P. 1
Marcin Dziedzic: Jak budować

Marcin Dziedzic: Jak budować

|Views: 1,688|Likes:

More info:

Published by: Katarzyna Krzan on Oct 10, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/21/2013

pdf

text

original

Ten darmowy ebook zawiera fragment pełnej wersji pod tytułem „Jak budować” Aby przeczytać informacje o pełnej

wersji, kliknij tutaj. Darmowa publikacja dostarczona przez „Ecopress” - Wydawnictwo internetowe Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez Wydawcę. Zabronione są jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody Wydawcy. Zabrania się jej odsprzedaży, zgodnie z regulaminem Wydawnictwa „Ecopress”. Copyright by „Ecopress” & Marcin Dziedzic, rok 2011 Marcin Dziedzic „Jak budować?” „Ecopress” - Wydawnictwo internetowe ul. Hoża 2/6 05-400 Otwock www.ecopress.com.pl, kontakt@ecopress.com.pl Autor oraz „Ecopress” - Wydawnictwo internetowe dołożyli wszelkich starań,by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz „Ecopress” - Wydawnictwo internetowe nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Dane wydawcy: Tytuł Autor

Bardzo dziękuję wszystkim partnerom. Bez ich zaangażownia i współpracy ta książka by nie powstała.

www.dachy.org

www.mury.pl

www.okna.pl

www.ursa.pl

www.instalacjebudowlane.pl

www.feris.co

www.taniachata.pl

www.jak-budowac.pl

www.ekomin.pl

www.portalbudowlany.pl

www.rekuperatory.pl

www.wentylacja.biz

www.ogrzewnictwo.pl

www.ogrodowisko.pl

www.moj-ogrodnik.pl

www.ogrod-gardener.pl

www.ekohoryzont.com.pl

projekty energooszczędne

www.elewacje.pl

www.twojekominki.pl

www.qantum.pl

Partnerzy: www.portalbudowlany.pl Portal branżowy www.feris.co Nowoczesne ogrzewanie www.ekohoryzont.com.pl Projekty energooszczędne www.TaniaChata.pl Porównaj, kupuj, tanio buduj www.ekomin.pl Portal instalatorów kominów www.biawar.com.pl Producent ogrzewaczy wody, pomp ciepła, systemów solarnych www.e-ogrody.com Portal ogrodniczy www.rockwool.pl Niepalne izolacje www.ekoenergia.polska-droga.pl www.paninstal.pl Nowoczesne kotłownie www.twojekominki.pl Portal kominkowy www.miwo.pl Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej, Szklanej i Skalnej www.stropex.pl System stropowy Stropex www.budujdompasywny.pl Portal branżowy Bartosz Chmielewski www.artykuly.com.pl Artykuły do przedruku www.pro-vent.pl Producent rekuperatorów oraz wymienników gruntowych www.artelis.pl Darmowe artykułu do przedruku Ewa Libiszewskia www.materialybudowlane.cybra.pl Portal branżowy www.dominformator.pl Informator branżowy www.projektoskop.pl Portal budowlany - projekty domów www.elewacje.pl Portal branżowy www.morizon.pl www.wszystkie-projekty.pl www.mojogrod.com www.luxmar.com.pl www.cennik-uslug-budowlanych.pl www.Jak-Budowac.pl Portal budowlany: Knauf sp. z o.o. Michał Mazur Times Square Public Relations EchoPR GutPR WITEX Partnersi www.armacell.com www.stolbud.pl sfera-pr Aleksander Majer Veka Polska InplusPR

JAK BUDOWAĆ ?

www.ecopress.com.pl

► f o l d e ry ► b r o s z u ry
JAK BUDOWAĆ ?

A PROMOCJ
WIZYTÓWEK

1000 sztuk w kolorze 169 zł brutto !!! 500 sztuk w kolorze 99 zł brutto !!!
Papier 300g + uszlachetnienie (lakier dyspersyjny)

projekt

druk

► ulotki

Wizy tóWki ►

o p r awa

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

Przedmowa
„Pierwszy dom dla wroga, drugi dla sąsiada a trzeci dla siebie”.
Nie bez przyczyny utarło się to powiedzenie. Jego wartość poznały osoby, które po raz pierwszy, bez wystarczającej wiedzy oraz doświadczenia, wybudowały własny dom. Nasuwa się więc pytanie: czy tak musi być? Budowa budynku jednorodzinnego to coś wspaniałego – usłyszałem to od pewnego inwestora, który był w trakcie budowy swojego drugiego obiektu mieszkalnego. Perspektywa posiadania własnego domu jest czymś przepięknym i ekscytującym dla tych, którzy zaczynają budowę. Być może Ty również stoisz właśnie przed takim wyzwaniem. Pewnie sobie myślisz, jak pięknie będzie wyglądał dom Twoich marzeń. Może często zastanawiałeś się, jak go zagospodarować, a może nawet już wiesz i masz gotowy plan oraz projekt urządzenia wnętrza? Wiele osób jest tego zdania, że jeżdżenie po sklepach, hurtowniach i centrach handlowych w poszukiwaniu artykułów wykończeniowych do domu jest samą przyjemnością wieńczącą ciężką pracę przy budowie. Warto sobie zadać kilka pytań.

- Jakie kroki trzeba podjąć, żeby praca przy budowie własnego domu była przyjemnością? - Co zrobić, żeby dojść do etapu wykończenia budynku jednorodzinnego? - A co zrobić, żeby na drodze do końcowej fazy budowy nie stanęły różne trudności i kłopoty? - Jak uniknąć sytuacji w której problemy mogą pojawić się już na samym początku inwestycji? - Jak wybudować dom nowoczesny oraz energooszczędny? - Oraz co zrobić, żeby budowa nie zamieniła się w jeden wielki koszmar, spędzający sen z oczu?
Na te i wiele innych pytań odpowiada ten poradnik – Jak budować?. To kompendium budowlane krok po kroku przeprowadza inwestora przez wszystkie etapy inwestycji związanej z budową, sprawiając, że wymarzony dom stanie się czymś realnym a cały proces budowlany zakończy się pomyślnie. Książka ta jest pomocą dla początkujących osób nie mających wiedzy budowlanej, choć nie tylko, ponieważ jest napisana oczami inwestora a nie inżyniera budowlanego. Jeżeli budujesz dom po raz pierwszy to dzięki temu poradnikowi, wbrew powszechnie panującej opinii uda Ci się osiągnąć ten cel i wybudujesz wymarzony dom dla siebie a nie dla wroga. Marcin Dziedzic
6

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Spis treści
A. DZIAŁKA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 A. 1. Działka - od czego zacząć? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 A. 1.1. Działka budowlana - kryteria wyboru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 A. 1.1.1 Lokalizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 A. 1.1.2 Przeznaczenie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. . . . . . . . . . . . . . . 22 A. 1.1.3 Wielkość działki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 A. 1.1.4 Kształt działki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 A. 1.1.5 Ukształtowanie terenu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 A. 1.1.6 Uzbrojenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 A. 1.1.7 Dostęp do drogi publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 A. 1.1.8 Grunt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 A. 1.2. Gdy chcemy kupić działkę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 A. 1.3. Działka siedliskowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 A. 1.3.1 Działka siedliskowa – alternatywa dla budowlanej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 A. 1.4. Jak przekształcić działkę rolną w budowlaną. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 A. 1.4.1 Pierwszy etap – plan zagospodarowania przestrzennego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 A. 1.4.2 Drugi etap – wniosek o zmianę planu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 A. 1.4.3 Trzeci etap – wniosek o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 A. 2. Geodeta – kiedy jest potrzebny? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 A. 2.1. Mapa geodezyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 A. 3. Projekt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 A. 3.1. Miary, powierzchnie, kubatury. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 A. 3.2. Adaptacja projektu i zmiany w projekcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 A. 3.3. Poziom -1 (zalety i wady piwnic). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 A. 4. Obowiązki osób biorących udział w procesie budowlanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 A. 5. Pozwolenie na budowę od A do Z . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 A. 5.1. Co i gdzie możemy budować . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 A. 5.2. Gdy planu zagospodarowania brak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 A. 5.3. Pozwolenie na budowę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 A. 6. Pozwolenie na budowę na działce siedliskowo-zagrodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 A. 6.1. Budowa bez pozwolenia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 A. 6.2. Sześć kroków, aby uzyskać pozwolenie na budowę. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 A. 6.3. Dokumenty niezbędne do rozpoczęcia budowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 A. 7. Woda i prąd na budowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 A. 7.1. Formalności przy podłączeniu do wodociągu, budowie studni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 A. 7.2. Przyłącze elektryczne - schemat postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 A. 7.2.1 Rodzaje Przyłączy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 A. 7.2.2 Procedura przyłączenia do sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 A. 8. Wycięcie drzew lub krzewów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 B. ZACZYNAMY BUDOWĘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 B. 1. System gospodarczy - czy ekipa budowlana? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 B. 1.1. Jak wybrać wykonawcę? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 B. 1.2. Umowa o budowę obiektu mieszkalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 B. 2. Rozpoczynamy budowę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 B. 3. Przemyślane budowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 B. 3.1. Budowa z głową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 B. 3.2. Instalator – bardzo ważna osoba. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 B. 4. Wydatki inwestycyjne - energooszczędność na etapie projektowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 B. 4.1. Właściwie wykonany indywidualny projekt architektoniczny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 B. 4.2. Projektant współpracuje z konstruktorem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 B. 5. Materiały budowlane – oszczędzamy ale nie za cenę jakości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 B. 6. Zakończenie budowy - odbiór budynku, procedura i dokumentacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 B. 7. Materiały budowlane - walory zdrowotne oraz ekologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 B. 7.1. Drewno . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

7

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
B. 7.2. B. 7.3. B. 7.4. B. 7.5. B. 7.6. B. 7.7. B. 7.8. B. 7.9. Ceramiczne materiały budowlane. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Wyroby wapienno- piaskowe (silikaty) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Beton komórkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Keramzyt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Betony lekkie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Metale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Tworzywa sztuczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Farby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

C. FUNDAMENTY, MURY. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 C. 1. Ściany zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 C. 1.1. Nośne ściany zewnętrzne – ściana jednowarstwowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 C. 1.2. Nośne ściany zewnętrzne – ściana wielowarstwowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 C. 1.2.1 Podział ścian wielowarstwowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 C. 1.3. Oddziaływania na ściany zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 C. 1.4. Konstrukcje budowlane i fizyka budowy - podstawowe zagadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 C. 1.4.1 Co to jest przegroda budowlana? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 C. 1.4.2 Mostki termiczne (cieplne). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 C. 1.4.2.1. Mostki termiczne w przegrodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 C. 1.4.3 Dyfuzja - kondensacja pary wodnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 C. 1.4.4 Ustrój budowlany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 C. 1.4.5 Opór cieplny R . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 C. 1.4.6 Obliczeniowy opór cieplny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 C. 1.4.7 Współczynnik przenikania ciepła U . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 C. 1.4.8 Lambda λ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 C. 2. Wilgoć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 C. 2.1. Przyczyny występowania wilgoci. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 C. 3. Ściany – czy one oddychają? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 C. 3.1. Udział „oddychania” ścian w usuwaniu pary wodnej z pomieszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 C. 4. Akumulacja ciepła w ścianach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 C. 5. Beton i żelbet w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 C. 5.1. Klasyfikacja betonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 C. 5.2. Żelbet i jego zastosowanie w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 C. 5.3. Konstrukcje żelbetowe - podział oraz zalety . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 C. 6. Fundamenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 C. 6.1. Właściwie zbudowane fundamenty to podstawa domu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 C. 6.2. Badanie gruntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 C. 6.3. Wykop. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 C. 6.4. Ściany fundamentowe i piwniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 C. 6.4.1 Ściany z pełnych bloczków betonowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 C. 6.4.2 Ściany z cegieł ceramicznych pełnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 C. 6.4.3 Ściany z kamienia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 C. 6.4.4 Ściany monolityczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 C. 6.4.5 Ściany z pustaków zasypowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 C. 6.4.6 Ściany w deskowaniu tradycyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 C. 6.4.7 System Silka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 C. 6.5. Straty ciepła a grubość ścian fundamentowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 C. 6.6. Jak izolować fundamenty? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 C. 6.6.1 Izolacja pozioma i pionowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 C. 6.6.1.1. Materiały hydroizolacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 C. 6.6.1.1.1. Masy i membrany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 C. 6.6.1.1.2. Papy asfaltowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 C. 6.6.1.1.3. Masa bitumiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 C. 6.6.1.1.4. Folie hydroizolacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 C. 6.6.1.2. Materiały termoizolacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 C. 6.6.1.2.1. Polistyren ekstrudowany a styropian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 C. 6.6.1.2.2. Polistyren ekstrudowany - zastosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

8

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
C. 6.6.1.2.3. Szkło piankowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 C. 6.6.1.2.4. Pianka poliuretanowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 C. 6.6.1.2.5. Keramzyt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 C. 6.6.1.2.6. Wełna mineralna i szklana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 C. 6.6.2 Izolacja przeciwwilgociowa fundamentów - w praktyce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 C. 6.6.2.1. Izolacja przeciwwilgociowa w budynkach niepodpiwniczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 C. 6.6.2.2. Izolacja przeciwwilgociowa w budynkach podpiwniczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 C. 6.6.3 Przykłady izolacji fundamentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 C. 6.7. Podłogi z keramzytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 C. 6.8. Zaprawy do murowania ścian fundamentowych i piwnicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 C. 6.9. Fundament w praktyce – instrukcja krok po kroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 C. 6.10. Płyta fundamentowa Megatherm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 C. 6.11. Strop grzewczy Megatherm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 C. 6.12. System fundamentowania Sundolitt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 C. 7. Mury domu – technologie i materiały . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 C. 7.1. Ściany jednowarstwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 C. 7.2. Ściany dwuwarstwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 C. 7.3. Ściany trójwarstwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 C. 7.3.1 Ściana trójwarstwowa ze szczeliną powietrzną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 C. 7.4. Murowanie pierwszych warstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 C. 7.5. Tradycyjne zaprawy murarskie i tynkarskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 C. 7.5.1 Wapno . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 C. 7.5.2 Podział zapraw murarskich od wytrzymałości na ściskanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 C. 7.5.3 Receptury zapraw murarskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 C. 7.5.4 Zaprawy ciepłochronne (termoizolacyjne) do murowania ścian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 C. 8. Ściany zewnętrzne – technologie materiałów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 C. 8.1. „Ciepłe” materiały konstrukcyjne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 C. 8.2. Przewodność cieplna materiałów konstrukcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 C. 8.2.1 Współczynnika lambda a wilgotność i ruch powietrza w przegrodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 C. 8.2.2 „Oddychanie” ścian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 C. 8.2.3 Kondensacja pary wodnej w przegrodzie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 C. 8.2.4 Eksfiltracja powietrza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 C. 8.3. Mur warstwowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 C. 8.3.1 Mur warstwowy - rozwiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 C. 8.3.1.1. Mur trójwarstwowy - ocieplenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 C. 8.4. Ściany muru jednowarstwowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 C. 9. Materiał budowlany na ściany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 C. 9.1. Beton komórkowy - gazobeton. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 C. 9.1.1 Akumulacja cieplna a gazobeton . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 C. 9.1.2 YTONG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 C. 9.2. Ceramiczne materiały budowlane. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 C. 9.2.1 Pustaki poryzowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 C. 9.3. Pustak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 C. 9.4. Silikaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 C. 9.5. Wyroby z keramzytobetonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 C. 10. Ciepłe ściany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 C. 11. Wznoszenie ścian zewnętrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 C. 12. Ścianki działowe - murowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 C. 12.1. Ścianka szkieletowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 C. 12.1.1 Izolacyjność akustyczna ścian z płyt g-k . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 C. 12.1.1.1. Konstrukcja lekkich ścian szkieletowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 C. 13. Fermacell – systemy suchej zabudowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 C. 13.1. Właściwości fizyki budowlanej płyty fermacell . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 C. 14. System YTONG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 C. 14.1. Alternatywa dla ściany warstwowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 C. 14.2. Parametry techniczne bloczków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135

9

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
C. 15. Silka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 C. 15.1. Silka - właściwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 C. 15.2. Silka E. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 D. STROPY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 D. 1. Rodzaje stropów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 D. 1.1. Stropy monolityczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 D. 1.2. Stropy gęstożebrowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 D. 1.3. Stropy typu Filigran . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 D. 1.4. Stropy z prefabrykowanych płyt kanałowych żerańskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 D. 1.5. Stropy systemu YTONG. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 D. 2. Stropy Teriva – powszechnie stosowane budownictwie jednorodzinnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 D. 2.1. Właściwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 D. 2.2. Pustaki stropowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 D. 2.3. Kształtki wieńcowo-nadprożowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 D. 2.4. Belki stropowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 D. 3. Zasady projektowania i wykonania stropów Teriva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 D. 3.1. Betonowanie stropu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 D. 3.2. Wykonanie stropu Teriva – instrukcja krok po kroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 E. KOMINY. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 E. 1. Rodzaje kominów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 E. 2. Warunki zabudowy kominów w elementach budowlanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 E. 3. Wkłady kominowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 E. 3.1. Szczelność przewodów kominowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 E. 4. Komin z cegły – podstawowe zasady budowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 E. 5. Komin ceramiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 E. 6. Kominy stalowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 E. 7. Kominy jednościenne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 E. 8. Kominy dwuścienne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 E. 9. Systemy powietrzno-spalinowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 E. 10. Kominy kondensacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 E. 11. Systemy kominowe - praktyczne wskazówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 E. 12. Jak dobrze zamontować wkład kominowy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 E. 13. Markowy produkt czy imitacja? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 E. 13.1. Problemy i wady imitacji kominowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 E. 14. Kominy Schiedel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 E. 14.1. Systemowy komin ceramiczny Schiedel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 E. 15. Jak zwiększyć ciąg? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 E. 16. Dobór średnic . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 E. 17. Nasady kominowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 F. CHEMIA BUDOWLANA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 F. 1. Farby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 F. 1.1. Rodzaje farb i ich zastosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 F. 2. Lakiery – rodzaje i zastosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 F. 3. Bejce, grunty, impregnaty – rodzaje i zastosowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 F. 4. Kleje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 F. 5. Masy i mieszanki tynkarskie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 F. 6. Zaprawy murarskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 F. 7. Domieszki do betonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 G. ELEWACJA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 G. 1. Elewacje docieplające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 G. 1.1. Dlaczego warto ocieplać budynki?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 G. 1.1.1 Systemowo znaczy skutecznie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 G. 1.2. Materiały ociepleniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 G. 1.3. Parametry i właściwości materiałów izolacyjnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 G. 1.3.1 Fizyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168

10

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
G. 1.3.2 Lambda - współczynnik przewodzenia ciepła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 G. 1.4. Styropian w ocieplaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 G. 1.4.1 Zastosowania wyrobów EPS wg PN-B 20132:2004 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 G. 1.5. Metoda lekka mokra (BSO – bezspoinowy system ocieplenia) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 G. 1.5.1 Metoda lekka sucha . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 G. 1.6. Zapobieganie mostkom termicznym podczas wykonywania ocieplenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 G. 1.7. Błędy w ocieplaniu ścian zewnętrznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 G. 2. Rodzaje elewacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 G. 2.1. Elewacje wentylowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 G. 2.2. Elewacje ze szkła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 G. 2.2.1 Przeszklenia strukturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 G. 2.3. Elewacje kamienne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 G. 2.4. Elewacje drewniane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 G. 2.4.1 Mocowane na rusztach elewacje z desek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 G. 2.4.2 Elewacje wykonane z gontów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 G. 2.4.3 Rodzaje drewna na elewacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 G. 2.5. Elewacje z betonu architektonicznego (prefabrykowane panele elewacyjne) . . . . . . . . . . . . . . . . 186 G. 2.6. Elewacje z cegieł i bloczków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 G. 2.7. Elewacje na kleju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 H. TYNKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 H. 1. Tynki zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 H. 1.1. Tynki wielowarstwowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 H. 1.2. Tynki cienkowarstwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 H. 1.3. Tynki specjalne - dekoracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 H. 1.4. Jak działają kwarcowe farby elewacyjne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 H. 1.4.1 Nano-Quarz Gitter – nanocząsteczki w służbie wytrzymałości. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 H. 1.4.2 Jaki tynk na fasadę? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 H. 2. Tynki wewnętrzne - rodzaje. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 H. 2.1. Tradycyjne zaprawy tynkarskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 H. 2.2. Receptury zapraw tynkarskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 H. 2.2.1 Roboty tynkarskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 H. 2.3. Tynki gipsowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 H. 2.3.1 Rodzaje tynków gipsowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 H. 2.3.2 Tynki maszynowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 H. 2.4. Suche tynki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 I. OKNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 I. 1. Okna naszego domu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 I. 1.1. Minimalna powierzchnia okien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 I. 1.2. Na cztery strony świata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 I. 1.3. Okna typowe a robione na wymiar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 I. 1.4. Wygoda użytkowania okna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 I. 1.4.1 Przez własności eksploatacyjne i bezpieczeństwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 I. 1.4.2 Szczelność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 I. 1.4.3 Dźwiękoszczelność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 I. 1.4.4 Bezpieczeństwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 I. 2. Okna PVC – wady i zalety . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 I. 2.1. Profil PVC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 I. 2.1.1 Budowa profilu PCV – różnice między profilami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 I. 2.2. O co pytać przy zakupie okien PCV? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 I. 3. Okna drewniane. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 I. 3.1. Rodzaje okien drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 I. 3.1.1 Jakie drewno wybrać? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 I. 3.2. Na co zwrócić uwagę przy zakupie okien drewnianych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 I. 4. Okna aluminiowe - idealne rozwiązanie nie tylko dla firm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 I. 4.1. Rodzaje okien aluminiowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214

11

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
I. 5. Okna z fiberglassu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 I. 6. Okucia - kluczem do naszego bezpieczeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 I. 7. Epoka szyb zespolonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 I. 7.1. Możliwości szkła okiennego – opis i rodzaj dostępnych na rynku szyb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 I. 7.2. Szyba, a oszczędność ciepła - współczynnik k lub U . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 I. 7.3. Szyby ochronne - bezpieczne i antywłamaniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 I. 7.3.1 Klasyfikacja szyb antywłamaniowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 I. 8. Zaparowane okna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 I. 9. Prawidłowy pomiar okien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 I. 10. Wymagania i zasady wobec montażu okien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 I. 11. „Inteligentne” okna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 J. SCHODY, DRZWI, PODŁOGI. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 J. 1. Schody – normy i zastosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 J. 2. Podłoga w naszym domu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 J. 2.1. Parkiet – estetyka, trwałość i odnawialność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 J. 2.2. Panele podłogowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 J. 2.3. Posadzka do warsztatu, garażu lub kotłowni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 J. 3. Drzwi w domu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 J. 3.1. Rodzaje drzwi według materiału wykonania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 J. 3.2. Drzwi wg polskiego prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 J. 3.3. Drzwi zewnętrzne a właściwości fizyczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 J. 3.4. Drzwi zewnętrzne - ładne i odporne na złodzieja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 J. 3.4.1 Drzwi antywłamaniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 K. BRAMY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 K. 1. Rodzaje bram garażowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 K. 2. Automatyka bram garażowych – sposoby na inteligentny garaż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 K. 2.1. Automatyka z wysokim IQ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 K. 3. Montaż bramy garażowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 L. DACH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 L. 1. Dach naszego domu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 L. 1.1. Typy dachów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 L. 1.2. Więźba dachowa - silny kręgosłup dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 L. 1.2.1 Rodzaje więźby dachowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 L. 1.2.2 Impregnacja więźby dachowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 L. 2. Prefabrykacja konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 L. 3. Więźba dachowa z fabryki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 L. 3.1. Idea prefabrykowania konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 L. 3.2. Płytka kolczasta – łącznik do wykonywania więźby w fabryce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 L. 3.3. Wykonywanie więźby dachowej w fabryce a na placu budowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 L. 3.4. Wiązary z płytkami kolczastymi – nowe możliwości konstrukcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 L. 3.5. Zakup prefabrykowanej więźby dachowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 L. 4. Uwarunkowania co do wyboru pokrycia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 L. 5. Pokrycia dachowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 L. 5.1. Dach z blachy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 L. 5.1.1 Blachy płaskie PLX - Lindab . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 L. 5.1.2 Blacha na rąbek stojący - Maxi Classic RUUKKI Polska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 L. 5.1.3 Dachy na listwę – Rheinzink . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 L. 5.1.3.1. Dachy w łuskę Rheinzink . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 L. 5.1.4 Akcesoria do dachów z blachy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 L. 5.2. Pokrycia ceramiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 L. 5.2.1 Dachówki tłumiące dźwięki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 L. 5.2.2 Klamrowanie dachówek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 L. 5.2.3 Dachówki i ich wady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 L. 5.3. Pokrycia z włóknocementu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 L. 5.3.1 Płytki struktonit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258

12

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
L. 5.4. Trzcina - nowoczesna tradycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 L. 5.5. Panele ceramiczno-metalowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 L. 6. Izolacja dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 L. 6.1. Folie paraizolacyjne, membrany dachowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 L. 6.2. Dach w warstwach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 L. 6.3. Stopnie izolacyjności warstw wstępnego krycia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 L. 6.4. Jak porównywać folie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 L. 6.5. Folia dachowa czy deskowanie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 L. 6.6. Membrany dachowe różnych producentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 L. 6.6.1 Divoroll Universal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 L. 6.6.2 Membrana dachowa Corotop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 L. 6.6.3 Membrany dachowe URSA SECO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 L. 6.7. Czym uszczelniać membrany dachowe?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 L. 6.7.1 Montaż membrany dachowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 L. 7. Izolacja cieplna dachu i poddasza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 L. 7.1. Normy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 L. 7.2. Wełna w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 L. 7.2.1 Właściwości wełny skalnej Rockwool . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 L. 7.3. Izolacja termiczna pomiędzy krokwiami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 L. 7.3.1 Ocieplenie poddasza użytkowego z zastosowaniem produktów Rockwool. . . . . . . . . . . . . . . 271 L. 7.3.2 Przykłady ocieplenia dachu skośnego z produktami URSA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 L. 8. Wentylacja dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 L. 8.1. Prawidłowy system wentylacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 L. 8.1.1 Wentylacja pokryć dachowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 L. 8.1.2 Norma DIN 4108 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 L. 8.1.3 Wentylacja a izolacja cieplna między krokwiami. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 L. 8.1.4 Dach wentylowany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 L. 8.1.4.1. Wentylacja pod FWK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 L. 8.1.4.2. Wielkość szczeliny wentylacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 L. 8.1.4.3. Wentylacja nad FWK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 L. 8.1.4.3.1. Kanały wentylacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 L. 8.1.5 Wentylacja dachów pokrytych gontem bitumicznym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 L. 8.1.6 Wentylacja dachów o poddaszu nieużytkowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 L. 8.1.7 Dachówki wentylacyjne – wspomaganie wentylacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 L. 9. Okna dachowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 L. 9.1. Zasady montażu okien połaciowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 L. 9.2. Okno o podwyższonej osi obrotu Fakro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 L. 9.3. Okno niskoemisyjne Roto Designo R8 NE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 L. 10. ABC układania pokrycia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 L. 10.1. Montaż blachodachówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 L. 10.2. Montaż blach trapezowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 L. 10.3. Montaż blach płaskich - profil Maxi Classic RUUKKI Polska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 L. 10.4. Układanie dachówek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 L. 10.5. Colodach do dachówki, Colozinc do blachy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 L. 11. Rynny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 L. 11.1. Stalowa, aluminiowa, PVC, drewniana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 L. 11.2. System rynnowy – Galeco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 L. 11.2.1 Narożniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 L. 12. Podbitka dachowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 L. 12.1. Montaż podbitki dachowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 L. 12.2. Układanie podbitki z PVC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 L. 13. Dachy płaskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 L. 13.1. Technologia dla dachu płaskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 L. 13.2. Dach tradycyjny czy odwrócony? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 L. 13.2.1 Technologia wykonania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 L. 13.2.2 Obróbka dylatacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296

13

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
L. 13.2.3 Obróbka wpustu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 L. 13.2.4 Dachy odwrócone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 L. 13.2.4.1. Izolacja termiczna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 L. 13.2.4.1.1. Izolacja dachów płaskich – Rockwool . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 L. 13.2.5 Ogród na dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 L. 13.2.5.1. Rośliny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 L. 13.2.5.2. Paraizolacja. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 L. 13.2.5.3. Termoizolacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 L. 13.2.5.4. Uszczelnienie dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 L. 13.2.5.4.1. Uszczelnianie bituminami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 L. 13.2.5.4.2. Uszczelnianie foliami PVC, EPDM, OCB . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 L. 13.2.5.5. Warstwa drenażowa i filtracyjna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 L. 13.2.5.6. Sposoby montażu hydroizolacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 L. 13.2.5.7. Wizualizacje dachów płaskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 M. INSTALACJA ELEKTRYCZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 M. 1. Instalacje elektryczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 M. 1.1. Bezpieczne użytkowanie instalacji elektrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 M. 2. Tradycyjna i nowoczesna instalacja odgromowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 N. WENTYLACJA, REKUPERACJA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 N. 1. Wentylacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 N. 1.1. Czym grozi brak wentylacji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 N. 1.2. Wentylacja grawitacyjna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 N. 1.3. Wentylacja hybrydowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 N. 1.3.1 Wentylacja hybrydowa – Turbowent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 N. 2. Rekuperacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 N. 2.1. Zalety wentylacji centralnej z rekuperacją . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 N. 2.2. Jak działa rekuperator? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 N. 2.3. Budowa rekuperatora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 N. 2.4. Oszczędności na etapie projektowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 N. 2.4.1 Ograniczenie kosztów ogrzewania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 N. 2.5. Zalecenia dla domu wyposażonego w rekuperator. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 N. 2.6. Dobór instalacji rekuperacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 N. 2.7. Praca letnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 N. 2.7.1 Sposoby chłodzenia domu latem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 N. 2.7.1.1. Przeponowy wymiennik ciepła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 N. 2.7.1.2. Bezprzeponowy wymiennik gruntowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 N. 2.7.2 By-pass w rekuperatorze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 N. 2.8. Dobór rekuperatora. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 N. 2.9. Gdzie umieszczać czerpnie i wyrzutnie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 N. 2.10. Rekuperator a kominek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 N. 2.10.1 Sposób umieszczenia nawiewników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 O. OGRZEWANIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 O. 1. Ogrzewanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 O. 1.1. Komfort cieplny a rozkład temperatur w pomieszczeniu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 O. 1.2. Systematyka ogrzewania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 O. 2. Bilans cieplny budynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 O. 3. Ogrzewanie fazowe firmy Feris – nowość w ogrzewnictwie!. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 O. 3.1. Ogrzewanie za pomocą konwekcji czy promieniowania? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 O. 3.2. Kompatybilność z innymi systemami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 O. 3.3. Komfort cieplny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 O. 3.3.1 Pionowy rozkład temperatur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 O. 3.4. Opis panelu grzewczego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 O. 3.4.1 Zasada działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 O. 3.4.1.1. Przykład zjawiska przemiany fazowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 O. 3.4.2 Budowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342

14

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
O. 3.5. Elastyczność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 O. 3.5.1 Zastosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 O. 3.6. Stabilizacja temperatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 O. 3.7. Montaż systemu w zimie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 O. 3.8. Ekologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 O. 3.8.1 Klasa „A++” dla energooszczędności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 O. 3.9. Walory zdrowotne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 O. 3.10. Moc grzewcza paneli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 O. 3.11. Oszczędności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 O. 3.11.1 Oszczędności energetyczne ogrzewania fazowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 O. 3.11.2 Oszczędności energetyczne związane z obniżeniem temperatury powietrza w pomieszczeniu ogrzewanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 O. 3.12. Porównanie ogrzewania fazowego z innymi systemami grzewczymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 O. 3.13. Projektowanie ogrzewania fazowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 O. 3.13.1 Przykładowe rozmieszczenia paneli grzewczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 O. 3.14. Regulacja ogrzewania fazowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 O. 3.15. Opis poszczególnych elementów systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 O. 3.15.1 Charakterystyka paneli podtynkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 O. 3.15.2 Grzejniki ozdobne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 O. 3.15.3 Zasobnik Engar – unikatowe rozwiązanie na rynku ciepłowniczym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 O. 3.15.3.1. Charakterystyka zasobnika Engar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 O. 3.15.3.2. Rola zasobnika Engar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 O. 3.15.3.3. Sprawność oraz warunki zdrowotne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 O. 3.15.3.4. Oszczędności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 O. 3.15.3.5. System Feris - Tańsza kotłownia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 O. 3.15.4 Czujniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 O. 3.15.5 Rozdzielacze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 O. 3.15.6 Zawory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 O. 3.16. Zakończenie rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 O. 4. Grzejniki dla domu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 O. 4.1. Grzejniki – rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 O. 4.2. Zakup grzejnika - porady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 O. 4.3. Rozmieszczenie i regulacja temperatury grzejników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 O. 4.3.1 Termostaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 O. 5. Niskotemperaturowe ogrzewanie płaszczyznowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 O. 5.1. Ogrzewanie podłogowe wodne - krok po kroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 O. 5.1.1 Gwarancja i bezpieczne użytkowanie „podłogówki” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 O. 5.1.2 Ogrzewanie podłogowe wodne a posadzka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 O. 6. Kotłownia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 O. 6.1. Jakie warunki powinno spełniać pomieszczenie kotłowni? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 O. 6.2. Jakie wybrać paliwo? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 O. 6.3. Jaki wybrać kocioł – charakterystyka kotłów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 O. 6.3.1 Kotły kondensacyjne - szczegóły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 O. 6.3.2 Kotły na ekogroszek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 O. 6.4. Urządzenia wchodzące w skład kotłowni. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 O. 6.5. System odprowadzania spalin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 O. 6.6. Magazyn oleju opałowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 O. 6.7. Przygotowanie ciepłej wody użytkowej (c.w.o). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 O. 6.8. Sterowanie kotłownią . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 O. 7. Kolektory słoneczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 O. 7.1. Energia cieplna - wykorzystanie energii słonecznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 O. 7.2. Budowa kolektorów słonecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 O. 7.3. Rodzaje kolektorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 O. 7.4. Położenie, powierzchnia oraz kąt nachylenia dachu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 O. 7.5. Ogrzewanie wody użytkowej oraz wspomaganie ogrzewania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 O. 8. Kominek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389

15

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
O. 8.1. Czy kominek musi grzać?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 O. 8.2. Czym się różnią wkłady kominkowe? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 O. 8.3. Konstrukcja kominków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 O. 8.4. Moc kominka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 O. 8.5. Kominek z płaszczem wodnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 O. 8.6. Działanie kominka zamkniętego - dwa obiegi powietrza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 O. 8.7. Kominek i powietrze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 O. 8.7.1 Kanał nawiewny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 O. 8.8. Charakterystyka rodzajów drewna do palenia w kominku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 O. 8.8.1 Prawidłowe spalanie drewna w kominku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 O. 8.9. Kominek w domu energooszczędnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 O. 9. Pompa ciepła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 O. 9.1. Energia za darmo - czy warto zainwestować w pompę ciepła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 O. 9.1.1 Komfort i bezpieczeństwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 O. 9.1.2 Funkcjonalność – dodatkowe korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 O. 9.2. Co wchodzi w skład instalacji związanej z pompą ciepła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 O. 9.3. Rodzaje pomp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 O. 9.4. Instalacja górnego źródła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 O. 9.5. Dolne źródło . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 O. 9.6. Co należy wziąć pod uwagę przy doborze pompy ciepła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 O. 9.7. Najefektywniejsza praca pompy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 O. 9.8. Gruntowe pompy ciepła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 O. 9.8.1 Pompy gruntowe – przykłady instalacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 O. 9.9. Powietrzne pompy ciepła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 O. 9.9.1 Pompy powietrzne – przykłady instalacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 P. OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 P. 1. Ekologiczna oczyszczalnia ścieków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 P. 1.1. Zasada działania oczyszczalni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 P. 1.2. Projekt i montaż przydomowej oczyszczalni ścieków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 P. 1.2.1 Ekologiczna oczyszczalnia ścieków z drenażem rozsądzającym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 P. 1.2.2 Przydomowa oczyszczalnia ścieków z filtrem roślinnym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 P. 1.2.3 Biologiczna oczyszczalnia ścieków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 P. 1.3. Dobór i instalacja przydomowej oczyszczalni ścieków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 P. 1.3.1 Rodzaj oraz wielkość oczyszczalni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 P. 2. Szambo - wady i zalety . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 P. 2.1. Czujnik przepełnienia szamba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 Q. DOMY ENERGOOSZCZĘDNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 Q. 1. Budownictwo energooszczędne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 Q. 1.1. Co to jest dom energooszczędny? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 Q. 1.1.1 Charakterystyka domu niskoenergetycznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417 Q. 1.2. Podstawowe parametry cieplne dla budynku energooszczędnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 Q. 1.2.1 Współczynnik U - podstawowe informacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 Q. 1.3. Technologia domów energooszczędnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 Q. 2. Dom pasywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 Q. 2.1. Dlaczego dom pasywny jest wyjątkowy?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 Q. 2.2. Dom pasywny – idea i realizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 Q. 2.3. Co oznacza określenie dom pasywny? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 Q. 2.4. Pustak ceramiczny a budownictwo energooszczędne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 Q. 2.5. Dyrektywa UE w sprawie energii odnawialnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 Q. 2.5.1 Białe certyfikaty - co to takiego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 R. OGRÓD. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 R. 1. Ogrody zimowe - luksus dla każdego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 R. 1.1. Przed przystąpieniem do projektowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 R. 2. Nawierzchnia w ogrodzie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 R. 2.1. Właściwe ułożenie kostki betonowej, kamiennej, brukowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428

16

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
R. 3. Zagospodarowanie deszczówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 R. 4. Projektowanie ogrodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 R. 4.1. Samodzielne projektowanie ogrodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 R. 4.2. Zlecenie wykonania projektu architektowi krajobrazu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 R. 4.3. Jak wybrać projektanta? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 R. 5. Zasady projektowania ogrodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 R. 6. Ogrody półcienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434 R. 6.1. Ozdobne rośliny do półcienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 R. 7. Piaskowce i wapienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 R. 8. Iglaki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 R. 8.1. Wybieramy rośliny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 R. 8.2. Sadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 R. 8.3. Zabiegi pielęgnacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 R. 9. Żywopłoty – zakładanie, pielęgnacja. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 R. 10. Zakładamy trawnik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 R. 10.1. Mieszanki traw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 R. 10.2. Jak wykonać siew? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 R. 11. Trawnik z rolki – tworzenie idealnej murawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 441 R. 12. Wykorzystanie wody deszczowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 R. 12.1. Zagospodarowanie wody deszczowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 R. 12.1.1 Woda – niedoceniane dobro naturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 R. 12.1.2 Dlaczego warto gromadzić wodę deszczową? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 R. 12.2. Systemy gromadzenia wody deszczowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 R. 12.2.1 Podziemne systemy ogrodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 R. 12.2.2 Podziemne systemy domowo-ogrodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 R. 12.3. Projektowanie wielkości zbiornika. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 R. 13. Automatyczne nawadnianie ogrodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 R. 13.1. Właściwy projekt systemu nawadniania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 R. 13.1.1 Linie nawadniające. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 R. 13.1.2 Końcówki do nawadniania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 R. 13.1.3 Sterowniki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 R. 14. Tworzenie oczka wodnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 R. 14.1. Rośliny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456

17

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment WSTĘP
» Chcesz mieć dom prawidłowo zbudowany? » Chcesz aby wszystkie instalacje w nim były wykonane poprawnie? » Zakładasz zbudowanie domu energooszczędnego, spełniającego wszystkie normy budowlane? » Masz świadomość o tym, że budynek powinien być ocieplony, zaizolowany oraz wentylowany i chcesz aby wszystkie te systemy były wykonane prawidłowo? » Czy chciałbyś aby budynek, dzięki zastosowaniu innowacyjnych rozwiązań technologicznych był domem niskoenergetycznym, a co się z tym wiąże - tanim w eksploatacji? » Szukasz rozwiązań, dzięki którym całkowity koszt inwestycji będzie niższy od tradycyjnych? » Nie masz doświadczenia i chciałbyś uzyskać pomoc na każdym etapie budowy? » Chcesz pozyskać wiedzę, która pozwoli Ci samemu porównać, wybrać i zdecydować o dostępnych rozwiązaniach i produktach jakie oferuje dzisiejszy rynek budowlany? Jeżeli twierdząco odpowiadasz na te pytania to znaczy, że ten poradnik jest dla Ciebie. Książka ta udziela odpowiedzi na postawione tu pytania. Pomaga zaoszczędzić dużo cennego czasu, niepotrzebnych i negatywnych emocji towarzyszących przy całym procesie oraz przede wszystkim jest pomocą w kwestii finansowej – dzięki zdobytej wiedzy unikniesz błędów wykonawczych, co mogłoby w konsekwencji prowadzić do bardzo kosztownych przeróbek czy zmian projektowych. Dzięki zawartym tu poradom, będziesz mógł za pierwszym razem dokonać trafnych decyzji oraz zakupu prawidłowych materiałów budowlanych. Zaoszczędzisz na eksperymentach i nieuczciwościach kryjących się w tej branży. Dzięki tej wiedzy nie dasz się naciągnąć nieuczciwym podwykonawcom i stronniczym handlowcom. Poradnik ten jako pierwszy w Polsce opisuje nowy, innowacyjny oraz rewolucyjny system ogrzewania pomieszczeń „Ogrzewanie Fazowe – Ciepłociągowe Ogrzewanie Płaszczyznowe”. Jest to samostabilizujący się system grzewczo-chłodzący, który zapewnia oszczędności eksploatacyjne na poziomie 60% w stosunku do standardowych rozwiązań, a przy tym jest dostępny dla każdego inwestora. Istotą całego systemu jest to, że medium grzejnym nie jest woda, lecz czynnik roboczy, wykorzystujący zjawisko fizyczne zachodzące w nieskończoność. Jednym z elementów systemu są panele grzewcze, których nie wypełnia woda i to nie ona ogrzewa pomieszczenia! Woda podgrzana przez źródło ciepła stanowi medium transmisyjne, które dostarcza ciepło do rdzenia panelu. Dostarczone ciepło wywołuje zjawisko fizyczne, którego skutkiem jest zagrzanie się panelu – to właśnie panel grzewczy wytwarza ciepło, wypromieniowując je na pomieszczenia i to za darmo. Przy zastosowaniu tego rozwiązania pojemność wodna w układzie hydraulicznym budynku zmniejsza się o 5-8 razy(80%). Zasadą działania dla tego systemu jest przekazanie
18

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
ciepła do pomieszczenia w postaci subtelnego promieniowania bardzo przyjaznego dla mieszkańców. Średnia temperatura wody w zasilaniu instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) wynosi 30°C. System ten oszczędza wszystkie źródła energii oraz stanowi magazyn niewyczerpanej energii. Poprzez swoją innowacyjność oraz energooszczędność eksploatacyjną, koszty poniesione przy zakupie tego systemu zwracają się bardzo szybko. Nie jest to wydatek, lecz inwestycja w przyszłość – żaden inny system nie jest w stanie zapewnić tak szybkiego zwrotu inwestycji. Rozwiązanie to jest przełomem w ogrzewaniu pomieszczeń, może zrewolucjonizować branżę ogrzewniczą i hydrauliczno-instalacyjną oraz spowodować obniżenie kosztów eksploatacyjnych poprzez zmniejszenie zapotrzebowania energetycznego budynków i w ostateczności wywrzeć pozytywny wpływ na środowisko naturalne. Jeżeli myślisz o budowie własnego domu, który będzie budynkiem tanim w eksploatacji oraz będzie zapewniał komfort użytkowania – czyli wszystkie instalacje będą prawidłowo zaprojektowane oraz wykonane, a mieszkając w nim chcesz odczuwać uczucie komfortu cieplnego oraz eksploatacyjnego przy niskich nakładach inwestycyjnych oraz systemach energooszczędnych - to ta książka jest dla Ciebie. W poradniku tym można znaleźć między innymi zagadnienia takie jak: – Jakie dokumenty są niezbędne do rozpoczęcia budowy, kupna działki, uzyskania warunków zabudowy, przekształcenia działki z rolnej w budowlaną itp.; – Jak i z czego budować – opis technologii budowlanych; – Opis i porównanie materiałów budowlanych dostępnych na rynku; – Zagadnienia fizyki budowy: dyfuzja pary wodnej, ściany konstrukcyjne, prawidłowe właściwości przegród budowlanych, akumulacja ciepła; – Budowa stanu surowego – od fundamentu po dach; – Prawidłowe wykonanie fundamentów, ścian nośnych, stropów i kominów; – Wewnętrzne instalacje – opis i charakterystyka; – Tynki, farby, chemia budowlana, systemy elewacji; – Efektywne grzanie – urządzenie kotłowni; – Porównanie metod i technologii grzewczych w budownictwie jednorodzinnym; – Charakterystyka kotłów; – Opis nowej technologii ogrzewania budynków!; – Systemy ogrzewania budynków; – Kolektory słoneczne; – Energia odnawialna w budownictwie; – Budownictwo pasywne; – Budownictwo energooszczędne; – Certyfikat energetyczny;
19

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– Dach – wykonanie, ocieplenie, izolacja, wentylacja; – Okna, drzwi, podłoga, schody; – Systemy kominowe, rekuperacja, wentylacja; – Kominki; – Pompy ciepła; – Zagospodarowanie i urządzenie ogrodu. Książka zawiera informacje, które pomogą inwestorowi na wszystkich etapach budowy – począwszy od zakupu działki, aż po odbiór budynku – i ułatwią podjęcie decyzji co do wyboru danego surowca budowlanego oraz materiału wykończeniowego. Przybliżą nowe technologie w budownictwie oraz poszerzą spektrum rozwiązań technologicznych na poszczególnych etapach budowy, a inwestor zaoszczędzi stresów związanych z nieuczciwymi wykonawcami robót budowlanych i zyska cenny czas przy poszukiwaniu rozwiązań, technologii oraz materiałów budowlanych. Książka ta stanowi kompendium wiedzy budowlanej w budownictwie jednorodzinnym.

Wiele osób, które posiadają własny kapitał lub mają zdolności kredytowe, wychodząc naprzeciw wysokim cenom mieszkań w centrach popularnych aglomeracji miejskich, decydują się na ucieczkę z miasta i wybudowanie domu gdzieś na jego obrzeżach albo w jeszcze dalszych rejonach. Niestety, niektórzy dopiero podczas ostatnich etapów budowy orientują się, jak dobrze trzeba taką decyzje przemyśleć; niekiedy okazuje się to już zbyt późno, a powzięte decyzje na tym etapie często są już nieodwracalne lub zbyt kosztowne, aby je zmieniać. Badania przeprowadzone wśród polskich inwestorów wykazały, że tylko 30% z nich jest świadomych decyzji powziętych przy budowie własnego domu. Po zrealizowaniu swojej inwestycji śmiało stwierdzili, że są zadowoleni z wyborów, jakich dokonali, a dom, który zbudowali, stwarza im całkowity komfort użytkowania. Zatrważające jest to, że aż 70% osób decydujących się na budowę własnego domu, dokonuje nietrafnych decyzji spowodowanych niewiedzą, dezinformacją, manipulacją oraz wprowadzeniem w błąd przez nieuczciwych instalatorów lub ekipy budowlane. Często zdarza się, że im również brakuje wiedzy w tej dziedzinie. Efektem tego oprócz frustracji inwestora mogą być błędy, których konsekwencje będą odczuwalne jeszcze przez wiele lat. Co zatem zrobić, żeby ustrzec się przed rozczarowaniem, a droga do wykończenia własnego domu nie była drogą przez mękę? Decyzja o budowie własnego domu to tylko pierwszy malutki krok na drodze do gotowego budynku, do którego się wprowadzimy. Droga jest długa i kręta, w każdym jej momencie możemy przez nieuwagę zabłądzić i zejść na manowce, z których się już możemy nie
20

Od czego zacząć budowę domu?

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
wydostać. Aby do tego nie dopuścić, musimy przejść kilka etapów, a każdy wymaga od nas poświęcenia dużej ilości czasu i odpowiedzialności. Po pierwsze musimy wiedzieć, gdzie nasz przyszły dom będzie stał. Niewątpliwie budowę domu trzeba zacząć od wybrania działki. Lokalizacja może ograniczyć liczbę możliwych do wybrania projektów, więc jeżeli nie mamy jeszcze zakupionej działki, to nie warto sprawdzać, które projekty domów najbardziej nam odpowiadają, bo może się okazać, że w miejscu, gdzie będziemy budować, są one niemożliwe do zrealizowania. Natomiast jeżeli już mamy własną działkę, możemy dostosować projekt do istniejących warunków zabudowy działki.

21

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

A. DZIAŁKA
A. 1. Działka - od czego zacząć?
Wiele osób, które mają już własną działkę, mogą łatwiej i szybciej rozpocząć budowę domu. Dużo wcześniej można przygotować szereg dokumentów oraz pozwoleń potrzebnych do rozpoczęcia budowy. Tym, którzy stoją przed zakupem albo dopiero szukają odpowiedniej działki, czas do rozpoczęcia budowy nieco się przedłuży. Problem polega na znalezieniu odpowiedniej działki w rozsądnej cenie i lokalizacji, która spełniałaby większość naszych wymagań i kryteriów. Działka taka powinna mieć wydane warunki zabudowy lub być objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli tak nie jest, trzeba wystąpić o wydanie warunków zabudowy, co niekiedy znacznie przeciąga się w czasie lub okazuje się niemożliwe. Kupno odpowiedniej działki to nie lada wyzwanie. Udany zakup takiej nieruchomości stanowi połowę sukcesu do drogi prowadzącej ku własnemu domowi.

A. 1.1. Działka budowlana - kryteria wyboru
Wybór działki pod budowę domu ma kluczowe znaczenie. Dom i jego wnętrze można aranżować na wiele sposobów, natomiast błędy popełnione przy wyborze działki nie zawsze dadzą się naprawić. Wybierając działkę warto sporządzić listę, według której należy weryfikować cechy danej działki.

A. 1.1.1 Lokalizacja
Lokalizacja ma duży wpływ na cenę działki. Zasada jest prosta: im bliżej centrum miasta, tym działki są droższe. Za miastem natomiast ceny działek są przystępniejsze. Zastanawiając się nad kupnem, trzeba wziąć pod uwagę czy jest dogodny dojazd do miejsc w których często bywamy oraz do centrum. Biorąc pod uwagę położenie działki, należy zwrócić też uwagę na otoczenie i sprawdzić: – czy w niedalekiej odległości nie ma obiektów uciążliwych dla mieszkańców (np. dymiących fabryk, wysypisk śmieci), – jakie są miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego dla otoczenia (czy za płotem np. nie wyrośnie za kilka lat droga szybkiego ruchu), – jaki jest dostęp do infrastruktury w postaci szkół, przedszkoli, ośrodka zdrowia, sklepów, komunikacji miejskiej itp., – jaki jest dojazd do działki: asfaltowy, utwardzony, polna droga.

A. 1.1.2 Przeznaczenie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego
Pamiętajmy, że nie na każdej działce otrzymamy pozwolenie na wybudowanie własnego domu. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego powinno być określone, czy teren jest przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Czasem zdarza się, że w gminie nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (które jest wstępem do opracowania planu). Stąd aby mieć pewność, czy na wybranej działce można będzie w przyszłości wybudować dom, należy zwróci się do gminy z prośbą o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
22

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
A. 1.1.3 Wielkość działki
Minimalna wielkość działki zależy od tego, jaki dom chcemy wybudować (mały czy duży, parterowy czy piętrowy). Należy pamiętać, że przy budowaniu domu ograniczają nas minimalne odległości od granicy działki (4 metry do budynków zwróconych w stronę granicy działki ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi oraz 3 metry do ściany bez otworów). Wiąże nas też wiele innych obwarowań, jak na przykład odległość domu od drogi, usytuowanie śmietnika czy szamba. Jeżeli nie mamy ograniczeń finansowych, duża działka pozwoli nam na dowolność w wyborze projektu, ułatwi stworzenie prywatności oraz umożliwi zbudowanie dodatkowo np. stawu czy boiska dla dzieci.

A. 1.1.4 Kształt działki
Do zabudowy najbardziej odpowiednie są działki w kształcie prostokąta (zbliżonego do kwadratu). Należy unikać działek zbyt wąskich. Natomiast na działkach trójkątnych może być problem z usytuowaniem domu.

A. 1.1.5 Ukształtowanie terenu
Najlepsza jest działka płaska, o łagodnym południowym nachyleniu. Takie ukształtowanie umożliwi lepszy dostęp do promieni słonecznych, a co za tym idzie zmniejszy się koszt ogrzewania domu. Jeżeli działka leży w zagłębieniu terenu, można spodziewać się zalewania wodami opadowymi.

A. 1.1.6 Uzbrojenie
Należy sprawdzić, czy działka ma doprowadzony prąd, wodę, kanalizację oraz ewentualnie gaz. Działki nieuzbrojone są z reguły tańsze, należy jednak przeliczyć, ile będzie nas kosztowało uzbrojenie takiej działki.

A. 1.1.7 Dostęp do drogi publicznej
Najlepiej, jeżeli dostęp do drogi publicznej jest bezpośredni. Zdarza się jednak, że dostęp ten jest utrudniony i wiedzie przez inną działkę. Najgorsza jest sytuacja, gdy nie ma dostępu do drogi publicznej. Decydując się na kupienie takiej działki, musimy pamiętać o wystosowaniu pisma z prośbą o wyznaczenie drogi koniecznej, co wiąże się z dodatkowymi kosztami.

A. 1.1.8 Grunt
W wydziale geodezji urzędu gminy warto sprawdzić rodzaj gruntu na wybranej przez nas działce oraz poziom wody gruntowej. Niekorzystne warunki geologiczne mogą ograniczyć, a nawet uniemożliwić budowę domu. Ważne jest, aby miejsce miało „swój klimat”, abyśmy czuli, że może to być nasze miejsce na ziemi. Gdy wybierzemy już wymarzoną działkę, przed kupnem koniecznie należy sprawdzić stan prawny nieruchomości. Poprośmy właściciela o okazanie wypisu aktu nabycia działki, wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów. Sprawdźmy również księgę wieczystą. Ponadto warto dowiedzieć się w gminie, czy nie czekają nas opłaty adiacenckie. Opłata adiacencka to opłata ustalona w związku ze wzrostem wartości nieruchomości, spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii
23

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych nie podlegających zwrotowi, podziałem nieruchomości lub scaleniem i podziałem.
www.morizon.pl

A. 1.2. Gdy chcemy kupić działkę
Gdy szukamy gruntu pod nasz budynek, najlepiej kupić działkę, która jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli mamy taką w ofercie, to przed jej zakupem należy złożyć wniosek do Urzędu Gminy o wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tej konkretnej działki. Z wypisu jasno wynika, jaki budynek można wybudować na tej działce: czy będzie to dom jednorodzinny, bliźniaczy czy wielorodzinny, ile może mieć kondygnacji, jaka może być maksymalna kubatura budynku, jaki rodzaj dachu, wysokość budynku, powierzchnia zabudowy działki itp. Tak się składa, że plany zagospodarowania przestrzennego w Polsce to ciągle rzadkość. A jeśli gmina nie uchwaliła planów zagospodarowania przestrzennego dla naszej działki, to czeka nas trochę więcej formalności do załatwienia. W takim wypadku trzeba się ubiegać w Urzędzie Gminy o wydanie decyzji dotyczącej warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Taką decyzje wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W ten sposób urząd określa, co wolno, a czego nie wolno wybudować na danym terenie. Problem dla inwestora mogą być długie terminy oczekiwania na taką decyzję. Warto wiedzieć, że o decyzje o warunkach zabudowy może się ubiegać nawet osoba, która nie jest właścicielem działki. To o tyle istotne, że można w ten sposób sprawdzić czy na terenie, który zamierzamy kupić (a który nie ma planów zagospodarowania przestrzennego) można wybudować wymarzony dom, taki jaki wybraliśmy z projektu, czy nie będzie żadnych przeszkód technicznych. Występując o warunki zabudowy, można wcześniej sprawdzić, czy gmina zgodzi się na budowę na danym terenie konkretnego budynku i czy spełnia on wszystkie kryteria, np. czy ma odpowiednią kubaturę lub czy ma odpowiedni kształt dachu.

A. 1.3. Działka siedliskowa
Jeszcze całkiem niedawno zakup działki siedliskowej był tanim sposobem na posiadanie nieruchomości na cele budowlane. Jednak od kilku lat trochę się to zmieniło, niestety na niekorzyść kupujących. Zostały wprowadzone ograniczenia w nowej ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jeśli w danej gminie obowiązuje plan zagospodarowania sprzed 1995 roku albo takiego planu nie ma, pozwolenie na budowę jest wydawane przez urząd na podstawie decyzji o uzyskanych warunkach zabudowy. Jednak należy spełniać kilka warunków: – co najmniej jedna działka sąsiednia, do której jest dostęp z tej samej drogi publicznej, musi być zabudowana (Ustawa jednak zwalnia z tego warunku inwestora, który chce wybudować dom, jeśli gospodarstwo rolne związane z tą zabudową przekracza średnie powierzchnie gospodarstwa rolnego w danej gminie. Jeśli ktoś kupił np. 3 ha ziemi, a w danej gminie średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego jest większa, to będzie mógł wybudować dom, dopiero gdy na działce sąsiedniej powstaną jakieś zabudowania. Jaka średnia wielkość powierzchni gospodarstwa w danej gminie obowiązuje, możemy dowiedzieć się z uchwały rady gminy w tej sprawie.), – teren musi mieć dostęp do drogi publicznej,
24

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– istniejące lub projektowane uzbrojenie działki mają być wystarczające do rozpoczęcia budowy. Jeżeli w danej gminie obowiązują stare plany zagospodarowania przestrzennego (sprzed 1995 roku), to mimo wygaśnięcia tych planów utrzymana zostanie możliwość odrolnienia, a następnie zabudowania na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. Dlatego najlepszym sposobem jest, aby to osoba posiadająca grunty rolne wystąpiła o warunki zabudowy. Po uzyskaniu przez tę osobę, np. rolnika, pozwolenia na budowę warto zawrzeć z nim umowę warunkową sprzedaży działki z pozwoleniem na budowę. Dlaczego umowę warunkową? Ponieważ prawo pierwokupu ziemi rolnej, gdy kupuje ją nie-rolnik ma Agencja Rynku Rolnego PARR. Jeśli gmina ma opracowany plan zagospodarowania przestrzennego, przeważnie określona jest w nim minimalna wielkość nieruchomości rolnych, która pozwala na staranie się o pozwolenie na budowę.

A. 1.3.1 Działka siedliskowa – alternatywa dla budowlanej?
Wraz z wiosną rozpoczyna się sezon budowlany. W pierwszym kwartale roku notuje się najwyższy popyt na zakup gruntów pod inwestycje. Wśród wielu ciekawych ofert można znaleźć działki nad morzem, działki nad jeziorem i działki siedliskowe. Ceny wymienionych działek zdecydowanie różnią się od ceny działki siedliskowej. Akty normatywne nie definiują wprost terminu „działka siedliskowa”, pomimo tego, że powszechnie funkcjonuje. Według orzeczenia Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 15 grudnia 1969 r. IIICZP 12/69) działką siedliskową jest działka pod budynkami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego. Przepis art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 roku (Dziennik Ustaw z dnia 22 lutego 1995 r.) (nie wprost) mówi, że są to grunty rolne pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Sama kwalifikacja gruntu jako „siedliska” nie wystarczy, aby prawnie za niego uchodził. Z działki rolnej dopiero wydziela się działkę siedliskową. Toteż nie może być za nią uznawane 100% nieruchomości. Areał gospodarstwa musi pozwalać na prowadzenie działalności wytwórczej „Działka siedliskowa” to działka rolna i podlega tym samym przepisom. O pozwolenie na budowę na takim ternie jest dziś trudniej niż kiedyś. Tereny rolne są chronione i obwarowane prawnie. Według przepisów art. 29 Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 414) (Prawo budowlane: Rozdział 4 – Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych) pozwolenia na budowę, odnośnie działki siedliskowej, nie wymagają następujące obiekty: a) gospodarcze związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, b) parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, c) płyty do składowania obornika, d) szczelne zbiorniki na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m³, e) naziemne silosy na materiały sypkie o pojemności do 30 m³ i wysokości nie większej niż 4,50 m, f) suszarnie kontenerowe o powierzchni zabudowy do 21 m²,
25

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
g) wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, wiaty i altany oraz przydomowe oranżerie (ogrody zimowe) o powierzchni zabudowy do 25 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Działkę rolną może kupić każdy. Jednak aby móc coś na niej zbudować, trzeba być rolnikiem. Posiadanie takiego gruntu i bycie rolnikiem z pewnością uprawnia do postawienia zabudowy typu zagrodowego. Jednak nie każdy może być rolnikiem. Ustawa „o kształtowaniu ustroju rolnego” (dz. U. 64/20003) definiuje termin „rodzinnego gospodarstwa rolnego” i wytyczne, które należy spełnić, aby móc prowadzić gospodarstwo rolne. Wymagane są odpowiednie kwalifikacje: – wykształcenie rolnicze (min. zasadnicze) lub – wykształcenie średnie albo wyższe lub – prowadzenie samodzielnie gospodarstwa rolnego lub – zatrudnienie w gospodarstwie rolnym co najmniej 5 lat. Gdy osoba, która zamierza kupić działkę, nie chce być rolnikiem, wówczas wymagane jest odrolnienie działki. Działki nieodrolnione „w szczerym polu”, zwane „działkami siedliskowymi”, są bardzo tanie. Potencjalnych nabywców odstrasza perspektywa odrolnienia i starania się o pozwolenie na budowę. Nawet jeśli działkę uda się odrolnić, nie można mieć gwarancji otrzymania pozwolenia na budowę. Teren musi mieć dostęp do mediów i drogi publicznej. Dodatkowym warunkiem jest bezpośrednie sąsiedztwo z działką zabudowaną, dostępną z tej samej drogi. Jeśli w danej gminie nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a ostatni sporządzono przed 1995 r., utrzymuje się możliwość odrolnienia i zabudowania ziemi na podstawie warunków zabudowy. Najlepiej rozważyć zakup odrolnionej działki budowlanej z pozwoleniem na budowę od rolnika.

A. 1.4. Jak przekształcić działkę rolną w budowlaną
Ostatnio bardzo popularne, i nie bez powodu, stało się w naszym kraju pojęcie „odrolnienia”. Cóż jednak ono dokładnie oznacza i jakie są przyczyny owej popularności? Otóż „odrolnienie” to – w bardzo dużym skrócie – w miarę tani sposób na uzyskanie gruntu pod budowę własnego domu. Po kolei jednak: od czego należy zacząć, w jaki sposób można skończyć i ile może to kosztować? Odrolnienie, jak sama nazwa wskazuje, polega na zmianie przeznaczenia działki gruntu w miejscowym planie zagospodarowania z rolnej na budowlaną i na wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej. Powstała w rezultacie tego procesu działka budowlana jest nie tylko dużo tańsza (sama działka rolnicza jest co najmniej kilkakrotnie tańsza od budowlanej), ale jest i znakomitą lokatą kapitału, nie mówiąc już o tym, że można ją po prostu natychmiast odsprzedać z kilkakrotnym zyskiem, jeśli nie planuje się w związku z nią żadnych inwestycji. Nic więc dziwnego, że aktualnie w Polsce odralnia się około trzech tysięcy hektarów gruntów rocznie. Nie jest to jednak aż tak proste, jak mogłoby się wydawać. Sam proces prowadzi przez wiele osób i instytucji, wliczając w to między innymi radę gminy, samorząd rolniczy, wójta, marszałka, a w przypadku gruntów wartościowych (które stanowią zdecydowaną większość obecnie odralnianych gruntów), także i ministra rolnictwa. Trwają wprawdzie dyskusje
26

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

C. FUNDAMENTY, MURY
C. 1. Ściany zewnętrzne
Podstawową funkcją ścian zewnętrznych jest ochrona budynku i jego wnętrza przed: – wychłodzeniem w wyniku dużej różnicy temperatur wewnątrz budynku i na zewnątrz i przed bezpośrednim działaniem wiatru, – przegrzewaniem w wyniku wysokiej temperatury zewnętrznej i promieniowania słonecznego w ciepłej porze roku, – opadami atmosferycznymi, – hałasem zewnętrznym, – pożarem działającym od zewnątrz. Jednocześnie też ściany zewnętrzne spełniają zwykle funkcje konstrukcyjne. Zależnie od przyjętego schematu statycznego, przenoszą bowiem obciążenia pionowe i poziome, a także pełnią rolę usztywniającą konstrukcję budynku.

C. 1.1. Nośne ściany zewnętrzne – ściana jednowarstwowa
Wszystkie funkcje ochronne i konstrukcyjne są jednocześnie spełniane przez jeden rodzaj materiału, z którego zbudowana jest ściana (np. mur ceglany spoinowany lub pokrywany tynkiem zewnętrznym). Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury Dz. U. Nr 75/2002 poz. 690 współczynnik przenikania ciepła U dla zewnętrznych ścian jednowarstwowych w budynkach jednorodzinnych nie powinien przekraczać wartości 0,5 W/(m²K). Uzyskanie takiej wartości jest możliwe tylko przy zastosowaniu materiałów o niskiej przewodności cieplnej, takich jak np. bloczki z betonu komórkowego klejone cienką warstwą kleju lub murowane na specjalnej zaprawie ciepłochronnej. Ze względu na relatywnie niską wytrzymałość na ściskanie takiego materiału, możliwe jest wznoszenie w ten sposób tylko budynków do wysokości ok. 4-5 kondygnacji. Faktyczna wysokość budynków z tego materiału zależy od wielkości i rozkładu obciążeń na ściany zewnętrzne. Grubość ścian jednowarstwowych zależy od przewodności cieplnej materiału i stawianych wymagań, i może wynosić od 30 do 50 cm, co w znaczący już sposób zmniejsza użytkową powierzchnię budynku.

C. 1.2. Nośne ściany zewnętrzne – ściana wielowarstwowa
Poszczególne funkcje są przejmowane przez warstwy wykonane z odpowiednich materiałów. Warstwy te to np.: – warstwa nośna jest wykonana z materiału o dużej wytrzymałości na ściskanie (mur ceglany lub betonowy, żelbet itp.) i dzięki temu może mieć minimalną grubość konieczną; – warstwa izolacji termicznej, umieszczana na zewnątrz, w środku, ale także po wewnętrznej stronie ściany; – warstwa ochronna, która osłania materiał izolacyjny przed uszkodzeniem mechanicznym i zawilgoceniem, i w efekcie chroni przed obniżeniem jego właściwości izolacyjnych i ew. destrukcją. Warstwa chroniąca ścianę przed zawilgoceniem może być umieszczona:
58

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– bezpośrednio na materiale termoizolacyjnym w formie tynku lub dostawiona w postaci osłonowej ścianki ceglanej; – z odstępem, tworząc w ten sposób szczelinę powietrzną między izolacją termiczną a np. ścianką osłonową lub okładziną zewnętrzną.

C. 1.2.1 Podział ścian wielowarstwowych
Dodatkowo można wprowadzić podział ścian wielowarstwowych ze względu na ochronę przed oddziaływaniem deszczu i wiatru na: – izolowane w jednej płaszczyźnie, gdzie wszystkie warstwy są ułożone jedna na drugiej i zamocowane do muru konstrukcyjnego (warstwa zewnętrzna pełni tu rolę ochrony zarówno przed deszczem, jak i przed wiatrem); – izolowane w różnych płaszczyznach, w których osłona zewnętrzna wraz z warstwą powietrzną chroni przegrodę i wnętrze przed deszczem, natomiast warstwy pozostałe, tj. izolacja termiczna i warstwa konstrukcyjna, osłaniają wnętrze przed wiatrem. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych współczynnik U dla ścian wielowarstwowych nie powinien przekraczać U<0,3 W/(m²K). Oznacza to, że ściana warstwowa, zaprojektowana i wzniesiona w zgodzie z polskimi przepisami, ma współczynnik przenikania ciepła U o 60% lepszy niż ściana jednowarstwowa. Dla właścicieli budynku (użytkowników) oznacza to oszczędność energii i mniejsze koszty ogrzewania.

C. 1.3. Oddziaływania na ściany zewnętrzne
Osłona przed opadami Ze względu na funkcję ochrony przed opadami, określa się przegrody jednowarstwowe jako „osłonę jednostopniową”, zaś dwuwarstwowe jako „osłonę dwustopniową”. W czasie opadów deszczu połączonych z silnym wiatrem, po stronie nawietrznej budynku mamy do czynienia z wciskaniem pod ciśnieniem (pa – pi) wody we wszystkie szczeliny lub rysy ściany na jej zewnętrznej powierzchni. W przypadku osłony jednostopniowej, woda może się przedostać do wnętrza przegrody i dalej jest podciągana kapilarnie przez warstwę izolacji cieplnej i warstwę nośną. W przypadku osłony dwustopniowej, w szczelinie powietrznej połączonej z powietrzem zewnętrznym ciśnienie jest zbliżone do wartości działającej na osłonę od zewnątrz. W efekcie więc tylko niewielkie ilości wody są tłoczone przez zewnętrzną warstwę osłonową i mogą następnie spłynąć po niej z powrotem na zewnątrz. Oddziaływania na ściany zewnętrzne Ściany zewnętrzne są poddane następującym oddziaływaniom środowiska: Wilgoć w formie: – opadów atmosferycznych (deszcz, śnieg, grad), – technologicznej, pochodzącej np. od wilgotności materiałów, wody zarobowej(???), – eksploatacyjnej, wywołanej wilgotnością powietrza w użytkowanym wnętrzu i wynikającej stąd różnicy ciśnień pary wodnej między wnętrzem a otoczeniem budynku.
59

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Temperatura zewnętrzna i zmiany temperatury zewnętrznej – temperatura w czasie lata i w czasie zimy, – promieniowanie słoneczne, – zmiany temperatury zewnętrznej: sezonowe, dzienne, krótkotrwałe, – wynikające z tych zmian zmiany długości przegrody. Oddziaływania mechaniczne – budowlane podczas cyklu budowy, – użytkowe, wynikające z obciążeń działających na przegrodę, odkształcenia i zarysowania spowodowane np. skurczem technologicznym materiałów, – zróżnicowane osiadanie poszczególnych części budynku . Pozostałe – fotomechaniczne (np. promieniowanie UV), – wypłukiwanie przez deszcz różnych substancji z powierzchni ściany, – osadzanie się kurzu i brudu.

C. 1.4. Konstrukcje budowlane i fizyka budowy - podstawowe zagadnienia C. 1.4.1 Co to jest przegroda budowlana?
Przegroda budowlana to element/elementy konstrukcyjne. W branży budowniczej używa się tego określenia do tych części obiektu budowlanego, które służą za elementy konstrukcyjne. Nie wszystkie elementy budowlane są elementami konstrukcyjnymi (np. ściana działowa takim elementem nie jest). Elementy konstrukcyjne można podzielić na: Przegrody budowlane poziome płyta fundamentowa strop dach stropodach płyta balkonowa płyta spocznikowa Przegrody budowlane pionowe fundament ściany nośne ściany samonośne Inne elementy konstrukcyjne podpora belka słup podciąg rygiel wspornik
60

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
C. 1.4.2 Mostki termiczne (cieplne)
Mostki cieplne można zdefiniować jako miejsca w przegrodzie budowlanej o zwiększonych stratach cieplnych. Są to miejsca narażone na przemarzanie w wyniku złej konstrukcji przegrody budowlanej, z powodu braku ciągłości izolacji czy zastosowania niewłaściwej lub niewystarczającej. Można wyróżnić mostki cieplne liniowe oraz punktowe. Mostki liniowe spowodowane są brakiem ciągłości lub pocienieniem warstwy izolacji cieplnej, np. na długości ościeży okien lub drzwi balkonowych i nadproży oraz w obszarze węzłów konstrukcyjnych i wieńców w ścianach zewnętrznych. Mostki punktowe spowodowane są np. szpilkami, wieszakami, kotwami itp., które łączą przez warstwę izolacji termicznej warstwy materiałów o wysokiej przewodności cieplnej, np. mur z cegły lub betonu. Określenie strat cieplnych spowodowanych przez mostki jest zadaniem trudnym, stąd w praktyce do oszacowania tych strat korzysta się z uproszczonych metod obliczeniowych, katalogów mostków termicznych.
Źródło: PN-EN ISO 6946:1999 „Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Metoda obliczania.”

C. 1.4.2.1. Mostki termiczne w przegrodzie
Mostki termiczne w przegrodzie to takie miejsca, w których na skutek specyficznego układu właściwości materiałowych, konstrukcyjnych lub geometrycznych dochodzi do większych strat ciepła, niż dla typowego przekroju przegrody. Rozróżnia się mostki: – materiałowe (np. słup lub rygiel betonowy w murze ceglanym), – geometryczne (np. zewnętrzny narożnik budynku), – materiałowo-geometryczne (np. strop betonowy oparty na murze ceglanym). Na skutek zwiększonego przepływu ciepła, izotermy (tj. linie łączące te same temperatury w przekroju przegrody) ulegają ugięciu. W przegrodzie o jednakowym układzie warstw na całej długości izotermy mają kształt linii prostych, równoległych do powierzchni przegrody. Strumienie cieplne płyną w każdym miejscu prostopadłe do izoterm, a w efekcie tego adiabaty (tj. linie przepływu strumieni cieplnych) ulegają również ugięciom i miejscami są zbieżne, a miejscami rozbieżne. Warstwy przegrody należy układać w takiej kolejności, aby: – ich opór cieplny był dla kolejnych warstw coraz większy od środka na zewnątrz, – ich opór dyfuzyjny malał w tej samej kolejności.

C. 1.4.3 Dyfuzja - kondensacja pary wodnej
Kondensacja powierzchniowa pary wodnej jest to zjawisko polegające na skraplaniu (kondensacji) pary wodnej na powierzchni przegrody od strony cieplejszej. Zjawisko to jest badane w ramach działu budownictwa o nazwie Fizyka budowli i musi być uwzględniane przy projektowaniu i wykonywaniu przegród budowlanych. Kondensacja pary wodnej może wystąpić na powierzchni wewnętrznej, jeżeli powierzchnia przegrody ma temperaturę niższą od temperatury punktu rosy powietrza znajdującego się przy przeszkodzie. To, czy taka sytuacja będzie miała miejsce, zależy głównie od:
61

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– czynników wewnątrz pomieszczenia: temperatury wewnętrznej, wilgotności powietrza, czyli ciśnienia cząstkowego pary, ruchu powietrza w pomieszczeniu; – budowy przegrody: izolacyjności cieplnej, czynników na zewnątrz, temperatury zewnętrznej, ruchu powietrza na zewnątrz (wiatru). Para wodna jest to woda w stanie gazowym. Wilgoć w postaci pary wodnej znajduje się w powietrzu zawsze. Im większe jest nasycenie pary wodnej (wilgotność powietrza) tym większe jest ciśnienie pary wodnej. Jej zawartość w powietrzu jest tym większa, im wyższa jest jego temperatura oraz wilgotność względna. Stan ten reguluje ciśnienie cząstkowe pary wodnej w powietrzu. Para wodna zawsze przemieszcza się, ignorując siłę ciężkości oraz inne siły, zgodnie z gradientem ciśnienia w kierunku punktu o najniższej gęstości. Ten proces przemieszczania się pary wodnej nazywany jest dyfuzją. Jeżeli ciśnienie wewnątrz budynku będzie wyższe niż na zewnątrz (takie warunki panują zimą), będzie zachodzić ruch wilgoci przez przegrodę w kierunku na zewnątrz. Podczas projektowania przegrody budowlanej należy stosować zasadę: poszczególne warstwy trzeba tak dobierać, aby ich opór dyfuzyjny w stosunku do pary wodnej był coraz mniejszy w kierunku najczęstszego ruchu, tj. w stronę zewnętrzną. Projektanci powinni brać pod uwagę zjawisko kondensacji odwrotnej, kiedy temperatura zewnętrzna jest wyższa niż zimne powietrze wewnątrz budynku (z niższą zawartością pary wodnej). Występuje wtedy przenikanie wilgoci do wnętrza budynku. W takich przypadkach bariera paroszczelna musi być umieszczona pod zewnętrzną okładziną płyty warstwowej. Uzyskanie niskiego współczynnika U oraz ciągłości izolacji cieplnej przez cały czas użytkowania budynku można osiągnąć dzięki niezawodnej pracy izolacji cieplnej oraz zapobieganiu wystąpienia ryzyka (wynikającego z różnych przyczyn) wzrostu przewodności cieplnej materiałów. W murze dwuwarstwowym na zawilgocenie narażona jest warstwa tynku elewacyjnego. Warstwa ta powinna się charakteryzować niskim oporem dyfuzyjnym i jednocześnie dużą odpornością na mróz. W murze warstwowym (z warstwą cegły elewacyjnej), aby przeciwdziałać nadmiernemu zawilgoceniu muru, stosuje się wentylowaną pustkę powietrzną. Pustka powietrzna wentylowana jest za pomocą kratek umieszczanych w pierwszej (przy cokole) oraz ostatniej (przy okapie) warstwie cegieł elewacyjnych. Największe ryzyko występuje w przypadku tzw. wilgoci technologicznej (wilgoci wbudowanej), która powoduje wewnętrzną kondensację pary wodnej w materiale izolacyjnym. Efektem tego jest fizyczne uszkodzenie materiału powodujące obniżenie jego izolacyjności cieplnej. Systemy izolacyjnych płyt dachowych i ściennych, firmy np. Kingspan, wykorzystują izolacyjność cieplną zamkniętych komórek rdzenia umieszczonego pomiędzy szczelnymi okładzinami metalowymi. Metalowe okładziny zabezpieczają przedostanie się wilgoci i pary wodnej do rdzenia izolacyjnego płyty. Zapewnia to długotrwałą niezawodność izolacji cieplnej (wsp. U) oraz ciągłość izolacji cieplnej w przegrodzie. Jeżeli w przegrodzie budowlanej brakuje izolacji przeciwwilgociowej, albo uległa ona uszkodzeniu, następuje w niej zwiększenie ilości pary wodnej lub wody. Skutkuje to pojawieniem się wilgoci – materiałowej lub eksploatacyjnej – w zależności od jej źródła. W budownictwie wymaga się na ogół, aby tak projektować i wykonywać przegrody budowlane (stropodachy, dachy, ściany itp.), by nie dochodziło do skraplania się pary wodnej na powierzchni wewnętrznej przegrody. Taka sytuacja prowadzi bowiem do problemów eksploatacyjnych, w tym między innymi do:
62

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– zawilgocenia przegrody lub jej elementów, – powstawania zagrzybienia, – utraty izolacyjności cieplnej ściany, a tym samym nasilenie zjawiska zawilgocenia lub przemarzania, – niszczenia ściany, a w szczególności jej powierzchni, – w skrajnych sytuacjach, zalewania pomieszczeń. W pewnych sytuacjach, szczególnie w pomieszczeniach mokrych, można dopuścić skraplanie się pary na powierzchni wewnętrznej przegrody, pod warunkiem zabezpieczenia jej za pomocą odpowiednich warstw wykończeniowych odpornych na działanie skraplającej się i spływającej z przegrody wody.

C. 1.4.4 Ustrój budowlany
Po zestawieniu wszystkie elementy konstrukcyjne budynku tworzą pewną całość, określaną ustrojem budowlanym. Każdy element konstrukcyjny w ustroju podlega wpływom różnych sił (np. strop opierający się na ścianie przekazuje jej siłę swojego ciężaru, obciąża ją). Dlatego siłę z tego wynikającą nazywamy obciążeniem. O ścianie mówimy, iż „pracuje na obciążenie ze stropu”. Działanie elementu w ustroju budowlanym nazywamy pracą tego elementu. Przy większej komplikacji ustroju budowlanego funkcja konkretnego elementu może się zmieniać: np. jeśli na płycie balkonowej postawimy ścianę, to ona obciąży krawędź balkonu. Płyta balkonowa pracuje wspornikowo. Ta ściana będzie ścianą działową, kiedy balkon jest wewnątrz budynku, albo jeśli jest na zewnątrz ścianą samonośną (bo nie przenosi sił z innych elementów). Skąd to rozróżnienie? Wszystkie zewnętrzne elementy budynku pracują na obciążenie wiatrem (czyli muszą przejąć siły, jakie otrzymują od wiatru). Jeśli tę ścianę zadaszymy, ściana stanie się ścianą nośną: przenosi w dół obciążenie, jakie otrzymuje z dachu.

C. 1.4.5 Opór cieplny R
Opór cieplny R jest to stosunek grubości danego materiału do jego współczynnika przewodzenia ciepła. Im większa wartość oporu cieplnego R, tym skuteczniejsze ocieplenie i bardziej energooszczędny dom. Obliczeniowy współczynnik przewodzenia ciepła to wartość uwzględniająca rzeczywiste warunki panujące w warstwie termoizolacji, w konkretnej przegrodzie budowlanej (temperatura i wilgotność). Najczęściej warunki te odpowiadają warunkom przyjętym do określania lambda deklarowanego.

C. 1.4.6 Obliczeniowy opór cieplny
Obliczeniowy opór cieplny jest wartością oporu cieplnego wyrobu budowlanego w określonych warunkach wewnętrznych i zewnętrznych, jakie można uważać za typowe dla właściwości użytkowej tego wyrobu wbudowanego w komponent budowlany. Sposoby wyznaczania obliczeniowego oporu cieplnego są szczegółowo przedstawione w normie PN-EN ISO 6946:1999 „Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Metoda obliczania”.

C. 1.4.7 Współczynnik przenikania ciepła U
Współczynnik przenikania ciepła U – def. U jest to stosunek gęstości ustalonego strumienia cieplnego do różnicy temperatur po obu stronach przegrody. Jednostką miary jest
63

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
[W/m²K]. Według normy PN-EN ISO 6946:1999 „Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła”. Do obliczania mocy grzejnej i sezonowego zapotrzebowania na ciepło lub do porównania z wymaganiami przepisów służy współczynnik przenikania ciepła Uk przegród z mostkami cieplnymi liniowymi. Wg normy PN-EN ISO 6946: 1999, w projektowaniu indywidualnym dopuszcza się możliwość nie wykonywania szczegółowych obliczeń współczynnika Uk, wyznaczając jego wartość w sposób uproszczony. Współczynnik przenikania ciepła U służy do określania własności izolacyjnych całej przegrody budowlanej, złożonej z kilku warstw materiałowych o znanych grubościach i współczynnikach przewodności cieplnej. Wartość ta wyraża ilość ciepła, jakie ucieka przez każdy metr kwadratowy ściany w czasie jednej sekundy i przy różnicy temperatur po obu stronach ściany wynoszącej jeden stopień. Jest to odwrotność oporu cieplnego R.

C. 1.4.8 Lambda λ
Lambda λ – współczynnik przewodzenia ciepła – charakterystyczna dana dla każdego jednorodnego materiału, pokazuje, jaka ilość ciepła przechodzi w czasie jednej sekundy przez 1m² powierzchni tego materiału, przenikając przez jego warstwę o grubości 1m, gdy po jej obu stronach różnica temperatura wynosi 10°. Jednostka współczynnik przewodzenia ciepła [W/mK].
Źródło: Rockwool

C. 2. Wilgoć
Rozdział ten przedstawia informacje na temat wilgoci występującej w budownictwie. Wilgoć materiałowa Wilgoć materiałową można podzielić na wilgoć technologiczną (powstającą w wyniku zawilgocenia wbudowanych materiałów i prowadzenia robót mokrych) oraz wilgoć kondensacyjną. Wilgoć kondensacyjna pojawia się w przegrodach w wyniku nagromadzenia pary wodnej (wydzielanej przez człowieka, powstającej podczas procesów gotowania, suszenia itp). Wilgoć eksploatacyjna to wilgoć powstająca na skutek nieprawidłowego użytkowania obiektu, np. w wyniku braku wentylacji lub złej wentylacji budynku, albo też w wyniku wprowadzenia do budynku procesów mokrych, takich jak eksploatacja łaźni, pralni.

C. 2.1. Przyczyny występowania wilgoci
Przyczyną występowania problemów wilgotnościowych w pomieszczeniach przeznaczonych głównie na cele mieszkalne i biurowe jest przede wszystkim brak dostatecznej wentylacji. Powoduje to zbyt dużą wilgotność powietrza, a w konsekwencji dobre warunki do rozwoju grzybów i drobnoustrojów oraz degradację materiałów budowlanych w ścianach i sufitach. Systemy suchej zabudowy wymagają sprawnie działającej wentylacji. Para wodna usuwana jest z pomieszczeń również poprzez otaczające przegrody, co nie ma istotnego znaczenia ze względu na bilans pary wodnej w pomieszczeniu (jest to zaledwie 0,5-3,0% całkowitej ilości pary usuwanej poprzez wentylację), ale może prowadzić do zawilgocenia przegrody w wyniku kondensacji pary wodnej występującej w chwili przejścia pary ze
64

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

E. KOMINY
Ten dział został poświęcony kominom oraz systemom kominowym. Zawiera zbiór wszelkich informacji oraz porad związanych z prawidłowym wykonaniem komina i jego eksploatacją.

E. 1. Rodzaje kominów
Komin jest podstawowym elementem instalacji wentylacyjnej budynku (tylko w przypadku braku urządzeń spalających oraz przy zastosowaniu wentylacji mechanicznej komin jest niepotrzebny), służy do odprowadzania spalin, a różnica temperatur przy wlocie i wylocie z komina tworzy ciąg, który ułatwia usuwanie spalin i zanieczyszczeń na zewnątrz. Na rynku możemy spotkać trzy rodzaje kominów ze względu na rodzaj odprowadzanych materiałów: Kominy wyposażone w przewody spalinowe – umożliwiają odprowadzanie produktów spalania paliw gazowych i ciekłych (gazu płynnego, ziemnego, opałowego). Przewody takie muszą być odporne na działanie kwasów powstałych ze spalin. Kominy wyposażone w przewody dymowe – służą do odprowadzania dymu, który zawiera w sobie cząstki stałe. Odporność przewodów na kwasy nie musi być tak duża, jak w przypadku spalin, jednak muszą być odporne na działanie wysokich temperatur. Kominy wyposażone w przewody wentylacyjne – ze względu na to, że mają kontakt tylko z powietrzem, nie są objęte takimi restrykcjami, jak wcześniej wspomniane. Zaleca się, żeby przewody były szczelne i niepalne, wykonane z materiałów akumulujących ciepło. Ze względu na rodzaj kominy dzielimy na: – kominy murowane – coraz rzadsze ze względu na pojawienie się na rynku gotowych systemów kominowych; współpracują z prostymi kotłami na węgiel i koks, z otwartymi kominkami, piecami i kuchniami kaflowymi, – kominy stalowe – rury przeznaczone do umieszczenia w obudowie z cegieł lub bloczków; służą do odprowadzania spalin z kotłów gazowych, kondensacyjnych i olejowych, – kominy ceramiczne – zbudowane z prefabrykatów, mogą stanowić samodzielną konstrukcję (komin wolno stojący jest fragmentem ściany zewnętrznej budynku). W ich skład wchodzą: wewnętrzny wkład z kamionki kwasoodpornej lub ceramiki szamotowej, obudowa z lekkiego betonu, a także warstwa izolacyjna wewnątrz obudowy (w przypadku kominów zewnętrznych). Przeznaczone są głównie do odprowadzania dymu i spalin, ale istnieją również takie, które mają dodatkowy kanał wentylacyjny.

E. 2. Warunki zabudowy kominów w elementach budowlanych
Stropy i dachy budynku Otwory przejścia przez stropy i dachy muszą być ze wszystkich stron o 2-3 cm większe od zewnętrznych wymiarów pustaków kominowych lub wentylacyjnych. Przestrzeń wolną trzeba szczelnie wypełnić płytami wełny mineralnej. Nie należy stosować materiałów palnych, takich jak styropian. W przypadku przejścia komina obok belki stropowej lub belki konstrukcji dachowej odległość między nimi powinna wynosić min. 5 cm.

146

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Ściany W miejscach, gdzie komin sąsiaduje z dużymi powierzchniami z elementów łatwopalnych, należy zapewnić odstęp min. 5 cm między nimi oraz cyrkulację powietrza (np. otwory wlotowe przy podłodze i wylotowe przy suficie). Przy ścianach z materiałów niepalnych trzeba pozostawić szczelinę 5-10 mm , a w przypadku zabudowy w ścianie zastosować zasadę braku przewiązania. Szczelinę połączenia elementów należy wypełnić elastyczną masą, wzmocnić siatką tynkarską, przykryć listwami dylatacyjnymi lub naciąć kielnią dla wykonania regularnego jej przebiegu. Przejścia czopuchów przez ściany Przejście czopucha przez ściany z elementów łatwopalnych musi być w promieniu min. 15 cm zabezpieczone materiałami niepalnymi o małym współczynniku przewodności cieplnej, np. beton lekki, wełna mineralna. Przewody spalinowe i dymowe powinny być oddalone od łatwopalnych, nieosłoniętych części konstrukcyjnych budynku co najmniej o 30 cm, a od osłoniętych okładziną co najmniej 15 cm. Przejście czopucha przez ścianę niepalną powinno zostać oddylatowane warstwą wełny mineralnej na całej długości przejścia w celu wyeliminowania naprężeń. Łatwopalne elementy i zabudowy względem otworów wyczystkowych Muszą być oddalone min. 40 cm od krawędzi drzwiczek wyczystkowych. W przypadku zastosowania osłony termicznej odległość można zmniejszyć do 20 cm. Podłogi z materiałów łatwopalnych muszą być osłonięte przed otworem wyczystkowym materiałem niepalnym na długości min. 50 cm przed otworem i min. 20 cm na obie strony licząc od krawędzi otworu.

E. 3. Wkłady kominowe
Wkłady kominowe stanowią najpopularniejszą grupę przewodów spalinowych. Niestety przepisy nie określają jednoznacznie warunków stosowania i odbioru tych instalacji. Najważniejsze założenia dotyczące systemów kominowych, warunków doboru, stosowania i eksploatacji. Każdy wkład kominowy powinien zapewniać przede wszystkim: – szczelność tak w kwestii przepuszczalności spalin, jak i kondensatu, – odporność ogniową oraz brak odkształceń termicznych i mechanicznych w czasie pracy, – ograniczenie bezwładności cieplnej komina, – możliwość dostosowania zestawu kominowego do konkretnych wymagań, – trwałość oraz możliwość dokonywania okresowych konserwacji i przeglądów, – spawanie plazmowe (w osłonie argonu) elementów kominowych (zgrzewanie punktowe czy jakiekolwiek inne połączenie blacharskie z uwagi na rozszerzalność cieplną przewodu nie zapewni szczelności elementów; wyjątkiem są rury elastyczne posiadające możliwości kompensacji termicznej), – szczelne wykonanie elementów podłączeniowych (trójników, złączek, redukcji) i wyczystkowych, odpowiednie złożenie poszczególnych elementów wkładu kominowego (maksymalna nieszczelność nie większa niż 0,01m³/h przy nadciśnieniu 125 Pa).

147

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
E. 3.1. Szczelność przewodów kominowych
Ochronę przed nasiąkaniem już istniejących kominów ceramicznych zapewniają odpowiednie materiały. Materiałami tymi są m.in. specjalne kształtki i masy ceramiczne oraz elementy ze stali kwasoodpornych. Produkty spalania gazu i oleju w kontakcie z parą wodną zawartą w powietrzu użytym do spalania tworzą agresywne związki siarki i azotu o wyraźnie kwaśnym odczynie. Agresywność powstałych skroplin zwiększa dodatkowo ich wysoka temperatura. Wobec tego zastosowane stale kwasoodporne muszą mieć skład chemiczny zapobiegający korozji stali. Do produkcji wkładów kominowych dopuszczono stale kwasoodporne z dodatkami chromu, niklu oraz molibdenu w gatunku 00H17N14M2 (DIN 1.4404) oraz H17N13M2T (DIN 1.4571), które muszą mieć atesty hutnicze producenta, potwierdzające skład chemiczny. Odpowiednie materiały zapewniają ochronę komina przed działaniem agresywnego kondensatu w naturalnych, typowych warunkach przy spalaniu czystych chemicznie paliw. Niestety w procesie spalania zanieczyszczonego paliwa, np. śmieci, lakierowanych gazet i innych odpadów , lub gdy do spalania dostarczane jest zanieczyszczone powietrze, może zdarzyć się, że pomimo znacznej odporności chemicznej użytych materiałów następuje korozja wżerowa. Jak ostrzega Korporacja Kominiarzy Polskich: „Przy stali kwasoodpornej zagrożeniem takim jest występowanie w spalinach chlorków i fluorków (które w normalnych warunkach nie występują w ilości zagrażających trwałości) powodujących korozję chromianową stali – w postaci siatki niemal idealnie okrągłych małych otworków (średnicy od 0,5 do 3mm). Należy więc unikać stosowania wkładów kominowych kwasoodpornych w pomieszczeniach, gdzie składowane są np. środki czyszczące lub używane inne chemikalia (w tym pralnie chemiczne, zakłady fryzjerskie lub laboratoria chemiczne). Zabrania się również stosowania tych wkładów w świeżo tynkowanych i murowanych przewodach kominowych z uwagi na zawartość tych związków w zaprawach murarskich (montaż dopuszczalny jest po wyschnięciu zaprawy po ok. 2 tygodniach). W przypadku gdy inna lokalizacja miejsca zabudowy kotła jest niemożliwa, należy stosować kotły z zamkniętą komorą spalania, do których dostarczane jest bezpośrednio czyste powietrze z zewnątrz (np. przewodami podwójnymi typu LAS), lub wkłady kominowe szklane”. Powinniśmy stworzyć takie warunki pracy komina, aby wykraplała się w nim jak najmniejsza ilość kondensatu. Punkt rosy powinien więc tworzyć się jak najwyżej wylotu z komina, a najlepiej poza nim. Dlatego tak istotne jest dokładne dobranie parametrów pracy komina, w tym odpowiedni dobór średnic i wysokości komina oraz zapewnienie jak najmniejszego spadku temperatury spalin na odcinku od kotła do wylotu komina. Zaleca się więc izolowanie wszystkich odcinków wkładu przechodzących przez nieogrzewane pomieszczenia (np. poddasza) oraz w częściach wystających ponad dach. Nie mniej istotne jest również stosowanie wkładów o jak najmniejszej rozszerzalności cieplnej, tj. wkładów wykonanych z cienkościennych blach kwasoodpornych. Szybko nagrzewające się elementy komina uzyskują zakładane parametry pracy już po kilkudziesięciu sekundach od momentu załączenia się kotła. Wszystkie elementy kominów i wkładów kominowych muszą mieć aktualne aprobaty techniczne. W myśl wydawanych aprobat producenci elementów kominowych przedstawiają do zatwierdzenia swoje wyroby, które okresowo podlegają kontroli zgodności z wydawanymi
148

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
dopuszczeniami. Na mocy wydanych atestów producenci uzyskują prawo do wytwarzania systemów kominowych oraz zobowiązani są do oznaczania w sposób trwały swoich wyrobów na każdym elemencie. W myśl obowiązującego prawa jedynie elementy oznaczone cechą producenta mogą być montowane jako zgodne z wydanymi aprobatami.

E. 4. Komin z cegły – podstawowe zasady budowy
Komin jest nieodzowną częścią systemu wentylacyjnego, którego skuteczność warunkuje bezpieczeństwo i komfort mieszkańców domu. Konieczność fachowego wykonania komina wynika z norm budowlanych, które określają między innymi jego podstawowe parametry oraz usytuowanie w całej konstrukcji budynku. Zasady sztuki budowlanej również szczegółowo charakteryzują dopuszczalne materiały oraz sposób wykonania komina. Nawet rzetelne wykonanie przez dekarza obróbki komina nie uchroni go przed przeciekaniem, gdy zdecydujemy się na wykorzystanie niewłaściwych materiałów lub też pominiemy zasadę odpowiedniego spoinowania. Nie ma wątpliwości co do tego, że materiałem najczęściej stosowanym do budowy kominów jest cegła ceramiczna. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że nie każdy jej rodzaj jest w tym przypadku odpowiedni. Aby zapewnić optymalną szczelność oraz zabezpieczyć go przed przeciekaniem, komin powinno się murować z cegły pełnej na całej jego długości, także w części wystającej ponad płaszczyznę dachu. Błędem często popełnianym przez murarzy jest wykorzystanie cegieł pełnych tylko przy dolnych warstwach, albo całościowe wykonanie komina z cegieł dziurawek. Takie rozwiązania mogą spowodować, że woda deszczowa będzie się przedostawać pod pokrycie dachowe, powodując zawilgocenie oraz zmniejszenie właściwości izolacji cieplnej. Kolejną zasadą, którą należy wziąć pod uwagę przy budowie komina, jest właściwe spoinowanie. Przede wszystkim spoiny powinny być pełne, szczelnie wypełniające przestrzeń pomiędzy cegłami. Niewskazane jest murowanie na puste lub zagłębione spoiny, ponieważ w niewypełnionych miejscach gromadzi się woda, osłabiając trwałość konstrukcji komina. Ważne jest również właściwe ułożenie cegieł. Ich poszczególne warstwy powinny tworzyć tak zwane wiązanie wozówkowe, w którym spoiny pionowe są przesunięte względem siebie o pół długości cegły. Podsumowując, zastosowanie cegły pełnej, szczelne wypełnienie spoiny oraz wiązanie wozówkowe to podstawowe zasady budowy komina, skutecznie pozwalające uniknąć problemu przeciekania.

E. 5. Komin ceramiczny
Kominy ceramiczne składają się z kilku warstw. W środku jest rura ceramiczna – kamionkowa z dodatkiem szamotu. Na zewnątrz – pustak z keramzytu (lekkiego betonu). Pustak ma na zewnątrz przekrój kwadratowy, wewnątrz – okrągły. Zróżnicowanie pojawia się natomiast pod względem warstwy izolacyjnej między rurą a pustakiem. Niektóre systemy mają po prostu pustkę powietrzną w tej przestrzeni; inne – zawierają świetnie izolującą wełnę mineralną (stosowaną również powszechnie w izolowanych kominach stalowych). Zazwyczaj stosowanie izolacji z wełny jest zalecane w przypadku budowy komina na zewnątrz budynku. W kominach wewnętrznych często wystarcza pustka powietrzna. Zdarza się też, że izolacja z wełny stosowana jest i w jednych, i w drugich kominach. Bardziej zaawansowane systemy ceramiczne mają rozbudowane pustaki z przewodem wentylacyjnym przebiegającym obok spalinowego. Tym przewodem od dołu komina ku
149

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

G. ELEWACJA
G. 1. Elewacje docieplające
Rozdział poświęcony elewacjom w budownictwie jednorodzinnym, a w nim: stosowane technologie, rodzaje elewacji, materiały oraz sposoby ich wykonania Elewacje docieplające Prawie 40% ciepła w budownictwie mieszkaniowym jest tracone przez ściany zewnętrzne. Od 1998 roku obowiązują zaostrzone wymagania dotyczące izolacyjności cieplnej ścian zewnętrznych: – dla ścian zewnętrznych jednorodnych, czyli wykonanych z jednego materiału o właściwościach konstrukcyjnych i jednocześnie izolacyjnych, współczynnik przenikania ciepła k nie może być większy niż 0,5 W/m²K; – dla ścian o budowie warstwowej z izolacją cieplną z materiałów o współczynniku przewodzenia ciepła o wartości poniżej 0,05 W/mK obniżono maksymalną wartość współczynnika przenikania ciepła k do 0,30 W/m²K. Wymogi te dotyczą zarówno budynków nowo wznoszonych, jak i remontowanych lub przebudowywanych.

G. 1.1. Dlaczego warto ocieplać budynki?
System ociepleń to jeden z najważniejszych elementów budynku. Od jego wyboru oraz prawidłowego wykonania zależy nie tylko trwałość elewacji, ale także jakość i komfort życia mieszkańców budynku oraz energooszczędność inwestycji. Zakres warunków klimatycznych, w których człowiek może przebywać bez ryzyka uszczerbku na zdrowiu, jest dosyć ograniczony. Jeszcze węższy jest przedział temperatur i wilgotności powietrza, który można by uznać za komfortowy. Żyjemy w klimacie umiarkowanym, charakteryzującym się jednak dosyć dużą zmiennością. W związku z tym budynki mieszkalne powinny zapewniać odpowiednie odizolowanie pomieszczeń od wpływów klimatycznych (brak przeciągów, temperatury powietrza w granicach 18±2°C, wilgotność powietrza 50-60%) tak latem, jak i zimą. Zimą ze względu na znacznie większą różnicę temperatur wewnątrz budynku i na zewnątrz jest to o wiele trudniejsze. W ocieplonym budynku panuje odpowiedni mikroklimat. Zimą powierzchnia ścian nie ulega wychłodzeniu, a w upalne dni lata – izolacja termiczna zapewnia wnętrzom przyjemny chłód. Konstrukcja budynku nie jest wtedy narażona na wahania temperatury.

164

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

▫ Rys. Zdjęcie termograficzne budynku bez ocieplenia Ocieplanie budynków powoduje też zmniejszenie zużycia energii i tym samym przyczynia się do ochrony środowiska naturalnego. Efekt ocieplenia zewnętrznych ścian budynku widoczny jest na powyższym zdjęciu termograficznym. Żółty i pomarańczowy kolor na zdjęciu wyżej pokazuje obszary strat ciepła, którym można zapobiec. Ciepło przenika z wnętrza budynku, podnosząc temperaturę ścian zewnętrznych. Zdjęcie niżej ukazuje budynek, którego elewacja została ocieplona. Obszary są identyczne, ale teraz są zaznaczone na niebiesko, czyli mają znacznie niższą temperaturę z uwagi na izolację termiczną. Zapobiega ona ucieczce ciepła z budynku na zewnątrz.

▫ Rys. Zdjęcie termograficzne budynku po ociepleniu
165

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Ściany zewnętrzne i inne przegrody budynków mieszkalnych wykazują różne zdolności izolacyjne. Istnieją jednak sposoby, które pozwalają na ogrzanie każdego budynku bez względu na izolacyjność termiczną jego ścian czy dachu. Należy jedynie ustalić ilość energii potrzebną do jego ogrzania. Dochodzi jeszcze kwestia ekologiczna, czyli zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Wymogło to ustanowienie certyfikacji energetycznej, która poza aspektem ekologicznym może mieć duże znaczenie w ustalaniu wartości rynkowej domu: im dom bardziej oszczędny, lepiej ocieplony, tym jest bardziej wartościowy. W dyskusji na temat ociepleń budynków poza względami ekonomicznymi i ekologicznymi warto poruszyć również kwestie zdrowotne. W pomieszczeniach, w których przebywają ludzie, do powietrza przedostają się wymierne ilości pary wodnej pochodzącej z powietrza wydychanego przez użytkowników, z przygotowywanych posiłków, uwalnianej podczas prania czy kąpieli. Jeżeli ciepłe i wilgotne powietrze będzie miało kontakt z chłodną, bo źle wyizolowaną pod względem termicznym przegrodą, to na jej powierzchni dochodzić będzie do kondensacji pary i powstawania wykroplin. Na początku tego procesu, w strefie skraplania, na powierzchni przegród pojawią się zaciemnienia wywołane osadzaniem się kurzu w wilgotnych miejscach. Z biegiem czasu zawarte w kurzu zarodniki grzybów i pleśni przekształcają się w grzybnie. Zarodniki grzybów domowych i pleśni stanowią bardzo silny czynnikiem alergizujący. Udowodniony jest także ich wpływ na rozwój niektórych schorzeń nowotworowych. Dbałość o odpowiednie właściwości termoizolacyjne budynków ma zatem kilka bardzo istotnych argumentów przemawiających za tym, że ocieplenie to konieczność, a nie kaprys.

G. 1.1.1 Systemowo znaczy skutecznie
Trwałość i niezawodność ocieplenia ścian budynków jest efektem współdziałania poszczególnych elementów systemu oraz dobrego wykonawstwa. W praktyce oznacza to, że produkty wchodzące w skład jednego, konkretnego systemu ociepleń są dobrane w taki sposób, aby ich parametry techniczne się uzupełniały, a współpraca (pod warunkiem prawidłowej instalacji) gwarantowała zachowanie właściwości i bezawaryjną pracę przez wiele lat użytkowania. Zastosowanie pełnego i kompletnego systemu pochodzącego od renomowanego producenta jest zdecydowanie bardziej uzasadnione ekonomicznie, niż ocieplanie wykonane przy użyciu przypadkowych materiałów o nieznanych (bo nigdy nie zostały testowane) parametrach. Innym niekorzystnym rezultatem zmiany jakiegokolwiek ze składników lub stosowanie niekompletnego układu jest utrata gwarancji udzielanej przez producenta systemu. W konsekwencji w przypadku jakichkolwiek problemów i usterek wszystkie koszty naprawy ponosi wykonawca lub inwestor, który zgodził się na takie rozwiązanie.
Źródło: Stowarzyszeniu na Rzecz Systemów Ociepleń (SSO) www.systemyocieplen.pl

G. 1.2. Materiały ociepleniowe
Materiały do docieplania budynków to styropian, wełna mineralna, wełna szklana, pianka poliuretanowa, celulozowe materiały do izolacji cieplnej. Często popularność wielu materiałów nie ma nic wspólnego z dobrą jakością czy dobrymi właściwościami termicznymi, a jest związana ze znacznymi nakładami finansowymi na ich reklamę.
166

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Czy niższa cena okien typowych oznacza niższą jakość? W sensie jakościowym okna typowe są tak samo dobre, a czasami nawet lepsze od okien robionych na wymiar (precyzyjniejsze ustawienie maszyn, automatyzacja procesu produkcji). Oczywiście, okna typowe też mogą mieć wady wynikające z wad materiałowych, błędu pracownika lub błędu maszyny. Są to jednak wady występujące tak samo, a nawet częściej przy oknach nietypowych. Ile się czeka na okna typowe? Niewątpliwą zaletą okien typowych jest to, że zwykle są one do natychmiastowego odbioru, podczas gdy na okna robione na wymiar czekamy co najmniej kilka tygodni. Dlatego, jeżeli tylko wymiary otworu na to pozwalają oraz nie ma przeciwwskazań architektonicznych, warto zastanowić się na kupnem okien typowych.

I. 1.4. Wygoda użytkowania okna
Wygoda użytkowania okna zależy przede wszystkim od konstrukcji okna oraz zastosowanych okuć. Obecnie najbardziej popularne są okna jednoramowe (nierozbieralne) z szybami zespolonymi i wielofunkcyjną klamką. Okna te łatwo się otwiera i myje (tylko dwie powierzchnie szyb). Współczesne okna mogą mieć jedno lub kilka skrzydeł rozwieralnych (otwieranych do wewnątrz pomieszczenia), uchylnych i rozszczelnianych. Funkcje te mogą być niezależne lub zintegrowane, czyli występujące równocześnie i sterowane za pomocą kilku ustawień klamki. Można również wybrać okna ze słupkiem (mają mocniejszą konstrukcję, a skrzydła otwierają się niezależnie) lub bez niego – o większej powierzchni szyb. Jednak wtedy jedno skrzydło jest otwierane jako pierwsze, a to może mieć znaczenie w pomieszczeniach niewielkich lub wąskich. W wielu projektach spotyka się okna ze szprosami. Okna ze szprosami konstrukcyjnymi są eleganckie, ale drogie i kłopotliwe do utrzymania w czystości. Umieszczone wewnątrz szyb powodują obniżenie ich izolacyjności cieplnej i wykraplanie się pary wodnej w tych miejscach. Dlatego zapewne najrozsądniejszym rozwiązaniem są szprosy zawieszane, które dobrze imitują konstrukcję okna, a jednocześnie łatwo je zdemontować, dzięki czemu nie utrudniają mycia.

I. 1.4.1 Przez własności eksploatacyjne i bezpieczeństwo
Energooszczędność w wymiarze globalnym oraz w wymiarze każdego gospodarstwa domowego oznacza szukanie sposobów na zmniejszenie zużycia nośników energii. Jedną z dróg do osiągnięcia tego celu jest stosowanie odpowiednich okien. Okno energooszczędne w ogólnym pojęciu jest oknem o dobrej izolacyjności termicznej. Ta cecha fizyczna stolarki okiennej, oznaczana współczynnikiem Uw, podawana jest w informacjach marketingowych jako wyróżniająca prezentowany produkt spośród wyrobów konkurencji. Przy obecnym poziomie techniki i własnościach komponentów stosowanych do produkcji stolarki, osiągnięcie termoizolacjności okna na poziomie Uw=0,7 lub 0,5 W/(m²K) nie stanowi żadnego problemu. Wymagania eksploatacyjne dla okien, w powiązaniu z ich izolacyjnością termiczną, pozwoliło na określenie cech fizycznych i mechanicznych stolarki dla okien energooszczędnych. Jakie są to cechy? Najistotniejsze to szczelność na przepuszczalność powietrza i temperatura na powierzchni wewnętrznej profilu przy określonej różnicy temperatury zewnętrznej oraz wewnętrznej. Okno energooszczędne to okno o własnościach eksploatacyjnych odpowiednich
204

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
dla strefy obciążenia wiatrem oraz wysokości obiektu, okno bezpieczne w użytkowaniu, którego własności mechaniczne są potwierdzone badaniami. Wreszcie okno wykonane z komponentów o cechach zapewniających jego wieloletnią eksploatację oraz o zgodnej z wymaganiami użytkownika izolacyjności termicznej i akustycznej.

I. 1.4.2 Szczelność
Ważnym czynnikiem, który często decyduje o wyborze okna jest jego szczelność. Mogłoby się wydawać, że im jest ona większa, tym lepiej, ale to, niestety, tylko obiegowa opinia. Zbyt szczelne okna bywają bowiem przyczyną zawilgocenia pomieszczeń i rozwoju grzybów. Dopływ świeżego powietrza do mieszkania powinien być zapewniony zarówno przez sprawny system wentylacyjny, jak i przez... zamknięte okno! Takie przenikanie określa się współczynnikiem infiltracji powietrza a [m³/mhdaPa2/3]. Stwierdzono, że właściwy mikroklimat w pomieszczeniach zapewnia a = 0,5 - 1,0 (w przypadku wentylacji grawitacyjnej). Większa wartość współczynnika to zbyt intensywna wymiana powietrza w mieszkaniu (straty ciepła), natomiast mniejsza oznacza zbyt mały przepływ i prowadzi do duchoty w pomieszczeniach. Współczesne okna (zarówno drewniane, jak i z PVC) mają często bardzo niski współczynnik infiltracji powietrza. Przeważnie przyjmuje on wartości rzędu 0,1-0,3. Jest to wartość wystarczająca przy wentylacji mechanicznej, ale stanowczo zbyt mała w przypadku rozwiązania grawitacyjnego. Z tego też powodu większość nowoczesnych okien wyposażona jest w funkcje tzw. rozszczelnienia lub mikrouchylania, które umożliwiają okresowe zwiększanie przepływu powietrza. Stosuje się również nawiewniki powietrza montowane nad szybą w ościeżnicy, a także kratki wentylacyjne zastępujące fragment skrzydła okiennego. Nawiewniki mogą być sterowane ręcznie (ustawienie przepustnicy powietrza reguluje użytkownik) lub mieć automatyczne higrosterowanie. Strumień powietrza regulowany jest automatycznie w zależności od ilości pary wodnej w pomieszczeniu. Na ogół nawiewniki pracują w zakresie od 30 do 70% wilgotności względnej. Przy wilgotności do 30% nawiewnik jest przymknięty (doprowadzany jest minimalny strumień powietrza). Wraz ze wzrostem zawartości pary wodnej rośnie szerokość rozwarcia urządzenia i strumień napływającego powierza. Obecnie, przy szczelnych budynkach, normą jest stosowanie mechanicznej wentylacji, więc przy tego typu systemie nie ma potrzeby rozszczelniania okien – jest to nawet niewskazane. Ponieważ okna mają często dosyć dużą powierzchnię, bardzo ważnym elementem decydującym o ich atrakcyjności jest zdolność do zabezpieczenia pomieszczenia przed niepożądanymi stratami ciepła. Producenci okien zobowiązani są podawać na swoich produktach informacje o współczynniku przenikania ciepła U. Ważne jest, aby załączone dane dotyczyły całego okna, a nie tylko szyby, gdyż tylko wówczas jesteśmy w stanie należycie ocenić rzeczywiste straty energii cieplnej. Można przyjąć zasadę, że im więcej komór znajduje się w profilu plastikowym, tym lepsze są jego właściwości termoizolacyjne. Przykładowo, okna z profilem trzykomorowym mają
205

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
współczynnik przenikania ciepła na poziomie 1,6 (W/m²K), natomiast pięciokomorowym tylko 1,2 (W/m²K). Z racji właściwości materiału, okna wykonane z drewna mają na ogół niższe U niż plastikowe. Najczęściej jego wartość wynosi 1,3 W/(m²K). W przypadku obu rodzajów okien niebagatelną rolę odgrywa dobór odpowiedniej szyby. W przeważającej części okien U ma wartość 1,3-1,7 W/(m²K). Dostępne są jednak również wyroby z U = 0,5-0,7 W/(m²K), a nawet U = 0,3. Generalnie więc produkowane obecnie okna mają znacznie niższe współczynniki przenikania ciepła, niż przewidują to normy dla stref klimatycznych w naszym kraju. W najzimniejszych regionach wymagają one bowiem zastosowania okien o U = 2,0 W/(m²K).

I. 1.4.3 Dźwiękoszczelność
Równie ważnym czynnikiem decydującym o jakości okna jest jego zdolność do zatrzymywania dźwięków pochodzących spoza budynku. Warto zwrócić uwagę na ten problem, gdyż bardzo często hałaśliwe sąsiedztwo może stać się prawdziwym utrapieniem. Podobnie jak w przypadku izolacyjności cieplnej, informacja o klasie akustycznej powinna być podana dla całego okna. Jest ona określana wskaźnikiem Rw (wskaźnik ważony izolacyjności akustycznej właściwej – stara norma) albo RA2 (wskaźnik oceny izolacyjności akustycznej przegrody w stosunku do hałasu o widmie charakterystycznym dla hałasów zewnętrznych pochodzących od komunikacji drogowej w mieście niskoczęstotliwościowym). RW powinno się zawierać w przedziale 30-35 dB, a RA2 – 25-32 dB. Warto zaznaczyć, że okna drewniane mają często lepsze parametry dotyczące ochrony akustycznej. Wynika to z ich większej sztywności oraz gęstości materiału. Izolacyjność akustyczną okna mogą w znaczącym stopniu podnieść specjalne szyby dźwiękochłonne, które tłumią hałas, oraz odpowiednie uszczelnienia (uszczelki przylgowe w oknie i uszczelki między oknem a murem – od sztywnej pianki poliuretanowej znacznie lepiej sprawdzają się elastyczne taśmy rozprężające). Standardowy zestaw szybowy ma izolacyjność na poziomie 32 dB. Należy jednak pamiętać, że w niektórych przypadkach może być to wartość niewystarczająca. W przypadku okien wychodzących bezpośrednio na ulicę warto zamówić zestaw o izolacyjności akustycznej 36-46 dB.

I. 1.4.4 Bezpieczeństwo
Zarówno okna drewniane, jak i z PVC można wyposażyć w szereg zabezpieczeń antywłamaniowych (specjalne okucia, wzmocnione szyby itp.). Ich liczba oraz rodzaj zależy od zasobności portfela osoby kupującej. Cena okien antywłamaniowych jest wprawdzie wyższa, ale wszelkie inne zabezpieczenia (kraty, żaluzje itp. także są sporym wydatkiem). Dla zabezpieczenia domu jednorodzinnego można stosować szyby klas od P1 do P4. Wykonuje się je z dwóch tafli szklanych (grubości 3-4 mm), pomiędzy którymi znajduje się folia o wysokiej wytrzymałości na rozerwanie (od jednej do czterech warstw). Okna zabezpieczone tego rodzaju szybami mogą chronić czasowo przed próbą włamania podjętego bez przygotowania (P1 i P2) lub nawet stanowić odpowiednik kraty z prętów stalowych o oczku 150 mm i grubości 10 mm (P3 i P4). W przypadku zastosowania szyb antywłamaniowych należy się liczyć z podniesieniem ceny okna o około 200 zł netto za m².
206

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

L. DACH
L. 1. Dach naszego domu
Dach jest jednym z najtrudniejszych do wykonania elementów budynku. Aby przez długie lata chronił mieszkańców przed deszczem i zimnem, nie wystarczy bowiem prawidłowo zbudowana więźba i dobry materiał pokryciowy. W połaci dachu jest kilka punktów, które wymagają szczególnie starannego wykonania. Warto o tym pamiętać przy wyborze materiału pokryciowego oraz ekipy dekarskiej. Zanim wybierzemy konkretny projekt i wymarzony kształt dachu, sprawdźmy warunki zabudowy na naszej działce, które określają między innymi wysokość kalenicy dachu w stosunku do poziomu terenu, rodzaj i kształt dachu (na przykład płaski lub stromy, dwuspadowy lub kopertowy) oraz czy dom może mieć poddasze użytkowe. . Jeżeli zamierzamy budować dom według projektu indywidualnego, możemy swoje propozycje co do kształtu dachu i rodzaju pokrycia przedstawić architektowi. Jeżeli natomiast wybierzemy projekt gotowy, to kształt dachu oraz rodzaj pokrycia dachowego będzie już w nim określony przez autora projektu. Dach może stanowić lwią cześć kosztów wykonania stanu surowego budynku. Często o ostatecznej wysokości wydatków potrzebnych do wykonania tego elementu dowiadujemy się już podczas realizacji, a w rezultacie założony przez nas budżet na budowę domu zostaje przekroczony. Jak więc dokładnie obliczyć koszty budowy dachu? Podstawą do obliczenia dokładnych kosztów dachu powinien być projekt domu. Z gotowym, szczegółowym planem dachu najlepiej pójść do firmy handlowej, w której będziemy chcieli kupić pokrycie. Dokona ona dokładnej wyceny inwestycji. Z projektem dachu dobrze też zwrócić się do ekipy wykonawczej. Dobra firma dekarska uwzględni koszt robocizny oraz dokładnie wyliczy, ilość materiałów składających się na kompletny system dachowy. Koszty dachu zależą w dużym stopniu od projektu domu, a zwłaszcza stopnia skomplikowania połaci dachowej. Im więcej załamań połaci oraz elementów ozdobnych, tym dach będzie droższy. Na co więc powinniśmy zwrócić uwagę przy projektowaniu domu? Podstawowe zagadnienie to płaszczyzna dachu. Dach może być jedno-, dwu- lub wielospadowy. Im więcej takich płaszczyzn, tym większe koszty. Wielopłaszczyznowy dach wiąże się bowiem z koniecznością zakupu odpowiedniej liczby elementów potrzebnych do wykończenia kalenic (górnych krawędzi) oraz koszy (wykończeń załamań połaci służących odwadnianiu dachu). Droższe będzie także zainstalowanie systemu rynnowego – zużyjemy więcej kształtek (na przykład w narożnikach). W przypadku blachy czeka nas dużo obróbek blacharskich, a w rezultacie wiele odpadów. Dachówki ceramiczne i cementowe mają tę zaletę, że duży wybór dachówek kształtowych oraz elementów systemowych umożliwia prawidłowe wykonanie większości trudnych miejsc bez obróbek dekarskich. Dachówki specjalne są nieco droższe od podstawowych, oszczędzamy jednak na robociźnie i stratach materiału przy przycinaniu elementów (tak się dzieje w przypadku pokryć wielkoformatowych, jak na przykład blacha). Pamiętajmy, że dojdą dodatkowe koszty, jeśli dach ma dużo krawędzi skośnych (grzbietów). Wymagają one wielu obróbek (przycinania dachówek, zastosowania taśm uszczelniających, klamerek utrzymujących przycięte elementy). Bardzo dużo grzbietów ma też dach typu
239

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
kopertowego. Płaszczyznę dachu komplikują również lukarny czy wykusze. Wymagają one oddzielnych systemów odwadniających. Uważajmy także na wszelkie niestandardowe rozwiązania – nietypowe załamania połaci będą trudne do wykończenia. Na podstawie projektu dachu ocenimy także koszty robocizny. Zasada jest dość prosta: im bardziej skomplikowany dach, tym więcej pracy wymaga jego prawidłowe wykonanie. Najbardziej pracochłonne są kosze oraz ozdobne „wole oka” (rodzaj półokrągłej lukarny). System dachowy – co to jest? System dachowy to pochodzący od jednego producenta zestaw elementów pozwalających na wykonanie całości pokrycia dachowego. Zawiera dachówki podstawowe i kształtowe (np. gąsiory, dachówki szczytowe), materiały podkładowe oraz elementy wykończeniowe, uszczelniające i odwadniające. Taki zestaw nie tylko zapewnia wysoką jakość dachu, ale gwarantuje jednolite i fachowe jego wykończenie – wszystkie elementy systemu są dopasowane zarówno pod względem technologicznym, jak i kolorystycznym.

L. 1.1. Typy dachów
Kształt dachu zależy od kształtu budynku, założeń architektonicznych, rodzaju pokrycia, przewidywanego sposobu użytkowania oraz położenia geograficznego. Na formę dachu duży wpływ mają również tradycje regionalne i moda oraz trendy architektoniczne. Wśród skomplikowanych form dachu można rozróżnić podstawowe rodzaje kształtów. Dach spadzisty (stromy) może być: – jednospadowy, inaczej pulpitowy, gdy ma 1 połać, 1 okap, 1 kalenicę, – dwuspadowy, siodłowy, gdy ma 2 połacie, 2 okapy, 1 kalenicę, – czterospadowy, kopertowy, gdy ma 4 połacie, 4 okapy, 1 kalenicę, 4 naroża, – mansardowy, o połaciach dachowych łamanych w ten sposób, że górne są mniej strome, a dolne bardziej (dach mansardowy może być dwu- lub czterospadowy), – namiotowy, gdy ma tyle połaci i okapów ile budynek boków, tyle samo naroży zbiegających się w jednym punkcie bez kalenicy.

L. 1.2. Więźba dachowa - silny kręgosłup dachu
Więźba dachowa to konstrukcja nośna, na której opiera się cały dach. Drewno jest wciąż materiałem najchętniej wykorzystywanym do konstrukcji więźby. Swoich zwolenników zyskują też materiały drewnopochodne oraz drewno klejone, zastępujące tradycyjną tarcicę. Tradycyjna więźba dachowa to drewniana konstrukcja ciesielska, którą można nazwać „szkieletem” dachu. Podstawowym elementem więźby są wiązary dachowe, wśród których najczęściej spotyka się wiązary krokwiowe, jętkowe i płatwiowo-kleszczowe. Dach składa się z kilku wiązarów, na których spoczywa pokrycie przytwierdzone do łat (wąskich desek lub szerokich listew), kontrłat lub na deskowaniu. Wiązary opiera się na belkach stropu poddasza, na murze za pośrednictwem murłaty lub na ścianie szkieletowej (na belce oczepowej). W kierunku podłużnym konstrukcja dachu usztywniona jest za pomocą ukośnie przybijanych desek, nazywanych wiatrownicami. Drewno wykorzystywane na elementy więźby dachowej powinno być odpowiednio wysuszone, najlepiej w specjalnie przygotowanej suszarni (jego wilgotność nie powinna przekraczać 20%), zabezpieczone przed działaniem czynników biologicznych oraz ognia,
240

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
czyli zaimpregnowane. Konstrukcje więźby dachowej wykonywane są przez cieśli. Obecnie nie stosują oni klasycznych złączy ciesielskich tylko wykonują połączenia poszczególnych elementów przy użyciu śrub, gwoździ lub płytek kolczastych. Najważniejsze dla prawidłowego funkcjonowania dachu jest odpowiednie zaprojektowanie więźby, czyli obliczenie jej koniecznej wytrzymałości. Przekroje poszczególnych elementów więźby dachowej dobiera się na podstawie obliczeń statyczno-wytrzymałościowych. Istotne są następujące parametry: – odległość między ścianami zewnętrznymi domu oraz ich układ, – sposób zagospodarowania poddasza (czy będzie użytkowe, czy nie), – kąt nachylenia połaci dachu, – rodzaj zastosowanego pokrycia dachowego, – warunki klimatyczne w danym regionie (jakie występują opady śniegu i jak silne wieją wiatry). Te wszystkie parametry wpływają na konstrukcję więźby dachowej, a więc i na zużycie drewna. Najczęściej sugerujemy się głównie ciężarem pokrycia dachowego, sądząc, że tzw. lekkie pokrycia (jak blacha czy papa) potrzebują dużo lżejszej więźby. Pokrycie tylko w niewielkim stopniu wpływa w rzeczywistości na konstrukcję więźby. Znacznie ważniejsza jest tu suma obciążeń własnych dachu, ocieplenia i wykończenia oraz warunki atmosferyczne. Więźba musi wytrzymać nawet silne podmuchy wiatru oraz ciężar zalegającego w zimie śniegu (w polskich warunkach ciężar śniegu, jaki musi utrzymać więźba, wynosi ok. 100-150 kg/m², a w okolicach podgórskich nawet powyżej 200 kg/m²). Dlatego standardowo projektuje się więźby, na których można położyć dowolne pokrycie – od blachy do dachówek ceramicznych i cementowych. O rodzaju więźby w dużym stopniu decyduje też to, czy budujemy dom parterowy, czy z użytkowym poddaszem. Wykorzystanie pomieszczeń poddasza, a nawet strychu jako mieszkalnych powoduje konieczność ich ocieplania, co decyduje o wymiarach elementów więźby (np. wysokość krokwi).

L. 1.2.1 Rodzaje więźby dachowej
Więźba krokwiowa Jest to najprostsza konstrukcja dachowa stosowana, gdy rozpiętość między zewnętrznymi ścianami nośnymi nie przekracza 7 m. Podstawowym elementem nośnym jest para krokwi, połączonych ze sobą w kalenicy o długości 4,5-6 m, rozstawionych w odstępach od 80 do 120 cm. Ich dolne końce mogą być mocowane do poziomej belki ściągowej, stanowiącej jednocześnie konstrukcję nośną stropu, do murłat ułożonych na stropie lub na wierzchu ścian kolankowych. Przy tego typu konstrukcji dachowej zarówno mocowanie krokwi do murłat, jak i murłat do konstrukcji budynku musi być bardzo solidnie wykonane, ponieważ od solidności tych połączeń zależy stabilność i bezpieczeństwo dachu. Więźba krokwiowo-jętkowa Stosowana jest tam, gdzie rozpiętość między ścianami zewnętrznymi jest większa niż 7 m, stosowanie więźb krokwiowych przestaje być ekonomiczne (dla zapewnienia odpowiedniej sztywności konstrukcji więźby należałoby stosować krokwie o bardzo dużych przekrojach). Zatem tego projektuje się więźby, w których każda para krokwi rozparta jest mniej więcej w połowie ich długości poziomym elementem zwanym jętką. Dzięki takiemu rozwiązaniu
241

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
można wykonywać dachy o rozpiętości nawet 11 m o przekroju krokwi podobnym do dachów o konstrukcji krokwiowej. W więźbach krokwiowo-jętkowych, podobnie jak w krokwiowych, wszystkie obciążenia są przekazywane na ściany zewnętrzne budynku. Więźba płatwiowo-kleszczowa Więźbę płatwiowo-kleszczową stosuje się wtedy, gdy rozpiętość dachu przekracza 11 m. W tej konstrukcji podpory dla krokwi nie tworzą tylko murłaty, ale dodatkowo krokwie podparte są w połowie rozpiętości na płatwiach górnych, a płatwie podparte są słupkami stojącymi na płatwiach stopowych lub bezpośrednio na stropie. Cała konstrukcja podpierająca krokwie, składająca się z płatwii i słupów, nosi nazwę ściany stolcowej. Całość więźby dachowej usztywniają poziomo kleszcze – podwójne belki wiążące końce słupów z opartymi na nich krokwiami. Kleszcze montuje się co trzecią lub czwartą parę krokwi i takie wiązary noszą nazwę wiązarów głównych, w odróżnieniu od pośrednich, w których krokwie opierają się jedynie na płatwiach. W dachach o konstrukcji płatwiowo-jętkowej większe obciążenia przekazywane są na strop ostatniej kondygnacji, a nie na ściany zewnętrzne. Takie rozwiązanie wpływa korzystnie na stabilność i wytrzymałość dachu, ale wymaga zaprojektowania odpowiednio wytrzymałego stropu. Praktycznie każdą z wyżej wymienionych więźb można odeskować i pokryć papą. Wybór drewna W domach jednorodzinnych więźba wykonana jest zwykle z drewna sosnowego, świerkowego lub jodłowego, które mają bardzo dobre właściwości mechaniczne, są łatwo dostępne, a przy nie są drogie. Drewno stosowane do budowy konstrukcji więźby dachowej powinno być odpowiednio przygotowane – wysuszone oraz zabezpieczone przed działaniem czynników biologicznych, ognia i wilgoci. Najbardziej skuteczną metodą zabezpieczenia drewna jest przemysłowa impregnacja próżniowo-ciśnieniowa. Jednak na małych budowach stosuje się zazwyczaj impregnację powierzchniową, polegającą na malowaniu, natryskiwaniu lub kąpieli elementów w roztworze z impregnatem. Do zabezpieczenia konstrukcji więźby dachowej przed wilgocią, owadami, grzybami oraz ogniem używa się przede wszystkim impregnatów solnych, które zmniejszają łatwopalność drewna, a przy tym nie powodują powstawania toksycznych oparów. Są bezbarwne, więc dodaje się do nich barwnik umożliwiający sprawdzenie, które elementy zostały zabezpieczone i jak głęboko impregnat wniknął w zabezpieczane drewno. Drewno przeznaczone do impregnacji powinno być odpowiednio wysuszone (o wilgotności poniżej 20%) oraz oczyszczone z kory i zabrudzeń. Na elementy konstrukcyjne więźb dachowych powinno stosować się drewno suszone przemysłowo w specjalnych suszarniach. Tylko w ten sposób możemy uzyskać wymaganą wilgotność oraz doprowadzić do wyginięcia obecnych w nim zarodników grzybów oraz larw owadów. Jakość drewna określają odpowiednie klasy. Wskazują jaką drewno ma wilgotność i jakie są dopuszczalne pęknięcia, określają też ile może być sęków na jednym metrze bieżącym gotowego elementu oraz w jaki sposób powinno być zaimpregnowane. Najpopularniejszą i zarazem najczęściej stosowaną klasą drewna w budownictwie jest klasa C-30. Jest to europejskie oznaczenie drewna. W tartakach można czasem jeszcze spotkać wyższą klasę drewna o symbolu C-33, ale jest to materiał bardzo drogi.
242

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
L. 1.2.2 Impregnacja więźby dachowej
Impregnacja drewna, zwłaszcza użytkowanego na zewnątrz lub w miejscach trudno dostępnych, jest zabiegiem niezbędnym, a sposób jej przeprowadzenia w przypadku drewnianych konstrukcji dachów decyduje o ich „żywotności”. Drewno nie jest odporne na działanie wody. Poddawane przez dłuższy czas zawilgoceniu i pozbawione możliwości naturalnego oddania nadmiaru wilgoci, stanie się doskonałą pożywką dla mikroorganizmów i w niedługim czasie utraci swoją wytrzymałość. Zwłaszcza w obiektach inwentarskich, gdzie warunki są wyjątkowo niesprzyjające. Rozróżniamy kilka rodzajów i sposobów zabezpieczenia drewna. Może to być impregnacja próżniowa lub zanurzeniowa (można stosować impregnaty solne, rozcieńczalnikowe oraz barwiące). Najpopularniejszym sposobem impregnacji i najczęściej stosowanym na wsi jest impregnacja zanurzeniowa. Wykonuje się ją na placu budowy w wykopanym w ziemi rowie wyłożonym grubą folią i wypełnionym odpowiednim impregnatem. Czas moczenia poszczególnych elementów więźby nie powinien być krótszy niż 2,5 godziny. Wtedy mamy pewność, że impregnat zostanie dobrze wchłonięty. Dla odróżnienia zabezpieczonych elementów od niezabezpieczonych impregnat jest barwiony (na zielono, czerwono lub brązowo). Lepszym i skuteczniejszym sposobem zabezpieczenia jest impregnacja próżniowa. Tej niestety nie wykonamy we własnym zakresie. Odbywa się ona w specjalnych zakładach. Jest to sposób kosztowny, ale bardzo skuteczny. Środki zabezpieczające Najbardziej popularnym środkiem zabezpieczającym jest impregnat solny. Chroni on elementy konstrukcyjne dachu przed owadami i rozwojem grzybów, a także zwiększa ich ognioodporność. Oprócz substancji czynnych impregnaty solne zawierają niekiedy również barwnik ułatwiający kontrolę dokładności impregnacji. Drewno zabezpieczone impregnatem solnym po wyschnięciu nie jest szkodliwe dla otoczenia. Kolejnym środkiem jest impregnat wodorozcieńczalny. Wykorzystuje się go zarówno do impregnacji drewna metodami przemysłowymi, jak i przy użyciu natrysku lub pędzla. Może skutecznie chronić drewno użytkowane na zewnątrz budynku, gdyż po wyschnięciu staje się odporny na wymywanie. Ten rodzaj impregnatu najlepiej kłaść natryskowo, np. zwykłym opryskiwaczem ogrodniczym. Zabezpiecza się tak konstrukcje dachowe zaimpregnowane wcześniej preparatami solnymi i miejsca pozbawione impregnacji, gdzie drewno było np. przycinane. Zabieg przeprowadza się przy dobrej, bezdeszczowej pogodzie. Do impregnacji drewna stosuje się też impregnaty rozcieńczalnikowe, ale nie zaleca się ich w przypadkach więźb dachowych. Są bowiem silnie toksyczne i mogą szkodzić ludziom i zwierzętom. W budynkach inwentarskich, gdzie powietrze jest bardzo wilgotne i zawiera dużo żrących związków chemicznych, należy wykonać podwójne zabezpieczenie drewnianych konstrukcji dachowych. Takim zabezpieczeniem dodatkowym może być np. struganie drewna. Jest to dobry sposób na ochronę przeciwogniową.

243

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
L. 2. Prefabrykacja konstrukcji drewnianych
Wykonując konstrukcję więźby dachowej najwięcej problemów napotyka się przy złączach. Złącza muszą być wytrzymałe, trwałe i dokładne, bo od nich zależy nośność całej konstrukcji i jej geometria. Firma MiTek proponuje rozwiązanie (znane już od 1952 roku, sprawdzone i bardzo popularne w USA, Kanadzie i krajach skandynawskich).,– płytki kolczaste. Płytka kolczasta Płytka kolczasta (wielokolcowa, kolczatkowa, gwoździowa, ang. nail plate) jest nowoczesnym elementem łączenia konstrukcji drewnianych. Jest to płyta z blachy stalowej (ocynkowanej lub nierdzewnej) z wytłoczonymi w niej kolcami. Podstawową zaletą kolczastych płytek łącznikowych jest ich zdolność łączenia elementów tarcicy w jedną płaszczyznę, gwarantując przy tym dużą siłę połączeń o niezmiennej i przewidywalnej wytrzymałości. O nośności tarcicy jako materiału konstrukcyjnego nie stanowi jej wytrzymałość, ale siła połączeń, jakie można uzyskać z niej przy wykonywaniu konstrukcji (płytki kolczaste pozwalają na efektywniejsze wykorzystanie tego materiału, a przez to na znaczne oszczędności). Płytki łącznikowe Płytki łącznikowe równomiernie przejmują obciążenie z jednego elementu i przenoszą je przez łącznik na stykający się z nim drugi element. Stosowanie systemu prefabrykacji ma liczne zalety. Zmniejsza się zakres robót montażowych na obiekcie, co znacznie przyspiesza czas budowy. Gotowe elementy są dostarczane na miejsce budowy, a ich montaż jest szybki i łatwy, i może być prowadzony także w zimie. Nie występują także liczne problemy, które towarzyszą tradycyjnym pracom ciesielskim (odpady, robocizna cieśli, okucia ciesielskie, impregnaty itp.). Projektem więźby, na podstawie określonej przez konstruktora geometrii obrysu wiązara i warunków obciążeniowych, zajmuje się zakład prefabrykacji, co wpływa na niższą cenę w stosunku do klasycznych konstrukcji (20-40% mniej). Lepsze wykorzystanie materiału pozwala na jego znaczne oszczędności, proces projektowania i wykonywania elementów jest połączony w jedną całość, która ma na celu optymalizację zużycia tarcicy. Technologia daje możliwość tworzenia znacznych rozpiętości dźwigarów (do 30 m przy elementach prostych i do 40 m w elementach łukowych), przez co lite drewno zastępuje znacznie droższe materiały jak stal, żelazobeton czy drewno klejone. Prosty system eliminuje konieczność podzlecania wykonywania dachów specjalistycznym firmom (można nabyć wiązary do samodzielnego montażu lub zrobi to ich producent). Duże oszczędności przynosi stosowanie dolnego pasa jako konstrukcji stropu (zarówno w konstrukcjach poddaszy użytkowych, jak i nieużytkowych), przez co można wyeliminować kosztowny ciężki strop, np. żelbetowy, i znacznie odciążyć konstrukcję. Konstrukcja wykonana w zakładzie prefabrykacji w systemie płytek kolcowych nadaje się pod każdy rodzaj pokrycia dachowego. Dzięki jej lekkości i wytrzymałości można uniknąć stosowania licznych elementów konstrukcyjnych wymaganych w konstrukcjach tradycyjnych i ograniczających przestrzeń użytkową poddaszy i strychów.

244

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

N. WENTYLACJA, REKUPERACJA
N. 1. Wentylacja
Nowoczesne budownictwo to budownictwo przede wszystkim ciepłe i szczelne, skoncentrowane na doborze takich materiałów budowlanych, które ograniczają straty energetyczne budynku do minimum. Szczelne okna, ciepłe szyby, nowoczesne materiały wznoszeniowe, grube warstwy ocieplenia i doskonale zaizolowane ściany – to wszystko znacznie ogranicza zapotrzebowanie energetyczne budynku, a co za tym idzie koszty. Domy pasywne, ale także niskoenergetyczne potrzebują minimalne ilości energii do zapewnienia komfortowej temperatury właśnie z powodu użycia supernowoczesnych materiałów, które przewodzą minimalne ilości ciepła. Przebywanie ludzi w takich budynkach oznacza przede wszystkim zapewnienie regularnej wymiany powietrza, do której – właśnie z powodu owej szczelności – nie dojdzie samoczynnie. Zapewnia ją system wentylacji mechanicznej. Dodatkowo, aby odzyskać ciepło, które zostaje zużyte na ogrzanie powietrza wewnątrz domu, niezbędny stał się montaż specjalnych urządzeń, zwanych centralami wentylacyjnymi z odzyskiem ciepła. Uzyskanie tak niskich parametrów zapotrzebowania energetycznego tych budynków na energię cieplną nie byłoby w ogóle możliwe bez tych systemów, gdyż straty energii cieplnej budynku przez kominy wentylacji grawitacyjnej sięgają nawet 60% (im szczelniejszy budynek, tym są one wyższe). Już dawno okazało się, że jedynym rozwiązaniem dla nowoczesnego, szczelnego domu jest system wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła, który znacznie ogranicza straty energetyczne powstające w wyniku wentylowania, zapewniając przy tym dostęp do świeżego powietrza. Człowiek na dobę potrzebuje około 1 kg pożywienia, 3 kg wody i około 30 kg powietrza! Powietrze, w odróżnieniu od wody i pożywienia, jest najsłabiej przez człowieka percepowane. Być może dlatego, że go nie widać, nie można nadać mu atrakcyjnej formy ani koloru, nie można go wypić, posmakować, najczęściej też nie pachnie. To jednak od niego przede wszystkim zależy dobre samopoczucie i zdrowie. Zanieczyszczone powietrze może być bardzo niebezpieczne, gdyż zawarte w nim bakterie, wirusy, roztocza, pleśnie, grzyby oraz toksyny przedostają się do organizmu podczas oddychania i mogą być przyczyną powstawania wielu schorzeń w obrębie układu oddechowego, np. bardzo niebezpiecznych alergii. Współczesny mieszkaniec miasta ponad 90% swojego życia przebywa w pomieszczeniach, gdzie powietrze zanieczyszczone jest dodatkowo przez powszechnie stosowane tam materiały: tapety, wykładziny, farby, środki czyszczące. Do tego dochodzi kurz, który jest doskonałym źródłem zakażeń, gdyż mikroorganizmy i wirusy przemieszczają się za pomocą jego cząsteczek. Nie zapominajmy też o podwyższonej wilgotności, która przy braku dostatecznej wentylacji występuje niemal zawsze, co stanowi idealne warunki do rozwoju drobnoustrojów. Powietrze w pomieszczeniach jest 8-10 razy bardziej zanieczyszczone, niż powietrze na zewnątrz. Jedynym ratunkiem na pozbycie się zanieczyszczonego powietrza z domu jest regularne wietrzenie pomieszczeń. Najczęściej jednak tego unikamy, szczególnie zimą, słusznie zresztą obawiając się podwyższonych rachunków za ogrzewanie.
309

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
N. 1.1. Czym grozi brak wentylacji?
Dzięki maksymalnie uszczelnionym oknom i doskonałej izolacji budynków udaje się znacznie zmniejszać koszty eksploatacyjne związane z ogrzewaniem. Uszczelniając dom i myśląc jedynie o obniżeniu kosztów ogrzewania, pomijając przy tym kwestię dopływu świeżego powietrza, narażamy się na szereg niebezpieczeństw pojawiających się wszędzie tam, gdzie funkcjonowanie wentylacji przestaje być skuteczne. Poniżej krótkie zestawienie zagrożeń wynikających z zaniedbania, tak zdawałoby się banalnego problemu, jakim jest skuteczna wentylacja w domu: SBS Sick Building Syndrome (Syndrom Chorego Budynku) to zespół objawów takich jak zmęczenie, nudności, powtarzające się bóle i zawroty głowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, zaburzenia w oddychaniu, podrażnienie błon śluzowych gardła, nosa i krtani, w skrajnych przypadkach nawet omdlenia pojawiające się u osób przebywających w pomieszczeniach, w których panują szkodliwe warunki środowiskowe, w szczególności w pomieszczeniach źle wentylowanych. Często objawy te są podobne do objawów astmy lub przeziębienia, znikają jednak szybko po uzyskaniu dostępu do świeżego powietrza lub po opuszczeniu zbyt szczelnego budynku. SBS jest reakcją organizmu na złą wentylację i wynikającego z niej nadmiaru nagromadzonych w powietrzu takich czynników, jak: – zanieczyszczenia pyłowe, chemiczne i biologiczne, – tlenek węgla, dwutlenek węgla, – nadmiar pary wodnej oraz niedomiar tlenu. Pewne znaczenie na powstawanie objawów SBS u ludzi ma także jonizacja powietrza czy promieniowanie elektromagnetyczne.

N. 1.2. Wentylacja grawitacyjna
Grawitacyjny system wentylacji mieszkań polega na usuwaniu zużytego powietrza za pomocą kanałów. Aby wentylacja grawitacyjna działała poprawnie, niezbędne jest spełnienie kilku warunków: – temperatura wewnątrz domu musi być wyższa niż na zewnątrz, – na zewnątrz powinien wiać lekki wiatr, – okna i drzwi powinny być rozszczelnione, aby zapewnić dopływ świeżego powietrza, – konstrukcja kanałów wentylacyjnych na dachu powinna być tak zaprojektowana, aby ograniczyć możliwości wstecznego wdmuchiwania powietrza. Gdy temperatura na zewnątrz jest niższa niż wewnątrz budynku, wzrasta intensywność wentylacji w sposób liniowy (np. dwukrotny wzrost różnicy temperatury wewnątrz i na zewnątrz powoduje dwukrotny wzrost wentylacji). Gdy na zewnątrz zaczyna wiać silny wiatr, to dwukrotny wzrost prędkości wiatru powoduje czterokrotny wzrost intensywności wentylacji. Powyższe zależności nasuwają istotne spostrzeżenia. Zimą, gdy chcemy, a nawet powinniśmy, ograniczyć wentylację, zachodzi ona w sposób niekontrolowany, gdy okna są rozszczelnione. Szczególnie podczas mrozów i silnych wiatrów następuje ogromna ucieczka ciepła, co powoduje szybkie wychłodzenie mieszkania i, co gor310

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
sze, nadmierne wysuszenie. Natomiast latem proces wentylowania mieszkań zachodzi tylko podczas wietrznej pogody. Gdy nie wieje wiatr i jest ciepło, naturalna wentylacja zawodzi zupełnie. Wilgoć, nieprzyjemne zapachy nie są praktycznie wcale usuwane. Konstrukcja i budowa dawnych domów (np. miejskich) była tak przemyślana, aby częściowo niwelowała niekorzystne skutki braku czy nadmiernej niekontrolowanej wentylacji. Grube, pełne mury, wapienne tynki, drewniane okna, a przede wszystkim bardzo wysokie kondygnacje – wszystko to działa jak swoisty akumulator ciepła, zapewniając korzystny mikroklimat panujący wewnątrz domu. Niestety ogrzewanie takich mieszkań bywa niezwykle kosztowne. Zaletami wentylacji grawitacyjnej (naturalnej) jest niska cena eksploatacji i komfort wynikający z jej bezgłośnej pracy.

N. 1.3. Wentylacja hybrydowa
Łącząc siły natury (wentylacja grawitacyjna) z mechaniką powstał system wentylacji hybrydowej. System taki działa naprzemiennie, wykorzystując siły natury lub mechanikę pracy wirnika wentylatora. Wentylacja hybrydowa działa więc naprzemiennie, w sposób mechaniczny lub naturalny. Jeśli dodamy do tego układ automatyki sterującej, otrzymamy system, który w zależności od wybranego sposobu kontroli będzie nadzorował poziom i kierunek przepływu powietrza w kanale wentylacyjnym lub poziom wilgotności względnej w pomieszczeniach, w których będzie zamontowany czujnik. Zadaniem takiego układu jest zapewnienie norm higienicznych wymiany powietrza w pomieszczeniach: – kuchnia z oknem zewnętrznym wyposażona w kuchenkę gazową lub węglową – 70 m³/h, – kuchnia z oknem zewnętrznym, wyposażona w kuchenkę elektryczną,: – w mieszkaniu do 3 osób – 30 m³/h, – w mieszkaniu powyżej 3 osób – 50 m³/h, – kuchnia bez okna zewnętrznego, wyposażona w kuchenkę elektryczną – 50 m³/h, – kuchnia bez okna zewnętrznego, wyposażona w kuchenkę gazową, obowiązkowo z mechaniczną wentylacją wywiewną – 70 m³/h, – łazienka z wc lub bez - 50 m³/h, – oddzielny wc - 30 m³/h, – pomieszczenie bez okien (np. garderoba) – 15 m³/h, – pokój mieszkalny oddzielony od pomieszczeń kuchni, łazienki i wc więcej niż dwojgiem drzwi lub pokój znajdujący się na wyższym poziomie w wielopoziomowym domu jednorodzinnym lub w wielopoziomowym mieszkaniu domu wielorodzinnego – 30 m³/h. Wymiana powietrza w ciągu godziny powinna być równa co najmniej kubaturze pokoju. Wentylatory hybrydowe są urządzeniami energooszczędnymi, dwubiegowy silnik wentylatora Fenko zużywa odpowiednio 9,5 W lub 6,2 W, w zależności od wybranego biegu pracy silnika, i zapewnia dla jednego pomieszczenia wydajność na poziomie 180 m³/h]lub odpowiednio na niższym biegu 120 m³/h. Proste przeliczenie cen mówi, że nawet w przypadku gdyby wentylator pracował ciągle na wyższym biegu, łączny koszt zużytej energii elektrycznej wynosiłby nieco ponad 30 zł rocznie. Niebagatelna zaletą jest również jego cicha praca 41 dBA lub 33 dBA bezpośrednio przy nim, co powoduje, że w pomieszczeniu jest praktycznie niesłyszalny.
311

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
N. 1.3.1 Wentylacja hybrydowa – Turbowent
Wentylacja hybrydowa stanowi połączenie prostoty wentylacji grawitacyjnej ze stabilnością wentylacji mechanicznej, co ma na celu przede wszystkim ograniczenie kosztów eksploatacji (wydatków na energię elektryczną). Turbowent hybrydowy firmy Darco to nowa jakość na rynku wentylacji hybrydowej. Obrotowa nasada Turbowent dodatkowo wyposażona jest w cichobieżny, sterowany mikroprocesorowo silnik małej mocy (5W). Nasada ta działa dwubiegunowo. Gdy wieje wiatr iwarunki naturalne umożliwiają uzyskanie żądanej wydajności nasady, silnik nie pracuje, a nasada działa jak zwykły Turbowent. Gdy jednak prędkość wiatru jest niewystarczająca dla działania wentylacji grawitacyjnej, włącza się silnik i napędza turbinę do zadanej prędkości, zapewniając tym samym pożądaną wydajność. Gdy wiatr wieje ze zbyt dużą prędkością, co powodowałoby nadmierne zwiększenie podciśnienia w przewodzie kominowym i zbyt duży strumień usuwanego powietrza, silnik nasady hamuje turbinę do zadanej prędkości obrotowej. Niezależnie od warunków zewnętrznych Turbowent hybrydowy obraca się zawsze z prawie jednakową prędkością 60 obr./min. Histereza (różnica między wartościami skrajnymi) wynosi 60 obrotów na minutę, dlatego jeśli np. prędkość na sterowniku wynosi 180 obr./min, to od 150 obr./min silnik nie pracuje, a hamowanie rozpoczyna się od prędkości 210 obr./min. Sterowanie mikroprocesorowe pozwala na płynną regulację żądanej prędkości obrotowej turbiny, a tym samym na regulację wydajności procesu wentylacji. Turbowent hybrydowy napędzany jest silnikiem elektrycznym małej mocy, pobierającym tylko 5 W, i to tylko w sytuacji, gdy siła wiatru jest nieodpowiednia (co zdarza się rzadko),, koszty energii elektrycznej są minimalne i wynoszą około 5 gr za dobę użytkowania (zużycie 0,12 kWh/dobę). Nasada kominowa umożliwia swobodny dostęp do przewodu kominowego w celu jego oczyszczenia. Zalety nasady: – połączenie prostoty wentylacji grawitacyjnej z niezawodnością mechanicznej, – możliwość płynnej regulacji prędkości obrotowej nasady, a tym samym jej wydajności, – łatwy dostęp do przewodu kominowego w celu jego czyszczenia poprzez odchylenie nasady, – cicha praca, duża niezawodność i bezpieczeństwo, – dzięki wykorzystaniu energii wiatru bardzo niskie koszty eksploatacji (zużycie prądu), – estetyczny wygląd, – łatwość instalacji (wszystkie niezbędne komponenty w zestawie).

N. 2. Rekuperacja
Jest to wentylacja mechaniczna z odzyskaniem ciepłego powietrza. Instalacja wentylacyjna wyposażona w rekuperator zapewnia przede wszystkim zmniejszenie kosztów ogrzewania budynku. Nie można jednoznacznie powiedzieć ile mniej zapłacimy za ogrzewanie po założeniu rekuperatora, jednak jedno jest pewne: centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła zapewni zmniejszenie strat ciepła powodowanych przez sprawnie działającą wentylację grawitacyjną nawet o 60-80% (przy dobrze wykonanej instalacji oraz sprawnie działającej centrali z rekuperatorem). Należy pamiętać, że odzysk ciepła dla danej instalacji rekuperatora można porównać jedynie z sytuacją, gdzie w identycznym budynku zostanie zastosowana wentylacja grawi312

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
tacyjna odpowiadająca polskim normom i przepisom. I będzie ona również funkcjonowała odpowiednio do ustalonych w normach założeń. Skraplanie się pary wodnej na wewnętrznych stronach szyb to ewidentny przykład na brak dostatecznej wentylacji. Producenci systemów wentylacyjnych przy ich sprzedaży pomijają zazwyczaj milczeniem zarówno skuteczność wentylacyjną centrali (czyli spręż generowany przez jej wentylatory), jak i koszty uboczne (zużycie prądu, koszt eksploatacyjne itp.).Są i tacy producenci, którzy oferują rekuperatory BEZ wentylatorów! Klient, skuszony sprawnością centrali, rzędu nawet ponad 90%, kupuje wymiennik oraz najtańsze wentylatory, które zazwyczaj nie mają siły na przepchnięcie powietrza przez samą centralę, nie wspominając o instalacji wentylacyjnej, która też generuje opory. No i pojawia się rozczarowanie rekuperacją.... Dlatego warto porównać nie tylko sprawności central, podawane zresztą często dla warunków idealnych, panujących jedynie w laboratoriach, ale także wiele innych czynników wpływających na skuteczną pracę całej wentylacji: spręż central, jakość usług oferowanych przez firmę instalującą system, zaplecze serwisowe itp.. Instalacja wentylacyjna z odzyskiem ciepła nie jest więc modnym gadżetem. W przypadku budowy domu z nowoczesnych materiałów wentylacja mechaniczna jest wręcz koniecznością wynikającą ze specyfiki tychże właśnie materiałów. Zapewnia ona nie tylko wymierne zmniejszenie kosztów ogrzewania, ale przede wszystkim świeże powietrze niezbędne do zdrowego, normalnego funkcjonowania.

N. 2.1. Zalety wentylacji centralnej z rekuperacją
Najważniejszymi zaletami wentylacji centralnej z rekuperacją jest zapewnienie odczucia komfortu, ochrona zdrowia i oszczędność energii cieplnej. Dostarczane świeże powietrze jest dodatkowo filtrowane, co zapobiega dostawaniu się pyłów i alergenów do pomieszczeń. W okresie zimowym, dzięki nawilżaczowi parowemu, można w razie potrzeby podnieść wilgotność, latem nadmiar pary wodnej jest usuwany. Dzięki temu mamy zapewniony optymalny dla zdrowia klimat wnętrz. W przypadku zmieniającego się zapotrzebowania na świeże powietrze, wystarczy włączyć odpowiedni poziom pracy, który często można jeszcze regulować. Co mniej więcej kwartał należy wymienić filtry. Centrala wentylacyjna może współpracować z gruntowym wymiennikiem ciepła, co umożliwia chłodzenie pomieszczeń latem. 19 POWODÓW, DLA KTÓRYCH WARTO MIEĆ REKUPERACJĘ Oszczędności 1. Niższe koszty ogrzewania domu (nawet o 50%). 2. Możliwość zmniejszenia rozmiarów grzejników i mocy pieca grzewczego (nawet o 45% mniejsze zapotrzebowanie budynku na ciepło). 3. Budynek jest energooszczędny (lepszy współczynnik energooszczędności w świadectwie energetycznym). 4. Możliwość rezygnacji z budowy drogich kominów do wentylacji grawitacyjnej. 5. Możliwość rezygnacji z droższych okien z nawiewnikami i mikrowentylacją. 6. Podwyższenie standardu budynku (łatwiejsza późniejsza sprzedaż).

313

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Zdrowie 1. Brak niebezpiecznych dla zdrowia przeciągów (nie ma potrzeby przewietrzania poprzez naprzeciwległe otwarcie okien). 2. Budynek z wentylacją mechaniczną jest przewietrzany w każdych warunkach (niezależnie od warunków atmosferycznych). 3. Nawiewane powietrze jest filtrowane (mniej alergenów i pyłów). 4. Lepsze samopoczucie przez całą dobę dzięki mniejszej zawartości CO2 w powietrzu. 5. Niższa emisja CO2 do atmosfery (ochrona środowiska). Komfort klimatyczny 1. Oddychamy tylko świeżym powietrzem: rekuperacja dostarcza świeże powietrze i usuwa zużyte. 2. Rekuperacja obniża zawartość wilgoci w powietrzu wewnętrznym. 3. Możliwość montażu gruntowego wymiennika ciepła (dodatkowe chłodzenie latem i jeszcze większa sprawność rekuperatora zimą). Wygoda 1. Brak zaparowanych okien i luster (nawet podczas kąpieli). 2. Możliwość aktywnego przewietrzenia domu również w trakcie przygotowywania intensywnie pachnących potraw. 3. Brak komarów, much i innych insektów oraz zdecydowanie mniej kurzu w domu. 4. Ciągły dostęp do świeżego powietrza (również zimą) bez wychładzania domu. 5. Możliwość odcięcia się od hałasu panującego na zewnątrz (nie ma konieczności otwarcia okien).

N. 2.2. Jak działa rekuperator?
Wymiana powietrza w pomieszczeniach z zastosowaniem rekuperatora polega na usunięciu powietrza zużytego i dostarczeniu świeżego o odpowiednich parametrach. Zużyte powietrze systemem kanałów jest transportowane do rekuperatora, gdzie podlega filtrowaniu i przez kanał wylotowy jest wyrzucane na zewnątrz budynku. Świeże powietrze kanałem wlotowym jest zasysane do wnętrza urządzenia, gdzie przechodzi przez filtry, które wyłapują drobiny kurzu oraz alergeny, pyłki traw i drzew. Następnie powietrze przechodząc przez wymiennik ciepła jest ogrzewane ciepłem oddanym przez powietrze usuwane (ALE SIĘ Z NIM NIE MIESZA). Podgrzane powietrze następnie jest tłoczone do wentylowanych pomieszczeń. Ilość powietrza nawiewanego i wywiewanego jest jednakowa.

N. 2.3. Budowa rekuperatora
Obudowa rekuperatora, bez znaczenia z jakich materiałów jest wykonana, powinna charakteryzować się doskonałymi właściwościami tłumienia drgań, hałasu od 200 do 10000 Hz, dużą sztywnością, niewielkim ciężarem oraz odpornością na warunki atmosferyczne i promieniowanie UV. Rekuperatory mają szczelne pokrywy inspekcyjne, służące do okresowych przeglądów urządzenia, czyszczenia i wymiany filtrów. Wnętrze obudowy często jest ocieplone termicznie i wygłuszone akustycznie.

314

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

O. OGRZEWANIE
O. 1. Ogrzewanie
Koszt ogrzewania w rocznym bilansie użytkowania domu stanowi największą kwotę. Dlatego warto już na samym początku dobrze przemyśleć oraz zaplanować system ogrzewania domu, późniejsze przeróbki zawsze są dużo bardziej kosztowne. Do wyboru jest dużo różnych systemów grzewczych. Wymogi unijne narzucają producentom coraz większe wymagania pod tym względem energooszczędności i ekologii. Inwestorzy natomiast przy zastosowaniu nowoczesnych, ekologicznych oraz energooszczędnych systemów grzewczych mogą liczyć na korzystne dofinansowania lub kredyty preferencyjne. Wciąż jest jeszcze spora liczba osób, która pozostaje przy standardowym ogrzewaniu konwekcyjnym, czyli grzejnikach. Kolejną grupą produktów jest ogrzewanie niskotemperaturowe zamieszczane w podłodze i ścianie. Nowością jest system ogrzewania fazowego. Jest to zupełnie odmienne ogrzewanie od dotychczas stosowanego. Dzięki swojej innowacyjności zapewnia duży komfort cieplny, a zarazem niespotykane dotąd oszczędności w ogrzewaniu na poziomie 60%.

O. 1.1. Komfort cieplny a rozkład temperatur w pomieszczeniu
W Polsce zużycie energii elektrycznej na jednego mieszkańca jest o połowę mniejsze niż w innych rozwiniętych państwach europejskich. Krajowa energetyka jest w stanie wytwarzać więcej energii niż aktualnie sprzedaje. Dziedziną, w której istnieje możliwość większego wykorzystania energii elektrycznej jest ogrzewanie – zarówno pomieszczeń, jak i wody do celów użytkowych. Komfort cieplny – parametry: – temperatura powietrza w pomieszczeniu, – średnia temperatura powierzchni przegród budowlanych, – prędkość przepływu powietrza, – wilgotność względna powietrza, – stopień aktywności ruchowej użytkowników, od której zależy ilość ciepła wydzielanego przez organizm człowieka, – opór przewodności cieplnej odzieży, od której zależy szybkość wymiany cieplnej pomiędzy ciałem ludzkim a otoczeniem. Temperatura powietrza powinna być dostosowana do aktywności ruchowej osób przebywających w pomieszczeniu. Jeżeli osoby te nie są aktywne ruchowo, za optymalną przyjmuje się temperaturę w granicach od 18 do 21°C. Dla poczucia komfortu ważne jest, aby temperatura była równomierna w całym wnętrzu, zarówno w pionie, jak i w poziomie. W sytuacji z grzejnikiem zamieszczonym pod oknem ciepłe powietrze unosi się ku górze, a zimne napływa od dołu. Rozkład najbardziej zbliżony do optymalnego, fizjologicznego rozkładu można uzyskać przy zastosowaniu ogrzewania fazowego (umieszczanego pod tynkiem, glazurą, terakotą), które jest typem ogrzewania niskotemperaturowego. Panele grzewcze delikatnie promieniują ciepłem bezpośrednio na użytkowników oraz przedmioty, a nie – jak w przypadku tradycyjnego ogrzewania – nagrzewane jest powietrze, a dopiero potem mieszkańcy.
330

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Panele przekazują ciepło do pomieszczenia w postaci subtelnego promieniowania bardzo przyjaznego dla mieszkańców. Jest to rodzaj ciepła w swojej istocie najbardziej zbliżony do ciepła słonecznego naturalnego dla ludzi. Zapewnia równomierny rozkład temperatur w całej kubaturze pomieszczeń, nie występują miejsca z przegrzanym powietrzem, a także utrzymana jest stała wilgotność powietrza.

O. 1.2. Systematyka ogrzewania
Ogrzewanie centralne To przede wszystkim ogrzewanie wodne w mieszkaniach, biurach i w innych podobnych obiektach oraz ogrzewanie parowe, stosowane w halach fabrycznych. Źródłem ciepła mogą być różne paliwa. Ogrzewanie indywidualne Ogrzewanie indywidualne z punktu widzenia oddawania ciepła można podzielić na: Konwekcyjne – ciepło jest przekazywane przez grzejnik bezpośrednio do powietrza w pomieszczeniu. Przepływające wokół grzejnika powietrze ogrzewa się i rośnie jego temperatura. Ciepłe powietrze krążąc po pomieszczeniu nagrzewa ściany i wyposażenie. Wadą konwekcji jest unoszenie wraz z ciepłym powietrzem cząsteczek kurzu. Z tego względu nie należy stosować tego typu ogrzewania w pomieszczeniach użytkowanych przez alergików. Promiennikowe – używane są płyty grzejne o różnej konstrukcji: nisko-, średnio- i wyskokotemperaturowe. Grzejnik promiennikowy ma płytę stalową z wkomponowanym elementem grzejnym. Powierzchniowe – dzielimy na podłogowe, ścienne i sufitowe. Ogrzewanie akumulacyjne, elektryczne Punktowe – realizowane przy użyciu punktowych stałych lub przenośnych grzejników rozmieszczonych w ogrzewanych pomieszczeniach. Wyposażone są one we wkłady z materiałów akumulujących ciepło. Podłogowe – stosuje się przewody i maty grzejne ułożone w podłożu stanowiącym element akumulujący ciepło. Podstawową cechą ogrzewania akumulacyjnego jest możliwość magazynowania energii cieplnej, która pobierana jest w okresie nocnym oraz w czasie tzw. doliny dziennej pomiędzy 13 a 15, wtedy gdy opłata za energię elektryczną jest niższa. OGRZEWANIE FAZOWE – ogrzewanie niskotemperaturowe, które jest umieszczone pod tynkiem w ścianach lub ewentualnie w podłodze. Panele grzewcze delikatnie promieniują ciepłem bezpośrednio na ludzi, a nie – jak w przypadku tradycyjnego ogrzewania – nagrzewane jest powietrze, a dopiero potem mieszkańcy. Ogrzewanie fazowe wykorzystuje termodynamiczne zjawisko przemiany fazowej, dzięki czemu zawdzięcza swoją nazwę. Niskowrzący czynnik roboczy zawarty w panelu powoduje jego błyskawiczne nagrzewanie, potem się skrapla, a następnie ponownie wrze. Ten proces jest wielokrotnie powtarzany, a czynnik się nie zużywa, gdyż jest hermetycznie zamknięty. Dzięki temu temperatura zasilania jest niska, a powierzchnia grzania bardzo duża.
www.feris.co

331

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Ogrzewanie bezpośrednie Energia cieplna przekazywana jest do otoczenia sukcesywnie w trakcie jej wytwarzania. Pod względem sposobu przekazywania ciepła rozróżniamy ogrzewanie: – konwekcyjne naturalne – ciepłe powietrze unosi się ku górze, a zimne napływa od dołu, – konwekcyjne wymuszone – ogrzewane powietrze jest tłoczone przez wentylator wbudowany w grzejnik i wpływa dołem, a od góry zasysane jest powietrze zimne, – przez promieniowanie ukierunkowane – możliwe jest dowolne kształtowanie strumienia ogrzanego powietrza, – przez promieniowanie płaszczyznowe – zapewnia równomierne oddawanie ciepła z całej powierzchni elementu grzejnego, a jego przepływ zależy od miejsca umieszczenia tego elementu. Ogrzewanie nadmuchowe Wdmuchiwanie gorącego powietrza do pomieszczeń to bardzo efektywny sposób ich ogrzewania. Utrzymanie odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach jest bardzo ważne, lecz aby uzyskać pełny komfort, należy również zapewnić ich wentylację. System ogrzewania powietrznego – rozwiązanie, które łączy w sobie obie te funkcje – jest bardzo popularny w USA i Kanadzie. W Polsce cieszy się coraz większym zainteresowaniem. W systemie ogrzewania powietrznego źródłem ciepła jest piec nadmuchowy z czerpnią powietrza, filtrem i nawilżaczem, do którego podłącza się kanały powietrzne. . Piec jest zasilany gazem ziemnym, propanem technicznym lub olejem opałowym. Powietrze przefiltrowane i podgrzane w piecu jest rozprowadzane układem przewodów nawiewnych do poszczególnych pomieszczeń. Odgałęzienia sieci są zakończone kratkami nawiewnymi lub nawiewnikami z regulacją przepływu. Powietrze, ogrzane do temperatury 35°C, miesza się z powietrzem w pomieszczeniu, podnosząc jego temperaturę. Równocześnie z wdmuchiwaniem powietrza taka sama jego ilość jest usuwana z pomieszczenia. To powietrze zasysane jest do przewodu powrotnego. Zanim ponownie trafi do pieca, jest mieszane z powietrzem zaczerpniętym z zewnątrz i filtrowane. Część powietrza usuwana jest z pomieszczeń przewodami wentylacji grawitacyjnej. Ideą ogrzewania powietrznego (znanego również jako ogrzewanie nawiewowe) jest podgrzewanie bezpośrednio powietrza. Rozwiązanie takie pozwala na ominięcie podgrzewania czynników pośrednich, takich jak woda i grzejniki w ogrzewaniu tradycyjnym lub podłoga w ogrzewaniu podłogowym. Wytworzone ciepło oddawane jest więc do otoczenia w sposób najbardziej efektywny. Bezpośredni nadmuch ciepłego powietrza umożliwia szybkie i równomierne nagrzewanie pomieszczeń. Zalety ogrzewania nadmuchowego Nawiew powietrza odbywa się przez kratki sufitowe. Ogrzewanie powietrzne jest znacznie mniej zawodne od wodnego. Można je na przykład wyłączyć zimą na pewien czas bez obawy uszkodzenia. Sama instalacja bez grzejników, zaworów, złączek jest również mniej narażona na niebezpieczeństwo wystąpienia nieszczelności. A jeśli mimo to zdarzą się, to i tak nie są tak groźne dla domu, jak wypływająca z nieszczelnej instalacji gorąca woda. Ogrzewanie powietrzne można zainstalować w każdym domu o powierzchni powyżej 100 m, bez względu na technologię budowy.
332

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
W tradycyjnych budynkach murowanych jest to nieco bardziej skomplikowane. Przewody powietrzne, które podwiesza się pod stropami lub układa w kanałach pod podłogą, mają niekiedy znaczne rozmiary, a przy tym nie mogą kolidować z innymi instalacjami w budynku. Aby je ułożyć, czasami trzeba wykonać w ścianach i stropach otwory i bruzdy. Jeśli nie zostały wcześniej uwzględnione w projekcie domu, trzeba uważać, by nie naruszyć jego konstrukcji, warto więc powierzyć instalację systemu profesjonalnej firmie z dużym doświadczeniem, która tak zaprojektuje trasę kanałów, że są one niemal niewidoczne.

O. 2. Bilans cieplny budynku
W celu utrzymania temperatury w pomieszczeniu na założonym poziomie nadwyżka strat nad zyskami musi być kompensowana ciepłem dostarczanym przez instalację ogrzewania. W bilansie cieplnym pomieszczenia uwzględnia się: – straty ciepła związane z jego przenikaniem przez obudowę i wentylacją pomieszczeń, – zyski ciepła od docierającego do pomieszczenia promieniowania słonecznego i wewnętrzne od ludzi i wyposażenia. Udziały ww. składników w bilansie cieplnym budynku zależą od: – jego lokalizacji i usytuowania względem kierunków geograficznych i sąsiedniej zabudowy, – wielkości i kształtu bryły budynku, – ilości i rozmieszczenia okien i innych elementów przezroczystych w przegrodach zewnętrznych, – izolacyjności cieplnej obudowy, – przepuszczalności promieniowania słonecznego części przezroczystych obudowy, – intensywności i sposobu wentylacji pomieszczeń, – częstości i sposobu eksploatacji pomieszczeń. W budynkach z nieszczelną obudową, powodującą nadmierną infiltrację, największe straty ciepła są związane z nadmierną wymianą powietrza w pomieszczeniach. W większości istniejących budynków mieszkalnych z wentylacją naturalną jej intensywność w znacznym stopniu jest kształtowana przez użytkowników, którzy ją ograniczają w okresie najniższych temperatur, aby zmniejszyć napływ mroźnego powietrza i oszczędzać ciepło. W jednorodzinnym budynku mieszkalnym o powierzchni użytkowej 250 m² i wartości wskaźnika sezonowego zapotrzebowania na ciepło około 140 kWh/m²a, przy przyjęciu najwyższych dopuszczanych wartości (zgodnie z obowiązującymi przepisami), współczynników przenikania ciepła w odniesieniu do ścian, stropów i okien, udziały ww. składników bilansu cieplnego kształtują się na zbliżonym poziomie. Największe straty ciepła powstają w wyniku jego przenikania przez ściany i stropy (ze względu na największą powierzchnię). We współcześnie wznoszonych budynkach mieszkalnych przegrody na ogół charakteryzują się lepszymi niż wymagane wartościami współczynnika ciepła, zwłaszcza okna. Wskaźnik sezonowego zapotrzebowania na ciepło zwykle nie przekracza 100 kWh/m²/rok. Podobnie jest w przypadku jednorodzinnego budynku, charakteryzującego się sezonowym zapotrzebowaniem na ciepło do ogrzewania na poziomie o około 25% niższym niż określony w aktualnych przepisach budowlanych, który osiągnięto przez zastosowanie grubszej warstwy izolacji cieplnej i energooszczędnych okien, przy zwiększonych, lecz akceptowanych przez inwestorów kosztach. Dalsze obniżenie wskaźnika sezonowego zapotrzebowania na ciepło
333

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

334

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
do ogrzewania pomieszczeń wymaga ograniczenia wentylacyjnych strat ciepła. Stosuje się w tym celu wstępne podgrzanie dostarczanego powietrza w wymienniku gruntowym oraz odzysk ciepła z usuwanego powietrza w rekuperatorze. Wybrane normy, w których określa się bilans cieplny: PN-EN ISO 13790:2006: Cieplne właściwości użytkowe budynków – obliczanie zużycia energii do ogrzewania, PN-EN 12831:2006: Instalacje ogrzewcze w budynkach – metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego, PN-B-02025:2001: Obliczanie sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania budynków mieszkalnych i zamieszkania zbiorowego, PN-EN 832:2001: Właściwości cieplne budynków – obliczanie zapotrzebowania na energię do ogrzewania (budynki mieszkalne).

O. 3. Ogrzewanie fazowe firmy Feris – nowość w ogrzewnictwie!
Budując dom zastanawiamy się nad wyborem ogrzewania. Najlepiej, by było bezobsługowe, bez widocznych grzejników, a jednocześnie oszczędne i nowoczesne, zapewniające znakomity komfort cieplny oraz eksploatacyjny. Jest już na rynku bezobsługowy system grzewczo-chłodzący, który ogrzeje dom o pow. 300 m² za 200 zł miesięcznie w okresie zimowym, a w okresie letnim za darmo go schłodzi do zadanej temperatury. To nowy, innowacyjny system grzewczy (ogrzewanie fazowe), wynik 15 lat badań i doświadczeń polskich konstruktorów. To, co grzeje oraz chłodzi to nie woda, jak we wszystkich systemach grzewczych. Woda wywołuje reakcje (zjawisko fizyczne) i to właśnie reakcja (zachodząca w nieskończoność) grzeje i chłodzi. W systemie tym zmniejsza się pojemność wodna w układzie hydraulicznym budynku o ponad 80%! System ogrzewania fazowego jest: Ekonomiczny - Pozwala ograniczyć koszty ogrzewania nawet do 60%, Wydajny - Równomiernie i szybko nagrzewa pomieszczenie, Zdrowy - Korzystny mikroklimat, brak cyrkulacji kurzu i alergenów. Uniwersalny - Budynki jedno i wielorodzinne, obiekty publiczne i przemysłowe. Kompatybilny – System współpracuje z każdym źródłem ciepła dostępnym na rynku. Bezobsługowy - Ogrzewanie fazowe Feris zapewnia komfort użytkowy. Eksploatacja jest bezobsługowa – przy zmiennych warunkach atmosferycznych system sam się stabilizuje. Ogrzewanie to można stosować w ścianach, podłodze i suficie. Zasadą działania dla tego systemu jest przekazanie ciepła do pomieszczenia w postaci subtelnego promieniowania bardzo przyjaznego dla mieszkańców. Ogrzewanie pomieszczeń w drodze promieniowania podczerwieni jest najbardziej przyjazne dla organizmów żywych a jednocześnie naturalne. Zapewnia równomierny rozkład temperatur w całej kubaturze pomieszczeń - nie występują miejsca z przegrzanym powietrzem a także utrzymana jest stała wilgotność powietrza. Ogrzewanie fazowe, podobnie jak słońce - nagrzewa ludzi, przedmioty nie nagrzewając
335

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
powietrza. Oznacza to, że względnie niskie temperatury powietrza są rekompensowane przez promieniowanie cieplne zapewniając pożądany komfort termiczny. Średnia temperatura wody w zasilaniu instalacji centralnego ogrzewania (c.o) wynosi 30°C. Ze względu na niską temperaturę zasilania ten typ ogrzewania można zaliczyć do ogrzewania niskotemperaturowego. Ma jednak nad nimi znaczną przewagę - pojemność wodną układu. Przy ogrzewaniu podłogowym powierzchnia grzania jest bardzo duża, oraz taka sama jak pojemność wodna układu. W panelu grzewczym ogrzewania fazowego skraplacz grzeje, ale woda przepływa tylko przez kolektor (dolną rurkę). Zwiększa to kilkukrotnie powierzchnię grzewczą w stosunku do pojemności wodnej. Zanim przejdziemy do dalszego opisu zilustrujmy sposób działania tej innowacji prostym przykładem. Wyobraźmy sobie jeden z elementów systemu – podtynkowy panel grzewczy, składający się z rurek ciepła, w których znajduje się czynnik roboczy, wrzący w temperaturze od 15oC. Po włożeniu tego elementu np. do naczynia z ciepłą wodą już po kilku sekundach panel grzeje, promieniuje ciepłem. I właśnie to co grzeje to zjawisko fizyczne – w panelach nie ma wody a cały proces zachodzi w nieskończoność.

▫ Rys. Panele grzewcze podczas montażu.
Źródło: www.feris.co

Ogrzewanie fazowe poprzez promieniowanie zapewnia równomierny rozkład temperatury w całej kubaturze pomieszczenia. Nie ma konwekcji a więc ruchu kurzu i alergenów oraz zachowana jest korzystna, ujemna jonizacja powietrza. Te i jeszcze inne elementy wpływają na korzystny komfort termiczny. Przy tego rodzaju ogrzewaniu mamy dużo mniejsze straty ciepła, ponieważ nie potrzeba tu nośnika energii w postaci powietrza do ogrzewania
336

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
pomieszczeń. Przy wietrzeniu nie tracimy ciepła, ponieważ ono tam jest i nie ucieknie wraz z powietrzem. Coraz wyższe ceny paliw energetycznych oraz szukanie najnowszych rozwiązań sprawią, że ogrzewanie fazowe będzie coraz bardziej popularne w naszych domach.

O. 3.1. Ogrzewanie za pomocą konwekcji czy promieniowania?
Oto kilka faktów z zakresu fizyki na temat ogrzewania: – każdy człowiek, zwierzę, roślina, skała, budynek czy inny obiekt podlega zasadzie stałej wymiany ciepła z otoczeniem, – jeśli występuje różnica temperatur, to energia przepływa z obiektu o wyższej temperaturze do obiektu o niższej temperaturze dopóty, dopóki obydwa obiekty nie osiągną takiej samej temperatury, – energia cieplna może być dostarczona na 2 sposoby: a) promieniowanie np. słońce b) konwekcję (czyli ruch powietrza) np. kaloryfery Systemy grzewcze oparte na konwekcji potrzebują powietrza jako nośnika energii. Kaloryfer nagrzewa powietrze, które krąży po pomieszczeniu oddając energię. Następnie ochładza się i opada w dół, potem ponownie nagrzewa się i unosi się do góry. Proces cyrkulacji powtarza się dopóki temperatura się nie wyrówna. Do konwekcji jest zatem potrzebna różnica temperatur, czyli wykorzystuje ona zasadę termodynamiki. Promieniowanie termiczne wykorzystuje zupełnie inne zasady. Nie potrzebuje ono żadnego nośnika i nie zależy od temperatury otoczenia. Jest to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie podczerwieni (np. słońce). Promieniowanie cieplne nagrzewa bezpośrednio ciała stałe będące w jego zasięgu (np. ludzie, meble itp.), natomiast całkowicie przenika przez powietrze i nie nagrzewa go. Powietrze nagrzewa się pośrednio – od nagrzanych uprzednio promieniowaniem powierzchni. Co oznacza dla użytkownika zastosowanie ogrzewania wykorzystującego promieniowanie termiczne? Jest to najzdrowsza forma ogrzewania. Człowiek od zawsze był wystawiony na promieniowanie słoneczne, przez jego skórę potrafi przeniknąć prawie 100% promieniowania cieplnego. Najlepsze rozwiązanie dla alergików. Przy ogrzewaniu konwekcyjnym kurz i alergeny krążą razem z powietrzem po pomieszczeniu – tutaj nie ma cyrkulacji powietrza, więc system nie wzbija kurzu. Korzystny mikroklimat – to ogrzewanie nie wysusza powietrza. Korzystna jonizacja powietrza – brak metalowych urządzeń np. kaloryferów powoduje wzrost jonów ujemnych (korzystnych). Daje duże oszczędności Podczas wymiany powietrza np. przy wietrzeniu nie dochodzi prawie do żadnej utraty ciepła, gdyż nagrzane są głównie przedmioty a nie powietrze.

337

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Temperatura odczuwalna jest większa niż przy ogrzewaniu konwekcyjnym. Powala to na obniżenie temperatury zasilania o kilka stopni przy zachowaniu takiego samego komfortu termicznego, a tym samym obniżenie kosztów ogrzewania. Zabezpiecza budynek przed zawilgoceniem. W tym systemie jest ogrzewana cała powierzchnia pomieszczeń, a temperatura podłóg, ścian czy sufitu zawsze będzie wyższa niż przy ogrzewaniu konwekcyjnym. Powoduje to naturalną barierę dla rozwoju grzybów i pleśni.

O. 3.2. Kompatybilność z innymi systemami
Na ten system, który zapewnia oszczędności składa się przede wszystkim panel grzewczy. Oprócz paneli w skład systemu wchodzi zasobnik, rozdzielacze z zaworami oraz sterowanie. Wszystkie komponenty tego systemu zostały zaprojektowane i wykonane tak, aby zużywać jak najmniej energii, ograniczyć czynności obsługowe oraz osadzanie się kamienia. Pomimo tego, że każdy z tych elementów jest częścią systemu, to jednak jest kompatybilny z rozwiązaniami dostępnymi na rynku. Ten nowy system ogrzewania jest oparty na przemianie fazowej, zapewniając oszczędności eksploatacyjne na poziomie 60% w stosunku do standardowych rozwiązań (ogrzewanie podłogowe, konwekcyjne – grzejniki).

▫ Rys. Rozchodzenie się promieni przy ogrzewaniu ściennym

O. 3.3. Komfort cieplny
Zasadniczą kwestią, nie poruszaną zazwyczaj przy innych typach ogrzewania, jest komfort Termiczny. Jest to stan, w którym człowiek czuje, że jego organizm znajduje się w stanie zrównoważonego bilansu cieplnego, tzn. nie odczuwa ani uczucia ciepła, ani zimna. Dodatkowo komfort termiczny oznacza, że nie występuje żadne niepożądane nagrzewanie lub chłodzenie poszczególnych części ciała. Na komfort mają wpływ również takie czynniki jak: – wydatek energetyczny (ilość ciepła wytworzonego w organizmie), – opór przewodzenia ciepła przez odzież, – temperatura powietrza, – średnia temperatura promieniowania,
338

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– prędkość przepływu powietrza, – wilgotność powietrza. Średnia wartość temperatury powietrza i przeciętnej temperatury powierzchni wszystkich otaczających przegród budowlanych stanowi odczuwaną przez człowieka temperaturę otoczenia. Zależności te przedstawia wykres Königa na rysunku poniżej.
Średnia temperatura powietrza w pomieszczeniu [ºC]
35 30 25 20 15 10 5 0 0

za gorąco

przyjemnie

za chłodno

Średnia temperatura powierzchni ścian [ºC]

5

10

15

20

25

30

35

▫ Rys. Wykres Königa Względnie niskie temperatury powietrza są rekompensowane przez promieniowanie cieplne, zapewniając pożądany komfort termiczny. Optymalna temperatura powietrza w pomieszczeniu powinna wynosić 16÷18ºC, a średnia temperatura przegrody budowlanej 24÷30ºC. Takie warunki komfortu cieplnego zapewnia ogrzewanie fazowe. Stosując ten rodzaj ogrzewania przy temperaturze powietrza 18ºC uzyskujemy taki sam komfort cieplny jak przy 22ºC, korzystając z ogrzewania standardowego – konwekcyjnego. Dodatkowo, wykorzystując wentylację mechaniczną, dzięki systemowi rekuperacji, uzyskamy w bilansie cieplnym dodatkowe 4oC, co oznacza 15% oszczędności energii potrzebnej na ogrzanie powietrza zaczerpniętego do systemu. Ogrzewanie fazowe zapewnia ten sam komfort cieplny przy temperaturze o 4ºC niższej od temperatury uzyskanej w wyniku działania tradycyjnych systemów grzewczych.

339

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
O. 3.3.1 Pionowy rozkład temperatur
16 18 20 22 24 26ºC

1,8 m

0,1 m

20ºC
grzejniki konwekcyjne umieszczone przy ścianach zewnętrznych grzejniki konwekcyjne umieszczone przy ścianach wewnętrznych ogrzewanie powietrzne ogrzewanie podłogowe ogrzewanie ścienne Feris (temperatura odczuwalna)

▫ Rys. Pionowy rozkład temperatur Wykres ten przedstawia porównanie różnych systemów grzewczych w stosunku do ogrzewania fazowego. Prawie pionowa kreska wskazuje, że temperatura odczuwalna jest prawie taka sama na każdej wysokości, w przeciwieństwie do innych systemów grzewczych. Linia ogrzewania ściennego odnosi się do temperatury odczuwalnej, a nie temperatury powietrza (w tym przypadku temperatura była by 3–4°C niższa) jak pozostałe krzywe.

O. 3.4. Opis panelu grzewczego O. 3.4.1 Zasada działania
Istotą całego systemu jest to, iż medium grzejnym nie jest woda, lecz czynnik roboczy wykorzystujący zjawisko fizyczne zachodzące w nieskończoność. Systemy grzewcze oparte na konwekcji potrzebują powietrza jako nośnika energii. Kaloryfer nagrzewa powietrze, które krąży po pomieszczeniu oddając energię. Następnie ochładza się i opada w dół, potem ponownie nagrzewa się i unosi się do góry. Proces cyrkulacji powtarza się dopóki temperatura się nie wyrówna. Nowe ogrzewanie wytwarza promieniowanie termiczne, które wykorzystuje zupełnie inne zasady. Nie potrzebuje ono żadnego nośnika i nie zależy od temperatury otoczenia. Jest to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie podczerwieni. Promieniowanie cieplne nagrzewa bezpośrednio ciała stałe będące w jego zasięgu (np. ludzie, meble itp.),
340

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
natomiast całkowicie przenika przez powietrze i nie nagrzewa go. Powietrze nagrzewa się pośrednio – od nagrzanych uprzednio promieniowaniem powierzchni. To ciepło jest najbardziej zbliżone do ciepła słonecznego, naturalnego dla ludzi. Ogrzewanie pomieszczeń w drodze promieniowania podczerwieni jest naturalne i bardzo przyjazne dla organizmów. Zapewnia dokładnie pionowy, idealny dla człowieka rozkład temperatur. Żaden inny system grzewczy nie zapewnia takiego komfortu.

O. 3.4.1.1. Przykład zjawiska przemiany fazowej
Odbieranie ciepła w trakcie przemiany fazowej w „stre e skraplacza” i dostarczenie do przestrzeni użytkowej budynku

MECHANIZM DZIAŁANIA RURKI CIEPŁA

STREFA SKRAPLACZA

Pary czynnika oddając ciepło skraplają się i powracają do strefy parownika

Czynnik pobiera ciepło z dowolnego źródła (np. pompa ciepła, kolektory słoneczne itd.) wrze i zmieniając się w parę transportuje energię do strefy skraplacza
STREFA PAROWNIKA

Pobieranie ciepła z otoczenia (dolnego źródła) i poprzez pary czynnika, „naturalne przenoszenie ciepła” do drugiego końca rurki ciepła (strefy skraplacza)

▫ Rys. Zasada działania rurki ciepła Panele grzewcze wykorzystują do przekazywania ciepła jedną z form przemiany fazowej, czyli zamiany pary w ciecz, kiedy wyzwalana jest największa jednorazowa ilość energii. Każda przeszkoda na jej drodze pokrywa się natychmiast kroplami wody i robi się gorąca. Zjawisko to w ściśle określonych warunkach wykorzystane jest w panelach ciepłociągowych do łagodnego przekazywania ciepła do pomieszczeń, zaś pośredniczący w tym procesie mur, w którym są zamontowane, pełni rolę katalizatora.
341

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
W panelu ciepłociągowym oferowanym przez firmę Feris energia dostarczona za pomocą paliwa, tj. ogrzanej wody, przekazywana jest w kolektorze do znajdującej się w panelu odpowiednio dobranej cieczy. Regulacja następuje przez zmianę wielkości strumienia i temperatury wody zasilającej, co wpływa na dynamikę przekazywania ciepła do danego pomieszczenia, ułatwiając uzyskanie pożądanych w nim warunków cieplnych.

O. 3.4.2 Budowa
Panel grzewczy systemu jest zbudowany z dwóch części: parowacza (podstawa) i skraplacza. Parowacz jest to kolektor dolny, przez który przepływa woda kotłowa. Oddaje ona ciepło hermetycznie zamkniętemu czynnikowi roboczemu, który paruje już w temperaturze 15°C. Po dostarczeniu ciepłej wody kotłowej do kolektora panelu, następuje wywołanie zjawiska fizycznego (skraplanie pary wodnej wewnątrz panelu i wydobycie się energii cieplnej). Powstała para dynamicznie wypełnia całą przestrzeń części panelu grzewczego, gdzie w wyniku różnicy temperatur następuje kondensacja pary. Czynnik grzewczy umieszczony w panelach osiąga temperaturę doprowadzonej do niego wody. Drugą część panelu stanowi skraplacz, będący emiterem ciepła. Jest on zbudowany z przewodów rurowych przeplecionych siatką z materiału o dużej przewodności cieplnej. Taka konstrukcja pozwala na uzyskanie równomiernego rozkładu ciepła na powierzchni ściany oraz pełnego wykorzystania dynamiki przemiany fazowej. Powstała wcześniej para tutaj się skrapla, oddając ciepło na zewnątrz, a skropliny spływają z powrotem do parownika. Proces parowania i skraplania jest ciągle powtarzany, całkowicie bezpieczny i długowieczny.

rurki cieplne skropliny pary czynnika

czynnik roboczy

kolektor

▫ Rys. Przekrój panela grzewczego Czas całego zjawiska od momentu dostarczenia ciepłej wody kotłowej do kolektora dolnego panelu grzewczego a osiągnięciem przez niego temperatury jaką ma woda w systemie centralnego ogrzewania (c.o.) trwa kilka sekund – czyli panel osiąga zadaną temperaturę już po upływie 5 sekund. Zjawisko to zachodzi w nieskończoność, czyli trwa tak długo, jak długo doprowadzamy ciepłą wodę z układu c.o. do paneli grzewczych. Poza tym czynnika roboczego umieszczonego wewnątrz panelu nigdy się nie wymienia ani nie uzupełnia.
342

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
ściana emiter ciepła

warstwa tynku panel grzewczy

▫ Rys. Schemat montażu ogrzewania fazowego Podtynkowe miedziane panele grzewcze PMPG Bardzo mała pojemność wodna ogrzewania ciepłociągowego umożliwia płynną reakcję systemu na zmieniające się warunki bytowe w pomieszczeniach. W rurkach cieplnych, pełniących rolę nośników ciepła, do przekazywania energii cieplnej wykorzystane jest zjawisko przemiany fazowej. Dzięki temu uzyskujemy dużą gęstość przekazywanego strumienia ciepła w przewodzie rurowym PMPG. Siatka przeplatająca rurki cieplne nie tylko rozprowadza równomiernie ciepło, ale również służy jako szkielet nośny dla tynku, w którym będą zatopione panele grzewcze. Warstwa tynku nakładana na panele staje się integralną częścią ściany grzewczej, która na całej powierzchni ma jednakową temperaturę, jaką wypromieniowuje na pomieszczenie. Materiał, z którego są wykonane elementy grzewcze zapewniają długą żywotność systemu oraz dużą skuteczność wymiany ciepła. Producent daje piętnastoletnią gwarancję na swoje produkty.

343

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

▫ Rys. Panel grzewczy Feris.

O. 3.5. Elastyczność
System ten jest w pełni kompatybilny z istniejącymi rozwiązaniami i współpracuje z każdym źródłem ciepła (pompy ciepła, kolektory słoneczne, kominek z płaszczem wodnym, ogrzewanie elektryczne, kocioł kondensacyjny, gazowy, olejowy oraz na paliwa stałe). Technologia ta jest wynikiem wielu lat badań oraz doświadczeń i nie będzie pierwszą wprowadzoną na rynek przez firmę Feris.

O. 3.5.1 Zastosowanie
Ogrzewanie fazowe można instalować praktycznie wszędzie – niezależnie od konstrukcji i przeznaczenia obiektu: – budownictwo jedno i wielorodzinne w każdym standardzie, – obiekty użyteczności publicznej – hotele, pensjonaty, – szkoły, przedszkola, żłobki, – szpitale, przychodnie, gabinety lekarskie itp., – obiekty handlowe, – obiekty sakralne, historyczne, – obiekty o podwyższonych wymogach sanitarnych, np. przemysł farmaceutyczny, lokale gastronomiczne, biurowce itp. – baseny, – powierzchnie szklane.

344

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Suszenie ścian Prawidłowo zamontowane i zatynkowane panele ścienne wypromieniowują 90% ciepła do wnętrza pomieszczenia, a 10% zostawiają w ścianie, susząc ją, tworzą z niej aktywną przegrodę. Mur ciepły od wewnątrz i suchy w przekroju staje się optymalną przegrodą termiczną.

O. 3.6. Stabilizacja temperatury
Jest to kolejne innowacyjne rozwiązanie zastosowane w tym systemie przez producenta. Dzięki użyciu własnej konstrukcji zaworów oraz sterowników, system hydrauliczny w budynku sam się stabilizuje. Co to oznacza? Innowacyjne sterowanie wyrównuje (stabilizuje) temperaturę w każdym pomieszczeniu do wartości zadanej. W przypadku nagłych zmian warunków klimatycznych, system jest w stanie sam się dostroić w ciągu 40 minut. Stabilizacja temperatury ma za zadanie również chłodzenie pomieszczenia. Jest to kolejna nowość, która będzie wprowadzona przez firmę Feris. Dla przykładu –w miejscach, gdzie występują znaczne przeszklenia i w czasie nasłonecznienia dochodzi do przegrzewania pomieszczeń, system sam będzie je chłodził, a tam, gdzie jest chłodniej (np. w piwnicy), będzie dogrzewał. Jednym słowem profesjonalna, bezobsługowa stabilizacja grzewczo-chłodząca do zadanej temperatury.

O. 3.7. Montaż systemu w zimie
Kolejną zaletą paneli grzewczych systemu Feris jest to, że można je montować w okresie zimowym. Mając tylko tzw. robocze źródło ciepła, można bez przeszkód instalować panele wewnątrz budynku oraz ogrzewać pomieszczenia, które mogą służyć do kolejnych prac i etapów inwestycyjnych. Czyli, wykorzystując ten system, nawet prowizorycznie, można ogrzewać pomieszczenia w okresie zimowym i kontynuować dalsze prace bez przestojów technologicznych. Gdy inwestor nie ma jeszcze źródła ciepła (kotła grzewczego ani instalacji w kotłowni), można posłużyć się najbardziej prymitywną metodą. W tym celu wystarczy kilkunastolitrowy zbiornik z wodą, grzałka elektryczna i jedna pompka c.o. Po doprowadzeniu podgrzanej wody przez grzałkę do podłączonych paneli PMPG mamy już ciepło w budynku .

O. 3.8. Ekologia
System ten oszczędza wszystkie źródła energii, wywiera pozytywny wpływ na środowisko naturalne poprzez zmniejszenie zapotrzebowania energetycznego budynków i w konsekwencji powoduje obniżenie kosztów eksploatacyjnych. Jest to alternatywa dla ciągle rosnących cen paliw energetycznych.

O. 3.8.1 Klasa „A++” dla energooszczędności
Ogrzewanie Fazowe – ciepłociągowe ogrzewanie ścienne. Jeszcze do niedawna tylko niektórzy inwestorzy budując dom interesowali się jego parametrami, zapotrzebowaniem na ciepło i kosztami eksploatacyjnymi. Wybudowanie domu można porównać do kupna samochodu. Rosnące ceny paliw zmuszają nabywcę aby zawczasu pomyślał o kosztach eksploatacji auta. Budynku wprawdzie nie tankujemy, ale żebyśmy mogli w nim wygodnie żyć potrzebujemy paliwa do jego ogrzania. Ograniczenie zużycia energii
345

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
osiągamy dzięki wysokiej sprawności urządzeń i redukcji strat przesyłu ciepła, zapewniając komfort cieplny przy minimalnych kosztach eksploatacyjnych. Powyższe wartości spełnia energooszczędne, niskotemperaturowe ogrzewanie fazowe.

▫ Rys. Panele grzewcze systemu ogrzewania fazowego.
Źródło: www.feris.co

Obecnie obserwuje się bardzo duże zainteresowanie tym sposobem ogrzewania. Cały szereg zalet, komfort zdrowotny, korzystna jonizacja powietrza, doskonałe warunki higieniczne sprawiają, że ten system grzewczy zyskuje coraz większą popularność, a w najbliższym czasie stanie się jednym z dominujących systemów stosowanych w budownictwie. Jego małe wymagania energetyczne pozwalają na stosowanie odnawialnych źródeł energii, co znacznie obniża koszty eksploatacji, a także przyczynia się do ochrony środowiska przez zmniejszenie emisji zanieczyszczeń w cyklu życia, czy zużycia energii pierwotnej. Każdy przymierzając się do budowy domu patrzy na inwestycję ze swojej perspektywy finansowej. Większość koncentruje się tylko na tej fazie i patrzy pod kątem będących w zasięgu na to środków. To jednak wciąż najczęściej planowanie, z reguły długoletniego, obciążenia finansowego, mimo „jednorazowego” wydatku. Dlaczego tak dużo osób używa żarówek energooszczędnych? Dlatego, że są tanie oraz rachunki za elektryczność są wtedy mniejsze? Coraz więcej urządzeń domowych ma określoną klasę energetyczną, a coraz trudniej znaleźć takie, które nie jest oznaczone klasą „A”. Czy kupującemu samochód obojętne są jego dane techniczne - Jak szybko się rozpędza? Jaki komfort jazdy zapewnia? Jakie zapewnia bezpieczeństwo? Jak zachowuje się w warunkach ekstremalnych? Co jeszcze potrafi? Klasa „A++” dla ogrzewania to właśnie oferowane przez firmę Feris panele grzewcze, o następującej charakterystyce: – najmniejsza z możliwych ilość wody w instalacji – tyle, co w typowej rurze biegnącej po „obwodzie pokoju”; – wszystkie elementy instalacji ukryte pod tynkiem, glazurą lub terakotą;
346

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– stale ogrzewanej ścianie obojętne są: mróz czy wilgoć, nie wspominając o grzybie – to dostosowująca się do warunków zewnętrznych niezwykle mobilna bariera; – 30ºC to średnia temperatura wody zasilającej; – komfort ciepła, mimo „chłodu” na termometrze pokojowym – to efekt promieniowania ścian, tak jak opalanie się zimą na ośnieżonym stoku w słoneczny dzień. Ten system pozwoli „odczuć” różnicę między temperaturą mierzalną i odczuwalną w dwojaki sposób, najpierw na własnej skórze, potem w portfelu; – ciepło ciągnie się w panelach po ścianie, stąd też nazwa systemu „ciepłociągowe”; – nieobecność wszędobylskiego kurzu, brak ruchu powietrza szukającego źródła ciepła, które tam po prostu jest, wystarczy wejść; – zdrowe, odpowiednio zjonizowane powietrze do oddychania – zbędne są tu nawilżacze, czy inne sztuczne dodatki; – parametry pracy systemu umożliwiają swobodny wybór źródła jego zasilania; – nie potrzeba podgrzewać wody w układzie c.w.u do 80 °C – dla instalacji grzejnikowych; – nie jest konieczne rozgrzewanie podłogi przez 4 godziny – w przypadku standardowej instalacji ogrzewania podłogowego. W przypadku panelu grzewczego ściana robi się ciepła już po kilku minutach.

O. 3.9. Walory zdrowotne
„Kilka faktów o powietrzu jakie wdychamy” – 27 000 000 000 000 000 000! Tyle jest cząsteczek w 1m³ powietrza. – 20 000! Tyle jest ujemnych jonów powietrza w 1cm³ czystego, zjonizowanego powietrza w górach Abchaskich (gdzie żyje większość długowiecznej populacji Ziemi). – 600! To minimalne stężenie ujemnych jonów powietrza w pomieszczeniach, dozwolone przez Ministerstwo Zdrowia Publicznego Federacji Rosyjskiej. – 300! To stężenie ujemnych jonów powietrza na 1cm³ naszych miast. – 60! To stężenie ujemnych jonów na 1cm³ powietrza w naszych domach. – 0! To stężenie ujemnych jonów powietrza na 1cm³ powietrza w pobliżu ekranów i monitorów. Myszy oddychające takim powietrzem umierają po 14 dniach. Ogrzewanie fazowe jest ogrzewaniem, które emituje jony ujemne, tworząc przyjazny, zdrowy mikroklimat, zachowując jednocześnie wymierne korzyści eksploatacyjne. Badania wpływu jonizacji na organizmy żywe pokazały, że poprawę samopoczucia i uczucie świeżości powodują jony ujemne, natomiast pyły i bakterie zawierają jony dodatnie. W pomieszczeniach z ogrzewaniem grzejnikowym wzrasta liczba jonów dodatnich, co powoduje odczucie duszności i wysuszenia dróg oddechowych. Stwierdzono także, że przetłaczanie powietrza przez metalowe przewody wentylacyjne i metalowe nagrzewnice powoduje zmniejszenie liczby jonów ujemnych proporcjonalnie do prędkości przepływu temperatury płaszczyzn grzejnych i wilgotności powietrza. Naturalnym dla człowieka jest powietrze zjonizowane ujemnie zapewniające jednocześnie komfort cieplny. To wszystko zapewnia ogrzewanie fazowe.

O. 3.10. Moc grzewcza paneli
System ogrzewania fazowego zapewnia obniżenie temperatury rzeczywistej, nastawionej na sterowniku do odczuwalnego komfortu cieplnego porównywalnego z innymi systemami
347

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
grzewczymi o 4°C. Czyli dla temperatury nastawionej np. 18°C przy tym systemie odczuwamy takie same uczucie ciepła jak dla temperatury 22°C przy innym systemie ogrzewania. Biorąc pod uwagę największy panel dostępny w ofercie firmy Feris oraz temperaturę mierzalną, jaką ustawiamy dla tego systemu ogrzewania czyli 18°C – odczuwalna 22°C, przy temperaturze zasilania w układzie C.O od 20°C do 40°C, otrzymujemy moc grzewczą od 100 do 440W – dla 1m² panela wynosi ona od 50 do 220W. Jest to moc startowa. Po ustabilizowaniu się warunków cieplnych w pomieszczeniu ogrzewanym gdy ściana pełni już role akumulatora ciepła najwyższe moce nie są wykorzystywane. Dla maksymalnej przewidywanej temperatury zasilania 50°C moc panela wyniesie 530W. W praktyce maksymalne temperatury zasilania nie przekraczają 35°C i mocy rzędu 330W dla uzyskania komfortu temperaturowego. Odczuwalne 22°C dla większości osób to i tak za wysoka temperatura.

O. 3.11. Oszczędności
System ten zapewnia oszczędności w ogrzewaniu pomieszczeń, gdyż diametralnie zmniejsza się pojemność wodna w układzie centralnego ogrzewana budynku. Woda podgrzana przez źródło ciepła (pompa ciepła, kominek, kocioł grzewczy) w kotłowni, nie ogrzewa domu, czyli nie wypełnia panelu grzewczego, tylko stanowi medium transmisyjne, które dostarcza ciepło do rdzenia panelu przez zwykłą rurkę hydrauliczną. Dostarczone ciepło wywołuje zjawisko fizyczne, którego skutkiem jest zagrzanie się panelu – to właśnie panel grzewczy wytwarza ciepło w domu, i to za darmo. Średnia temperatura wody w zasilaniu instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) wynosi 30°C. Pojemność wodna w układzie zasilającym c.o. jest zmniejszona o 80%!

O. 3.11.1 Oszczędności energetyczne ogrzewania fazowego
Oszczędności energetyczne ogrzewania ściennego uzyskiwane są dzięki wykorzystywaniu szeregu czynników: – zmniejszeniu pojemności wodnej układu, – niskiej temperaturze zasilania wody (20÷50°C), – niskim oporom przepływu czynnika obiegowego, – mniejszym stratom związanym z transportem ciepła z uwagi na niższą temperaturę wody, – zmniejszeniu zapotrzebowania ciepła na podgrzanie powietrza wentylacyjnego ze względu na niższą temperaturę powietrza w pomieszczeniu, – obniżeniu temperatury powietrza w pomieszczeniu ogrzewanym o ok. 3÷4°C (oszczędność do 24% energii). Wentylacja z rekuperacją zmniejsza zapotrzebowanie budynku na ciepło o 30%. Badania mikroklimatu wykazały, że przy ogrzewaniach płaszczyznowych, jakim jest ogrzewanie ścienne, temperatura komfortu cieplnego jest niższa niż przy ogrzewaniach konwekcyjnych. Dla ogrzewań podłogowych i ściennych wynosi 16÷17°C. Wynika z tego, że zapotrzebowanie na ciepło przy ogrzewaniu ściennym jest o 15% mniejsze, niż przy ogrzewaniach konwekcyjnych. Dodatkowe oszczędności przynosi obniżenie parametrów czynnika grzejnego: – przy tradycyjnych źródłach ciepła – 5%, – przy kotłach kondensacyjnych – 15%,
348

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– przy pompie ciepła – 40%. Stosując w układach grzewczych (CO i CUW) zasobniki ciepła uzyskujemy dodatkowe korzyści w postaci: – redukcji włączeń i wyłączeń jednostki grzewczej o 1/3 w sezonie grzewczym, – zastosowanie kolektorów słonecznych daje dodatkowo 10%, – znacznego obniżenia emisji zanieczyszczeń do atmosfery zawartych w spalinach. W bardzo znaczący sposób na zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło wpływa rekuperacja w połączeniu z ogrzewaniem ściennym.

O. 3.11.2 Oszczędności energetyczne związane z obniżeniem temperatury powietrza w pomieszczeniu ogrzewanym
Przykład Stała temperatura odczuwalna 19,4°C, która została obliczona dla pomieszczenia z ogrzewaniem tradycyjnym grzejnikowym z przegrodami o współczynniku przenikania U= 0,3 W/ m² K, powierzchni ogrzewana A= 173m², kubatury ogrzewana V= 446m³ Średnia temperatura powierzchni grzewczych dla ogrzewania ściennego T śr= 24,5°C, wynikająca z zapewnienia temperatury odczuwalnej 19,4°C.
Budynek U
[W/m²]

Ti
[°C]

Tśr
[°C]

Qp
[W]

Qwew
[W]

Qo
[W]

E

Qf

Qv

ΔQo ΔE
[%] [%]

[GJ/rok] [W/m²] [W/m³]

1) Ogrzewanie grzejnikowe – 0,30 temp. w pomieszczeniu 20°C 2) Ogrzewanie ścienne – temp. 0,30 w pomieszczeniu 16°C + straty ciepła 3) Ogrzewanie ścienne – temp. 0,30 w pomieszczeniu 16°C - straty ciepła

20

19,1

6450

4521 10971 93,27 63,5

24,6

0

0

16

15,1

6924

3249 10173 71,04 58,8

22,8

7

24

16

15,1

5621

3249

8870 63,46 51,3

19,9

19

32

Oszczędności energetyczne w wyniku obniżenia temperatury wewnętrznej o 4°C przy tej samej temperaturze odczuwalnej 19,4°C liczone są względem budynku nr 1 Oznaczenia: Uwspółczynnik przenikania ciepła [W/m²K] Titemperatura powietrza w pomieszczeniu [°C] Tśrtemperatura średnia w pomieszczeniach ogrzewanych [°C] Qpzapotrzebowanie ciepła na pokrycie strat przez przegrody zewnętrzne [W] Qwewzapotrzebowanie ciepła na podgrzanie powietrza wentylacyjnego [W] Qosumaryczne zapotrzebowanie ciepła [W] Ezapotrzebowanie na energię cieplna [GJ/rok] Qfwskaźnik zapotrzebowania na ciepło [W/m²]
349

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
QvΔQoΔE
20 18 Zapotrzebowanie mocy [kW] 16 14 12 10 8 6 4 2 0 20 19 18 17 16 Temperatura w pomieszczeniu [ºC]

wskaźnik zapotrzebowania na ciepło [W/m³] oszczędność mocy grzewczej [%] oszczędność energii cieplnej [%]
100 Zapotrzebowanie energii [GJ/a] 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Wykresy słupkowe - oszczędność mocy cieplnej - oszczędność energii cieplnej Wykresy liniowe - moc cieplna [kW] - energia cieplna [GJ/rok]

▫ Rys. Wykres przedstawiający oszczędności mocy i energii cieplnej. Wskaźnikowe zapotrzebowanie na energię cieplną kWh(m² a)
kWh (m2 a)

200 150 100 50

A – dom tradycyjny z ogrzewaniem grzejnikowym (lata 80.) B – dom tradycyjny z ogrzewaniem ściennym C – dom spełniający normy budowlane z klasycznym ogrzewaniem grzejnikowym D – dom spełniający normy budowlane z ogrzewaniem ściennym
A B C D

▫ Rys. Wykres zapotrzebowania na ciepło w zależności od systemów grzewczych

350

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
O. 3.12. Porównanie ogrzewania fazowego z innymi systemami grzewczymi
Opisując nowy i działający odmiennie od innych system grzewczy nie sposób jednak uciec od porównań. Oto krótkie zestawienie poszczególnych cech:

Źródło zasilania

System fazowy – mała pojemność układu, – niska temperatura zasilania, – ogrzewanie poprzez promieniowanie.

Źródło zasilania

System podłogowy – bardzo duża pojemność układu, – średnia temperatura zasilania, – długi czas nagrzewania się podłogi, – reakcje alergiczne – unoszenie się kurzu, – ogrzewanie poprzez konwekcję/akumulację.

Źródło zasilania

System kaloryferowy – duża pojemność układu, – wysoka temperatura zasilania, – ogrzewanie poprzez konwekcję.
351

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Czym się różni ogrzewanie fazowe od tradycyjnego?
Temperatura powietrza 18 ºC Odczuwalna temperatura 21 ºC

Temperatura ściany 25-28 ºC

▫ Rys. Rozkład temperatur w pomieszczeniu z ogrzewaniem fazowym Ogrzewanie fazowe – oddawanie ciepła głównie przez promieniowanie, – rozkład temperatury: ciepło równomiernie rozłożone na całej wysokości pomieszczenia, – temperatura zasilania: 35°C-55°C, – przeciętna temperatura powietrza w pomieszczeniu – 18°C, – temperatura powierzchni grzejnej: 25-40°C, – nie powoduje niekorzystnej jonizacji powietrza, – nie powoduje niekorzystnej cyrkulacji kurzu i alergenów, – idealne rozwiązanie przy zastosowaniu techniki kondensacyjnej i solarnej.

Temperatura powietrza 21 ºC Odczuwalna temperatura 18 ºC

Temperatura grzejników 50-70 ºC

▫ Rys. Rozkład temperatur w pomieszczeniu z ogrzewaniem kaloryferowym Ogrzewanie tradycyjne – oddawanie ciepła głównie na drodze konwekcji (czyli ruchu powietrza),
352

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
– rozkład temperatury: ciepło u góry, zimno na dole; w przypadku ogrzewania podłogowego ciepło na dole, zimno na górze, – temperatura zasilania: stare instalacje 90°C, nowe 55°C, – przeciętna temperatura powietrza w pomieszczeniu 20°C, – temperatura powierzchni grzejnej: stare instalacje 60°C, nowe 45-50°C, – dodatnia, a więc niekorzystna jonizacja powietrza, – cyrkulacja kurzu i alergenów.

O. 3.13. Projektowanie ogrzewania fazowego
Warianty projektowe ogrzewania ściennego Ogrzewanie wyłącznie ścienne Pomieszczenia z podłogami o dobrej izolacyjności Pomieszczenia o podwyższonych wymaganiach sanitarnych Pokoje gościnne, sypialnie, jadalnie Pomieszczenia szpitalne, biurowe Pomieszczenia produkcji leków, żywności, elektroniki Ogrzewanie ścienne i podłogowe Pomieszczenia nad przestrzeniami nieogrzewanymi Pomieszczenia wilgotne, łazienki, wejścia do budynków, kuchnie, garderoby, baseny Gdy dostępna powierzchnia ścian jest za mała, projektujemy dodatkowe powierzchnie grzewcze: Podłogowe lub sufitowe Sugerujemy docieplenie budynku.
Rozkład temperatur w założeniu projektowym dla pomieszczeń mieszkalnych

SALON 17 (20) ˚C

WIATROŁAP 16 (19) ˚C

POKÓJ 17 (20) ˚C GARAŻ 10 (13) ˚C
(OPCJONALNIE)

PRZEDPOKÓJ 17 (20) ˚C KUCHNIA, JADALNIA 16 (20) ˚C

ŁAZIENKA 20 (22) ˚C

POKÓJ 17 (20) ˚C

(w nawiasach wartości temperatur dla ogrzewania tradycyjnego)

▫ Rys. Rozkład temperatur do celów projektowych

353

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Sposób postępowania przy projektowaniu ogrzewania ściennego Zachowując komfort cieplny przy ogrzewaniu ściennym temperatura powietrza może być obniżona o 2÷4 K. Uwzględniając założenia obliczeniowe, że dla ogrzewania tradycyjnego temperatura w pomieszczeniu wynosi 20°C, to przy ogrzewaniu ściennym może być obniżona do 16°C. Parametry pracy ogrzewania ściennego Dla ogrzewania ściennego należy przyjąć temperaturę zasilania maks. do 50°C. Dla pieców kondensacyjnych i pomp ciepła w układzie bez zasobnika maks. 45°C. Różnica temperatury między zasileniem a powrotem Δt=5 K. Ustalenie powierzchni ścian przeznaczonych do montażu paneli grzewczych PMPG Należy uzgodnić z inwestorem lub architektem, które ściany można przeznaczyć do zamontowania paneli grzewczych. Do montażu paneli wybieramy przede wszystkim ściany zewnętrzne, ale można również montować na ścianach wewnętrznych. W kuchni z zabudowanymi ścianami należy zastosować panele grzewcze podłogowe. Dopuszczalne jest stawianie wysokich mebli na ścianie grzewczej, jednak należy zostawić przestrzeń ok. 10 cm od podłogi i 15 cm od ściany. Niskie szafki, komody i regały nie mają znacznego wpływu na wydajność cieplną powierzchni grzewczych. Określenie doboru paneli Na podstawie dostępnej powierzchni i mocy należy dobrać typy i liczbę paneli grzewczych. W pierwszej kolejności należy ustalić wysokości i długości ścian z uwzględnieniem minimalnych odległości od narożników okien i drzwi (około 5 cm) oraz mieć na uwadze ściany zewnętrzne i powierzchnie podokienne. W układzie montażu w ścianach zewnętrznych powinny one mieć współczynnik przenikania ciepła U zgodny z normą. W przeciwnym wypadku należy uwzględnić dodatkową izolację zewnętrzną, aby ograniczyć straty ciepła. Przy określaniu miejsca montażu należy kierować się zasadą: zapotrzebowanie ciepła pokrywamy tam, gdzie powstają straty ciepła. Montaż zestawów grzewczych Zestawy paneli grzewczych należy tak projektować, aby łączna powierzchnia modułów nie przekraczała 10 m² w jednej pętli. Zestawy możemy projektować w dowolnym systemie: rozdzielaczowym, Tichelmana, etażowym. Panele grzewcze PMPG (Podtynkowe Miedziane Panele Grzewcze) możemy z powodzeniem stosować w starym budownictwie z pionami grzewczymi.

O. 3.13.1 Przykładowe rozmieszczenia paneli grzewczych
Panele grzewcze możemy rozmieszczać na ścianie i w podłodze w różnych wariantach: – na ścianach (np. pokój, salon, gabinet), – w podłodze (np. kuchnia, przeszklony salon, przedpokój), – na ścianach i w podłodze (np. salon, pokój na poddaszu), – na ścianach z podłogówką na powrocie (np. przedpokój, hall, wiatrołap, łazienka).
354

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment

Q. DOMY ENERGOOSZCZĘDNE
Q. 1. Budownictwo energooszczędne
Budowa domu energooszczędnego to nie tylko moda. W 2009 r. Polska wdrożyła postanowienia Dyrektywy 2002/91/WE z 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. W uproszczeniu, dom energooszczędny to taki, który zużywa 2-3-krotnie mniej energii do ogrzewania niż budynek typowy. Zapotrzebowanie na ciepło w domach standardowych spełniających współczesne normy, wyrażane tzw. współczynnikiem sezonowego zapotrzebowania na ciepło, wynosi EA średnio 120 kWh/m²rok. Jeśli chodzi o domy energooszczędne to 15-70 kWh/m²rok. Domy energooszczędne Oszczędności jakie zyskujemy budując dom energooszczędny: Rachunki za energię do ogrzewania budynku i przygotowania ciepłej wody użytkowej będą od 2 do 8 razy niższe. Wyższa wartość rynkowa domu. W nadchodzących latach na ceny nieruchomości będzie miała wpływ energooszczędność budynku, którą kupujący zweryfikuje na podstawie obowiązkowego certyfikatu energetycznego. Wyższy komfort użytkowania. Świeże powietrze, doświetlone pomieszczenia bez wysokich rachunków. Według kierunków jasno zdefiniowanych przez UE, koszty energii będą lawinowo rosły. Spokój i bezpieczeństwo. Własny wkład w ochronę naszej planety. Nowoczesny dom. Jeżeli budujemy dom wg obowiązujących obecnie standardów energetycznych, to za 5 lat będzie on przestarzały. Po wprowadzeniu rozwiązań energooszczędnych można zredukować koszty strat energii: na wentylacji do 90% na izolacji cieplej ścian zewnętrznych do 40% na izolacji cieplej dachu do 40% na izolacji cieplej ścian do 40% na izolacji stolarki okiennej do 35% na izolacji podłogi na gruncie do 35% na architekturze do 10% na izolacji mostków cieplnych do 80% Efektywne gospodarowanie energią to wymóg naszych czasów i ma charakter globalny. W Polsce powyższy postulat realizowany jest od początku 2009 roku, ponieważ obowiązuje już unijny przepis dotyczący energetycznej klasyfikacji budynków.

Q. 1.1. Co to jest dom energooszczędny?
Budowa domu energooszczędnego zaczyna się już od wyboru działki oraz projektu. Aby maksymalnie wykorzystać źródła energii z natury, potrzebne jest m.in. odpowiednie usytuowanie budynku wobec stron świata, ukształtowanie bryły budynku w sposób eliminujący
416

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
mostki cieplne, zaplanowanie funkcji, zaprojektowanie przeszkleń, a także ukształtowanie zieleni ogrodowej. Najpoważniejszym problemem w domu energooszczędnym są straty ciepła spowodowane jego przenikaniem przez przegrody zewnętrzne (czyli ściany, okna, dach i podłogę), a także otwieraniem drzwi wejściowych czy istnieniem różnego rodzaju niepożądanych nieszczelności. Poza tym ciepło wydatkowane jest na podgrzewanie powietrza, które napływa do domu na skutek działania wentylacji. Chcąc zmniejszyć zapotrzebowanie domu na ciepło, trzeba zminimalizować jego straty. Domy stają się energooszczędne poprzez zastosowanie w nich lepszej izolacji przegród zewnętrznych i wyższej jakości okien oraz wymienników ciepła z wentylacji. Dom pasywny czy energooszczędny to taka konstrukcja, która ma na celu maksymalne wykorzystanie dostępnej energii – zarówno produkowanej wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku. Dom taki skonstruowany jest tak, aby maksymalnie wykorzystać energię słoneczną. Rozwiązanie takiego usytuowania domu, który jest maksymalnie otwarte na południe, doskonale sprawdza się zimą, kiedy staramy się zaabsorbować dużą ilość energii, jednak latem – o ile nie zabezpieczymy takiego budynku w odpowiedni sposób – może spowodować bardzo silne przegrzewanie się domu. Nastawienie się więc wyłącznie na takie usytuowanie domu, które w sposób maksymalny stara się wykorzystać słońce, może spowodować latem efekt szklarni, który trudno będzie opanować. Niestety, zastosowanie odpowiednich szyb czy osłon wewnątrz domu redukuje ten problem zazwyczaj tylko częściowo. Na zachodzie domy energooszczędne rozpoznać można między innymi po zewnętrznych roletach, żaluzjach, markizach czy okiennicach odcinających latem nadmiar słońca. Decydując się na dom energooszczędny czy pasywny, należy pamiętać o kontroli nadmiaru słońca! Dom energooszczędny powinien być dużo lepiej zaizolowany niż dom standardowy. Oznacza to w praktyce izolację ścian o grubości ok. 30 cm oraz izolację dachu o grubości powyżej 25 cm. Dom pasywny często ma izolację ścian przekraczającą nawet 40 cm! W praktyce budynek taki to doskonale zaizolowany termos, maksymalnie wykorzystujący przyjazne dla środowiska źródła energii. Warto pamiętać, że nawet 40 cm izolacji ścian czy dachu nie zda się na wiele, jeśli w budynku pozostaną mostki termiczne w postaci niewłaściwie dobranych i osadzonych okien czy nadproży, niechlujnie wykonanej izolacji czy niewłaściwie zaizolowanej podłogi.

Q. 1.1.1 Charakterystyka domu niskoenergetycznego
Obiekty wznoszone w standardzie domu niskoenergetycznego mają dobrą izolację przegród zewnętrznych i okna o niskim współczynniku przenikania ciepła. Szczególną uwagę poświęca się miejscom, w których na skutek przerwania ciągłości izolacji cieplnej mogą tworzyć się tzw. mostki termiczne. Stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury budynku jest z reguły niższy niż w tradycyjnych obiektach. Pomieszczenia są tak usytuowane, by można było korzystać z energii słonecznej do ich dogrzewania i oświetlania. System wentylacji jest tak dobrany, aby wykorzystywać ciepło w powietrzu usuwanym na zewnątrz. Aby obniżyć zużycie energii, w domach nieskoenergetycznych, podobnie jak w domach pasywnych, powszechnie stosuje się kolektory słoneczne, pompy ciepła, rekuperatory czy gruntowe wymienniki ciepła służące do pozyskiwania energii termalnej ze źródeł odnawialnych.
417

Marcin Dziedzic „Jak budować?” - darmowy fragment
Zapotrzebowanie energetyczne nowoczesnych domów energooszczędnych Energooszczędny o EA do 70 kWh/m²rok Niskoenergetyczny o EA do 40 kWh/m²rok Pasywny o EA do 15 kWh/m²rok Budynek tradycyjny wzniesiony zgodnie z obowiązującymi przepisami – wartość EA wynosi od 90 do 120 kWh/m²rok. Wybór działki i usytuowanie domu względem stron świata Na znaczną część kosztów eksploatacji domu mamy wpływ już na etapie wyboru działki. Wybierając działkę należy zwrócić uwagę na jej położenie. Teren powinien być płaski lub lekko pochylony na południe, z dojazdem od strony północnej, wschodniej lub zachodniej, wolny od drzew iglastych od południa i zachodu. Na takiej działce można najlepiej wykorzystać ciepło promieni słonecznych. Warto też od strony południowej wygospodarować staw, który odbijając wiosną i jesienią promienie słoneczne doświetli dom. Dobry projekt Budynek energooszczędny powinien mieć zwartą bryłę i wnętrza rozplanowane tak, by nasłonecznione były salon i pokoje dziecinne, a ocienione – kuchnia, sypialnie, łazienka, spiżarnia i część gospodarcza. Pięknymi i dobrymi wzorami takiego budownictwa są zarówno dwory polskie, jak i dawne wiejskie chałupy. Powstawały bowiem w czasach, gdy oszczędność energii – wobec jej deficytu – nie była wyborem, lecz koniecznością.

Q. 1.2. Podstawowe parametry cieplne dla budynku energooszczędnego
Podstawowe zalecenia dla budynku energooszczędnego, gdzie zapotrzebowanie na ciepło wynosi 40-30 kWh (m²/rok): 1. Fundamenty oraz podłoga na gruncie – współczynnik U = 0,15 [W/m²K]. 2. Strop nad piwnicą – współczynnik U = 0,30 [W/m²K]. 3. Ściany zewnętrzne – współczynnik zalecany Umax = 0,25 [W/m²K]. 4. Dach i stropodachy – współczynnik U zalecany 0,2-0,15 [W/m²K]. 5. Stolarka okienna – zalecane współczynniki U = 1,4-0,8 [W/m²K]. Należy zwrócić uwagę na parametry cieplne ram okiennych i szklenia. Dla kompletnych okien parametr powinien wynosić 0,8 [W/m²K]. 6. Stolarka drzwiowa zewnętrzna – zalecany współczynnik Umax = 2,0 [W/m²K]. 7. Wentylacja – zalecana wentylacja z odzyskiem ciepła.

Q. 1.2.1 Współczynnik U - podstawowe informacje
Współczynnik U to współczynnik przenikania ciepła, który jest podstawowym parametrem oceniającym izolacyjność termiczną przegród budynku: ścian, dachów, podłóg i posadzek. Izolacyjność ściany zależy od rodzaju i grubości materiału z jakiego jest wykonana, rodzaju i grubości użytej zaprawy oraz izolacyjności tynku wewnętrznego i zewnętrznego. Im niższy współczynnik U, tym wyższa izolacyjność ściany. Aby wyznaczyć współczynnik przenikania ciepła, trzeba znać współczynniki przewodności cieplnej dla materiałów tworzących ścianę oraz dla warstw ocieplających, a także grubości poszczególnych warstw. Współczynnik przewodności cieplnej jest oznaczony jako W/(mK). Obliczony współczynnik przenikania ciepła U powinien być zawsze niższy od wartości
418

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->