P. 1
Istota strategii innowacji

Istota strategii innowacji

|Views: 595|Likes:

More info:

Published by: Michał Żebrowski on Sep 25, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/25/2011

pdf

text

original

Żebrowski M., Istota i rola strategii innowacji w przedsiębiorstwie, II Krakowska Konferencja Młodych Uczonych, Akademia Górniczo-Hutnicza im.

Stanisława Staszica w Krakowie, Kraków 2007, s. 519 – 524.

Michał ŻEBROWSKI
Politechnika Warszawska

Istota i rola strategii innowacji w przedsiębiorstwie
Słowa kluczowe Działalność innowacyjna – zarządzanie innowacjami – strategia innowacji – system innowacji Streszczenie Działalność innowacyjną należy uznać za jedną z podstawowych funkcji współczesnego przedsiębiorstwa. Aby działania związane z innowacjami nie pozostawały przypadkowe i okazjonalne potrzebne jest ich uwzględnienie w strategii organizacji. Problem postawiony w referacie brzmi: jaka jest istota i rola strategii innowacji w przedsiębiorstwie. Autor przedstawia podstawowe aspekty strategii innowacji w kontekstach zarządzania innowacjami, zarządzania strategicznego oraz strategii dla domeny technologicznej. Strategię przedsiębiorstwa dla potrzeb zarządzania najlepiej jest traktować i prezentować w ujęciu systemowym oraz odpowiednio ją projektować w postaci modelu systemu strategicznego. Na potrzeby modelowania w zakresie strategii autor wprowadza koncepcję systemu innowacji przedsiębiorstwa. Przy wykorzystaniu koncepcji systemu innowacji zaproponowany zostaje ogólny model elementów strategii innowacji. 1. Aspekty strategii innowacji 1.1. Strategia innowacji w zarządzaniu działalnością innowacyjną Istotą i jednym z głównych narzędzi przedsiębiorczości jest innowacja [Drucker 1998], czyli wysiłek i ryzyko podejmowane w celu wprowadzenia użytecznej zmiany zwiększającej potencjał przedsiębiorstwa i otwierającej nowe możliwości. Tym samym innowacja stwarza okazje do osiągania przewagi konkurencyjnej i w konsekwencji prowadzi do skuteczniejszego konkurowania. Działalność innowacyjną należy uznać za jedną z podstawowych funkcji współczesnego przedsiębiorstwa. Jak każda sfera przedsiębiorstwa, także działalność innowacyjna wymaga zarządzania a dodatkowo ma swój wyraźny wymiar strategiczny. Ogólny model koncepcyjnej struktury zarządzania działalnością innowacyjną przedstawiono na rys. 1.

1

Żebrowski: Istota i rola strategii innowacji w przedsiębiorstwie

Cele (zadania)

Pracownicy Zarządzanie działalnością innowacyjną

Strategia

Technologia

Struktura

Rys. 1. Model struktury zarządzania działalnością innowacyjną
Źródło: [Brzeziński i in. 2001]

Strategia jako kategoria modelu zarządzania działalnością innowacyjną obejmuje następujące czynniki [Brzeziński i in. 2001]: • Wybór innowacji, który polega na celowym wyborze obszaru techniki i technologii, w które należy inwestować, ustaleniu przedmiotowego obszaru działania, celu działalności badawczo-rozwojowej, przeprowadzeniu analizy technicznych i technologicznych alternatyw, weryfikacji wewnętrznych możliwości badawczorozwojowych i środowiska technicznego. • Pozyskiwanie innowacji, czyli ustalenie, z jakich źródeł należy pozyskiwać innowacje, aby korzyści z niej płynące były największe; ustala się metody nabywania innowacji (co wytwarzać, co kupować), identyfikuje możliwość pozyskania innowacji ze źródeł zewnętrznych, określa się warunki nabywania oraz analizuje możliwości integracji przedsiębiorstwa z otoczeniem zewnętrznym. • Wykorzystanie innowacji obejmujące wewnętrzne użytkowanie, usprawnianie, ewentualną sprzedaż innowacji innym, rozstrzyganie problemów związanych z podziałem ról wśród uczestników procesu innowacji, wyborem metod współpracy, podziałem zadań i ich grupowaniem w określonych komórkach organizacyjnych. W aspekcie zarządzania innowacjami strategia innowacji długoterminowego planu przygotowanego dla zarządzania innowacjami. 1.2. Strategia innowacji jako składowa strategii przedsiębiorstwa pełni rolę

2

Krakowska Konferencja Młodych Uczonych 2007

Zarządzanie innowacjami ma miejsce tam, gdzie tworzone są systemowe warunki dla realizacji innowacji [Penc 1999]. Aby jednak takie działania nie pozostawały przypadkowymi i okazjonalnymi potrzebne jest ich uwzględnienie w strategii organizacji. Sposób podejścia do innowacji stanowi podstawowy czynnik ogólnej strategii firmy lub jeden ze sposobów osiągania celów strategicznych (np. przywództwa technologicznego, określonego poziomu zysku, powiększenia sprzedaży). Przedsiębiorstwo może formułować: • strategię ogólną, która może mieć charakter strategii eksploatacyjnej, a więc porządkującej działanie firmy, • strategię innowacyjną, która uzupełni ogólną strategię firmy bądź stanie się ogólną strategią, jeśli firma postanawia generalnie przyjąć strategię rozwojową [Pomykalski 2001]. Wprowadzanie innowacji powinno być powiązane z długofalowym rozwojem przedsiębiorstwa i stałym podwyższaniem jego zdolności strategicznej. Zdolność strategiczna ujawnia się w możliwościach osiągania celów strategicznych i wykreowania sukcesu, uwzględniając perspektywiczne zmiany rynku i otoczenia oraz przewidywane zmiany wewnętrzne. Strategia innowacji tworzy długofalowe ramy dla różnych działań sprzyjających innowacjom i koordynacji tych działań, inspirowaniu pomysłów i efektywnemu wykorzystaniu informacji. Taka sytuacja oznacza stałe poszukiwanie szans rozwoju wynikającego z opracowywania nowych technologii, produktów i sposobów organizowania. Strategia innowacji odnosi się do procesów innowacyjnych zachodzących w przedsiębiorstwie oraz w jego otoczeniu. Pozwala na identyfikację prawidłowości na płaszczyźnie relacji firmy z jej otoczeniem gospodarczym oraz podejmowanie stosownych działań mających na celu realizację strategii rozwoju firmy. 1.3. Strategia innowacji jako element domeny technologicznej Innowacje najczęściej występujące w przedsiębiorstwie dotyczą domeny technologicznej przedsiębiorstwa1. Technologia2 w przedsiębiorstwie może być postrzegana w wąskim znaczeniu jako zespół wszystkich dostępnych technik, zaś w szerszym znaczeniu jako zespół procesów technologicznych razem z procesami organizacyjnymi [Gomułka 1998]. Istota strategii technologicznej może być wyrażona poprzez następujące problemy [Janasz 1999]: • czy podmiot gospodarujący powinien sam tworzyć technologię? • czy powinien dokonać zakupu technologii? • w jaki sposób dokonać transformacji technologii w sposoby operacyjne tj. umiejętności produkowania (procedury i procesy produkcji) oraz produkty? • czy przedsiębiorstwo może tworzyć i sprzedawać technologię? • jakie następstwa wywołuje przyjęta strategia technologiczna dla globalnej strategii działalności podmiotu?
1

Patrz [Berliński 2004]: innowacje techniczno-technologiczne stanowią 25% innowacji, marketingowe –16,4 %, produkcyjne – 23,6 %. 2 Technologia (technology) to dziedzina techniki (wiedzy praktycznie stosowanej); techniki (techniques) to systematycznie stosowane sposoby osiągania pewnych celów.

3

Żebrowski: Istota i rola strategii innowacji w przedsiębiorstwie

Zmiana technologiczna obejmuje każde rozszerzenie zestawu technologii na dowolnym poziomie agregacji. Postęp technologiczny ma miejsce, gdy w ramach zmian powiększa się zbiór technik efektywnych danej firmy lub gdy nowo opracowana technika przewyższa jedną lub więcej z dotychczas stosowanych technik tak, że stają się one nieefektywne. Strategia innowacji jest koncepcją wyboru, pozyskiwania i wykorzystywania nowych technik i technologii koniecznych dla funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa. Innowacje stają się podstawą postępu technologicznego (na poziomie przedsiębiorstwa, branży, kraju, świata). Uwzględniając przynależność strategii innowacji do domeny technologicznej można zaproponować pytania, na które strategia powinna odpowiadać [Pomykalski 2001]: • jakie zasoby i zdolności technologiczne są konieczne, aby ustanowić i utrzymać kluczowe cechy konkurencyjności? • jakich technologii należy użyć i jaką rolę będą pełniły te technologie w produktach? • na jakim poziomie organizacja powinna inwestować w rozwój technologii? • czy technologia powinna pochodzić ze źródeł wewnętrznych czy zewnętrznych? • jak i kiedy nowa technologia powinna być wprowadzana na rynek? • jakie rozwiązania organizacyjne zastosować i w jaki sposób zarządzać technologią i innowacją w firmie? Strategia innowacji może być uznana za strategię dla domeny technologicznej dostarczającej innowacyjnych zmian w oferowanych przez przedsiębiorstwo produktach. 2. Modelowanie elementów strategii innowacji 2.1. Koncepcja systemu innowacji Jako system innowacyjny przedsiębiorstwa autor traktuje system w przedsiębiorstwie, który dostarcza innowacji w wyniku działalności innowacyjnej. Zidentyfikowane zostały następujące kluczowe elementy systemu innowacyjnego przedsiębiorstwa (patrz rys. 2): klienci, oferowana innowacja produktowa, działalność innowacyjna, uczestnicy (właściciel/zarządzający, specjaliści ds. marketingu, sprzedaży i finansów, specjaliści techniczni), źródła innowacji, źródła finansowania, otoczenie (konkurencja, polityka państwa w zakresie wspierania innowacji).

4

Krakowska Konferencja Młodych Uczonych 2007

Klienci

Strategia innowacji wizerunek i misja technologiczna

System innowacji Innowacja produktowa Innowacyjna zmiana Produkt oferta produktowa strategie realizacyjne: projekty badawczorozwojowe, wdrożeniowe cele: priorytety technologiczne

Działaność innowacyjna

Źródła inwencji

Uczestnicy

Źródła finansowania

Otoczenie przedsiębiorstwa

Rys. 2. Model struktury systemu innowacji
Źródło: Opracowanie własne

2.2. Model strategii System strategiczny przedsiębiorstwa zdefiniować można jako uporządkowany logicznie zbiór elementów strategii, a także zbiór zasad, metod i procedur jej tworzenia dla potrzeb zarządczych [Berliński i Penc-Pietrzak 2004]. Podstawowym problemem w modelowaniu systemów strategicznych jest wyodrębnienie elementów systemu – elementów strategii. Strategie przedsiębiorstwa dla potrzeb zarządzania najlepiej jest traktować i prezentować w ujęciu systemowym oraz odpowiednio projektować w postaci modelu systemu strategicznego. W domenie technologii wyróżnić można następujące elementy systemu strategicznego [Berliński i Penc-Pietrzak 2004]: • wizerunek i misję technologiczną, • priorytety technologiczne, • projekty technologiczne, • ofertę produktową. Użytecznym narzędziem modelowania elementów strategii innowacji może być zaproponowana koncepcja systemu innowacji. Elementy systemu innowacji można potraktować jak elementy systemu strategicznego innowacji. W ten sposób strategia innowacji wyrażona zostaje w modelu systemu innowacji (tabela 1).
Tabela.1. Mapowanie elementów strategii na system innowacyjny
Elementy strategii Wizerunek i misja Cele strategiczne Strategie realizacyjne Oferta strategiczna Elementy systemu innowacji Zgłoszone patenty i wynalazki (innowacyjne zmiany), nabyte i używane nowoczesne technologie (źródła inwencji) Priorytety technologiczne (rodzaje planowanych innowacyjnych zmian) Projekty badawczo-rozwojowe i wdrożeniowe (w ramach działalności innowacyjnej) Oferta produktowa (innowacje produktowe)

5

Żebrowski: Istota i rola strategii innowacji w przedsiębiorstwie

Źródło: Opracowanie własne

W zaproponowanym podejściu formułowanie strategii innowacji polega na analizie działalności innowacyjnej w przedsiębiorstwie przy użyciu modelu systemu innowacji. W ramach analizy systemu innowacji określane są wartości cech poszczególnych elementów w wybranych perspektywach (przekrojach). Przekroje grupują właściwości elementu ze względu na określony zakres zagadnień. Tak przygotowana charakterystyka systemu innowacji na potrzeby formułowania strategii obejmuje następujące aspekty: • cele i potrzeby w zakresie innowacji; • możliwości innowacji (źródła innowacji, źródła finansowania, potencjał innowacyjny klientów – odbiorców innowacji); • warunki dla innowacji (otoczenie globalne i konkurencyjne, usługi instytucji wspierających, współpraca w zakresie innowacji). 3. Podsumowanie Warunkiem powodzenia działalności innowacyjnej jest nie tylko wysoka jakość bieżącego zarządzania, ale także stosowanie podejścia strategicznego. Strategia innowacji w zależności od punktu widzenia jawi się jako długofalowy plan dla zarządzania innowacjami, jako rodzaj strategii rozwoju dla całego przedsiębiorstwa i wreszcie jako strategia dla domeny technologicznej przedsiębiorstwa. Niezależnie od stopnia zaawansowania zarządzania strategicznego w przedsiębiorstwie warto przy formułowaniu strategii stosować podejście systemowe. Przy wykorzystaniu koncepcji systemu innowacji zaproponowany zostaje ogólny model elementów strategii innowacji. Może on stać się podstawą narzędzia do porządkowania obszaru innowacji w przedsiębiorstwie. Literatura
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] Berliński L., Penc-Pietrzak I. 2004: Inżynieria projektowania strategii przedsiębiorstwa. Warszawa, Difin. Drucker P. 1999: The discipline od innovation. Harvard Business Review wol. 76 nr 6, 149–157. Brzeziński M. i in. 2001: Zarządzanie innowacjami technicznymi i organizacyjnymi, Warszawa, Difin, 166–167. Gomułka S. 1998: Teoria innowacji i wzrostu gospodarczego. Warszawa, CASE. Janasz W. 1999: Innowacyjne strategie rozwoju przemysłu. Szczecin, Fundacja na rzecz Uniw. Szczecińskiego. Penci J. 1999: Innowacje i zmiany w firmie, Warszawa, Agencja Wyd. Placet. Pomykalski A. 2001: Zarządzanie innowacjami. Warszawa, Łódź, Wydaw. Nauk. PWN.

The nature and the role of innovation strategy in an enterprise
Innovation activity should be acknowledged as one of the fundamental functions of a contemporary enterprise. So as activities connected to innovation processes do not remain accidental and occasional they should be considered as part of an organization’s strategy. Question of this article is: what is the essence and the role of innovation strategy in an enterprise. The author introduces basic aspects of innovation strategy in the context of enterprise management, strategic management and strategy for the technology domain.

6

Krakowska Konferencja Młodych Uczonych 2007

Enterprise strategies for management purposes should be treated and presented in a systemic manner. They should be accordingly designed – as a model of strategic system. For the purpose of modelling in the scope of a strategy the author introduces a concept of enterprise innovation system. By using the concept of enterprise innovation system the general model of elements of strategic innovation is being presented. Przekazano: 1 czerwca 2007 r.

7

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->