczeniowym. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. w okresie obrach. • „Il.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Il. • „Il. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . • „Wart. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’).” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. • „Cena w okresie obrach. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). • „Wart.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym.wyk. Program do kosztorysowania 359 . • „Wart. w okresie obrach. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. • „Il.wyk. Te. W widoku tym. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. • „Wart. • „Wart.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. można również modyfikować obmiary. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania.

wyk. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. w okresie obrachunkowym”.Rys. kosztorysowa”. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy.poprz”. „Wart. 349). edytować. „Wart.”. „Nazwa” oraz „Wart. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. wybierać warianty aktywne. usuwać. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys.p. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. dodawać nowe warianty. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. 360 NORMA PRO . Widok wariantów pojawia się obok. „Wart. 348. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. wykonana”.

Rys. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. 349. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. Znak minus . Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. znak plus – że jest równa tej wartości. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu.7 %). z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. jako wartość. Jak widać na rys. Domyślnie. Widok Warianty danych. 349. co oznacza. Program do kosztorysowania 361 . Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol .

Rys. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. 362 NORMA PRO . czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. czy kryterium wyboru ma być minimalna. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. 350. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. jaki związany jest z danym symbolem. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. wśród których szukamy wariantów optymalnych. 351. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. W oknie z rys. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. Dla symbolu możemy wybrać. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty.

Lista pozycji. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. Lista elementów. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty.Rys. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. w których dana grupa była użyta. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. Rys. 352. 351. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. można je połączyć w jedną grupę. które się wzajemnie uzupełniają. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). Program do kosztorysowania 363 . „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”.

należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). 353. 364 NORMA PRO .Aby połączyć warianty. w którym decydujemy. Łączenie wariantów. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. które warianty dodać. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. zostanie pokazane okno. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. Jeśli warianty w grupach się różnią. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. Rys. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy.

354. „Wartość” – wartość materiału. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak.” – ilość materiału wykonawcy. Zestawienie materiałów.” – cena jednostki materiału. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. „Cena jedn. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy.” – ilość materiału inwestora. „J. „Grupa” – grupa materiałowa. do której zaliczyliśmy materiał.” – jednostka miary. To. Rys. robocizny. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. sprzętu. „Il wyk. Okno opcji otwiera się. materiałów inwestora. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania.18. do- Program do kosztorysowania 365 . „Il inw. wyświetlić tabelę elementów scalonych.m. statystykę oraz listę pozycji. „Nazwa” – nazwa materiału.

♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. 366 NORMA PRO . ♦ Przycisk Materiały inwestora. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. sprzętu. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. w których występuje dany element. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. do których należą.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. w którym można wybrać dział kosztorysu. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. materiałów inwestora) w nim występujących. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. „Cena dostawcy”. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. w których występuje. ♦ Przycisk Usuń element.

według wartości. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. alfabetycznie według nazw. dostawców i indeksów u dostawców. Program do kosztorysowania 367 . dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. sprzętu. ♦ Przycisk Całość inwestora. według grup.. materiałów inwestora). w którym można wybrać okres rozliczeniowy.

nazw. normę zużycia („Norma”). a pod nią spis pozycji. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. ilość („Ilość”). niezerowymi lub wszystkich.”) i wartość materiału („Wartość”). ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. 368 NORMA PRO . cenę jednostkową („Cena jedn. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. wartości i grup. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. wystarczy kliknąć ).mat. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). w których element występuje. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. do których należy dany element.

Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Program do kosztorysowania 369 . 355. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. jak dla zwykłego zestawienia. wystarczy kliknąć na przycisku ). to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. w których działach materiał ten występuje. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. Rys. pokaże nam się okienko. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. cenach i wartości. materiał.

370 NORMA PRO . Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału.Rys. Zestawienie materiałów działami. 357. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. materiał. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. w okresach z menu Widok Rys. 356. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys.

Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. „Cena jedn. Okno zestawienia robocizny. Program do kosztorysowania 371 . Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. 358). natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. 358. znaj- Rys. wystarczy kliknąć na przycisku ). „Jm”. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys.” i „Wartość”. „Nazwa”. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. „Ilość”. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału).

robocizny w okresach z menu Widok Rys. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. Zestawienie robocizny działami.Rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 359. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. 372 NORMA PRO . 360.

361. Rys. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie sprzętu działami.Rys. Program do kosztorysowania 373 . Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. Okno zestawienia sprzętu. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. 362. wystarczy kliknąć na przycisku ).

„j. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.j. W takim przypadku informuje ona nas.” – liczbę jednostek elementarnych. „T”. ”il.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. „Materiały” i „Sprzęt”. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale.j. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. 363.el. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych.el. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. 364). „Robocizna”.” – jednostkę miary elementu.” – wartość jednostki. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. pokazuje podsumowanie kosztorysu. „Kz”. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . w których pokazana jest wartość robocizny. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. zaś „wart. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. materiałów i sprzętu.el. w której wyświetlona jest nazwa działu. „Kp”.

gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. Pełna tabela elementów scalonych. Program do kosztorysowania 375 . Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. Różnica ta może być ujemna. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. 364. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. pojawia się kolumna „Uproszczone”. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. karta ‘Widok zestawień’.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeśli pozycja została uproszczona. to kolumna ta jest pusta. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. Rys. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. grupa ‘Tabela elementów scalonych’.

M”.j. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia.j.”..RS” (ceny jednostkowe robocizny. Rys. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). na przykład według wartości pozycji. 376 NORMA PRO .j. W oknie takim. materiałów. 365 możemy wybrać dział. S+narzuty) lub bez.j. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. „C. „Rusztowania” i „Wariant danych”.S” i „C. dla którego zestawienie jest wykonane. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). 365. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. M+narzuty. „C. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). sprzętu i sumy robocizny i sprzętu).R”. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów).Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. „C. „Narzuty” (wartości narzutów). „Cena jedn. jak na rys. Zestawienie pozycji w dziale PARTER.

Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . zawierający takie kolumny. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. Rys. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. jakie są nam potrzebne. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. 366. 366).Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne.

Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. 367. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. Okno wyboru widoku pozycji. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. 368).przycisku Zapisz domyślne. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. w oknie z rys. Wybieramy ten. 367). „Mat”. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. które były zapamiętane. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. Rys. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. a następnie wybieramy go z listy. W informacji o wybranym dziale. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków.

368.nakładu w stosunku do wartości całego działu. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Program do kosztorysowania 379 . przejdziemy do okna edycji danych tego działu. M i S („R z narzutami”. W kolumnie „RAZEM”. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Rys. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Tabela Statystyka. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R.

Dodatkowo. zawierających ceny jednostkowe. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. w opcjach kosztorysu. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. z elementami RMS. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. albo później.19. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. gdzie jest to możliwe. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. również zaznaczyć tę opcję. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). 380 NORMA PRO . na karcie ‘Opisy’.

Wybierając ją bezpośrednio z cennika. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Rys. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. rozdział. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. W zależności od tego. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). 369. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. 153) rozwijamy listę katalogów. tabelę i kolumnę.

Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. o którą mu chodzi z ceną zerową. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. ale jest ona kolumną z tabeli. której inne kolumny zostały uwzględnione. 370) widać. dla których podano cenę w cenniku. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. Na rys. Na (rys. Na jego podstawie decydujemy. 2. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika.1. Rys. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. którą z nich wybrać. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. 3. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 370.

aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Rys. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. której mogłaby być częścią (np. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. 372. mają one wspólną podstawę. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. 4.Rys. Jeśli pozycja ma warianty. a różnią się tylko numerem wariantu. jak również nie istnieje tabela. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. odpowiednią bazę cenową i cennik. KNNR 4 2003-01). Program do kosztorysowania 383 . 372). 371. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01.

a potem modyfikujemy jej zawartość. KNNR 1 0104-02. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. 373. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. wybieramy pozycją podobną.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. Rys. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. na przykład. 384 NORMA PRO .

następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. 374). Pamiętajmy przy tym. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. gdy wydruk ma być obrócony o 900. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. inaczej z laserowej. na którą zostanie skierowany wydruk. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. klikamy na przycisku Właściwości. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. Trzeba przy tym pamiętać. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków.20. 374. Ustawienia drukarki. to znaczy wydruki tego. Z tej drugiej opcji korzystamy. co aktualnie znajduje się na ekranie. określić opcje wydruków. orientację wydruku. Program do kosztorysowania 385 . Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. Rys. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej.

Z następnego menu. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. wybieramy papier A4. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. czy też musimy podawać papier ręcznie. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. W zależności od tego. i Dwie str.) i odwrotnie. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). Jeśli posiadamy drukarkę wąską. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. które się ukaże. Poprzednia strona). czy dysponujemy podajnikiem papieru. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. co znajduje się na ekranie (Drukuj…).

strony tytułowej i numeracji formularzy. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. Zestawy…– umożliwiające określenie. Szablony…. nagłówki. Okno wyboru stylu wydruku. Rys. Układ strony…. w którym wybieramy styl wydruku (rys. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. który zestaw drukujemy. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. stopki itd. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. 375). pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). Szablony…. Jeśli chcemy. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. to znaczy.).Układ strony… i Opcje…). Program do kosztorysowania 387 .Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. umożliwiające wybór szablonów tabel. 375. jak powinien wyglądać wydruk. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW.

w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. powinniśmy wrócić do polecenia Styl….Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. które chcemy wczytać do nowego stylu. Rys. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. 377. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. 377). Rys. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. a w prawej – zaznaczamy te opcje. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. 388 NORMA PRO . Okno definiowania nowego stylu. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. 376.

modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. ‘Zestawienia’. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. 378. charakterystyki obiektu. Oferta i Książka przedmiarów. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. które zostaną wydrukowane. które będą drukowane. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. 378. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. Na kartach ‘Kosztorys’.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. oraz Program do kosztorysowania 389 . 379. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. które są dostępne. Rys. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. W oknie z rys. książki przedmiarów. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. Kosztorys. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. ‘Cenniki’. te elementy. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . zaś w polu Wydruki w zestawie.

które jako szablony przypisuje się różnym stylom. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. to po prostu określenie rodzaju. Aby wprowadzić. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. 390 NORMA PRO . Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. W okienku. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. które się pojawi (rys. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. czyli tym. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. 379. Rys. Okno modyfikowania zawartości zestawu. Wraz z szablonem. 398). wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. które wydruki do niego wejdą. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. usunąć.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. (patrz str. który zastosujemy w danym stylu.

Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Rys. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. 380.w polach Ramki tabeli. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. 382. Rys. wybieramy go z listy. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . 381. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. który by nam odpowiadał. reszta parametrów jest pusta (rys. Rys. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. 382). Okno wyboru i edycji szablonów. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki.

(rys. To. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. wybieramy w polu Wiersze. Okno definiowania szablonów ramek. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). ramek bocznych. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. 383). Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. 392 NORMA PRO . Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna.. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). 383. Rys.

384. Rys. Jeśli zaś tworzymy nowy. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. rodzaj i wielkość czcionki. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. Program do kosztorysowania 393 . W oknie edycji szablonu (rys. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. trzeba dla nich zdefiniować szablon. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. Istniejący. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ.

Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . Typ wydruku. • Typ. Rys. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. co znaczy. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. 394 NORMA PRO . 385. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. dla którego formułujemy szablon. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”.

Rys. Definiowanie szablonu strony tytułowej. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. których parametry można poddać zmianie. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. 386.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. 386). Przyciski Zmień. dodanie nowego i usunięcie szablonu. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys.

w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. Rys. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. Jeśli klikniemy na przycisku . ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. pojawi się okno. które zawiera ustawienia formatu strony. 387. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). Wczytywanie pliku loga firmy. wyglądu nagłówków i stopek.się na kartach ‘Opisy’. Charakterystyka obiektu.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. kolejności i ty- 396 NORMA PRO .

tekst wejdzie’ na margines dolny). który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. Jeśli chcemy. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Wiersz nazwy programu Rys. Program do kosztorysowania 397 . Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. która ma być użyta do drukowania.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. będą one drukowane jako czarno-białe. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. 388. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. nagłówki i stopki na stronie. W dolnej części. Marginesy. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. W grupie ‘Czcionka standardowa’.

Jeśli chcemy. W przypadku ustawiania opcji dla typu. w którym uwzględniane są działy. 389. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. dla którego określamy pozostałe ustawienia. co oznacza. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony.Rys. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień.

. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. Program do kosztorysowania 399 . jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. przekraczający podany procent obszaru druku. bez żadnego odstępu. W polu Marg. 390. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. opcja od poziomu2. jeden za drugim. Jeśli odległość ta jest równa zeru. Jeśli jest zaznaczona. to pozycja nie jest dzielona między strony. opcja od poziomu1. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). Pole Dziel wiersze wyższe niż . że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. tylko w całości przenoszona na następną stronę. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. że długi tekst opisu pozycji..zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. dolny – marg. Im ten procent niższy.% obszaru druku określa. Rys. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. górny – nagłówek – stopka). zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości.

Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. 391. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. która nam bardziej odpowiada. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. 400 NORMA PRO . Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). jakby wysokość nagłówka była równa zeru). jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Rys. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. Dodatkowo.

W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. ciąg znaków sterujących). a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. Program do kosztorysowania 401 . Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). to w sekcji. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. 389). • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. w której znajduje się kursor. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. opis przycisku Strona tytułowa…).

w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. 392. Wszystkie. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. nazwa działu. wzięte ze strony tytułowej.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Na rys. Na rys. inne dla zestawienia materiałów. inne dla podsumowania. oznaczający nazwę inwestora. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. itd. opisane wyżej ustawienia. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. a za nim ciąg ^Win. 402 NORMA PRO . Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. pod nim adres firmy (^Waf). aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. 391. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. zaznaczamy opcję dla wszystkich. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. numer strony) lub jeden pod drugim. ^O^D^S (opis kosztorysu. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora.

zaznaczamy opcję jak precyzja danych. I znowu. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. tyle że dotyczy stopki. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Rys. aby szerokości były stałe. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. Wszystkie reguły postępowania są takie. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. 393. jak dla nagłówka. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku.

Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. 404 NORMA PRO . gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. 394). Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. Rys. 394. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji.

Rys. oferty. pozycji itd. 395. tabeli wartości scalonych. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. tabeli elementów scalonych. Program do kosztorysowania 405 . w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. statystyki. musimy ją wybrać z listy kolumn. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu.

W polu 406 NORMA PRO . Jeśli opcję tę wyczyścimy. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. Forma może być Pełna i Skrócona. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. 396. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Rys. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu.

pozycje mogą być Nie rozwijane. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. będą drukowane. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. 2. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. które sami określimy. Oczywiście. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. 3. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone.

wydruków i Drukowanie kosztorysu). że w każdej pozycji kosztorysu. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. który miał ją zawierać. mają tylko węższy zakres. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. uproszczony’ (rys. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. Rys. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. 397). uproszczony’. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. 397. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. 398. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. Karta ‘Koszt. Rys. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. 408 NORMA PRO . 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego.

=1) zaznaczona). 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. inwestorski’. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . Rys. 399. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). Karta ‘Koszt.=1) wyczyszczona).

400. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). Zaznaczając opcję Kosztorysu. 410 NORMA PRO . jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót.Wyrażenia obmiaru. czy drukować pełne dane. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. Rys. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. jeśli opcja ta jest zaznaczona. czy drukować podsumowania działów. jeśli tak. Gdyby inwestora interesowały narzuty. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy.

okresy wraz z podokresami (Podokresy). Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). 401. czy terminy wykonania robót (Terminy). Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Karta ‘Wykonane roboty’. możemy samodzielnie zdecydować. Rys.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje.

402. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. Rys. 412 NORMA PRO . 403. Karta ‘Słowniki’. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Rys. planów działów i kluczy lokalizacji.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych.

ceny jakich nakładów drukować. z których powstały. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. a w grupie ‘Koszt inwest. z widoku Wprowadzone pozycje. Program do kosztorysowania 413 . w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. wraz z podpozycjami. Karta ‘Cenniki’. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). W grupie Rozwijanie pozycji scalonych.Rys. 404. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. – kolumny cen jedn. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. czy w postaci rozwinięte. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone.

405. 414 NORMA PRO . wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. Karta ‘Pozycje’. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. Rys. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny.

Program do kosztorysowania 415 . 406.pozycji’. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest. Karta ‘Zest. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. RMS’.Karta ‘Zest. 407. Rys.Rys.

to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. 416 NORMA PRO . Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. 424).W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy... Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. str. to tabele będą drukowane jedna za drugą. Opcje drukowania zestawienia cen. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. Karta ‘Zest. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. jak na widoku zestawień.. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. działy zostaną pokazane tak. Tak samo dzieje się. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły.. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela.

to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego.cen’. jakie elementy będą drukowane. Karta ‘Zest . Szczególnie istotne jest. 409.Rys. które mają znaleźć się na wydruku. scal.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . 408. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. Karta ‘Tabela elem. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna).’ dla stylu Norma. Rys. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. scal.

Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. Rys. Karta ‘Podsumowanie’. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. w polu Działów: wybieramy poziom. 418 NORMA PRO . w których zdefiniowano narzuty). 410. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys.W polu Działów: wybieramy ten poziom. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). od którego mają być pokazywane na wydruku.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych.

zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. Program do kosztorysowania 419 . 374). które się ukaże (rys. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. Karta ‘Narzuty’. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). Jeśli zaznaczymy Wszystko. 411. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. Rys. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. 412. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu.Rys. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. Karta ‘Działy’.

który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Okno drukowania kosztorysu. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. lecz nie posiadający programu Norma Pro. że im gorsza jakość. która nam najbardziej odpowiada. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. plik HTML). że zestaw będzie drukowany od końca. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. 413. Trzeba pamiętać. na- 420 NORMA PRO . Rys. to jest od ostatniej strony do pierwszej.

w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. W polu Nr. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. Po powrocie do okna z rys. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. charakterystyka obiektu. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. W okienku. kosztorys i tabela elementów scalonych. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. z której będzie składał się wydruk. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. które się ukaże. pierwszej strony: możemy wpisać numer. mamy karty ‘Kosztorys’. wybranego stylu. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. przedmiary. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście.stępnie kolejnych jego kopii. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). Zaznaczamy na nich elementy.

Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. 422 NORMA PRO . Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. 2. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. Element w wydruku zestawienia działami. 415). Rys. 414. Steruje tym opcja ciągła numeracja. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. które mają wartości różne od zera. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. opcja Nie rozdzielać. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. to informacje o wszystkich działach. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. 414). 1.

Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. Program do kosztorysowania 423 . zerowe ceny lub niezerowe ceny. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. 3. Aby określić. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. 415. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS.Rys. Wybrana opcja Od poziomu 1. które pozycje zestawień mają być drukowane. 4. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. zostaną wydrukowane tylko te działy. czy jest to dział czy poddział. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). które mają pozycje. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego.

416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. ‘Rozliczenia’. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. ‘Zestawienia RMS’. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. 413).Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. w jakim będzie zrealizowany wydruk. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys... Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. 424 NORMA PRO .). 413 kliknięciem na przycisku OK. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. Należy przy tym pamiętać. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. ‘Zestawienia’. Jeśli chcemy. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys.

obok opcji pojawi się pole.Rys. które chcemy mieć na wydruku. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Okno drukowania zestawień. 417. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. w którym można wybrać jeden z tych widoków. 416. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. Rys. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. karta ‘Kosztorys’. Okno wyboru wydruków. karta ‘Zestawienia’. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. Program do kosztorysowania 425 . ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia.

Rys. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. i ewentualnie. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. 419. Rys. Karta ‘Zestawienia RMS’. 418. Karta ‘Rozliczenia’. 426 NORMA PRO .

Karta ‘Harmonogramowanie’.Rys. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. Karta ‘Cenniki’. 420. Program do kosztorysowania 427 . 421. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. Rys.

W okienku pokazanym na rys. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. dla którego zmieniamy normy.21. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. w wybranych działach. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. w niektórych pozycjach. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. Rys. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. W 428 NORMA PRO . jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. 422. w aktywnym dziale. Okienko zmiany norm w kosztorysie.

423. Rys.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. to parametry ekonomiczno-techniczne. Program do kosztorysowania 429 . to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. klucze lokalizacji. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. Stałe globalne. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi.. Parametry kosztorysu Parametry. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. niezależnie od typu kosztorysu. Definiowanie wariantów. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. które występują zawsze. okresy rozrachunkowe i plan działów.

Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze planów działów. Okresy rozliczeniowe.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. 430 NORMA PRO . Klucze wykonawcze. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze lokalizacji. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’.

Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. W następnym oknie. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. dziale czy zaznaczonych pozycjach. Zastępowanie robocizny).Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. zdejmuje z niego zaznaczenie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. zaznaczamy ten zawód. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. 424). wybranych działach lub pozycjach. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. bez podziału na zawody. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. Program do kosztorysowania 431 .

o których ma nas program ostrzegać. 424. wybranych działach czy pozycjach. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu.Rys. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. 432 NORMA PRO . których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. Jeśli chcemy. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. Upraszczanie pozycji. Wybieranie zawodów. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko.

426. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. Lista błędów znalezionych w kosztorysie.Rys. 425. które się pojawi. Rys. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu.

a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). z menu Dział. Zanim wstawimy taki kosztorys. bez podziału na działy.. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego.. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Kosztorys złożony. można go zaktualizować w razie potrzeby. 434 NORMA PRO . które nazywamy kosztorysami składowymi. 2.

Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. nazwę i numer katalogu. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. 427. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. opcja ta powinna być zaznaczona. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. Jak widać. Wielkości te można zmodyfikować. które na to pozwala. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. wywoływane jest z menu Kosztorys. Rys. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. 428 pokazany jest cennik pozycji. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. Dodatkowo. Program do kosztorysowania 435 . zostaną dołączone do listy. czyścimy opcje Wstaw poddziały. Na rys. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo.

Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. klikamy na przycisku Pomiń. 427. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. 436 NORMA PRO .Rys. jak na rys. 428.u. 429. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. Rys. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. dla każdego działu pojawi się okno takie. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu.

a więc informuje o tym. które są działami kosztorysu. 431 widać. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Pierwsza z nich. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1.Rys. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Na rys. Rys.1 bez pozycji. Na rys. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. 430. Okno wstawiania ceny działu do cennika. to uzyskamy listę pozycji. że istnieją dla niego podpozycje. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. 431. 432 widać.

Rys. w którym ustawiamy opcje rejestracji. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. I rzeczywiście.NIAK 1 ma podpozycje. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Okno z opcjami rejestracji zmian. Jeśli włączymy rejestrację zmian. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie.. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. które są działami kosztorysu. 432. Rys. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. 433.

Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. Rys. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. wartość pozycji. 435. 434). 434. cen jednostkowych pozycji.podkreślone. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji.. działu i całego kosztorysu (rys. ale widać je również wszędzie tam. gdzie wpłynęły na inne wielkości. Program do kosztorysowania 439 . jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. Rys. Kolory ekranu). że będzie liczona od tego materiału). Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. wartość kosztów bezpośrednich. Zmiany pokazane w kosztorysie. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu.

które się pojawi (rys. Zmiany będę rejestrowane do momentu. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. Jest to wewętrzny numer. 436. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. pozycję. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. pozycji. dział. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. działu. 440 NORMA PRO . 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. nakładzie). a zostaną tylko nowe.Rys.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. który pozycja miała przed usunięciem. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. nadawany przez program tylko po to. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć.

okno z rys. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. Oznacza to. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. zostanie wyświetlone okno z rys.Rys. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. Analogicznie. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Program do kosztorysowania 441 . że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. pozycji czy nakładu. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. klikamy na przycisku Pozostaw. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. które chcemy odrzucić. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. 437 pojawi się tylko raz. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. i jeśli tak. że program po kolei sprawdza. dziale i w całym kosztorysie. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. okno z rys. Te. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. 437. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. dla każdej pozycji.

którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. gdy trafi na różnicę. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). 442 NORMA PRO . 438. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. Rys. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. W wyświetlonym okienku (rys. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. które chcemy porównywać. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego.

W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. 2. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. Program do kosztorysowania 443 . Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2.Rys. 1. które są w kosztorysie wczytywanym. które występują w kosztorysie wczytywanym. 3. w którym wybieramy porównywany kosztorys. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. W tym przypadku. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9.65 na 8. Wartości. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. Lista różnic występujących między kosztorysami. zaś te. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. 439.57. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał.

a pozycja _237. Rys. 440). 444 NORMA PRO .Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. (rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. • Wartość 47031. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. 440). Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. Rys. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. 441. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. zaś wartość 4770 jako dodana. 440.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2.

że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. zaś te wartości.57 za dodaną. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. każdy w swoim własnym oknie. 442. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. otwieramy następny.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. 442). Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. Rys. zaś cena 8. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. w sposób opisany dla rejestracji zmian.65 została uznana za usuniętą. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. 441). Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK.

okna są wyświetlane kaskadowo. 443. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Rys. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje.tytułu każdego z nich) z menu Okno. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym.

TORYSU. Program do kosztorysowania 447 . Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. działów i elementów RMS. Sposoby porządkowania okien. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Rys. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. 444. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami.

który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. Okno eksportu widoku. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu.Na rys. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. 448 NORMA PRO . który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). zestawienia lub kosztorysu.txt. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. 445. Rys. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:.

Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. po czym tworzony jest plik tekstowy. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Program do kosztorysowania 449 . 447) i w jakiej kolejności. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. które same nie potrafią rozpoznać separatora. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. zestawienia lub kosztorysu. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). Na rys. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . Rys. które będą wyeksportowane. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. elementy RMS). Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. pozycja(e). zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. używamy przycisków w górę i w dół. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. 446. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’.

Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. Pozycje czy RMSy. postępujemy podobnie. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy.Rys. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. które się ukaże. 447. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. 450 NORMA PRO . Otwieramy ACCESS. które się ukaże. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych.

Eksport do programów Obmiar.gtm). Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. 445. Wystarczy tylko w oknie z rys. ale nawet na różnych platformach systemowych. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. Odbiór. a jeśli była rejestracja zmian. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. w polu Zapisz jako typ:. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. wybrać Faktura FORTUNA (*.pla) lub GET Manager (*.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). Program do kosztorysowania 451 . dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. programu Ocena. Ocena. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. czy do systemu SAP. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*.ftx). postępujemy jak opisano powyżej. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. z tym że w oknie z rys. działającymi nie tylko na jednej.

db). aby je wczytać do Normy Pro. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*.ath). podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia.ath). który będzie czytelny dla innych programów np. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. Winbud 3. Rodos. Winbud 3. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. WinBud 3. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix.ATH.2.2. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie.*). Import z programu Zuzia. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. Seko.4.xml). Leonardo.inw). jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Sekocenbud (*.1 i Norma Inwestor. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH.ath). zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. Leonardo (ex*. Penta.2(d*. Aby wczytać plik w tym formacie. 452 NORMA PRO . Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie.ATH. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. Strix. Leonardo.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.zuz).

rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie.22. klikamy na wybranej nazwie. które się ukaże znajdują się dwie karty. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. Rys. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. 448. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. w grupie kolumny. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. Karta ‘Opcje kolumn’. Z lewej strony okna. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. Jeśli chcemy. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. Program do kosztorysowania 453 . możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne.

znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. w którym aktualnie się znajdujemy.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. „Robocizna”. 454 NORMA PRO . „Materiały” i „Sprzęt”. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. styl i rozmiar czcionki. „Nazwa działu” . Rodzaj. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. „RAZEM”. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. „Od” i „Do”. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn.

451). Po ukazaniu się okna (rys. Program do kosztorysowania 455 . Okno ustawiania kolorów. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. wybieramy dysk i katalog. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator.Rys. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. 449. 450). nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy.

powinniśmy ją zmienić na taką. Wybrany plik winmine.exe Rys. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. 450. Okno dodawania gry Saper. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). Znak & przed literą S oznacza. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . należałoby napisać Sape&r). 451. która ma się ukazać w menu. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. Okno tworzenia menu Narzędzia.Rys. W naszym przykładzie będzie to Saper.

450) wybieramy potrzebną aplikację. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. lub W oknie dodawania programu (rys. 450) klikamy na przycisku Anuluj. Aby to zrobić. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Po potwierdzeniu na OK. na przykład programu fakturującego Fortuna. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. Jeśli chcemy. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. 452). Po powrocie do okna z rys.) Program do kosztorysowania 457 .pola Argumenty:. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. ♦ W oknie dodawania programu (rys. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. Dodatkowo. Po powrocie do okna z rys. tak jak opisano to na stronie 131.

który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. to znając typ pliku. 452. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. 458 NORMA PRO . Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA.Rys. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. Zatem mogą to być wszystkie programy. do których można wyeksportować kosztorys. dla których argumentem jest plik kosztorysu.

co widać na widoku). • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. Program do kosztorysowania 459 . • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik.23. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. co widać na widoku. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to.

• Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. które można cofnąć. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. wartościami. Aby uzyskać te same widoki. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. 460 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Widok skrócony można stosować. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. itd. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu.

cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. które występują w menu Zestawienia. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. to znaczy kosztów robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Program do kosztorysowania 461 . Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. cenami i wartością. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. materiałów i sprzętu. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny.

• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. 462 NORMA PRO . • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.

funkcji matematycznych. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). Program do kosztorysowania 463 . Na przykład.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. w Intercenbudzie. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. itd. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. dostaniemy zestawienie materiałów. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. pozycji lub działu.

• Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. 464 NORMA PRO . materiałów i sprzętu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. Edycja cen sprzętu.• Przycisk Komentarz wskazuje. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Edycja cen materiałów. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu.

do których należą. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. w których występuje zaznaczony element. według wartości lub według grup. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. Program do kosztorysowania 465 . który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. pokazywane są tylko niezerowe roboty. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji.

• Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. w których występuje. 466 NORMA PRO . • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. • Przycisk Całość inwestora. • Przycisk Usuń element. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów.. dostawców i indeksów u dostawców. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. według wartości. według grup.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. alfabetycznie według nazw. w których występuje dany element. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Połącz RMS-y.

• Przywróć operację. • Widok Ceny | Wszystkie. • Widok Narzuty kosztorysu. • Kopiuj do schowka. • Widok: Działy kosztorysu. • Widok: Kosztorys. • Zestawienie – Materiały.24. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Usuń. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Otwórz kosztorys. • Cofnij operację. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Widok: Przedmiar. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Zestawienie – Sprzęt. • Zestawienie – Robocizna. • Wstaw nową pozycję. • Wytnij do schowka. • Przesuń pozycję. • Widok Podsumowanie. • Drukuj bieżący widok. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc.

• Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Widok Wykonanie robót. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Zestawienie – Tabela elem. Scalonych. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Przejdź do następnego elementu. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Zestawienie materiałów w działach. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie – Statystyka.

Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku.Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. Program do kosztorysowania 469 . pola wyboru. • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do ostatniego wiersza w pozycji). Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. opcje i przyciski. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). to do pierwszego wiersza w pozycji).

20 Baza kartotek. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 110 import z Normy 3. 269 Działy 470 NORMA PRO . 96 wydawnictwa i katalogi. 102 tworzenie nowego cennika. 99 konfiguracja baza. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 33 pozycji. 20 cen jednostkowych robót. 92 import z Intercenbudu. 20 cen elementów obiektów. 303 Cennik pozycji. 80 kompresja danych. 105 edycja danych. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 21 —D— Definiowanie narzutów. 71. 79 zmiana danych. 91 Intercenbudu. 20 cen obiektów. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 86 import dyskietki. 109 Dokładność prezentacji. 36 opcje szukania cen. 185 Drzewo kosztorysu. 105 dostawców. 71. 86 elementów RMS. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 78 usuwanie. 117 usuwanie. 84 uaktualnianie cen. 82 biektów. 118 polecenia menu. 20 Bazy cenowe. 80 naprawa. 97 import. 80 kopiowanie. 80 kopia zapasowa. 89 import pliku. 79 Baza danych. 86 współpraca z Capital. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 83 nagłówki kolumn. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 110 —B— Baza cenowa. 76 polecenia menu. 158 Dostawcy kartoteka. 117 zestawienia. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 68 Drzewo działów i pozycji. 34 kopiowanie. 93 import z kartoteki RMS. 20 Cenniki. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 20 RMS.25. 360 import z płyty CD. 113 lista. 20 dołączanie obcej. 79 importowanie. 80 tworzenie nowej.

266 kopiowanie. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 263 klucze planu. 65 aktualizacja. 21. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 247 wstawianie. 65 koszty transportu. 450 Instalacja programu. 263 współczynniki norm i robocizna. 67 Kartoteki. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 21. 450 format ATH. 327 —I— Import kosztorysów. 21. 396 Formularz kalkulacji. 447 formtat XML. 286 Eksport kosztorysu. 170 —G— Grupy materiałów. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 451 obmiarów. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 246 Kartoteka. 266 narzuty indywidualne. 232. 244 wstawianie przez kopiowanie. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 264 narzuty. 243 wyszukowanie. 260 przywracanie z katalogu. 252 zaznaczanie. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 239 nakłady pomocnicze. 245 warianty. 21. 245 —K— Kartoteka dostawców. 32 —F— Format strony marginesy. 243 Euro . 118 opcje cenników. 266 przesuwanie. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 347 wstawianie nowego. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 256 materiały inwestora. 312 narzuty wspólne. 264 usuwanie. 237 edycja. 239 przesuwanie. 68 jednostek miar. 263 widok.symbol. 250 usuwanie. 250 dodawanie do pozycji. 250 dodawanie do cennika. 64 przeliczników jednostek miar.parametry ekonomicznotechniczne. 21 RMS. 64 baza kartotek. 450 format tekstowy.

331 472 NORMA PRO . 172 eksport. 54 przeszukiwanie. 23 Klucze lokalizacji. katalogów i pozycji. 144 dokładności. 185 edycja. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 28. 189 zmiana szerokości. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 133 edycja danych. 39. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 61 modyfikacje danych. 188 Katalogi norm. 30 tworzenie katalogów własnych. 47 menu podręczne. 188 ekran główny. 428 import. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 40 kopiowanie katalogu. 429 opcej widoków zestawień. 113 działu. 42 przenoszenie grup. 429 klucze wykonawcze. 432 narzuty. 150 ceny dostawców. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 307 nowy. 327 Klucze planów działów. 151 cenniki RMS. 151 cenniki pozycji. 137 kopie awaryjne. 55 edycja opisu. 148 ochrona. 129 nowy na bazie innego. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 80 cenników. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 53 ścieżka dostępu. 45 tworzenie nowej grupy. 447 formularz kalkulacji. 46 modyfikowanie nakładów pozycji.Dynamische BauDaten. 47 pozycji. 169 okresy rozrachunkowe. 429 kopia zapasowa. 37 Klucze wykonawcze. 45 tworzenie nowych katalogów. 150 charakterysyka. 189 zmiana kolejności. 292. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 170 grupy wariantów. 47 główny pasek narzędzi. 118 dopasowanie robocizny. 158 dopasowanie cen do wartości. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 133 numerowanie elementów. 58. 137 łączenie. 451 klucze lokalizacji. 264 katalogów norm. 430 drzewo działow i pozycjji. 152 ceny i waluty. 222 Klucz zabezpieczający.

239 zestawienie. 204. 446 praca z wieloma. 117 zmiana norm. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 452 podsumowanie. 22 zmiana cen wg współczynnika. 142 sumowanie robocizny. 22. 28. 135 zapis w XML. 352 widok skrócony. 139 opcje obliczania narzutów. 441 sprawdzanie poprawności.opcje. 247 pomocnicze. 248 zestawienie. 136 widok podsumowania. 116 rejestracja zmian. 428 statystyka. 430 zestawienia cen. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 364 zestawienie działami. 434 wygląd ekranu. 354 wstawianie do cennika obiektów. tabela elementów scalonych. 179 podręczne. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 135. 444 przeliczanie cen. 157 —L— Lista cenników. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 161 opcje widoku pozycji. 430 typ. 28 strona tytułowa. 31 Koszty transportu. 377 stawka robocizny. opcje. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 368 zestawienie szczegółowe. 441 praca w wielu oknach. 437 rozliczanie RMS. 453 zachowywanie. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 431 wersje. 428 parametry kolumn w widokach. 432 pozycji. 396 Materiały inwestora. 433 złożony. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 368 Menu główne. 373 podział na działy. 450 zastępowanie robocizny. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 228 —M— Marginesy strony. 260 porównanie z innym. 139 upraszczanie pozycji. 206 podział na grupy. 155 opcje podsumowania. 264 złożony. 239 koszty transportu. 353 złożony. 172 kontekstowe. 256 Koszty transportu. 153 rozliczenie kosztów transportu. 369 Materiały inwestora. 157 różnicowy. 431 stałe.

273 widok. 332 Opcje kosztorysu. 227 Porównanie kosztorysów. 284 wstawianie wyrażenia. 155 pozycji. 315 wstawianie komentarza. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 272 wstawianie nowego wiersza. 441 Pozycja kopiowanie. 427 na cały kosztorys. 225 poprawianie. 27 rozliczania RMS. 277 stałe globalne. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 274 sumy częściowe. 315 indywidualne działów. 27 separator tysięcy. 312 kosztorysu. 317 widok. 247 Narzuty definiowanie. 26. 273 stałe lokalne. 428 Pasek narzędzi główny. 292 obliczenia pomocnicze. 316 zaznaczanie. 263 —O— Obiekt. 314 sposoby obliczania. 230.warianty. 21 szczegółowa. 294 usuwanie. 276 odwołania do pozycji. 30 Normy . 286 import z programu Rysunek. 153 widoków zestawień. 266 edycja. 315 wczytanie definicji. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 303 działu. 427 Opisy podstawy wyceny. 310 zachowanie definicji. 290 klucze lokalizacji. 224 scalona. 139 podsumowania kosztorysu. 161 programu Norma Pro. 307 opcje obliczania. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 270 Ochrona kosztorysu. 275 usuwanie wiersza. 270 wstawianie rysunków. 282 import. 183 Podsumowanie opcje. 227 przesuwanie. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 27 Ścieżki dostępu. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 161 Poprawianie pozycji. 180 widoku Kosztorys. 169 Okresy rozliczeniowe. 21 474 NORMA PRO . 351 wspólne działów.zmiana w kosztorysie.

225 zaznaczanie. 21 usuwanie. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 230. 145. 430 sumowanie w pozycji. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 392 wyróżniania wierszy. 245 pozycji. 249 sumowanie w kosztorysie. 165 rozliczanie w innych. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 199 wstawianie. 373 Statystyka kosztorysu. 208 zestawienia. 80 Spis baz cenowych. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 194 łączenie. 27 Przesuwanie działu. 371 Pozycje edycja. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 211. 416 Transport wstawianie kosztów. 391 tabel. 373 wydruk. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 201 widok. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 394 Ppzycje zestawienie. 234 warianty nakładów. 215 warianty. 370 zestawienie działami. 223 wstawianie obiektów. 431 Sprzęt koszty transportu. 212 uproszczona. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 193 wstawianie do cennika. 346 wprowadzanie cen RMS. 371 zestawienie działami. 395 ramek. 392 Producenci. 248 zastępowanie. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 248 uproszczone. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 249 Tabela elementów scalonych. 314 opcje widoku. 224 zestawienia.upraszczanie. 264 elementów RMS. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 204 Program do kosztorysowania 475 . 228 scalone. 215 sumowanie robocizny. 228 narzuty. 375 Style wydruku. 389 wyróżniania kolumn. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 377 Strona tytułowa wydruk.

272 kosztów transportu. 389 Harmonogramowanie. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 208 wyrażenia do obmiaru. 359 Widoki Działy kosztorysu. 189 zmiana szerokości kolumn. 326 pozycji. 411 kosztorys inwestorski. 408 kosztorys uproszczony. 318 aktywacja. 211 z innego kosztorysu. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 21. 360 definiowanie. 186 Wariantydanych. 204 narzutów. 150 kursy. 31 Warianty.—U— Upraszczanie pozycji. 359 wybór aktywnego. 233 pozycji uproszczonej. 21 lokane. 303 pozycji. 273 Narzuty. 225 widoku zestawienia pozycji. 263 elementów RMS. 361 Wybór aktywnego wariantu. 325 przypisywanie. 320 wyszukiwanie najlepszych. 270 —W— Waluty kosztorysu. 247 obmiarów. 411 drukowanie. 320 widok. 354 usuwanie kolumn. 377 wiersza obmiaru. 201 do katalogu własnego. 326 elementów RMS. 21 łączenie. 86 działu. 189 widok Kosztorys. 321 gdzie występują. 183. 409 Widok Kosztorys. 286. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 79 cennika. 188 Wstawianie działu. 191 zmiana kolejności kolumn. 172. 362 nakładów. 315 pozycji. 245 narzutu. 395 formatowanie tabel. 360 usuwanie. 222 niekatalogowej. 191 Przedmiar. 280 komentarza do obmiaru. 260 elementów RMS. 24 Usuwanie bazy cenowej. 348 skrócony. 345 Wprowadzone pozycje. 318 działów. 347 476 NORMA PRO . 380 pracy rusztowań. 352 poruszanie się po ekranie. 325 symbole oznaczeń. 346 zaznaczanie elementów. 320 robocizny. 351 Podsumowanie kosztorysu. 267. 362 globalne. 193 alternatywy elementów RMS. 203 uproszczonych. 407 książka przedmiarów. 211 pomijanie elementów RMS. 198. 418 format strony.

368 materiałów inwestora. 418 zestawienie narzutów. 357 rozliczanie. 341 chronologia. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 404 opcje układu strony. 376 usuwanie widoku. 358 Wymiana danych z innymi programami. 340 klucze lokalizacji. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 416 tytuły typów wydruków. 377 Zmiany rejestracja. 417 zestawienie pozycji. 399 oferta. 411 strona tytułowa. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 243 pozycji.inwestorskiego. 338. 413 zestawy. 413 zestawienie RMS. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 364 materiałów działami. 415 zestawienie działów. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 370 robocizny działami. 369 pozycji. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 386 tabela elementów scalonych. 339 obmiary. 371 sprzętu. 334 rozliczenie częściowe. 404 układ strony. 395 ustawienia drukarki. 394 style. 367 Wydruk zestawień. 373 szczegółowe materiałów.nagłówek. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 375 robocizny. 408 opcje. 417 słowniki. 405 opisy podstawy wyceny. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 371 sprzętu działami. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 397 opcje wydruku kosztorysu. 331 rozliczanie ręczne. 384 wygląd tabel. 410 zestawienie cen. 406 podsumowanie. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 224 Zestawienie materialów. 191 elementów RMS. 342 rachunek ilościowy. 402 wykonane roboty. 437 Program do kosztorysowania 477 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful